Ακολουθήστε μας

ΙΣΤΟΡΙΚΑ

ΜΑΛΤΑ ΓΙΟΚ ΕΦΕΝΤΙΜ !

Δημοσιεύτηκε

στις

Χάρτης του Πίρι Ρέις με την Μάλτα στην σωστή θέση
γράφει ο Γ. Μ. Ζησιμόπουλος, Ιστορικός 
 I.      
Παρά
το ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε μιαν εξαιρετικά μεγάλη ακτογραμμή
ιδιαίτερα στη Μεσόγειο, οι ίδιοι οι Τούρκοι ποτέ δεν θεωρήθηκαν
θαλασσινός λαός, αλλά ούτε είχαν ποτέ εκδηλώσει κάποιο σχετικό
ενδιαφέρον. Τη στάση τους αυτή θα πρέπει να την αποδώσει κανείς στο
γεγονός ότι κύρια ασχολία στην κοιτίδα τους είχαν την κτηνοτροφία και
τον πόλεμο, στον οποίο μοιραία τους οδηγούσε η νομαδική τους ζωή. Θα
πρέπει επίσης να αποδοθεί και στη γενικότερη απροθυμία τους να
προσαρμοστούν στις εκάστοτε νέες καταστάσεις και μάλιστα όταν αυτές
αφορούσαν κατώτερες, σύμφωνα με τα δικά τους κριτήρια, δραστηριότητες με
τις οποίες ουδέποτε εξοικειώθηκαν.
Έτσι η παρουσία τους στο εμπόριο
ήταν μηδαμινή και ειδικά στο δια θαλάσσης, ανύπαρκτη. Τη διεκπεραίωση
των σχετικών διαδικασιών την είχαν αφήσει είτε σε κατώτερα μιλέτ όπως
αυτά των υποδούλων (κυρίως Ελλήνων), είτε σε υπηκόους άλλων κρατών (της
Γένοβας και της Βενετίας κυρίως).

Όσον
αφορά το πολεμικό της ναυτικό μόνο κατ’ όνομα ήταν Οθωμανικό. Ο
Σουλτάνος το είχε μεν κάτω από τον πλήρη έλεγχό του, μόνο όμως ένας
μικρός αριθμός των πληρωμάτων του ήταν Τούρκοι. Οι υπόλοιποι προερχόταν ή
από τους κατακτημένους λαούς, τα κατώτερα (κυρίως Έλληνες) [1],
ή από το παιδομάζωμα είτε ήταν εξωμότες, τα ανώτερα και ανώτατα
πληρώματα. Η έκφραση «Μάλτα γιοκ εφέντιμ» δείχνει με ειρωνικό και κάπως
χαιρέκακο τρόπο την κακή σχέση των Τούρκων με τη θάλασσα. Για την
προέλευσή της υπάρχουν διάφορες εκδοχές οι οποίες συγκλίνουν στο ότι ο
Σουλτάνος έστειλε κάποια ναυτική δύναμη στη Μάλτα η οποία όμως γύρισε
πίσω άπρακτη. Η δικαιολογία που προέβαλε ο αρχηγός της ήταν, λέγοντάς
του την πολυσήμαντη όπως θα δούμε στη συνέχεια φράση αυτή, ότι κατά ένα
μυστηριώδη λόγο, δεν μπόρεσε να την εντοπίσει εκεί που υπολόγιζε ότι θα
την εύρισκε. Καμιά από τις εκδοχές αυτές δεν μας έχει διασώσει ούτε το
όνομα του Σουλτάνου αλλά ούτε και του αξιωματικού.
Χωρίς
να υπάρχει κάποια τεκμηρίωση, όποτε επιχειρείται να αποδοθεί το
περιστατικό σε κάποιο συγκεκριμένο αξιωματικό, ο λόγος γίνεται για τον
Πίρι Ρέις, τον Μπαρμπαρόσα και τον λιγότερο γνωστό στην Ελλάδα Πιαλή
Πασά. Ο Πίρι Ρέις είχε Χριστιανική και ίσως Ελληνική καταγωγή. Ο πατέρας
του Μπαρμπαρόσα, ήταν Αλβανός και ονομαζόταν Ιάκωβος ο οποίος μετά την
αιχμαλωσία του από τους Τούρκους ασπάστηκε τον Ισλαμισμό. Ως
Μουσουλμάνος παντρεύτηκε την μητέρα του Μπαρ-μπαρόσα η οποία ήταν χήρα
ιερέα και ονομαζόταν Κατερίνα (Catalina). Ο ίδιος γεννήθηκε στη Μυτιλήνη
– και πέθανε στην Κωνσταντινούπολη. Ο Πιαλή Πασάς, ήταν από την Τόλνα
της Ουγγαρίας με πιθανή απώτερη καταγωγή από την Κροατία. Ει-κάζεται
ακόμα ότι δεν είχε απλώς κροατική καταγωγή αλλά ήταν ο ίδιος Κροάτης με
τόπο γεννήσεως το Viganj στη χερσόνησο Peljesac της Δαλματίας. Ο πατέρας
του ήταν υποδηματοποιός ο οποίος έγινε μου-σουλμάνος και πήρε το όνομα
Abd al-rahman[2].
Η συσχέτιση εν τούτοις με υποτιμητικό τρόπο του ονόματός τους με την
έκραση «Μάλτα γιόκ, πέραν του ότι ως ατεκμηρίωτη είναι εντελώς
αστήρικτη, αδικεί καταφανώς και τους τρεις, δεδομένου ότι την προσωπική
ιστορία του καθενός μπορεί να την βαρύνουν διάφορα άλλα γεγονότα, σε
καμιά όμως περίπτωση αυτά δεν σχετίζονται με τις ναυτικές τους
ικανότητες. Όλοι τους ήταν εξαιρετικοί θαλασσοπόροι.
           II.   
Η Μάλτα από το Κιταμπί Μπαχριγιέ
του Πίρι ρέις.

Ο Πίρι Ρέις (Pîrî Reis, Ahmet Muhiddin Piri, Ahmet ibn-i el-Haç Mehmet El Karamani. Καλλίπολη 14701554) από το 1487 μέχρι το 1493 ακολούθησε τον πειρατή στην περιοχή της Μεσογείου Κεντάλ Ρέις (ή Kemal Reis), ο οποίος ήταν αδελφός του πατέρα του Χατζή Μεχμέτ Πίρι (Hadji Mehmed Piri).
Τότε άρχισε να αποκτά τη φήμη του γενναίου πολεμιστή και ικανού
θαλασσοπόρου. Στην ιστορία όμως πέρασε ως ένας από τους παγκοσμίως
σημαντικότερους χαρτογράφους. Το 1513 παρουσίασε έναν παγκόσμιο χάρτη
στο σωζόμενο τμήμα του οποίου παρουσιάζονται με μεγάλη ακρίβεια για την
εποχή περιοχές πολύ απομακρυσμένες ή επισήμως ανεξερεύνητες, όπως η Ν.
Αμερική και η Ανταρκτική. Στο Κιτάμπι
Μπαχριγιέ (Βιβλίο Ναυσιπλοΐας) το οποίο αποτελεί το άλλο του σπουδαίο
έργο αποτυπώνονται με μεγάλη πιστότητα οι ακτές της Μεσογείου τα λιμάνια
της όπως και η Μάλτα βεβαίως. Το να υποθέσουμε λοιπόν ότι ο Πίρι Ρέις
διέπραξε ένα τόσο μεγάλο σφάλμα είναι κάτι το οποίο έρχεται σε ευθεία
σύγκρουση όχι μόνο με τη λογική αλλά και με τα γεγονότα. Ο Μπαρμπαρόσα (Barbarossa Hayrettin Pasha ή Hızır Hayrettin Paşa Μυτιλήνη περίπου 1478 – Κωνσταντινούπολη 1546),
ξεκίνησε και αυτός σαν πειρατής μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του
Αρούτς (ή Ουρούτς). Σύμφωνα με κάποια άποψη, το προσωνύμιο Μπαρμπαρόσα
το πήρε όχι από το χρώμα της γενειάδας του[3] αλλά από το ότι τον αδελφό του αυτόν τον προσφωνούσαν Baba
(Πατέρα). Όταν σκοτώθηκε σε μάχη με τους Ισπανούς στην Αλγερία, ο
Χαϊρεντίν πήρε το όνομά του Μπαμπά Αρούτς στα αφτιά των δυτικών το οποίο
ηχούσε σαν Μπαρμπαρόσα[4]. Στους ίδιους τους Τούρκους ήταν περισσότερο γνωστός ως Barbaros γεγονός
που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι από τη λέξη αυτή παραφθείροντάς την οι
Δυτικοί τον ονόμασαν Μπαρμπαρόσα. Κύριο πεδίο δράσης τόσο των αδελφών
όσο και του ίδιου του Μπαρμπαρόσα αργότερα, ήταν η Βόρεια Αφρική στη
θαλάσσια περιοχή της οποίας θα πρέπει βεβαίως να συμπεριληφθεί και η
Μάλτα.

Όσον
αφορά τον Πιαλή πασά (περίπου 1515-1578) ξεκίνησε την πορεία του όχι
σαν πειρατής όπως οι άλλοι δύο αλλά σαν υπηρέτης στο Σαράι, θέση από την
οποία εξελίχθηκε ταχύτατα. Μετά την κατάληψη της Τζέρμπας[5]
της Τυνησίας το 1560, στερέωσε τη θέση του στην ιεραρχία, και θα
καταλάμβανε τη θέση του Βεζίρη με τρεις αλογοουρές αν ο Σουλεϊμάν ο
Μεγαλοπρεπής δεν είχε επιφυλάξεις, φοβούμενος ότι εξαιτίας της μικρής
ηλικίας του Πιαλή θα έχανε το κύρος της η θέση αυτή. Το καλοκαίρι του
1565 εξεστράτευσε στη Μάλτα την οποία κατείχαν οι Ιωαννίτες ιππότες.
Παρά τις αρχικές όμως επιτυχίες δεν έγινε δυνατόν να την κυριεύσει. Τον
Απρίλιο 1566 κατέπλευσε στη Χίο έχοντας εντολή να την κατακτήσει. Ο
Σουλτάνος θεωρούσε την ήδη φόρου υποτελή Χίο, κέντρο κατασκοπίας τω
Δυτικών σε βάρος του αλλά και καταφύγιο των Χριστιανών δούλων που
δραπέτευαν από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Εξάλλου τα γύρω νησιά και τα
παράλια της Μικράς Ασίας ήταν ήδη υπό την εξουσία του. Πράγματι μετά από
λίγες μέρες η Χίος περιήλθε στην κυριαρχία του Σουλτάνου, χωρίς οι
αδύνατοι πλέον Μαονέζοι να προβάλλουν κάποια αντίσταση, γεγονός το οποίο
συνετέλεσε να παραχωρηθούν τα εξαιρετικά προνόμια στους Έλληνες
κατοίκους του νησιού[6].
                 III.  
 Η Χίος από το Κιταμπί Μπαχριγιέ του Πίρι ρέις

Είναι
προφανές ότι και μόνο ακούγοντας κάποιος την έκφραση «Μάλτα γιοκ»
αντιλαμβάνεται ότι ενέχει αυτή μιαν αρνητική διάθεση και ότι έχει να
κάνει με κάποια αποτυχία. Το ερώτημα που γεννάται σχετίζεται με το πού
μπορεί να αναφέρεται η αποτυχία αυτή. Σύμφωνα με τα όσα έχουν ήδη
ειπωθεί, η έκφραση αυτή μπορεί πάρει δύο έννοιες. Η μία είναι ότι δεν
έγινε δυνατόν να ευρεθεί ο προορισμός της ναυτικής δύναμης είτε επειδή
δεν είχε καθόλου ο χάρτης τη Μάλτα είτε την είχε σε λάθος θέση. Η άλλη
είναι ότι η αποτυχία της ευρέσεως οφείλεται σε ανικανότητα του αρχηγού.
Στη συνήθη πρακτική εν τούτοις, της δίνεται και μια τρίτη, σκωπτική
οπωσδήποτε ερμηνεία. Το νησιωτικό δηλαδή συγκρότημα της Μάλτας δεν
βρέθηκε επειδή κατά ένα μυστηριώδη όσο και υπερφυσικό τρόπο είχε
μετακινηθεί από τη θέση του. Εφόσον δεχτούμε ότι ειπώθηκε πράγματι κάτι
τέτοιο, τότε θα πρέπει να δούμε αν ο αξιωματικός είχε επίγνωση του
παραλογισμού του ή αν τελούσε εν συγχύσει.

Στην
πρώτη περίπτωση επιχειρούσε με τρόπο θα τον λέγαμε κουτοπόνηρο να
υποβαθμίσει το δείκτη νοημοσύνης του συνομιλητή του, ο οποίος ας μην
ξεχνάμε ήταν κάποιος ανώτερός του και ίσως ο ίδιος ο Σουλτάνος. Στη
δεύτερη, χαμηλό δείκτη νοημοσύνης είχε ο ίδιος ο αξιωματικός, κάτι που
όμως πρέπει να αποκλειστεί. Η ανέλιξη σε υψηλές θέσεις στην Αυτοκρατορία
κατά τους πρώτους τουλάχιστον αιώνες δεν ήταν κάποια τυπική διαδικασία
αλλά αποτέλεσμα μιας συνεχούς όσο και αυστηρής επιλογής από την οποία
απουσίαζε θα λέγαμε το υποκειμενικό στοιχείο. Συνεπώς θα πρέπει να
αποκλειστούν οι πιο πάνω υποθέσεις και για έναν επιπρόσθετο λόγο.
Κανενός από τους τρεις το βιογραφικό δεν βαρύνεται με μια τόσο κραυγαλέα
αποτυχία, την οποία την κάνει ακόμα μεγαλύτερη το ότι γνώριζαν την
περιοχή πάρα πολύ καλά, ούτε με το ότι χρησιμοποίησαν έναν τόσο αδέξιο
τρόπο να δικαιολογηθούν. Πέραν αυτών κανείς τους δεν τιμωρήθηκε για κάτι
αντίστοιχο, παρά το ότι ακόμα όχι τόσο βαριές πράξεις επέσυραν
αναπόδραστα θα λέγαμε την ποινή του θανάτου. Ο Πίρι Ρέις βεβαίως
εκτελέστηκε, αλλά πολύ αργότερα και για εντελώς άλλη αιτία. Παρά τη
μέχρι τότε μεγάλη προσφορά του δεν μπόρεσε να αποφύγει τα επίχειρα της
αποτυχίας του να κατανικήσει τους Πορτογάλους στη Βασόρα. Άρα η έκφραση
αυτή θα πρέπει να έχει ειπωθεί, αν ειπώθηκε πράγματι, για κάποιον άλλο
λόγο και όχι γι’ αυτόν που προβάλλεται.

Πιθανόν
δηλαδή το «Μάλτα γιοκ» να αφορά κάποιαν απόπειρα που είχε ατυχή έκβαση
και όχι την αδυναμία να εντοπιστεί στη θάλασσα ένα τόσο μεγάλο νησί.
Πράγματι κατά το 1565 επιχειρήθηκε η κατάκτηση της Μάλτας από τον Πιαλή
Πασά η οποία όμως παρά την προετοιμασία και τις σκληρές μάχες που
δόθηκαν δεν έγινε δυνατή. Γυρίζοντας λοιπόν Πιαλή Πασάς στην
Κωνσταντινούπολη και δίνοντας αναφορά στον Σουλτάνο, η απάντησή του στο
σχετικό με την έκβαση της εκστρατείας ερώτημα ίσως να ήταν το γνωστό
«Μάλτα γιοκ εφέντιμ» με την έννοια βεβαίως ότι δεν έγινε δυνατή η
κατάληψή της ή εφ’ όσον το ερώτημα αφορούσε το αν η Μάλτα θα μπορούσε να
θεωρηθεί μέρος της Αυτοκρατορίας να ήταν «η Μάλτα (ειδικά) όχι άρχοντά
μου». Ένα άλλο ερώτημα που τίθεται, αφορά το πώς διέρρευσε η συνομιλία
αυτή. Όλες αυτού του είδους οι συζητήσεις γίνονται όχι απλώς
κεκλεισμένων των θυρών αλλά σε συνθήκες πλήρους μυστικότητας. Άρα είναι
λογικό να υποθέσουμε ότι η έκφραση αυτή, τουλάχιστον με το νόημα που της
δίνουμε, ουδέποτε ειπώθηκε. Οι λόγοι για τους οποίους δημιουργήθηκε και
διαδόθηκε για ένα οπωσδήποτε μεγάλο χρονικό διάστημα είναι πολλοί.
Πιο
πιθανό θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι όχι απλώς λοιδορούσαν τη
ναυτοσύνη των Τούρκων αλλά ότι με την απάντηση του αξιωματικού τόνιζαν
το χαμηλό δείκτη νοημοσύνης που είχε ο ίδιος και κατά συνέπειαν όλοι οι
Τούρκοι. Η λέξη άλλωστε «μπουνταλάς» που σημαίνει τον ανόητο,
χαρακτηρίζει σύμφωνα με κάποιαν αντίληψη όλους τους Τούρκους. Αν
παραμερίσουμε το παράλογο ενός τέτοιου ισχυρισμού, τότε θα πρέπει να
διερωτηθούμε για το πώς ένας λαός «ανοήτων» έπαιξε έναν τόσο σημαντικό
ρόλο και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα στην παγκόσμια ιστορία, σε
βάρος μάλιστα ορισμένων οι οποίοι θέλουν να θεωρούνται αν όχι ευφυείς[7] οι ίδιοι τουλάχιστον όγότερο ανόητοι από τους Τούρκους.
Η Εύβοια από το Κιταμπί Μπαχριγιέ
του Πίρι ρέις

Με
μια άλλη προσέγγιση θα μπορούσαμε να καταλήγαμε στο συμπέρασμα ότι με
αφορμή την έκβαση της εκστρατείας στη Μάλτα τεκμηρίωναν τη διαπίστωση
τους ότι υπήρχε ένας τομέας στον οποίο υπερτερούσαν έναντι των Οθωμανών.
Κατά συνέπειαν οι Οθωμανοί δεν ήταν φορείς κάποιας απόλυτης δύναμης και
ότι η αποτυχία στη Μάλτα ήταν ελπιδοφόρο για τους ίδιους σημάδι. Η
μέχρι τότε αήττητη ουσιαστικά Αυτοκρατορία ήταν δηλαδή δυνατόν να
νικηθεί. Η δε ήττα της στη Μάλτα ήταν ακόμα μεγαλύτερη εξ αιτίας του
γεγονότος ότι αφορούσε όχι μια αψιμαχία αλλά μια στρατηγικής σημασίας
για την ίδια επιχείρηση. Ίσως ακόμα να διέγνωσαν ότι με το γεγονός αυτό
άρχιζε η αρχή του τέλους της Αυτοκρατορίας. Αλλά αν μετά τον Σουλεϊμάν,
οπότε γνώρισε το απόγειό της, άρχισε πράγματι η παρακμή της, η
κατάρρευσή της ήλθε πολλά χρόνια αργότερα. Θα λέγαμε ότι εκεί που οι
ραγιάδες έβλεπαν ρωγμή στην πανοπλία του δυνάστη τους, η Ιστορία έδειξε
ότι δεν υπήρχε  τίποτε άλλο από ένα απλό ξύσιμο στο βερνίκι της

              IV.  
Όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω εκτός
από τα αυστηρώς Ιστορικά γεγονότα αποτελούν υποθέσεις. Η πραγματικότητα
σχετικά με την έκφραση «Μάλτα γιοκ» ενδέχεται να είναι διαφορετική.
Εκείνο που δεν αποτελεί υπόθεση αλλά πραγματικότητα είναι ότι ο Πιαλή
πασάς όχι μόνο δεν υπέστη τις συνέπειες της αποτυχίας του, αλλά του
ανατέθηκαν στο μέλλον και άλλες σημαντικές αποστολές, όπως η αρχηγία του
στόλου για την κατάληψη της Κύπρου κλπ, τις οποίες έφερε με μεγαλύτερη ή
μικρότερη επιτυχία σε πέρας. Το γεγονός ότι ήταν σύζυγος της Djewher
Σουλτάν, εγγονής του Σουλεϊμάν και κόρης του γιου του, Σελίμ του Β΄ ο
οποίος έμεινε στην Ιστορία ως ο Μέθυσος, ίσως να έπαιξε το ρόλο του.-


[1]
Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι τα περισσότερα αναλογικώς θύματα
της ναυμαχίας της Ναυπάκτου (7-10-1571) ευρισκόταν μεταξύ των Ελλήνων,
δεδομένου ότι Έλληνες είχαν επανδρώσει τα πλοία και των δύο πλευρών των
εμπολέμων.
[2]
Το ότι κανενός από αυτούς τους ανώτατους αξιωματικούς η καταγωγή δεν
ήταν αμιγώς Τουρκική δείχνει την πράγματι κακή σχέση των ίδιων των
Τούρκων με τη θάλασσα και τις ασχολίες που σχετίζονται με αυτήν. Δείχνει
όμως και κάτι άλλο πολύ πιο σημαντικό: Δεν τους ενδιέφερε η καταγωγή
και η κοινωνική προέλευση οποιουδήποτε ταλαντούχου ανθρώπου προκειμένου
να τον προωθήσουν ακόμα και στα ανώτατα αξιώματα της Αυτοκρατορίας. Ήταν
αρκετό τις ικανότητες του αυτές να τις έθετε στις δικές τους
προτεραιότητες και επιδιώξεις. Αυτή τους η πρακτική επέτρεψε, ο αρχικά
άγνωστος οίκος του Οσμάν να εξελιχθεί σε Αυτοκρατορία αλλά και να
συνεχίσει να υφίσταται επί σειρά αιώνων.
[3]  Μπαρμπαρόσα στα Ιταλικά της εποχής σημαίνει εκείνον που έχει κόκκινα γένια.
[4] Ο Αρούτς όμως είχε πράγματι κόκκινα γένια.
[5] Στη Τζέρμπα τοποθετείται η Ομηρική χώρα των λωτοφάγων.
[6]
Η Χίος ανήκε στην εκάστοτε Βαλιδιέ Σουλτάνα τη μητέρα δηλαδή του
Σουλτάνου η οποία είχε και την επικαρπία του νησιού. Το 1822 οπότε
έγιναν οι μεγάλες σφαγές οι οποίες αποδεκάτισαν τον πληθυσμό της είχε
παραχωρηθεί στην Εσμέ αδελφή του Σουλτάνου Μαχμούτ, επειδή η μητέρα του,
Nakshidil Valide Sultana είχε πεθάνει ήδη από το 1817.
[7] Η λοιδορία του νικητή από τον ηττημένο που δεν μπορεί να συμφιλιωθεί με  την
ήττα του δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Ανάλογη στάση κράτησαν και οι
επιζήσαντες της εκστρατείας στη Μικρά Ασία στρατιώτες, οι οποίοι πολλά
χρόνια μετά τραγουδούσαν τα τραγούδια που όντας τους στο μέτωπο
σατίριζαν τον «Κεμάλη», τον οποίο ωστόσο όλοι αναγνώριζαν σαν «γερό»
αξιωματικό. Αυτά ήταν δίστιχα της μορφής:
-Του Κεμάλη τα ποδάρια θα τα πεταλώσουμε/ να του βάλουμε σαμάρι να τόνε φορτώσουμε, ή
-Του Κεμάλη το κεφάλι θα το κάνουμε πηχτό/ να το φαν’ τα χανουμάκια να μας πουν ευχαριστώ.

http://www.istorikathemata.com/2015/09/blog-post_15.html#more

Επος 40 - Μάχη οχυρών - Μάχη της Κρήτης - Αντίσταση - Κατοχή - Εμφύλιος

D-Day: Η αρχή του τέλους για τους Ναζί «ξεκίνησε» από τις γαλλικές ακτές

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ο όρος D-Day είναι γνωστός και άρρηκτα συνδεδεμένος με μια από τις πιο ιστορικές ημέρες του 20ου αιώνα, αυτή της απόβασης των Συμμάχων στη Νορμανδία κατά την διάρκεια του Β’ ΠΠ, σαν σήμερα στις 5 Ιουνίου του 1944.

Η απόβαση στη Νορμανδία ανέτρεψε τα δεδομένα στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων των Συμμάχων ενάντια στην γερμανική πολεμική μηχανή, που για πολλούς θεωρείται ως η «αρχή του τέλους» για τους Ναζί στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ποιο το υπόβαθρο πριν την απόβαση

Οι διαφωνίες των Συμμάχων για το αν θα έπρεπε να ασκηθεί πίεση από Νότο προς Βορρά ή να γίνει απόβαση μέσω Μάγχης, προκειμένου να ηττηθεί η Γερμανία, λύθηκαν στη Διάσκεψη της Τεχεράνης (28 Νοεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου 1943). Ο Στάλιν, υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ, επέμενε ότι η εισβολή στη Γαλλία ήταν ο μόνος τρόπος να ηττηθεί η Γερμανία.

Τον Ιανουάριο του 1944 άρχισε να προετοιμάζεται η επιχείρηση «Επικυρίαρχος» (Operation Overlord). O αμερικανός στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ορίστηκε ανώτατος διοικητής, με βρετανούς διοικητές στο στρατό ξηράς, στο ναυτικό και την αεροπορία.Σύμφωνα με το σχέδιο, η επίθεση θα γινόταν σ’ ένα στενό μέτωπο στη Νορμανδία, στις βόρειες ακτές της Γαλλίας, από πέντε σώματα στρατού.

Για την πραγματοποίησή της, ο Αϊζενχάουερ έπρεπε να συγκροτήσει τον μεγαλύτερο στην ιστορία στόλο που επιχείρησε ποτέ απόβαση.

Τα προβλήματα για τον σχεδιασμό της D-Day

Σε περίπτωση επιτυχίας, η απόβαση θα αποτελούσε την απαρχή προέλασης μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων προς Ανατολάς μέσω της Γαλλίας, κατευθείαν στην καρδιά της ναζιστικής Γερμανίας.

Το βασικότερο μέλημα για τους σχεδιαστές της επιχείρησης ήταν να μη μάθουν οι Γερμανοί το σημείο της απόβασης. Έτσι, οι δυνάμεις τους θα ήταν αναγκασμένες να αναπτυχθούν σε ολόκληρη την ακτογραμμή.

Είχε καταρτιστεί εξάλλου σχέδιο παραπλάνησης, η επιχείρηση «Σωματοφύλακας» (Operation Bodygard), που κατόρθωσε πέραν πάσης προσδοκίας να πείσει τον Χίτλερ ότι κύριος στόχος ήταν η περιοχή του Καλέ, αρκετά βορειότερα της Νορμανδίας. Παρότι στη Γαλλία υπήρχαν 58 γερμανικές μεραρχίες, μόνο οι 14 βρίσκονταν στις ακτές της Νορμανδίας.Μεγάλη σημασία είχε και η αξιοποίηση της αεροπορικής υπεροχής των Συμμάχων, ώστε να εξουδετερωθεί η εχθρική πολεμική αεροπορία και να απομονωθεί το συγκοινωνιακό δίκτυο της Βόρειας Γαλλίας.

Ενώ τα σχέδια τής απόβασης καταρτίζονταν από Αμερικανούς και Βρετανούς στρατιωτικούς στην Αγγλία, ο Γερμανός στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ – γνωστός ως «αλεπού της ερήμου», από την προηγούμενη θητεία του στο αφρικανικό μέτωπο- επιφορτισμένος με την αναχαίτιση της αναμενόμενης απόβασης, ενίσχυσε τη γερμανική αμυντική οχύρωση κατά μήκος της ακτής της Γαλλίας με υποβρύχια εμπόδια, δεξαμενές καυσίμων, ανθεκτικές στους βομβαρδισμούς, καθώς και με ναρκοπέδια.Το βασικό του πρόβλημα ήταν ότι έπρεπε να περιφρουρεί 3.000 μίλια δυτικοευρωπαϊκής ακτής, από την Ολλανδία έως τα ιταλικά σύνορα.

Η D-Day γίνεται πραγματικότητα

Η απόβαση στη βόρεια Γαλλία από την Αγγλία προγραμματίστηκε τελικά για τις 5 Ιουνίου 1944, αλλά αναβλήθηκε για ένα εικοσιτετράωρο, λόγω της κακοκαιρίας που επικρατούσε στο στενό της Μάγχης.

Συγκροτήθηκε ένας τεράστιος στόλος, με επικεφαλής τον άγγλο ναύαρχο Μπέρτραμ Ράμσεϊ, ο οποίος περιλάμβανε 1.200 πολεμικά πλοία, 10.000 αεροπλάνα, 4.126 αποβατικά σκάφη, 804 μεταγωγικά πλοία και εκατοντάδες τεθωρακισμένα άρματα αμφίβιων και άλλων αποστολών. 156.000 άνδρες (73.000 Αμερικανοί και 83.000 Βρετανο-Καναδοί) θα αποβιβάζονταν στη Νορμανδία, από τους οποίους 132.000 θα μεταφέρονταν με πλοία μέσω Μάγχης και 23.500 με αεροπλάνα.Τις χερσαίες δυνάμεις διοικούσε ο άγγλος στρατηγός Μπέρναρντ Μοντγκόμερι, που είχε απέναντί του ένα παλαιό γνώριμό του από τις επιχειρήσεις στην Αφρική, τον γερμανό στρατάρχη Έρβιν Ρόμελ.

Η απόβαση με την κωδική ονομασία «Ποσειδών» (Operation Neptune) άρχισε πριν από την αυγή της 6ης Ιουνίου (D-Day) σε πέντε ακτές κατά μήκος της Νορμανδίας, οι οποίες έφεραν τις κωδικές ονομασίες Utah (Γιούτα), Omaha (Όμαχα), Gold (Χρυσός), Juno (Ήρα) και Sword (Σπαθί).

Οι παραλίες που είχαν επιλεγεί για την απόβαση εκτείνονταν από τον ποταμόκολπο του Ορν ως το νοτιοδυτικό άκρο της χερσονήσου Κοταντέν.

Οι Σύμμαχοι στις ακτές της Νορμανδίας

Την παραμονή της επιχείρησης βρετανικές μονάδες καταδρομέων είχαν πέσει πίσω από της γραμμές του εχθρού, καταλαμβάνοντας γέφυρες – κλειδιά και αχρηστεύοντας τις επικοινωνίες των Γερμανών.

Οι τέσσερις ακτές καταλήφθηκαν εύκολα και γρήγορα από τις συμμαχικές δυνάμεις, ενώ στην πέμπτη, την «Όμαχα», αντιμετώπισαν σκληρή γερμανική αντίσταση.Με το σούρουπο μεγάλα προγεφυρώματα είχαν ήδη δημιουργηθεί και στις πέντε περιοχές της απόβασης και η τελική επιχείρηση για τη συντριβή τής Γερμανίας είχε αρχίσει.

Για την επιτυχία της απόβασης, καθοριστική ήταν η αεροπορική υπεροχή των Συμμάχων. Τα αεροπλάνα τους κατέστρεψαν τις περισσότερες γέφυρες του Σηκουάνα στ’ ανατολικά και του Λίγηρα στα νότια, εμποδίζοντας έτσι τους Γερμανούς να ενισχύσουν έγκαιρα τις προκεχωρημένες μονάδες τους στα προγεφυρώματα των ακτών της Νορμανδίας.

Το σχέδιο των Συμμάχων μετά τη D-Day

Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο, οι Βρετανοί θα καταλάμβαναν τη στρατηγικής σημασίας πόλη Καν την πρώτη ημέρα της απόβασης.

Παρότι εξουδετέρωσαν γρήγορα τη γερμανική άμυνα, εν τούτοις έπρεπε να περιμένουν έως τις 9 Ιουλίου για να εισέλθουν νικηφόρα στην πόλη, εξαιτίας της εμφάνισης μιας μεραρχίας Πάντσερ, που καθήλωσαν τις δυνάμεις τους, αλλά και των διαφωνιών μεταξύ Αϊζενχάουερ και Μοντγκόμερι για θέματα τακτικής.

Στον τομέα τους, οι Αμερικανοί αντιμετώπισαν σοβαρή αντίσταση στη χερσόνησο Κοταντέν, αλλά τελικά κατέλαβαν το ζωτικής σημασίας λιμάνι του Χερβούργου στις 26 Ιουνίου.Οι συνεχείς συγκρούσεις έφθειραν τα γερμανικά στρατεύματα και στις 25 Ιουλίου ο στρατηγός Ομάρ Μπράντλεϊ διέσπασε το δυτικό μέτωπο και μέσα σε λίγες μέρες εξάλειψε κάθε αντίσταση στην πορεία του προς τον Σηκουάνα.

Αντεπίθεση των γερμανικών τεθωρακισμένων στο Μορτέν αποκρούστηκε (7-13 Αυγούστου). Στα τέλη Αυγούστου οι Σύμμαχοι διέσχισαν τον Σηκουάνα και τον Σεπτέμβριο βρίσκονταν μπροστά στα γερμανικά σύνορα.

Δείτε βίντεο:

Πηγή: San Simera            OnAlert

.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Απόβαση στη Νορμανδία: Τι συνέβη στις 6 Ιουνίου 1944;

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μπορεί να συμπληρώθηκαν 80 χρόνια από τη συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία, όσοι όμως την έζησαν διατηρούν τις μνήμες τους ζωντανές.

Η 80η επέτειος της απόβασης των συμμάχων στη γαλλική Νορμανδία εορτάζεται με μεγάλες τιμές και με την παρουσία αρχηγών κρατών, με προεξάρχοντες τους προέδρους των ΗΠΑ και της Γαλλίας, αλλά και την βασίλισσα Ελισάβετ της Μεγάλης Βρετανίας.

Τι ακριβώς συνέβη, όμως, στη Νορμανδία τον Ιούνιο του 1944;

Η προετοιμασία της απόβασης

Την περίοδο εκείνη, η πλάστιγγα του πολέμου μεταξύ των ενωμένων εθνών, υπό την γενική καθοδήγηση της Μεγάλης Βρετανίας, της Σοβιετικής Ένωσης και των ΗΠΑ και του φασιστικού Άξονα Γερμανίας – Ιαπωνίας (η Ιταλία είχε συνθηκολογήσει) είχε αρχίσει να γέρνει εις βάρος του δεύτερου, ειδικά στην Ευρώπη.

Οι Σοβιετικοί προέλαυναν στο ανατολικό μέτωπο, στο νότο Βρετανοί και Αμερικάνοι είχαν αποβιβαστεί στην Ιταλία και καταλάμβαναν εδάφη προς το Βορρά. Ο πιο «γρήγορος» δρόμος προς την καρδιά της Γερμανίας ήταν εκείνος μέσω της κατεχόμενης από τους ναζί Γαλλίας.

Όμως, η απόβαση στη Γαλλία ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα που απαιτούσε προσεκτικό και λεπτομερή σχεδιασμό, καθώς η οχύρωση της βόρειας Γαλλίας από τους Γερμανούς ήταν άρτια.

Μήνες πριν την απόβαση στη Νορμανδία, οι συμμαχικές δυνάμεις εκτελούσαν πτήσεις στην περιοχή για να την καταγράψουν και να σχεδιάσουν την επιχείρηση.

Ακόμα και το BBC επιστρατεύτηκε, απευθύνοντας δημόσιο κάλεσμα στους ανθρώπους για να στείλουν φωτογραφίες και κάρτποσταλ των ευρωπαϊκών ακτών από τη Νορβηγία μέχρι τα Πυρηναία.

Μυστικές ομάδες ερευνούσαν τις ακτές ώστε να βρουν τις σωστές τοποθεσίες και πήραν μέχρι και δείγματα άμμου για να επιβεβαιώσουν ότι οι παραλίες μπορούσαν να αντέξουν των βάρος των συμμαχικών στρατιωτικών οχημάτων.

Μετεωρολόγοι, μαθηματικοί και επιστήμονες κάθε ειδικότητας επιστρατεύτηκαν για να οριστεί η ημερομηνία της επιχείρησης.

Το διάστημα 5 – 7 Ιουνίου κρίθηκε το καταλληλότερο για την απόβαση, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Βρετανού μαθηματικού Άρθουρ Τόμας, καθώς τότε η παλίρροια ήταν στο χαμηλότερο σημείο της και θα φαίνονταν τα κρυμμένα εμπόδια.

για τη συνέχεια Euronews

 

Συνέχεια ανάγνωσης

ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Μακεδονικός Ἀγώνας καί ἐπέτειος θανάτου τοῦ Παύλου Μελᾶ – Λόγος στή μνήμη του

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

 

Του Κώστα Καραΐσκου
Η μεγάλη Ελληνική
Επανάσταση, που είχε τεράστιο αντίκτυπο
και σημασία παγκοσμίως, άρχισε το 1821
και πρακτικά τελείωσε έναν αιώνα μετά,
το 1922 με την Μικρασιατική Καταστροφή.
Συχνά όταν αναφερόμαστε στην απελευθέρωση
των Ελλήνων από τον τουρκικό ζυγό,
μένουμε στο 1830, στην ίδρυση δηλαδή του
νεοελληνικού κράτους, υπό την κηδεμονία
των ξένων δυνάμεων.

Όμως τι γινόταν με τα
εκατομμύρια των Ελλήνων που έμειναν
έξω από εκείνο το φτωχό κρατίδιο, τι
γινόταν στη Μακεδονία, στην Ήπειρο, στη
Θράκη, στην Ιωνία, στον Πόντο, στην Κύπρο,
στην Κρήτη, στα άλλα νησιά; Ο Μακεδονικός
Αγώνας ήταν η ένδοξη εκείνη σελίδα της
ιστορίας μας, όπου ο ελληνισμός κάτω
από την οθωμανική κρατική κυριαρχία
αντιμετώπισε τον βουλγαρικό επεκτατισμό,
κατάφερε να επικρατήσει και να ετοιμάσει
την ώρα της απελευθέρωσης από τον
ελληνικό Στρατό. Στην αρχή αγωνίστηκαν
οι ντόπιοι Έλληνες, μόνοι τους για
χρόνια, κυρίως με τη στήριξη της Εκκλησίας
και απλών ανθρώπων που πάλεψαν ηρωικά,
ενώ από ένα σημείο και πέρα άρχισαν να
φτάνουν εθελοντές από την Ελλάδα και
να παίρνει ένοπλη μορφή η αντίσταση
κατά των Βούλγαρων κομιτατζήδων.

Η βουλγαρική προσπάθεια
κατά της Μακεδονίας ξεκίνησε με την
απόσχιση της Εκκλησίας τους, τη λεγόμενη
Εξαρχία, το 1870. Άρχισε ένας πόλεμος
προπαγάνδας, πιέσεων αλλά και ωμής βίας,
προκειμένου να γράφονται οι κάτοικοι
της οθωμανικής ακόμη Μακεδονίας σε
βουλγάρικα σχολεία και να καλούν
Βούλγαρους ιερείς. Αντιστάθηκαν σ΄ αυτό
όχι μόνο οι ελληνόφωνοι ή οι βλαχόφωνοι
κάτοικοι της Μακεδονίας αλλά και πολλοί
σλαβόφωνοι, οι λεγόμενοι «γραικομάνοι»
που έμεναν πιστοί στο Πατριαρχείο της
Κωνσταντινούπολης. Έτσι αυτό που
παρουσιαζόταν ως αντίθεση θρησκευτικής
μορφής ήταν στην πραγματικότητα εθνικής:
όποιος πήγαινε με τους Εξαρχικούς
γινόταν Βούλγαρος, ενώ Πατριαρχικοί
ήταν οι Έλληνες. Δάσκαλοι και κληρικοί
ηγήθηκαν της αντίστασης τις πρώτες
δεκαετίες, περιορίζοντας την βουλγαρική
προπαγάνδα και τρομοκρατία που ήρθε να
προστεθεί στην καταπίεση των Οθωμανών.
Κορυφαία μορφή του αγώνα αναδείχθηκε
ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός
Καραβαγγέλης, που κυκλοφορούσε – κι
ενίοτε λειτουργούσε – με την πιστόλα
κάτω από το ράσο ή πάνω στην Αγία Τράπεζα.
Κάποια στιγμή οι
Βούλγαροι διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσαν
να επιβληθούν δίχως όπλα. Το 1893 ιδρύθηκε
από τον Γκότσε Ντέλτσεφ και άλλους
Βούλγαρους στη Θεσσαλονίκη η Εσωτερική
Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση
(VMRΟ), υποτίθεται για την απελευθέρωση
των χριστιανικών πληθυσμών της Μακεδονίας
από τους Οθωμανούς οι οποίοι κατέρρεαν.
Στο εσωτερικό της οργάνωσης αναπτύχθηκαν
δύο τάσεις: οι ενωτικοί ήθελαν άμεση
ένωση με τη Βουλγαρία, ενώ οι αυτονομιστές
μιλούσαν για «μακεδονικό» κράτος, πάντα
ενάντια στο ελληνικό στοιχείο της
περιοχής. Μετά το 1895 αγρίεψαν οι
συγκρούσεις και αναδείχθηκαν ηρωικές
μακεδονικές μορφές σαν τον καπετάν
Κώττα Χρήστου, τον καπετάν Λούκα, τον
καπετάν Ζέρβα, τον Χρήστο Αργυράκο, τον
Ηλία Κούνδουρο…
Το 1903 γίνεται στο
Μοναστήρι (Μπίτολα) η λεγόμενη εξέγερση
του Ίλιντεν, με σκοπό να φανεί στην
Ευρώπη ότι οι Βούλγαροι ξεσηκώνονται
κατά των Τούρκων για την απελευθέρωση
της Μακεδονίας. Όμως σε 10 μέρες οι Τούρκοι
καταπνίγουν την εξέγερση και ξεσπούν
κυρίως σε βάρος των Ελληνόβλαχων κατοίκων
της περιοχής που χτυπήθηκαν άγρια και
από τους Βούλγαρους. Λίγες μέρες μετά
έσβησε και η ταυτόχρονη εξέγερση των
Βουλγάρων στην Στράντζα της Αδριανούπολης.
Η επίσημη Ελλάδα μέχρι
τότε μόνο παρακολουθούσε, παρότι οι
Έλληνες πατριώτες ζητούσαν επέμβαση
υπέρ των μαχόμενων Μακεδόνων και οι
εθελοντές μαχητές πλήθαιναν. Το 1904 πήγε
μυστικά στη Μακεδονία, ως ζωέμπορος
υποτίθεται, ο αξιωματικός του ελληνικού
Στρατού και μέλος της ανώτερης κοινωνικής
τάξης, Παύλος Μελάς. Ο θάνατός του στη
Στάτιστα, στις 13 Οκτωβρίου 1904, τον
ανέδειξε ως ήρωα και κινητοποίησε όλες
τις εθνικές δυνάμεις, ντόπιες και μη.
Ήταν το αίμα που πότισε το δέντρο της
μακεδονικής ελευθερίας. Ακολούθησαν
6.000 εθελοντές που πολέμησαν μέχρι το
1908 στη Μακεδονία, οι μισοί από τους
οποίους ήταν Κρητικοί – υπήρξαν επίσης
πολλοί Μανιάτες αλλά και από άλλα μέρη
της χώρας. Και οι δύο Γενικοί Αρχηγοί
του Μακεδονικού Αγώνα, μετά τον Παύλο
Μελά, ήταν Κρητικοί, ο Γεώργιος Κατεχάκης
από το Ηράκλειο και ο Σφακιανός Γεώργιος
Τσόντος. Αξίζει να θυμίσουμε εδώ ότι
ακόμα η Κρήτη δεν ήταν καν μέρος του
ελληνικού κράτους! Η μάχη στη βαλτολίμνη
των Γιαννιτσών ήταν το διάσημο σκηνικό
πολέμου των αντίπαλων ανταρτικών ομάδων,
όπως το περιέγραψε η Πηνελόπη Δέλτα στα
«Μυστικά του Βάλτου». Αυτές οι αντάρτικες
ομάδες έλαβαν μέρος στους πολέμους που
ακολούθησαν, τόσο στο ελληνικό στρατόπεδο
όσο και οι αντίπαλες στο βουλγαρικό.
Κορυφαίας σημασίας
ήταν η δράση Ελλήνων διπλωματών, όπως
του Ίωνα Δραγούμη που ως διπλωμάτης στο
Μοναστήρι οργάνωσε την Μακεδονική
Άμυνα, με επιτροπές σε πόλεις και χωριά
της Δυτικής Μακεδονίας, ή του Πρόξενου
της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, Λάμπρου
Κορομηλά, ο οποίος συντόνιζε τις
αντάρτικες ελληνικές ομάδες. Από τους
κληρικούς, εκτός του Γερμανού Καραβαγγέλη,
ξεχώρισε ο μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος
Καλαφάτης, που μαρτύρησε το 1922 στη
Σμύρνη, ο εθνομάρτυρας Αιμιλιανός,
μητροπολίτης Γρεβενών που θανατώθηκε
βασανιστικά το 1910 κ.ά. Οι εκπαιδευτικοί
σαν τις δολοφονημένες νεαρές δασκάλες
Αικατερίνη Χατζηγεωργίου και Βελίκα
Τράικου κράτησαν όρθιο το ελληνικό
φρόνημα σε 1.000 περίπου σχολεία για 70.000
μαθητές.
Το 1908 η επανάσταση των
Νεοτούρκων έδωσε αμνηστεία στους
εμπόλεμους και υποσχέθηκε ισονομία και
ισοπολιτεία για όλους, όμως σύντομα
αποκαλύφθηκε η απάτη. Έπρεπε να
μεσολαβήσουν δύο βαλκανικοί πόλεμοι
και ένας παγκόσμιος για να απαλλαχθεί
η Μακεδονία και από την τουρκική κυριαρχία
και από την βουλγαρική επιβουλή, μάλιστα
αυτή η τελευταία εκδηλώθηκε και πάλι
κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την
βουλγαρική Κατοχή της Ανατολικής
Μακεδονίας και Θράκης. Το 1944 λοιπόν
εξέλιπε ο κίνδυνος για τη Μακεδονία από
την πλευρά των «ενωτικών» Βουλγάρων. Η
απειλή των «αυτονομιστών», παρότι πολύ
ασθενέστερη, έμελλε να επιβιώσει στα
πλαίσια της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο με
κέντρο τα Σκόπια και να αναβιώσει το
1991 με την ανεξαρτητοποίηση της λεγόμενης
«Δημοκρατίας της Μακεδονίας» ώς τις
μέρες μας.
Κλείνουμε με το γνωστό
«τιμούμε τη μνήμη των ηρώων που θυσιάστηκαν
για την ελευθερία» κτλ.
Τι σημαίνει όμως αυτό;
Ξέρουμε για ποιους μιλάμε, τι συνέβη
και γιατί; Ή τα θεωρούμε όλα παρελθόν
χωρίς νόημα στη σημερινή εποχή; Όποιος
νόμιζε κάτι τέτοιο, μόλις πέρυσι στις
Πρέσπες αποδείχθηκε ότι είναι πέρα για
πέρα λάθος. Το παρελθόν καθορίζει ό,τι
ζούμε σήμερα και το ξαναβρίσκουμε
διαρκώς μπροστά μας. Τιμούμε λοιπόν τον
Μακεδονικό Αγώνα όταν έχουμε την γνώση
και την αρετή που διδάσκει το ελληνικό
σχολείο, αυτό που στήριξε την κρίσιμη
ώρα την μία και μοναδική ελληνική
Μακεδονία!
ΠΗΓΗ: antibaro.gr

 

Συνέχεια ανάγνωσης

Ινφογνώμων

Infognomon Logo

Περιηγηθείτε στα κορυφαία βιβλία του βιβλιοπωλείου μας

Προβολή όλων

Δημοφιλή