Η κρίση στα Στενά απειλεί τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή τροφοδοσία, καθώς οι στρατιωτικές προειδοποιήσεις καθιστούν το κομβικό πέρασμα ζώνη υψηλού κινδύνου.

Παρόλο που αρχικά δεν είχε εκδοθεί επίσημη ναυτική οδηγία για διακοπή της κυκλοφορίας, τα διαδοχικά πλήγματα σε εμπορικά πλοία οδήγησαν σε μαζική αποφυγή της περιοχής, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας και διαχείρισης κινδύνου, Diaplous.

Σε προγενέστερο χρόνο καταγράφονταν έως και 30 κινήσεις προς το Ορμούζ και 80 αναχωρήσεις προς τα ανοιχτά. Η εικόνα, ωστόσο, επιδεινώθηκε ραγδαία: Την 1η Μαρτίου οι εξερχόμενες διελεύσεις περιορίστηκαν στις 35 και οι εισερχόμενες στις 5, στις 2 Μαρτίου καταγράφηκαν μόλις 5 έξοδοι και 3 είσοδοι, ενώ έως το πρωί της 3ης Μαρτίου είχαν σημειωθεί 5 έξοδοι και μόνο μία είσοδος.

Τα δεδομένα αυτά σκιαγραφούν μία de facto αναστολή της λειτουργίας σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως.

Χθες, ανώτατος αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης κλιμάκωσε τη ρητορική, προειδοποιώντας ότι κάθε πλοίο που θα επιχειρήσει να διασχίσει το στενό θα δεχθεί επίθεση. «Το Στενό είναι κλειστό. Αν επιχειρήσουν να περάσουν, οι δυνάμεις μας και το Πολεμικό Ναυτικό θα τα πυρπολήσουν», δήλωσε ο Στρατηγός Εμπραχίμ Τζαμπαρί σε μήνυμα που μεταδόθηκε.

Αυτή η απειλή αποτελεί τη σαφέστερη μέχρι σήμερα τοποθέτηση περί κλεισίματος του θαλάσσιου δρόμου, από όπου διακινείται περίπου το 20% του πετρελαίου διεθνώς. Το πέρασμα λειτουργεί ως βασική πύλη εξαγωγών για τις μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες —Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ιράκ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— προς τον Κόλπο, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές, τα ασφάλιστρα πολέμου και τη σταθερότητα.

Μαρτυρίες κατοίκων από το Ιράν, τις οποίες συγκέντρωσε η υπηρεσία BBC News Persian, σκιαγραφούν μια χώρα που ζει υπό διαρκή κρότο εκρήξεων, με περιορισμένη ενημέρωση και έντονη ανασφάλεια, καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν να πλήττουν στόχους σε διάφορες περιοχές.

Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι επιθέσεις ξεκίνησαν το πρωί του Σαββάτου και έκτοτε στρατιωτικές και στρατηγικές εγκαταστάσεις δέχονται χτυπήματα «μέρα και νύχτα». Σε αυτό το περιβάλλον, οι ιρανικές αρχές έχουν μπλοκάρει το διαδίκτυο, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την επικοινωνία των πολιτών με τον έξω κόσμο και την επιβεβαίωση πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

«Μέτρησα 17 εκρήξεις στη σειρά»

Ένας από τους συνομιλητές του BBC, ο «Χοσεΐν» από το Καράτζ (δυτικά της Τεχεράνης), περιγράφει ισχυρή έκρηξη κοντά στο σπίτι του: «Χτύπησαν τόσο δυνατά που το σπίτι έτρεμε… προσπαθώ απλώς να βρω ένα ασφαλές μέρος». Όπως λέει, ακολούθησε μια νύχτα σφοδρών βομβαρδισμών: «Μέτρησα 17 [εκρήξεις] στη σειρά».

Στην ίδια μαρτυρία αποτυπώνεται και το κλίμα στους δρόμους: ουρές σε αρτοποιεία και πρατήρια καυσίμων, μειωμένη κίνηση, περιπολίες των δυνάμεων ασφαλείας «για να τρομάξουν τον κόσμο». Ειδικό βάρος δίνεται στην οργή που προκαλεί το μπλακάουτ στο διαδίκτυο, με τον «Χοσεΐν» να σημειώνει ότι είναι «η τρίτη φορά που το καθεστώς διακόπτει το ίντερνετ φέτος».

«Ψωνίσαμε όσο μπορούσαμε – μας έχουν αποκόψει»

Αντίστοιχα, ο «Αμίρ» από την Τεχεράνη περιγράφει μαζική αποθεματοποίηση τροφίμων: «Οι άνθρωποι έχουν ψωνίσει και έχουν αποθηκεύσει τρόφιμα όσο περισσότερο μπορούσαν… καθόμαστε όλοι σπίτι και ακούμε τις εκρήξεις όταν χτύπησαν. Αλλά… μας έχουν αποκόψει». Παράλληλα αναφέρεται σε αυξημένα σημεία ελέγχου στην πόλη και σε εξάντληση του πληθυσμού από την παρατεταμένη ένταση («είμαστε κουρασμένοι, πολύ κουρασμένοι»).

Φόβος, θυμός και η «επόμενη μέρα»

Κοινός παρονομαστής των μαρτυριών είναι ότι η αγωνία δεν περιορίζεται στα ίδια τα πλήγματα, αλλά μεταφέρεται στο «μετά»: τι θα γίνει πολιτικά, ποιοι κρατούν τον έλεγχο στο έδαφος και αν η κρίση θα οδηγήσει σε νέα καταστολή. Το BBC Persian σημειώνει ότι τα ονόματα των συνομιλητών έχουν αλλάξει για λόγους προστασίας.

Σε παράλληλες διεθνείς αναφορές, καταγράφεται κλίμα πανικού και αγορών «έκτακτης ανάγκης» σε μεγάλες πόλεις, ενώ το ζήτημα της επιβεβαίωσης κρίσιμων ισχυρισμών (όπως για την τύχη της ιρανικής ηγεσίας) παραμένει πεδίο αντιπαράθεσης και προπαγάνδας, με την ίδια την κατάσταση επικοινωνιών να θολώνει την εικόνα.

Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή περνά σε επικίνδυνη φάση για τις αγορές, καθώς οι τελευταίες επιθέσεις υποδεικνύουν μετατόπιση του πεδίου προς κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Το France 24 μεταδίδει ότι ιρανικά drones έφτασαν κοντά σε μεγάλα διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ τη Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026, την ώρα που οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ήδη κινούνται ανοδικά λόγω πολεμικού ρίσκου.

Χτυπήματα σε Ras Tanura και Ahmadi: μήνυμα «κόστους» στον Κόλπο

Στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με διεθνή δίκτυα, οι αντιαεροπορικές άμυνες αναχαίτισαν drones που κατευθύνονταν προς το Ras Tanura, έναν από τους πιο κομβικούς κόμβους της Saudi Aramco. Ακόμη όμως και η αναχαίτιση δεν μηδενίζει τον κίνδυνο: τα συντρίμμια μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιές και ζημιές, ενώ υπήρξαν αναφορές για καπνό στην περιοχή.

Στο Κουβέιτ, συντρίμμια μετά από αναχαίτιση έπεσαν κοντά στο διυλιστήριο Mina/Al-Ahmadi, με δύο τραυματισμούς εργατών, χωρίς –κατά τις διαθέσιμες πληροφορίες– να υπάρξει διακοπή λειτουργίας.

Το νέο στοιχείο, όπως το «διαβάζουν» αναλυτές του κλάδου, είναι ότι για πρώτη φορά σε τέτοια ένταση μπαίνουν στο κάδρο στόχοι που αγγίζουν τον πυρήνα της οικονομίας του Κόλπου: παραγωγή, διύλιση, τερματικοί, δεξαμενές, logistics.

Ορμούζ: το σημείο-κλειδί που μπορεί να τινάξει τις αγορές

Ο μεγαλύτερος εφιάλτης της αγοράς δεν είναι μόνο οι μεμονωμένες επιθέσεις, αλλά ένα σενάριο όπου το Ιράν καθιστά το Στενό του Ορμούζ μη ασφαλές ή λειτουργικά δυσχερές για τη ναυτιλία. Πρόκειται για τον πιο κρίσιμο «λαιμό μπουκαλιού» του παγκόσμιου πετρελαίου, και κάθε αύξηση ρίσκου μεταφράζεται άμεσα σε ασφάλιστρα κινδύνου, καθυστερήσεις, αλλαγές δρομολογίων και ακριβότερη ενέργεια.

Παράλληλα, ήδη καταγράφονται επιπτώσεις και σε εναλλακτικές οδούς: ναυτιλιακές αποφεύγουν ζώνες υψηλού ρίσκου, με αποτέλεσμα να «σφίγγει» ο χρόνος και το κόστος παράδοσης φορτίων.

«Σοκ» στο LNG: η περίπτωση Κατάρ και η εκτίναξη του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου

Το ενεργειακό ρίσκο δεν περιορίζεται στο αργό πετρέλαιο. Το Reuters μετέδωσε ότι το Κατάρ ανέστειλε παραγωγή LNG μετά από πλήγματα σε εγκαταστάσεις στο Ras Laffan, εξέλιξη που έχει ειδικό βάρος, καθώς το Κατάρ είναι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG διεθνώς.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό:

1. νευρικότητα στα διεθνή συμβόλαια,

2. άμεση μετακύλιση στην Ευρώπη, που έχει αυξήσει εισαγωγές LNG τα τελευταία χρόνια και παραμένει ευαίσθητη σε διαταραχές.

Η «αλυσίδα» προς την παγκόσμια οικονομία: από το καύσιμο στο ράφι

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές δεν χτυπούν μόνο τα χρηματιστήρια. Χτυπούν:

• μεταφορές και logistics (καύσιμα, ναύλοι, ασφάλιστρα),

• βιομηχανία και παραγωγή (κόστος ενέργειας),

• τιμές καταναλωτή (πληθωρισμός),

• ταξίδια/αερομεταφορές (κλειστοί εναέριοι χώροι, ακυρώσεις, ακριβότερα καύσιμα).

Με απλά λόγια: όταν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο «τσιμπάνε» από πολεμικό ρίσκο, δεν μένει τίποτα ανεπηρέαστο — από την τιμή στο πρατήριο μέχρι το κόστος παραγωγής τροφίμων και τη ναυτιλία.