Όταν το βράδυ της περασμένης Κυριακής ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωνε την παροχή άδειας στις Ηνωμένες Πολιτείες για χρήση των Βρετανικών Βάσεων ώστε να χτυπηθούν αποθήκες πυραύλων του Ιράν, τα ερωτήματα που αιωρούνταν ήταν πολλά. Πριν καλά-καλά ερμηνευτεί η δήλωση του Κιρ Στάρμερ, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε τη Βάση Ακρωτηρίου προκαλώντας ζημιές, την πραγματική έκταση των οποίων ενδεχομένως να μη μάθουμε και ποτέ.

Οι επόμενες ημέρες απέδειξαν ότι το περιστατικό δεν ήταν μεμονωμένο, ούτε το drone έφτασε στην Κύπρο από λάθος ή αστοχία των άμεσα εμπλεκόμενων στον πόλεμο της γειτονιάς μας. Ένα εικοσιτετράωρο και κάτι αργότερα ακολούθησε η αναχαίτιση άλλων δύο drone που κατευθύνονταν προς τις Βάσεις στο Ακρωτήρι, ενώ οι σειρήνες στην περιοχή ηχούν σχεδόν καθημερινά.

Ευρωπαϊκή κινητοποίηση

Την αρχή έκανε η Ελλάδα, δείχνοντας τον δρόμο και σε άλλες φιλικά προσκείμενες χώρες προς την Κύπρο. Η ελληνική κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έστειλε στην Κύπρο δύο ζεύγη μαχητικών αεροσκαφών F16 Fighting Falcon, τα οποία σταθμεύουν στην αεροπορική βάση Ανδρέας Παπανδρέου στην Πάφο. Περίπου ένα 24ωρο αργότερα έφτασε στην Κύπρο το καμάρι του ελληνικού ναυτικού, μια από τις καλύτερες φρεγάτες της Ευρώπης, ο «Κίμων», συνοδευόμενος από την φρεγάτα «Ψαρά». Συνδυαστικά, οι δύο φρεγάτες προσφέρουν ένα πολυεπίπεδο πλέγμα άμυνας, με τη «Κίμων» να καλύπτει την αεράμυνα μεγάλης εμβέλειας και την «Ψαρά» να ενισχύει την προστασία έναντι drones και απειλών μικρότερης ακτίνας.

Αισθητή ήταν και η κινητοποίηση της Γαλλίας, με τον Εμανουέλ Μακρόν να ανακοινώνει σε διάγγελμα του την Τρίτη την αποστολή της φρεγάτας FS Languedoc, η οποία έφθασε ήδη στην περιοχή. Την ίδια ώρα, το Παρίσι έδωσε εντολή να αποπλεύσει προς τη Μεσόγειο και το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της στρατιωτικής παρουσίας της Γαλλίας λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Στο ίδιο πνεύμα κινούνται και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία ανακοίνωσαν ότι θα αποστείλουν ναυτικά μέσα τις επόμενες ημέρες για την ενίσχυση της ασφάλειας γύρω από την Κύπρο, όπως δήλωσε ο Ιταλός Υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο.

Ήδη, μετά από γαλλικό αίτημα, η Ολλανδία εξετάζει την αποστολή της φρεγάτας HNLMS Evertsen ως συνοδεία του γαλλικού αεροπλανοφόρου. Παράλληλα, το ισπανικό υπουργείο Άυνας ανακοίνωσε την αποστολή της φρεγάτας Cristóbal Colón, η οποία θα συμμετέχει σε αποστολές προστασίας και αντιαεροποτικής άμυνας, ενώ θα μπορεί να συμβάλει και σε ενδεχόμενες επιχειρήσεις απομάκρυνσης αμάχων από την περιοχή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τον συντονισμό των επιχειρήσεων όσων αφορά τις ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στην Κύπρο, θα τον έχει αναλάβει το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ). Οι βρετανικές θα καθοδηγούνται από τις Βάσεις.

Η κινητοποίηση αυτή δημιουργεί ένα άτυπο πλέγμα αποτροπής γύρω από την Κύπρο, το οποίο μέχρι πριν λίγες ημέρες έμοιαζε αδιανόητο. Η παρουσία ευρωπαϊκών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών ενισχύει μεν την αποτροπή στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά ταυτόχρονα έρχεται να υπενθυμίσει την στενή σύνδεση της ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις δραστηριότητες των Βρετανικών Βάσεων, που βρίσκονται μεν εδαφικά στην Κύπρο, όμως πρακτικά δε δίνουν λογαριασμό σε κανένα.

Αντιστράτηγος Λούκας Χατζημιχαήλ: «Η Κύπρος δεν κείται πλέον μακρά»

«Έχουμε μπει αισίως σε μία εποχή, κατά την οποία βιώνουμε πρωτόγνωρα γεγονότα, τόσο στην Κύπρο, όσο και στην ευρύτερη περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Γεγονότα, που για άλλους, λίγο πολύ ήταν αναμενόμενα, για άλλους, πιο ρομαντικούς, καθυστέρησαν κάποιες δεκαετίες.

Και δεν αναφέρομαι ασφαλώς στην κοινή απόφαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, να τερματίσουν μια για πάντα, αφενός μεν, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αφετέρου δε, μία από τις κυριότερες, μόνιμες απειλές σε όλη την περιοχή και όχι μόνο, μεταβάλλοντας αν είναι δυνατό, ένα αυστηρά θεοκρατικό ισλαμικό κράτος σε κοσμικό, χαρακτήρα τον οποίο είχε και μέχρι το 1979, αλλά στο γεγονός ότι, η “Κύπρος δεν κείται πλέον μακρά”, χωρίς βέβαια να παραβλέπω και τη σιωπηλή μερική εφαρμογή του άρθρου 42.7 της Συνθήκης για την ΕΕ, η οποία αποτελεί, ειρήσθω εν παρόδω, απόρροια, αλλά και σημαντική επιτυχία, της διπλωματικής δεινότητας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκφραστής της οποία παραμένει, η ίδια η κυπριακή Κυβέρνηση. Παράλληλα ανέδειξε, μέσα σε μία εν πολλοίς, απέλπιδα για την Κύπρο εποχή και μία προσωπικότητα, η οποία αν μη τι άλλο, δίνει πραγματικές ελπίδες στην εξασφάλιση της εδαφικής (όσης έμεινε δηλαδή) ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και κάνει τις πάσης γνωστό, ποιος αντιλαμβάνεται απόλυτα από γεωπολιτική και ποιοι, απλώς αρκούνται να σχολιάζουν από την ασφάλεια του καναπέ.

Η Κύπρος είναι ευρωπαϊκό έδαφος και παράλληλα στρατηγικός κόμβος της Δύσης. Στη γεωπολιτική, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή, υπάρχουν κράτη «παίκτες», τα οποία καθορίζουν ή καθοδηγούν τις εξελίξεις. Δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Υπάρχουν σφαίρες επιρροής και ανάμεσά τους δημιουργείται κάποιες φορές, κενό ισχύος. Και το κενό, το καταλαμβάνει πάντα κάποιος άλλος ή αν θέλετε ο πιο κατά περίπτωση, αποφασιστικός “παίκτης”, ο οποίος στην τελική διαμορφώνει και το πλαίσιο.

Ας πάρουμε όμως τα τεκταινόμενα, στη βάση μίας χρονολογικής εξέλιξης. Στο πλαίσιο της αντίδρασης του Ιράν και των λιγοστών για την ώρα, ενεργών συμμάχων του, στην από αέρος εισβολή ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν μέσω της Χεζμπολάχ κτύπησε με drone, το βράδυ της 1^ης Μαρτίου τις Βρετανικές Βάσεις, στο Ακρωτήρι.

Η Ελλάδα, αντιδρώντας άμεσα, έκανε αυτό που κάνουν όλα τα σοβαρά κράτη. Παρήγαγε αποτροπή! Αξιοποίησε το παρατημένο από τις αρχές του 21^ου αιώνα, σκονισμένο Δόγμα Ελλάδας-Κύπρου και μπήκε με ιδιαίτερη αποφασιστικότητα στο παιχνίδι, πριν το κάνουν άλλοι. Έστειλε στην Κύπρο, δύο ζεύγη μαχητικών F-16 και δύο πολύ σημαντικά οπλικά συστήματα της, τις Φρεγάτες “ΚΙΜΩΝ” και “ΨΑΡΑ”. Και το σημαντικότερο, έσβησε πριν καν δημιουργηθούν, τις όποιες σκέψεις προστασίας του κενού, θα δημιουργούνταν στην Άγκυρα. Η Τουρκία αυτήν τη φορά, έστω από τις λιγοστές, αιφνιδιάστηκε. Και αιφνιδιάστηκε από την αποφασιστικότητα και άμεση αντίδραση του Έλληνα Πρωθυπουργού κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Παράλληλα, εξανάγκασε και την Ευρώπη να ακολουθήσει, εφαρμόζοντας ηθελημένα ή μη, το άρθρο 42.7 (αν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν). Μετά την Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία και ασθμαίνουσα η Βρετανία, έστειλαν ή εξέφρασαν την πρόθεση να αποστείλουν δυνάμεις τους, για την προστασία της Κύπρου.

Η ιστορία, πάντα αποδείκνυε κάτι πολύ σημαντικό. Όταν απουσιάζεις από τις κρίσεις, που διαμορφώνονται ή διαμορφώνουν τους συσχετισμούς δυνάμεων, αυτό-εγκλωβίζεσαι στους αδέσμευτους και ουδέτερους και υπόκεισαι στις όποιες αρνητικές επιπτώσεις, επισύρει η ουδετερότητά σου. Βέβαια ιστορικά, υπήρξαν και επιτήδειοι ουδέτεροι (βλέπε Τουρκία), που ευτύχησαν να τύχουν γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής σημαντικής αναβάθμισης (μέχρι σήμερα τουλάχιστον), αλλά ο κανόνας παραμένει αναλλοίωτα ο ίδιος.

Για την Ελλάδα είναι σημαντικό ότι, πλέον διαμορφώνει καταστάσεις. Για την Κύπρο, είναι ακόμη πιο σημαντικό ότι, μετά από την εποχή του αλήστου μνήμης Κωνσταντίνου Καραμανλή του, “η Κύπρος κείται μακρά”, πέρασε επιτέλους, ελπίζουμε ανεπιστρεπτί, στη ελπιδοφόρα εποχή των Μητσοτάκη-Δένδια του “κείται πλησίον”.»

Δρ. Μάριος Ευθυμιόπουλος: Πώς η Κύπρος διασφαλίζει την ασφάλειά της όταν ο πόλεμος έρχεται στην περιοχή της

«Η κλιμακούμενη κρίση γύρω από το Ιράν έχει μεταβάλει ριζικά το επιχειρησιακό και γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου. Πυραυλικές επιθέσεις, μη επανδρωμένα συστήματα, στοχευμένα πλήγματα και αυξημένη στρατιωτική κινητικότητα δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλής ρευστότητας. Η διάχυση της σύγκρουσης δεν περιορίζεται στα άμεσα εμπλεκόμενα κράτη· επηρεάζει θαλάσσιες οδούς, ενεργειακές ροές, ασφάλιστρα μεταφορών, επενδυτικό κλίμα και την ευρύτερη περιφερειακή σταθερότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος, λόγω γεωγραφικής θέσης και ύπαρξης στρατηγικών υποδομών, δεν μπορεί να θεωρείται ουδέτερος παρατηρητής. Ακόμη κι αν δεν επιλέγει εμπλοκή, ο πόλεμος μπορεί να την επηρεάσει άμεσα, έμμεσα ή υβριδικά.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ούτε συγκυριακή. Απαιτείται ολιστική εθνική στρατηγική ασφάλειας με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και θεσμική συνέπεια. Πρώτα στρατηγική — μετά εξοπλισμοί. Η στρατηγική πρέπει να προηγείται και να καθορίζει δόγμα, δομή δυνάμεων, επίπεδα ετοιμότητας, πρότυπα εκπαίδευσης και κατευθύνσεις προμηθειών.

Η αναβάθμιση πρέπει να αφορά όλες τις δυνάμεις: στρατιωτικές, αστυνομικές, λιμενικές, πολιτικής προστασίας και υπηρεσίες πληροφοριών. Η προετοιμασία οφείλει να καλύπτει τόσο συμβατικά όσο και μη συμβατικά σενάρια. Η σύγχρονη απειλή περιλαμβάνει επιχειρήσεις κορεσμού με drones, πυραυλικές απειλές, κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και οικονομικό εξαναγκασμό.

Κομβικό εργαλείο αποτελεί η θεσμοθέτηση συστηματικού στρατηγικού forecasting. Το κράτος πρέπει να λειτουργεί με πολυεπίπεδα σενάρια: διακοπές εφοδιαστικής αλυσίδας σε καύσιμα, τρόφιμα και φαρμακευτικό υλικό· πίεση σε πλουτοπαραγωγικές πηγές και ενεργειακές εγκαταστάσεις· κρίση υδάτινων πόρων και υποδομών αφαλάτωσης· μαζικές μεταναστευτικές ή ανθρωπιστικές ροές.

Η ασφάλεια πλέον είναι διακλαδική και διατομεακή. Συνδέει logistics, ενέργεια, νερό, οικονομία και άμυνα σε ένα ενιαίο πλέγμα κρατικής ανθεκτικότητας. Χωρίς ανθεκτική εφοδιαστική βάση και ενεργειακή επάρκεια, καμία στρατιωτική δυνατότητα δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Παράλληλα απαιτείται στρατιωτική προσαρμογή: ενίσχυση αντιαεροπορικής και αντι-drone άμυνας, διαλειτουργικά συστήματα διοίκησης και ελέγχου (C2), διακλαδικές ασκήσεις και υιοθέτηση προτύπων ΝΑΤΟ σε επίπεδο δογμάτων, εκπαίδευσης και εξοπλισμού. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί επιχειρησιακή αναγκαιότητα.

Η δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, η αναβάθμιση διαδικασιών clearance σε κρίσιμες θέσεις και ένας πολυετής προϋπολογισμός που στηρίζει τεχνολογία και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό αποτελούν θεμέλια βιώσιμης ασφάλειας.

Στη νέα εποχή, η αποτροπή δεν είναι μόνο στρατιωτική ισχύς. Είναι η ικανότητα ενός κράτους να συνεχίζει να λειτουργεί υπό πίεση, να προστατεύει τις υποδομές του και να διατηρεί τη θεσμική του συνοχή. Για την Κύπρο, η ασφάλεια αποτελεί ζήτημα εθνικής επιβίωσης και στρατηγικής ωριμότητας.»

Οι Βρετανικές Βάσεις και το όπλο «Μαυρίκιος»

Η συζήτηση για το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο καθίσταται σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ. Η δήλωση του Κιρ Στάρμερ ότι η χώρα του έχει παραχωρήσει στις ΗΠΑ, άδεια να χρησιμοποιήσουν βρετανικές βάσεις για επιχειρήσεις κατά των αποθηκών των ιρανικών πυραύλων έβαλε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου σε κίνδυνο και υπενθύμισε σε όλους μας τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η λειτουργία τους. Το σενάριο να αποχωρήσουν οι Βάσεις από την Κύπρο δεν είναι ρεαλιστικό, για πολλούς λόγους που εξήγησαν διάφοροι αναλυτές τα 24ωρα που ακολούθησαν το πλήγμα από drone στο Ακρωτήρι. Εκείνο που μοιάζει εφικτό να γίνει, είναι να τεθεί θέμα  επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος των Βάσεων και τον εκσυγχρονισμό των όρων υπό τους οποίους αυτές θα μπορούν να λειτουργούν σε έδαφος της Δημοκρατίας. Αυτό προτείνει και ο τέως Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Κώστας Κληρίδης.

Η Λευκωσία έχει μάλιστα και ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στα χέρια της, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένας σημαντικός μοχλός πίεσης. Τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, για τον Μαυρίκιο, η οποία επικυρώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ο Μαυρίκιος βρέθηκε αντιμέτωπος με μια παρόμοια κατάσταση μετά την αποικιοκρατική περίοδο, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε υπό τον έλεγχο του το αρχιπέλαγος των Τσάγκος. Το Δικαστήριο της Χάγης το 2019, έκρινε ότι η αποαποικιοποίηση της χώρας δεν ολοκληρώθηκε νόμιμα, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε τον έλεγχο των Τσάγκος. Ακολούθησε ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ που κάλεσε το Λονδίνο να τερματίσει την αποικιακή διοίκηση του αρχιπελάγους. Παρότι το ζήτημα δεν έχει ακόμη λυθεί πλήρως, η διεθνής πίεση προς τη Βρετανία αυξήθηκε σημαντικά.

Η περίπτωση της Κύπρου συνιστά ακόμα ένα παράδειγμα ανολοκλήρωτης αποαποικιοποίησης, όπως την ορίζουν τα όργανα του ΟΗΕ. Και όλα όσα βιώνουμε την τελευταία εβδομάδα μας το υπενθυμίζουν με τον πιο άκομψο τρόπο.

www.philenews.com

H γεωγραφία της Κύπρου αλλά και της Ελλάδας καθιστούν τις δύο χώρες εκ των πραγμάτων κομβικές για τη Δύση, κάθε φορά που ο συναγερμός της αστάθειας χτυπάει στη Μέση Ανατολή. Οι τελευταίες ημέρες αποτελούν, όμως, σημείο καμπής, όχι μόνο για τις περιφερειακές ισορροπίες, αλλά και για τη δυνατότητα της Ευρώπης να υπερασπιστεί έδαφός της στην Ανατολική Μεσόγειο, την Κύπρο, αλλά και τα Βαλκάνια.

Και σε αυτή την κρίση φαίνεται ότι η Αθήνα βρισκόταν ευθύς εξαρχής σε άμεση επικοινωνία και επαφή με την Ουάσιγκτον. Οι λόγοι είναι και πρακτικοί. Η «Κ» είναι σε θέση να γνωρίζει ότι για τους Αμερικανούς και το ΝΑΤΟ η βάση της Σούδας αντιμετωπίζει «σημαντικό κίνδυνο» (significant risk) να δεχθεί πλήγμα από κάποιον ιρανικό πύραυλο, ιεράρχηση κατά μόλις ένα σκαλοπάτι κάτω από τον «υψηλό κίνδυνο» (high risk), κατά την νατοϊκή ορολογία. Για τον λόγο αυτό, ήδη προτού ξεκινήσουν τα χτυπήματα ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης, στη Σούδα ενεργοποιήθηκε πυροβολαρχία Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ αναπτύχθηκε και σειρά από αντιαεροπορικά συστήματα μικρού βεληνεκούς του αμερικανικού στρατού, όπως και όπλα anti-drone.

Η απόφαση –λίγες ημέρες αργότερα– να αναπτυχθεί τάχιστα και μια ακόμη συστοιχία εκτοξευτών Patriot στο νησί της Καρπάθου, προκειμένου να κλείσει ένα «τυφλό» σημείο στην αεράμυνα του εθνικού χώρου, ήταν ενταγμένη ακριβώς σε αυτή τη λογική. Στο επιχειρησιακό πεδίο αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι πέρα από την Κύπρο και τη Σούδα, ενδιάμεσα υπάρχουν τρεις ακόμη δυνητικοί αμερικανικοί στόχοι, και συγκεκριμένα οι αεροπορικές βάσεις στα Αδανα (Ιντσιρλίκ), στο Ικόνιο και στη Σμύρνη. Εν ολίγοις, η νατοϊκή διάσταση είναι κάτι παραπάνω από ορατή.

Αλλωστε την Παρασκευή ο ανώτατος συμμαχικός διοικητής Ευρώπης, ο πτέραρχος Αλέξους Γκρίνγκεβιτς, διέταξε την αύξηση της επιφυλακής των νατοϊκών δυνάμεων για την κατάρριψη πιθανής βαλλιστικής απειλής από πυραύλους Sejjil και Khorramshahr, που υπό προϋποθέσεις μπορούν να πλήξουν (πέρα από την Τουρκία που συνορεύει με το Ιράν) την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Μάλιστα η Ελλάδα και η Ρουμανία είναι οι μοναδικές χώρες της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ που διαθέτουν αντιβαλλιστικά συστήματα τύπου Patriot, ικανά να αντιμετωπίσουν μια τέτοια απειλή.

Γίνεται λοιπόν απολύτως κατανοητό ότι η Ελλάδα αποτελεί ένα σημαντικό κρίκο μιας αλυσίδας αντιβαλλιστικών δυνατοτήτων, που ξεκινάει από το Ιντσιρλίκ (ισπανικοί Patriot) και φτάνει έως τη βάση του Ντεβεσέλου στη Ρουμανία. Εχουν αναπτυχθεί τρεις πυροβολαρχίες σε ελληνικό έδαφος (Κάρπαθο, Σούδα, βόρεια Ελλάδα και δύο για την προστασία αστικών περιοχών), χωρίς να υπολογίζεται και η σημαντική προβολή ισχύος μέσω της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), όπου από το 2021 βρίσκονται εκτοξευτές Patriot.

Ευελιξία

Οι αντιβαλλιστικές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας και η ευελιξία που έδειξαν οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις με την παροχή αεροπορικών μέσων (τέσσερα F-16 Viper στην Κύπρο και δύο F-16 στη Λήμνο αποκλειστικά για τηνπροστασία της Βουλγαρίας), ενώ η Ελλάδα έχει αναλάβει στο ΝΑΤΟ και αποστολές αεροπορικής επιτήρησης (Air Policing) σε Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία και Μαυροβούνιο, αναδεικνύει τη βούληση που υπάρχει στην Αθήνα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην περιοχή. Δεδομένου μάλιστα ότι όλες αυτές οι αποφάσεις ελήφθησαν σε αγαστή συνεργασία με τις ΗΠΑ (στην Ανατολική Μεσόγειο και με τη Γαλλία), αναδεικνύει ότι οι στρατηγικές συμμαχίες στις οποίες έχει επενδύσει η χώρα τα τελευταία χρόνια έχουν ένα αξιοσημείωτο εύρος.

Φυσικά η Αθήνα παραμένει υπέρ της ανάγκης για άμεση κατάπαυση των επιχειρήσεων και επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ειδικά καθώςφαίνεται ότι στην Ουάσιγκτον δεν υπάρχει κάποιο σαφές σχέδιο, πέρα από τον –μάλλον πρόχειρο– υπολογισμό ότι μετά την εξάντληση των πυραύλων του Ιράν έπειτα από 2-3 εβδομάδες (από τους 2.000 που εκτιμάται ότι διαθέτουν οι διάφορες δυνάμεις του Ιράν περίπου 600 έχουν ήδη εκτοξευθεί), το καθεστώς θα αναγκαστεί να συνθηκολογήσει.

Προς το παρόν σε επίπεδο Ε.Ε. και ΝΑΤΟ έχει καταστεί ορατό ότι η Ελλάδα αποτελεί πράγματι κράτος που παρέχει ασφάλεια, μάλιστα με τρόπο αποδεδειγμένο. Ενώ, αντιθέτως, έχει φανεί με τρόπο εκκωφαντικό, κάτι το οποίο ήταν βέβαια γνωστό, αλλά δεν είχε αποκαλυφθεί σε όλο του το μέγεθος, ότι η Τουρκία είναι ένα κράτος που δεν διαθέτει αποτελεσματική αντιβαλλιστική προστασία, παρά μόνο από τους άλλους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ.

Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί και πολιτικά προβλήματα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς προεδρεύει ενός κράτους που εξαρτάται για την προστασία του από βαλλιστικές απειλές από δυτικούς πυραύλους, αλλά λογοδοτεί σε μια κοινή γνώμη που διέπεται από βαθύ αντιαμερικανισμό και αντισημιτισμό. Οι ισορροπίες που θα κληθεί να τηρήσει ο κ. Ερντογάν θα γίνουν ακόμη πιο δύσκολες, καθώς ο καλός φίλος και συνομιλητής του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ενθαρρύνει ανοιχτά τους Κούρδους του Ιράκ να επιτεθούν εναντίον του Ιράν. Και η ανακίνηση οποιασδήποτε πτυχής του Κουρδικού στην ευρύτερη περιοχή, εκ των πραγμάτων προκαλεί πονοκέφαλο στην Αγκυρα.

Η γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας ενοχλεί, βεβαίως, την Αγκυρα, η οποία έχει μεν διαμαρτυρηθεί για την παρουσία στην Κύπρο, ενώ επανέφερε την πάγια γλώσσα περί «αποστρατιωτικοποιημένων» νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, είναι όμως σαφές ότι η κατάσταση που διαμορφώνεται στα ανατολικά σύνορά της, με τη δυνητική έκρηξη μεταναστευτικών ροών, την πιθανότητα νέων χτυπημάτων στο έδαφός της και, βεβαίως, με τον κίνδυνο αναβίωσης διάφορων ακραίων τρομοκρατικών ομάδων, είναι πολύ πιο ανησυχητική από ένα επεισόδιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Οι σχέσεις Τουρκίας – Ιράν ήταν πάντα μια άσκηση λεπτών ισορροπιών. Στην παρούσα φάση η Αγκυρα δεν είναι ιδιαίτερα αρνητική στο να σταλεί ένα ισχυρό μήνυμα στην Τεχεράνη για τον τρόπο που χειρίζεται τις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες και τις χώρες του Κόλπου.

Η κυβέρνηση Ερντογάν είχε προσπαθήσει να διαμεσολαβήσει για επαφές με τις ΗΠΑ, με πιθανές συναντήσεις στην Κωνσταντινούπολη και τη συμμετοχή και του Κατάρ, αλλά η Τεχεράνη είχε αρνηθεί και οι συναντήσεις είχαν γίνει στο Ομάν.

Η επίθεση με βαλλιστικό πύραυλο εναντίον της Τουρκίας, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις, αλλά και η επίθεση στο Αζερμπαϊτζάν με drones επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο τις σχέσεις της Αγκυρας με την Τεχεράνη. Ιστορικής σημασίας θεωρείται η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ο οποίος παραδέχθηκε την κυριαρχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ στον τομέα των πληροφοριών και κατηγόρησε την ιρανική ηγεσία ότι δεν ήταν προετοιμασμένη: «Η πληροφορία από το Διαδίκτυο, από τα σήματα, η αποτροπή, η αποκάλυψη του ίχνους στους αιθέρες, η παρακολούθηση από το Διάστημα… Δηλαδή, αν δεν είσαι διαβασμένος, αν δεν έχεις αναπτύξει τις ικανότητές σου, τότε με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα πρέπει να μπεις ούτε καν σε λογομαχία».

Ομως, οι δύο χώρες θεωρείται ότι έχουν ανταγωνιστικές σχέσεις στη Μέση Ανατολή για την πρωτοκαθεδρία στην ευρύτερη περιοχή. Γι’ αυτό, όπως λένε Τούρκοι αναλυτές, ένα αποδυναμωμένο Ιράν με το παρόν καθεστώς δεν θα ενοχλούσε την Τουρκία.

Χωρίς «ομπρέλα»

Επιπρόσθετα, η κατάρριψη του ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου από το ΝΑΤΟ προκάλεσε νέες συζητήσεις στη γειτονική χώρα περί «έλλειψης αντιαεροπορικής άμυνας», όπως γράφει η εφημερίδα Cumhuriyet.

«Αν ο πύραυλος που κατευθύνθηκε προς το Χατάι δεν είχε καταρριφθεί από το ΝΑΤΟ, θα είχε συμβεί μια μεγάλη καταστροφή. Η κυβέρνηση Ερντογάν το έχει παραμελήσει αυτό. Ο φίλος του Ερντογάν, ο Τραμπ, παραμελεί τα F-35. Η κυβέρνηση δεν έχει εκσυγχρονίσει τα F-16. Από φόβο για την Αμερική, κράτησαν τους S-400 στο υπόστεγο και δεν μπορούν να τους αναπτύξουν στο Χατάι και στο Καχραμανμαράς σήμερα», δήλωσε ο πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ.

Αναλυτές τονίζουν ότι τα τουρκικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα δεν έχουν αντιβαλλιστικές ικανότητες, ενώ η βάση του Ιντσιρλίκ προστατεύεται με ισπανικά συστήματα Patriot. Ισως αυτή η αδυναμία είναι ένας από τους λόγους που η ανάπτυξη της αντιαεροπορικής άμυνας της Ελλάδας σε Κάρπαθο και Κύπρο έχει προκαλέσει εκνευρισμό στην Τουρκία.