Σαφή προειδοποίηση για τον κίνδυνο μιας σοβαρότερης ελληνοτουρκικής κρίσης απηύθυνε ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Αναλύοντας τις κινήσεις της Άγκυρας, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει ούτε να υποτιμά ούτε να υπερτιμά την Τουρκία, αλλά να είναι στρατιωτικά προετοιμασμένη και πολιτικά αποφασισμένη.

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης συμφώνησε με τις ανησυχίες που είχε εκφράσει νωρίτερα ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης, σύμφωνα με τις οποίες ο κίνδυνος δεν περιορίζεται απαραιτήτως σε ένα σύντομο θερμό επεισόδιο, αλλά μπορεί να αφορά μία σύγκρουση μεγαλύτερης διάρκειας και έντασης.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, τη γνωστή θέση του Καρλ φον Κλάουζεβιτς ότι ένας πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει όχι μόνο ως αποτέλεσμα σχεδιασμού ή εχθρικών σχέσεων, αλλά ακόμη και εξαιτίας ενός ατυχήματος ή ενός σοβαρού λάθους.

«Κανένα λάθος και έχουμε πόλεμο. Όλα μπορεί να συμβούν», προειδοποίησε, επισημαίνοντας ότι η τουρκική πλευρά έχει αρχίσει πλέον να χρησιμοποιεί ανοιχτά τη λέξη «πόλεμος» στον δημόσιο και θεσμικό της λόγο.

«Η λέξη πόλεμος δεν πρέπει να εξορίζεται»

Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι στην Ελλάδα έχει επικρατήσει μία προβληματική νοοτροπία, σύμφωνα με την οποία αποφεύγεται ακόμη και η αναφορά στο ενδεχόμενο πολέμου. Όπως εξήγησε, όμως, η αποφυγή της λέξης δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποτραπεί μία σύγκρουση, εφόσον η άλλη πλευρά αποφασίσει να κινηθεί επιθετικά.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι ο βασικός σκοπός της στρατιωτικής εκπαίδευσης είναι ακριβώς η προετοιμασία για την έσχατη περίπτωση.

«Όταν εκπαιδεύαμε τους στρατιώτες, δεν τους εκπαιδεύαμε για να πάνε κατασκήνωση. Μάθαιναν τα όπλα και έκαναν ασκήσεις για να είναι ικανοί και ετοιμοπόλεμοι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Οι Τούρκοι είναι σιγουράκηδες – Δεν ριψοκινδυνεύουν»

Αναφερόμενος στη στρατιωτική συμπεριφορά της Τουρκίας, ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Άγκυρα αποφεύγει τις επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου, όταν δεν έχει εξασφαλίσει ευνοϊκές συνθήκες.

«Οι Τούρκοι είναι σιγουράκηδες. Ποτέ δεν ριψοκινδυνεύουν», δήλωσε, σημειώνοντας ότι οι επιχειρήσεις των τελευταίων ετών πραγματοποιήθηκαν κυρίως εναντίον άτακτων ή μη κρατικών σχηματισμών και όχι απέναντι σε μία οργανωμένη κρατική στρατιωτική δύναμη.

Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα φοβόταν το ενδεχόμενο ελληνικής αντίδρασης με υποβρύχια, πολεμικά πλοία και αεροσκάφη. Κατά την εκτίμησή του, τα σοβαρά λάθη και οι παραλείψεις της ελληνικής πλευράς συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της επιχείρησης.

Το συμπέρασμά του ήταν σαφές: «Δεν πρέπει να αγνοούμε την Τουρκία ούτε να την υποτιμούμε. Δεν πρέπει, όμως, και να την υπερτιμούμε. Πρέπει να τη διαβάζουμε όπως πραγματικά είναι».

Οι 40 ταξιαρχίες καταδρομών και η στρατιωτικοποίηση της Ίμβρου

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για την αναδιοργάνωση των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Τουρκία προχωρεί στη δημιουργία 40 ταξιαρχιών καταδρομών, ενώ έχει συγκροτήσει Σώμα Στρατού Αμφίβιων Επιχειρήσεων.

Όπως είπε, εκεί όπου υπήρχε μία ταξιαρχία πεζοναυτών, πλέον υπάρχουν τρεις, ενώ το σύνταγμα καταδρομών στην Ίμβρο μετατρέπεται σε ταξιαρχία.

«Στρατιωτικοποιεί την Ίμβρο», τόνισε, παρουσιάζοντας τις κινήσεις αυτές ως τμήματα μιας ευρύτερης αναδιάταξης των τουρκικών δυνάμεων με σαφή προσανατολισμό προς το Αιγαίο.

Πριν από τα 12 μίλια: Τρεις κινήσεις που «θα πονέσουν την Τουρκία»

Ερωτηθείς εάν έχει έρθει η ώρα για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο Ιωάννης Μπαλτζώης απάντησε θετικά, διευκρινίζοντας όμως ότι αυτή θα πρέπει να αποτελέσει την τελευταία πράξη μιας συγκεκριμένης ακολουθίας κινήσεων.

Πριν από αυτήν, πρότεινε τρία βήματα:

1. Τη χάραξη ευθειών γραμμών βάσης.
2. Το κλείσιμο των κόλπων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας.
3. Την ανακήρυξη ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Ο ίδιος χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές απολύτως νόμιμες και μονομερή κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.

«Γιατί δεν το κάνουμε; Εγώ δεν το καταλαβαίνω», σημείωσε, εκτιμώντας ότι τέτοιες αποφάσεις θα ασκούσαν ουσιαστική πίεση στην Άγκυρα και θα την ανάγκαζαν να επανεξετάσει την επιθετική πολιτική της.

«Η συμμαχία Ελλάδας–Ισραήλ πονάει πολύ την Τουρκία»

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης στάθηκε ιδιαίτερα και στην εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της έντονης τουρκικής αντίδρασης.

«Η συμμαχία μας με το Ισραήλ τούς πονάει πάρα πολύ», ανέφερε, συνδέοντας τον εκνευρισμό της Άγκυρας με την ελληνική αμυντική ενίσχυση, την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο και τη συζήτηση για την επέκταση των χωρικών υδάτων.

Κατά τον ίδιο, το Ισραήλ έχει αποδείξει ότι δεν διστάζει να πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις όταν θεωρεί ότι απειλούνται τα συμφέροντά του, γεγονός που επηρεάζει πλέον και τους τουρκικούς υπολογισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Συρία.

Κλείνοντας, ο αντιστράτηγος ε.α. επέμεινε στην ανάγκη εγρήγορσης και αποφασιστικότητας, ξεκαθαρίζοντας ότι η προετοιμασία για το χειρότερο σενάριο δεν συνιστά πολεμοκαπηλία, αλλά βασική υποχρέωση ενός κράτους που βρίσκεται απέναντι σε μία αναθεωρητική δύναμη.

Την πλήρη κατάρρευση της άλλοτε στρατηγικής συμμαχίας Ισραήλ–Τουρκίας και τον κίνδυνο οι δύο χώρες να βρεθούν αντιμέτωπες στο στρατιωτικό πεδίο της Συρίας αναλύει εκτενές δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας Yedioth Ahronoth.

Ο αρθρογράφος Ιταμάρ Άιχνερ καταγράφει την πορεία των διμερών σχέσεων από τη στενή στρατιωτική και πληροφοριακή συνεργασία της δεκαετίας του 1990 μέχρι τη σημερινή σύγκρουση συμφερόντων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη στρατηγική προσέγγιση του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο, την οποία η Άγκυρα αντιμετωπίζει ως προσπάθεια συγκρότησης αντίβαρου στην τουρκική ισχύ.

Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος αναγνώρισε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ότι η συμμαχία με την Ελλάδα και την Κύπρο αποσκοπούσε στη δημιουργία ενός «τείχους» απέναντι στην Τουρκία, στέλνοντας συγχρόνως το μήνυμα ότι θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο να μετατραπεί η αντιπαλότητα σε στρατιωτική σύγκρουση.

«Δεν βιαζόμαστε να τερματίσουμε την κρίση»

Η κρίση επιδεινώθηκε μετά το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντουχούρ της Συρίας, την προειδοποίηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου προς την Τουρκία και το ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε η Άγκυρα εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

«Δεν βιαζόμαστε ακριβώς να τελειώσουμε την κρίση με την Τουρκία. Αρκετά ανεχθήκαμε. Δοκιμάσαμε την καλή προσέγγιση, αλλά δεν λειτούργησε. Ο Ερντογάν δεν σταματά ποτέ να υποκινεί εναντίον μας», δήλωσε στην εφημερίδα Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας.

Κατά τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί προς το παρόν αποστάσεις και επιτρέπει στις δύο πλευρές «να εκτονώσουν την έντασή τους». Παραμένει, ωστόσο, ο φόβος απώλειας ελέγχου ή ενός λανθασμένου υπολογισμού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη κλιμάκωση.

Ο Ισραηλινός αξιωματούχος εκτίμησε ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανησυχεί περισσότερο από την ισραηλινή πλευρά, επειδή αντιλαμβάνεται τα όρια της αντιπαράθεσης. «Ολόκληρη η Μέση Ανατολή γνωρίζει ότι το Ισραήλ είναι η ισχυρότερη χώρα της περιοχής», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος συνεχίζει τις ύβρεις και τις συγκρίσεις με τον Χίτλερ, αλλά καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να τραβήξει άλλο το σχοινί.

Όταν ισραηλινά μαχητικά εκπαιδεύονταν στην Τουρκία

Η σημερινή εικόνα απέχει δραματικά από τη δεκαετία του 1990, όταν Ισραήλ και Τουρκία οικοδόμησαν μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τον Φεβρουάριο του 1996 οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας, η οποία προέβλεπε ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας, κοινές ασκήσεις και αμοιβαία πρόσβαση σε λιμένες. Λίγους μήνες αργότερα, ισραηλινά F-16 εκπαιδεύονταν στον τουρκικό εναέριο χώρο.

Η συνεργασία απέκτησε και ισχυρή βιομηχανική διάσταση. Το Ισραήλ ανέλαβε, έναντι περίπου 650 εκατ. δολαρίων, τον εκσυγχρονισμό 54 τουρκικών F-4 Phantom, ενώ συμμετείχε σε προγράμματα για μαχητικά F-5, άρματα μάχης M-60, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραυλικά συστήματα και μέσα έγκαιρης προειδοποίησης.

Το δημοσίευμα θυμίζει ακόμη ότι δυτικές αναφορές είχαν αποδώσει στη Μοσάντ ρόλο στον εντοπισμό και τη σύλληψη του ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν στην Κένυα το 1999. Το Ισραήλ είχε διαψεύσει τις πληροφορίες, αλλά η κυκλοφορία τους αποτύπωνε το βάθος που θεωρούνταν ότι είχε αποκτήσει η συνεργασία των δύο κρατών.

Η επίσκεψη Ερντογάν στο Ισραήλ

Ακόμη και μετά την άνοδό του στην εξουσία, το 2003, ο Ερντογάν δεν έσπευσε να διακόψει τις σχέσεις με το Ισραήλ. Το 2005 πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη χώρα, συναντήθηκε με τον τότε πρωθυπουργό Αριέλ Σαρόν και επισκέφθηκε το μνημείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ.

Σύμφωνα με Ισραηλινούς διπλωμάτες, μετά την επίσκεψη ενισχύθηκαν τόσο οι διπλωματικές όσο και οι οικονομικές σχέσεις. Εξετάστηκαν μεγάλα ενεργειακά και υποδομικά σχέδια, ανάμεσά τους η μεταφορά ισραηλινού φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας προς την Ευρώπη.

Η Άγκυρα είχε αναλάβει ακόμη και μεσολαβητικό ρόλο ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Συρία. Το 2008 πραγματοποιήθηκαν τέσσερις γύροι έμμεσων συνομιλιών με τουρκική διαμεσολάβηση, ενώ ο Ερντογάν είχε επιχειρήσει να βοηθήσει στην επιστροφή των λειψάνων του Ισραηλινού κατασκόπου Έλι Κοέν και στις επαφές για την απελευθέρωση του Γκιλάντ Σαλίτ από τη Χαμάς.

Από το Νταβός στο «Μαβί Μαρμαρά»

Η σταδιακή ρήξη άρχισε να γίνεται εμφανής μετά τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου και εντάθηκε με την ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα στα τέλη του 2008.

Καθοριστική στιγμή αποτέλεσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός τον Ιανουάριο του 2009, όταν ο Ερντογάν συγκρούστηκε δημοσίως με τον τότε πρόεδρο του Ισραήλ Σιμόν Πέρες και αποχώρησε από τη σκηνή. Το περιστατικό τον ανέδειξε σε ήρωα για μεγάλο μέρος της τουρκικής και αραβικής κοινής γνώμης, αλλά τραυμάτισε βαριά τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Η κρίση κορυφώθηκε τον Μάιο του 2010, όταν ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν το πλοίο «Μαβί Μαρμαρά», το οποίο συμμετείχε σε στολίσκο με προορισμό τη Γάζα. Δέκα Τούρκοι πολίτες έχασαν τη ζωή τους και αρκετοί Ισραηλινοί στρατιώτες τραυματίστηκαν.

Η Άγκυρα υποβάθμισε δραστικά τις διπλωματικές σχέσεις, απέσυρε τον πρέσβη της και περιόρισε τη συνεργασία ασφαλείας. Η στρατηγική συμμαχία της δεκαετίας του 1990 είχε ουσιαστικά τελειώσει.

Η 7η Οκτωβρίου ολοκλήρωσε τη ρήξη

Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες αποκατάστασης των σχέσεων, η εμπιστοσύνη δεν επανήλθε ποτέ πλήρως. Το 2013, με παρέμβαση του Μπαράκ Ομπάμα, ο Νετανιάχου ζήτησε συγγνώμη από τον Ερντογάν για την αιματηρή κατάληξη της επιχείρησης στο «Μαβί Μαρμαρά».

Το 2016 συμφωνήθηκε η καταβολή αποζημίωσης 20 εκατ. δολαρίων στις οικογένειες των θυμάτων και οι διπλωματικές σχέσεις αποκαταστάθηκαν σε επίπεδο πρέσβεων. Νέα προσπάθεια προσέγγισης έγινε το 2022, με την επίσκεψη του Ισραηλινού προέδρου Ισαάκ Χέρτσογκ στην Τουρκία.

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και ο πόλεμος στη Γάζα ανέτρεψαν οριστικά το κλίμα. Ο Ερντογάν υιοθέτησε εξαιρετικά σκληρή γραμμή εναντίον του Ισραήλ, ενώ συνέχισε να αντιμετωπίζει τη Χαμάς ως νόμιμο τμήμα του παλαιστινιακού αγώνα.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, κατηγορεί την Τουρκία ότι επιτρέπει σε στελέχη της Χαμάς να αναπτύσσουν πολιτική και υλικοτεχνική δραστηριότητα στο τουρκικό έδαφος.

Τον Μάιο του 2024 η Άγκυρα διέκοψε όλες τις εισαγωγές και εξαγωγές με το Ισραήλ, μέχρι να επιτευχθεί μόνιμη κατάπαυση του πυρός στη Γάζα και να διασφαλιστεί η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Η απόφαση έπληξε έναν από τους τελευταίους πυλώνες που διατηρούσαν όρθιες τις διμερείς σχέσεις, καθώς το εμπόριο ανερχόταν μέχρι τότε σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Το επικίνδυνο μέτωπο της Συρίας

Το νέο και πλέον επικίνδυνο κεφάλαιο ανοίγεται στη Συρία. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η Τουρκία διεύρυνε σημαντικά την παρουσία της και τη στήριξή της προς τη νέα κυβέρνηση του Αλ Τζολάνι.

Σύμφωνα με τη Yedioth Ahronoth, η Τουρκία ελέγχει πλέον περίπου το 5% του συριακού εδάφους, ενώ το Ισραήλ περίπου το 0,1%. Η αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ιερουσαλήμ, η οποία δεν θέλει να δει τουρκικές δυνάμεις και οπλικά συστήματα να εγκαθίστανται κοντά στα βόρεια σύνορά της.

Η αντιπαράθεση έφτασε σε νέα επίπεδα μετά το ισραηλινό πλήγμα στη βάση Αμπού αλ Ντουχούρ. Το Ισραήλ υποστήριξε ότι υπήρχε απειλή συνδεόμενη με τουρκικές προθέσεις για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, κάτι που η Άγκυρα αρνήθηκε.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δημιουργήσει μηχανισμό αποτροπής συγκρούσεων, ενώ το Αζερμπαϊτζάν μεσολαβεί για τη μείωση της έντασης. Από τον Απρίλιο του 2025 το Μπακού έχει φιλοξενήσει συνομιλίες ανάμεσα σε τουρκικές και ισραηλινές αντιπροσωπείες, με επικεφαλής τον αρχηγό της τουρκικής ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν και τον τότε σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ Τζάχι Χανέγκμπι.

Οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει στη δημιουργία ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής ανάμεσα στις Ένοπλες Δυνάμεις τους, ώστε να αποτρέπονται περιστατικά στη Συρία, ιδιαίτερα μεταξύ των Πολεμικών Αεροποριών. Ο μηχανισμός λειτούργησε για ένα διάστημα, αλλά σταδιακά ατόνησε.

Η Ελλάδα και η Κύπρος στο νέο στρατηγικό τοπίο

Η επιδείνωση των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων έστρεψε το Ισραήλ προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Η συνεργασία επεκτάθηκε στην ασφάλεια, την ενέργεια και τις υποδομές, δημιουργώντας μια νέα στρατηγική αρχιτεκτονική στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Άγκυρα αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη σύμπραξη ως προσπάθεια περιορισμού της τουρκικής επιρροής. Από την άλλη πλευρά, η προοπτική ενός αγωγού που θα μετέφερε ισραηλινό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας προς την Ευρώπη έχει χάσει πλέον την πολιτική της βιωσιμότητα.

Η εικόνα είναι απολύτως διαφορετική από εκείνη της δεκαετίας του 1990: η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον από το Ισραήλ γέφυρα προς την Ευρώπη και τον μουσουλμανικό κόσμο, αλλά δύναμη με την οποία μπορεί να βρεθεί σε άμεση σύγκρουση συμφερόντων.

Η Ουάσιγκτον κρατά το κλειδί

Η Yedioth Ahronoth καταλήγει ότι η επόμενη φάση της κρίσης δεν αφορά πλέον μόνο τη Γάζα ή την Ιερουσαλήμ. Περνά μέσα από τη Συρία, όπου Ισραήλ και Τουρκία επιχειρούν στο ίδιο στρατιωτικό θέατρο, έχοντας αντιτιθέμενα συμφέροντα.

Για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια, οι δύο χώρες δεν περιορίζονται σε διπλωματικές κατηγορίες και δημόσιες αντιπαραθέσεις. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ένα λάθος, ένας εσφαλμένος υπολογισμός ή η απουσία αποτελεσματικών διαύλων επικοινωνίας να οδηγήσουν σε άμεση στρατιωτική εμπλοκή.

Κατά την ισραηλινή εφημερίδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να λειτουργήσουν ως η δύναμη που θα περιορίσει την ένταση. Το κλειδί για το αν η κρίση θα αποκλιμακωθεί ή θα περάσει στο επόμενο, πολύ πιο επικίνδυνο επίπεδο, βρίσκεται πλέον στα χέρια της Ουάσιγκτον.

Σαφή προειδοποίηση για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων απηύθυνε ο Ιωάννης Βαληνάκης, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Εκτίμησε ότι Ελλάδα και Τουρκία βαδίζουν προς μια νέα περίοδο έντασης, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε «αναμέτρηση αποφασιστικότητας» στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα έχει ήδη διατυπώσει δύο βασικές «κόκκινες γραμμές» προς την Αθήνα. Η πρώτη αφορά την αποτροπή οποιασδήποτε ελληνικής κίνησης που, κατά την τουρκική ερμηνεία, μεταβάλλει το καθεστώς στο Αιγαίο. Η δεύτερη σχετίζεται με την ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών, ιδίως μέσα από τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης εκτίμησε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για δική του υπόθεση, πως αυτά τα μηνύματα πιθανότατα μετέφερε και ο Ιμπραήμ Καλίν κατά τη συνάντησή του στην Αθήνα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία επιδιώκει να μπλοκάρει κάθε ελληνική δραστηριότητα στις νησίδες και βραχονησίδες των οποίων αμφισβητεί την κυριαρχία, αλλά και κάθε περαιτέρω αμυντική ενίσχυση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

«Αν πιστεύουμε ότι μια ξένη εταιρεία θα κάμψει την Τουρκία, γελιόμαστε»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ηλεκτρικό καλώδιο και στις έρευνες για την πόντισή του. Αμφισβήτησε την αισιοδοξία ότι η Τουρκία δεν θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει το έργο, σημειώνοντας ότι η εμπλοκή μιας γαλλικής εταιρείας δεν αρκεί από μόνη της για να εξουδετερώσει την τουρκική επίδειξη ισχύος στο πεδίο.

«Αν πιστεύουμε ότι με τη συνεργασία μιας γαλλικής εταιρείας θα παρακάμψουμε το εμπόδιο που λέγεται τουρκική αποφασιστικότητα και επίδειξη ισχύος στο πεδίο, νομίζω ότι γελιόμαστε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Διαφορετικά θα ήταν τα δεδομένα, πρόσθεσε, εάν η Αθήνα είχε εξασφαλίσει σαφείς δεσμεύσεις από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία ότι θα σταθούν στο πλευρό της κατά τη διεξαγωγή των ερευνών. Ο ίδιος, πάντως, χαρακτήρισε απίθανο να έχουν δοθεί τέτοιες εγγυήσεις.

Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία καλύπτει την περίπτωση επίθεσης κατά της ελληνικής επικράτειας, όχι όμως κατ’ ανάγκην την προστασία των ερευνητικών εργασιών και της πόντισης του καλωδίου.

«Ποιος είπε ότι η αντιπαράθεση θα περιοριστεί σε ένα επεισόδιο;»

Ο Ιωάννης Βαληνάκης διαφώνησε ανοιχτά με τη χρήση του όρου «επεισόδιο» για μια πιθανή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Όπως τόνισε, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι μια κρίση στο πεδίο θα παραμείνει περιορισμένη ή θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ώρες.

Κατά την εκτίμησή του, εάν η Τουρκία θεωρήσει ότι της προσφέρεται η δυνατότητα να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα σε βραχονησίδες, νησίδες ή ακόμη και σε μεγαλύτερο ελληνικό έδαφος, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα υποχωρήσει μπροστά στις διεθνείς παρεμβάσεις.

«Είναι δυνατόν να αποκλείει κανείς την πολεμική εμπλοκή; Στον στρατηγικό σχεδιασμό ξεκινάς από το χειρότερο σενάριο, για να είσαι έτοιμος να το αντιμετωπίσεις», σημείωσε.

Προειδοποίησε, παράλληλα, ότι μια ενδεχόμενη κρίση μπορεί να διαρκέσει πολλά εικοσιτετράωρα. Σε μια τέτοια περίπτωση, καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα αποθέματα, η αντοχή και η αποφασιστικότητα της κάθε πλευράς.

«Να ξέρουμε τι κάνουμε, γιατί έρχονται δύσκολες στιγμές», ήταν το μήνυμα που έστειλε, καλώντας την Αθήνα να αποφεύγει τις εύκολες εκτιμήσεις και τις «μαγικές λύσεις».

Η συζήτηση για τα 12 ναυτικά μίλια

Αναφερόμενος στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο κ. Βαληνάκης χαρακτήρισε το ζήτημα περίπλοκο, επισημαίνοντας ότι απαιτεί σοβαρότητα και προσεκτικό σχεδιασμό.

Έκρινε, ωστόσο, ότι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι ακόμη σημαντικότερη, καθώς αφορά πολύ μεγαλύτερες θαλάσσιες εκτάσεις και κυριαρχικά δικαιώματα πέραν των 12 μιλίων.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία επιχειρεί εδώ και χρόνια να αποτρέψει την Ελλάδα από την άσκηση του νόμιμου δικαιώματός της για επέκταση των χωρικών υδάτων, επιδιώκοντας να παραμείνει επ’ αόριστον στα έξι μίλια. Παράλληλα, αντιδρά σε κάθε προσπάθεια άσκησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, από τους αγωγούς και τα θαλάσσια πάρκα μέχρι τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα υποθαλάσσια καλώδια.

«Το θέμα είναι να ασκήσουμε και κανένα κυριαρχικό δικαίωμα πέρα από τα έξι μίλια και όχι να κάνουμε πίσω», υπογράμμισε.

Κλείνοντας, χρησιμοποίησε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για την ελληνική αμυντική στρατηγική. Αντί για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», υποστήριξε ότι προτιμότερη θα ήταν μια «Ασπίδα της Αθηνάς», η οποία θα συμβόλιζε τη σύνεση και τη στρατηγική σκέψη. Όπως παρατήρησε, ο Αχιλλέας διέθετε ένα τρωτό σημείο που τελικά τον οδήγησε στον θάνατο.