Γενικά θέματα
“Η εξέχουσα του Αφιόν Καραχισάρ είχε το θάνατο μέσα της”
Η επιλογή της αμυντικής τοποθεσίας του Αφιόν ως βασικός λόγος της ήττας
Γράφει ο Αρματιστής
«Ο Έλλην στρατιώτης επολέμησεν. Η
μομφή ήν του προσάπτουν τινές, ότι απορρίψας τον οπλισμόν του, άμα τη
ενάρξει της Τουρκικής επιθέσεως, ετράπη εις φυγήν, δεν είναι αληθής.
….
Με τη ποσότητα ηθικού ήν ενέκλειεν έτι η ψυχή του ημύνθη γενναίως
των οχυρωμένων του θέσεων. Εάν εκάμφθη προ πενταπλασίου εχθρού εν τη
αμύνη μιας ελαττωματικής γραμμής, εάν εν τη υποχωρήσει του επανικοβλήθη,
οδηγηθείς ως οδηγήθη, αποκοπείς των συγκοινωνιών του, κυκλωθείς
επανειλημμένως, μαχόμενος επί ημέρας προς όλα τα σημεία, εις μίαν άχαρι
και ματαίαν προσπάθειαν, άνευ πυρομαχικών και άνευ τροφίμων, τούτο ούτε
εκπληκτικόν, ούτε πρωτοφανές είναι. … Συνέβη εις στρατούς κάλλιον
συγκροτημένους ή ο Ελληνικός και καλύτερους θεωρουμένους τούτου. Τα
στρατηγικά σφάλματα άτινα διεπράχθησαν, εβάρυνον καταπληκτικώς επί της
πλάστιγγος. Το μειωμένον ηθικόν συνέτεινεν, αλλά δεν έκρινεν … Κύρια
αίτια της όλης ήττης ήσαν:
1. Η εσφαλμένη εκλογή της αμυντικής τοποθεσίας εις την περιοχήν Αφιόν.
2. Η έλλειψις σοβαράς στρατηγικής εφεδρείας εις την εξέχουσαν του Αφιόν.
3. Η εσφαλμένη διεύθυνσις του υποχωρητικού αγώνος, από Αφιόν προς Τουμλού Μπουνάρ, το και σπουδαιότερον».
από πολύμηνη προπαρασκευή, άρχισε η μεγάλη Τουρκική επίθεση εναντίον
των δυνάμεων της Στρατιάς Μικράς Ασίας που βρίσκονταν εγκατεστημένες
στην αμυντική τοποθεσία που κάλυπτε τη πόλη του Αφιόν Καραχισάρ και η
οποία ήταν γνωστή (και έτσι έμεινε στην ιστορία) με το όνομα «εξέχουσα του Αφιόν».
Στρατηγικός σκοπός της Τουρκικής διοίκησης ήταν η διεξαγωγή μιας μάχης
για τη συντριβή της Ελληνικής Στρατιάς, που θα επιτυγχάνονταν με την
συγκεντρωτική επίθεση των κύριων Τουρκικών δυνάμεων εναντίον του πλέον ασθενούς
σημείου της Ελληνικής αμυντικής διάταξης, ώστε να επιτύχουν σε σύντομο
χρόνο τη διάρρηξη της Ελληνικής αμυντικής τοποθεσίας, στη συνέχεια το
διαχωρισμό των Ελληνικών δυνάμεων με απόρριψη μέρους ή και του συνόλου
τους προς βορρά και εκτός των γραμμών συγκοινωνιών τους και τελικά τη
καταστροφή τους. Η επίθεση αποφασίστηκε να διεξαχθεί εναντίον της δεξιάς
πτέρυγας της εξέχουσας του Αφιόν, δηλαδή στη περιοχή που περιλαμβανόταν
μεταξύ του ποταμού Τσάϊ (Ακάρ) στα νοτιοανατολικά του Αφιόν Καραχισάρ
και του Τουμλού Μπουνάρ στα δυτικά.
Ενεργείας της ανώτατης Τουρκικής διοίκησης για το ΠΟΥ, το ΠΩΣ και με
ΠΟΙΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ θα διεξαγόταν η ΜΕΓΑΛΗ επίθεση, καθώς και το ΓΙΑΤΙ
επιλέχθηκε η δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας για την εκτόξευση της επίθεσης:
«Η ιδέα μας ήταν να δώσουμε μία μάχη
συντριβής, συγκεντρώνοντας τις κύριες δυνάμεις μας επί μιας πτέρυγας,
εάν ήτο δυνατό, έναντι της εξωτερικής πτέρυγας του εχθρού. Βρήκαμε ως
λύση ορθή να συγκεντρώσουμε τις κύριες δυνάμεις μας νότια της δεξιάς
πτέρυγας του εχθρού, η οποία βρισκόταν στη περιοχή του Αφιόν Καραχισάρ
και μεταξύ του ποταμού Τσάϊ και του Τουμλού Μπουνάρ. Εκεί βρισκόταν η
σπουδαιότερη και η μάλλον εύτρωτος τοποθεσία του εχθρού. Υπήρχε η αντίληψη ότι το αποτέλεσμα θα ήταν ταχύ και αποφασιστικό εάν επιτιθέμεθα εκ της πλευράς αυτής»(Απόσπασμα από ομιλία του Κεμάλ προς τη Τουρκική Εθνοσυνέλευση)
οποία εξέδωσε στις 25 Ιουλίου 1922 ο διοικητής του Δυτικού Μετώπου Ισμέτ
πασάς προς τους διοικητές των 1ης και 2ης Τουρκικών Στρατιών, αναφέρονται τα ακόλουθα:
«Αντικειμενικός σκοπός της επιθέσεως
είναι να ριφθεί το κύριο εχθρικό σώμα προς βορρά, ηττώμενο σε γενική
μάχη που θα αρχίσει και θα εξελιχθεί στο Αφιόν, στα όρη Ακάρ και τη
προέκτασή τους».
της δεξιάς πτέρυγας της εξέχουσας του Αφιόν που τη καθιστούσαν αφ’ ενός
πολύ σπουδαία για την όλη αμυντική διάταξη της Στρατιάς Μικράς Ασίας και
αφ’ ετέρου ιδιαίτερα ευάλωτη σε ένα ισχυρό και μεθοδευμένο κτύπημα,
ώστε να οδηγηθεί η Τουρκική ηγεσία στην επιλογή της για την εκτόξευση
της μεγάλης επίθεσης που από καιρό μελετούσε και προετοίμαζε; Αλλά και
γιατί ο Κ. Κανελλόπουλος θεωρεί ότι η εσφαλμένη επιλογή της αμυντικής
τοποθεσίας από την Ελληνική ηγεσία στη περιοχή του Αφιόν ήταν ένας από
τους τρεις κύριους λόγους της ήττας της Ελληνικής Στρατιάς στη μεγάλη
μάχη που διεξήχθη στα κράσπεδα του Αφιόν Καραχισάρ τη 13η Αυγούστου 1922;
Αυγούστου 1922, αυτό το σκοπό έρχεται να εκπληρώσει: Να φέρει σε γνώση
κάθε Έλληνα που ενδιαφέρεται για τα τραγικά γεγονότα εκείνης της
περιόδου, τα ελαττώματα και τις αδυναμίες της αμυντικής τοποθεσίας της
εξέχουσας του Αφιόν, καθώς και το πώς και το γιατί επιλέχθηκε από την
ηγεσία της Μικρασιατικής Στρατιάς και τους επί τόπου διοικητές των
μεγάλων μονάδων εκείνη η άκρως προβληματική και ευάλωτη τοποθεσία που
“έκρυβε το θάνατο μέσα της” και που κάτω από τα ερείπια των προμαχώνων
της παραμένουν άταφα και ατίμητα τα οστά εκατοντάδων Ελλήνων μαχητών που
έδωσαν τον υπέρ πάντων αγώνα «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».
διεξαγωγής του αμυντικού αγώνα, στο επίπεδο των διοικήσεων και στο ηθικό
των δυνάμεων, επειδή αυτό το πολύ σημαντικό και τεράστιο κεφάλαιο, θα
αναλυθεί «εν καιρώ».
Αυγούστου 1922, η Μικρασιατική Καταστροφή θα συνεχίζει να στοιχειώνει
το έθνος. Στην προσπάθεια να δοθούν απαντήσεις για τα αίτια που
προκάλεσαν τη καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού έχουν χυθεί
χιλιάδες τόνοι μελάνης. Και ενώ σχεδόν όλοι όσοι καταπιάστηκαν με το
τεράστιο αυτό ζήτημα αναφέρουν ότι η πραγματική αιτία της καταστροφής
ήταν η ήττα του Ελληνικού Στρατού στο πεδίο της μάχης, αποφεύγουν να
μιλήσουν διεξοδικά για τις αιτίες και τους λόγους που οδήγησαν στην
ταπεινωτική συντριβή μιας πανίσχυρης στρατιάς και που δυστυχώς, είναι οι
ίδιοι λόγοι που επαναλαμβάνονται επί 200 χρόνια ελεύθερου εθνικού βίου
και μας οδήγησαν (και θα μας οδηγήσουν πάλι στο μέλλον) σε τραγικές
εθνικές περιπέτειες.
ότι στη Μικρά Ασία συγκρούστηκε ο Ελληνικός με τον Τουρκικό στρατό και
ότι ο Ελληνικός στρατός ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης του Αφιόν
Καραχισάρ. Ο Ελληνικός στρατός, αφού έγραψε σελίδες δόξας στα πεδία της
μαχών, στην τελική αναμέτρηση στην περιοχή του Αφιόν Καραχισάρ ηττήθηκε,
συντρίφτηκε, αποσυντέθηκε, κατέστη ανίκανος για τη διεξαγωγή
επιχειρήσεων και έστρεψε τα νώτα στον εχθρό αναζητώντας τη σωτηρία στη
θάλασσα. Το μέγεθος της καταστροφής που ακολούθησε τη στρατιωτική ήττα
ήταν ανάλογο της ασύλληπτης ταχύτητας με την οποία διαλύθηκε η περήφανη
Μικρασιατική Στρατιά που ένα χρόνο πριν από το σάλπισμα της αποχώρησης
έκρουε τις πύλες της Άγκυρας από το Ντουά Τεπέ του Πολατλί μέχρι τα
βράχια του Καλέ Γκρότο. Και οι ευθύνες για τη μεγάλη στρατιωτική
ήττα και τη συντριβή του στρατού είναι καθαρά Ελληνικές και θα πρέπει να
αναζητηθούν. Βαρύνουν αποκλειστικά τις πολιτικές ηγεσίες της εποχής,
τους διοικητές του Στρατού, αλλά και το μέρος εκείνου του πνευματικού
και δημοσιογραφικού κόσμου που δεν συμπαραστάθηκε στο μεγάλο εγχείρημα, ή
ενδεχομένως και το έβλαψε.
κειμένου. Πέρα από τους θρήνους και τα μνημόσυνα για τις χαμένες
πατρίδες, η αναζήτηση των λόγων που οδήγησαν στη στρατιωτική ήττα.
(ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 – παρουσιάζει ακόμη το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο στη περιοχή της εξέχουσας του Αφιόν)
Σαγγάριου και κατά το πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου, η Στρατιά Μικράς Ασίας
επανήλθε στις θέσεις από τις οποίες εξόρμησε την 1η Αυγούστου προς την
Άγκυρα και εγκαταστάθηκε στη γενική γραμμή Μποζ Νταγ – Εσκή Σεχήρ –
Σεϊντί Γαζή.
βρισκόταν το Νότιο Συγκρότημα (Ν.Σ.), αποτελούμενο κυρίως από τη IV
Μεραρχία. Είχε παραμείνει στην περιοχή του Αφιόν καθ’ όλη τη διάρκεια
των επιχειρήσεων προς την Άγκυρα με αποστολή τη σταθερή κάλυψη του
δεξιού πλευρού της Στρατιάς.
απόκρουση της Τουρκικής αντεπίθεσης που εκδηλώθηκε προς το Αφιόν
Καραχισάρ από το ΙΙ Τουρκικό Σώμα Στρατού και το V Σώμα Ιππικού (6
μεραρχίες πεζικού και 3 ιππικού), η Στρατιά μετέφερε διαδοχικά στην
περιοχή του Αφιόν τα Α’ και Β’ Σώματα Στρατού με τις Μεραρχίες Ι, ΙΙ,
ΧΙΙ και V κ’ XIII αντίστοιχα. Μετά από σφοδρές μάχες που διάρκεσαν από
τις 17 έως και τις 29 Σεπτεμβρίου, οι Τουρκικές δυνάμεις ηττήθηκαν και
αποχώρησαν νοτιοανατολικά του Αφιόν Καραχισάρ.
Σεπτεμβρίου 1921, αλλά και κατά τη διάρκεια των αγώνων περί το Αφιόν για
την απόκρουση της Τουρκικής αντεπίθεσης, η Σ.Μ.Α. προβληματίστηκε με το
ζήτημα του καθορισμού της αμυντικής γραμμής που θα καταλάμβανε στο
νότιο πλευρό της και ειδικά στη περιοχή του Αφιόν Καραχισάρ. Η πόλη του
Αφιόν ήταν το τέρμα της σιδηροδρομικής γραμμής «Σμύρνης – Αφιόν» και
σημαντικός σταθμός της σιδηροδρομικής γραμμής της Βαγδάτης (Εσκή Σεχήρ –
Κιουτάχεια – Αφιόν – Ικόνιο), αποτελώντας έτσι σημαντικότατο κόμβο
συγκοινωνιών και επικοινωνιών. Από τη στιγμή που σε πολιτικό και
στρατιωτικό επίπεδο αποφασίστηκε η διατήρηση των όσων ύστερα από
σκληρούς αγώνες κερδήθηκαν – και ως εκ τούτου η αμυντική εγκατάσταση στη
γενική γραμμή Προποντίδα – Εσκή Σεχήρ – Αφιόν Καραχισάρ – Μαίανδρος –
Αιγαίο – το μέτωπο της Στρατιάς στη περιοχή του Αφιόν θα σχημάτιζε
υποχρεωτικά ορθή γωνία, με το ένα σκέλος να εκτείνεται προς βορρά
προκειμένου να καλύψει από ανατολικά το Εσκή Σεχήρ, καθώς και τη γραμμή
της Βαγδάτης και το άλλο σκέλος θα εκτεινόταν προς τα δυτικά,
προκειμένου να καλύψει από νότο τη περιοχή του Αφιόν και τη
σιδηροδρομική γραμμή Σμύρνη – Ουσάκ – Τουμλού Μπουνάρ – Αφιόν Καραχισάρ,
που θα αποτελούσε στο εξής τη κύρια οδό συγκοινωνιών με τη βάση της
Σμύρνης. Η αναφερόμενη περί το Αφιόν ορθή γωνία του μετώπου της
Στρατιάς, αποτέλεσε τη γνωστή «εξέχουσα του Αφιόν».
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1: Η διάταξη της Στρατιάς Μικράς Ασίας στις 14 Σεπτεμβρίου 1921. |
γραμμές Σμύρνης και Βαγδάτης εκτιμήθηκαν ως ζωτικής σημασίας για την
άμυνα της Στρατιάς και ως εκ τούτου επιβαλλόταν η ευρεία και ισχυρή
κάλυψη τους από ανατολικά και νότο. Αντί όμως της ευρείας κάλυψης,
τελικά και για λόγους που θα αναφερθούν παρακάτω, επιλέχθηκε η πολύ
στενή και αβαθής κάλυψη. Ιδιαίτερα δε αβαθής και προβληματική (και
καταστροφική όπως απεδείχθη στο τέλος) ήταν η κάλυψη της σιδηροδρομικής
γραμμής Σμύρνης – Αφιόν στη περιοχή μεταξύ του Τουμλού Μπουνάρ και του
Αφιόν Καραχισάρ.
της αμυντικής τοποθεσίας στο προς τα δυτικά εκτεινόμενο σκέλος της
εξέχουσας, που αργότερα χαρακτηρίστηκε ως «η Αχίλλειος πτέρνα»
της όλης Ελληνικής αμυντικής διάταξης, κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν
ορισμένα γεωγραφικά στοιχεία για τη περιοχή της εξέχουσας για τη
καλύτερη παρακολούθηση των όσων θα αναφερθούν.
σχηματίστηκε η εξέχουσα του Αφιόν αποτελεί τμήμα του Μικρασιατικού
υψιπέδου του οποίου τα ύψη κυμαίνονται από 1200 μέτρα μέχρι 2.500 μέτρα,
πλην δύο μικρών πεδινών τμημάτων δυτικά και νοτιοανατολικά του Αφιόν
που διαρρέονται από το ποταμό Ακάρ και των οποίων το ύψος δεν υπερβαίνει
τα 1000 μέτρα. Ο ποταμός Ακάρ πηγάζει από το Ρεσίλ Τεπέ (Ιλμπουλάκ
Νταγ) και χύνεται στη λίμνη Εμπέρ. Κατά τη διαδρομή του μετέτρεπε τη πεδιάδα του Αφιόν το μεν χειμώνα σε ένα απέραντο έλος, το δε καλοκαίρι σε άνυδρη στέπα.
Καρατζά Νταγ. Επί του προς τα δυτικά κατερχόμενου αντερείσματος του
Καρατζά Νταγ με το όνομα Καραϊσάρ Τσαλισλάρ, καθώς και των προς βορρά
υψωμάτων Ιν Τεπέ, Καρά Ασλάν και Σιβιρλί Τεπέ, στηρίχθηκε το προς τα
ανατολικά στραμμένο σκέλος της εξέχουσας.
πεδιάδων του Σαντουκλή και του Τσιφούτ Κασαμπά υψώνεται και κυριαρχεί ο
όγκος του Καμελάρ Νταγ [(Kumalar) υψ. 2220 μ.]. Από το Καμελάρ αποσπάται
προς βορρά το Μπουγιούκ (Μεγάλο) Καλετζίκ (Buyukkalecik) ή Κοτσά Τεπέ
με υψ. 1900 μ., το οποίο διαχωρίζεται από το Καμελάρ με βαθύ αυχένα 1540
μέτρων 3 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του χωριού Dadak και δια του οποίου
επικοινωνεί η μικρή πεδιάδα του Τσιφούτ Κασαμπά με τη περιοχή του
χωριού Σαβράν. Από το Μεγάλο Καλετζίκ το έδαφος κατέρχεται προς βορρά
προς τον όγκο του Μικρού Καλετζίκ με υψόμετρο 1800 μέτρα από το οποίο
και διαχωρίζεται με αυχένα ύψους 1580 μέτρων. Το Μπουγιούκ Καλετζίκ
κυριαρχεί απόλυτα του Μικρού Καλετζίκ καθώς και σε όλο το πλάτος της
προς βορρά εκτεινόμενης περιοχής.
τα δυτικά μία σειρά υψωμάτων που φέρουν τα ονόματα Τιλκί Κιρί Μπελ
(Tinaztepe), Κιλίτς Αρσλάν Μπελ και Χασάν Μπελ (Cigiltepe), δια των
οποίων διαχωρίζεται η κοιλάδα του «Ντουζ Αγάτς – Μπαλ Μαχμούτ» στα
βόρεια, από αυτή του Σαντουκλή στα νότια. Από χαμηλό αυχένα επί του
υψώματος Κιλίτς Αρσλάν Μπελ διερχόταν η σκυρόστρωτη οδός Αφιόν Καραχισάρ
– Μπαλ Μαχμούτ – Σαντουκλή.
μέτρων υψώνεται ο επιβλητικός όγκος του Ακάρ Νταγ. Η κορυφογραμμή του
Ακάρ Νταγ είναι τελείως γυμνή από βλάστηση και περιλαμβάνει τρεις
κορυφές. Δυτικά το Τουκλού Τεπέ με ύψος 1870 μ. και ανατολικότερα δύο με
το όνομα Τραπεζοειδής και ύψος 1980 μ.. Ανατολικά του Ακάρ Νταγ
εκτείνεται το Αχούρ Νταγ. Μεταξύ των προς βορειοανατολικά εκτεινόμενων
αντερεισμάτων των δύο ορέων, σχηματίζεται η στενωπός του Τσάι Χισάρ. Το
Αχούρ Νταγ είναι δύσβατο, με απότομες κλίσεις, πυκνά δασωμένο και
στερείται παντελώς δρομολογίων. Αντέρεισμα του Αχούρ Νταγ κατέρχεται
προς το Χασάν Μπελ.
δεσπόζει το χαμηλό και άδενδρο Ρεσίλ Τεπέ ή Ιλμπουλάκ Νταγ, ο σπόνδυλος
του οποίου ακολουθεί κατεύθυνση από βορειοδυτικά προς νοτιοδυτικά.
δασωμένο Μουράτ Νταγ (ο Δίδυμος των αρχαίων). Μεταξύ του προς τα
ανατολικά εκτεινόμενου αντερείσματος του Μουράτ Νταγ με το όνομα Χασάν
Ντετέ Τεπέ και του Ακάρ Νταγ βρίσκονται τα υψώματα της διάβασης του
Τουμλού Μπουνάρ (Dumlupinar) που όριζαν και τη ομώνυμη αμυντική
τοποθεσία η οποία είχε οχυρωθεί το Μάρτιο του 1921 από τη ΙΙ Μεραρχία. Η
υπόψη τοποθεσία ήταν οικονομική και στήριζε ισχυρά τα πλευρά της επί
του Χασάν Ντετέ Τεπέ βόρεια και του Τουκλού Τεπέ νότια.
συνάγεται ότι τα δεσπόζοντα σημεία της περιοχής επί της οποίας
σχηματίστηκε η εξέχουσα του Αφιόν ήσαν το Καρατζά Νταγ, το Μπουγιούκ
Καλετζίκ ή Κοτσά Τεπέ και το Ακάρ Νταγ. Εξ αυτών, μόνο το Ακάρ Νταγ
κατεχόταν από τις Ελληνικές δυνάμεις.
δεν υπήρχε καμιά σκυρόστρωτη οδός που να συνδέει το Αφιόν με το Ουσάκ.
Υπήρχε μόνο ένας καροποίητος δρόμος που ακολουθούσε τη κατεύθυνση της
σιδηροδρομικής γραμμής και ήταν βατός σε τροχό μόνο σε περίοδο
ανομβρίας. Οι μόνοι σκυρόστρωτοι οδοί στη περιοχή ήσαν οι εξής:
- Από Αφιόν προς Κιουτάχεια
- Από Κιουτάχεια δια Τζεντίζ προς Ουσάκ
- Από Τουμλού Μπουνάρ προς Κιουτάχεια
(ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 2, 3 κ’ 4)
Το ιστορικό της εκλογής της αμυντικής τοποθεσίας της εξέχουσας προέρχεται κατά βάση από δύο πηγές:
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2: Τοποθεσίες λιμνών και Τσάι – Τσιβρίλ |
χρόνο που οι δυνάμεις της Μικρασιατικής Στρατιάς συμπτύσσονταν από το
Σαγγάριο προς το Εσκή Σεχήρ, η Στρατιά ζήτησε από το Νότιο Συγκρότημα
(Ν.Σ.) να γνωματεύσει σχετικά με τη κάλυψη της από νότο, είτε στη
γραμμή των λιμνών Εμπέρ – Εγκερντίρ – Ασκανία – Άντζι Τουζ, είτε στη
γραμμή Τσάι – Τσιφούτ Κασαμπά – Σαντουκλή – Τσιβρίλ. Το Ν.Σ. απάντησε
ότι με τις μικρές δυνάμεις που διέθετε (IV Μεραρχία και 49 Σύνταγμα
Πεζικού), ήταν αδύνατο να καταλάβει και να καλύψει ισχυρά τις
προτεινόμενες γραμμές. Οι προσπάθειες που αναλήφθηκαν στη συνέχεια για
την απόκρουση της Τουρκικής αντεπίθεσης, οι μικρές δυνάμεις που διέθετε
το Νότιο Συγκρότημα καθώς και η κόπωση του στρατεύματος δεν έδωσαν
συνέχεια στη σκέψη για κάλυψη στη γραμμή των λιμνών. Πρέπει όμως να
σημειωθεί ότι στον υπόψη πρώιμο χρόνο η Στρατιά είχε διαμορφώσει μια
εξαιρετική – στρατηγικά – άποψη, για ευρεία, ισχυρή και οικονομική
κάλυψη του Κόμβου του Αφιόν και είναι ενδιαφέρον να συγκριθεί με αυτή
που τελικά επιλέχθηκε.
των περί το Αφιόν δυνάμεων που αντιμετώπιζαν τη Τουρκική αντεπίθεση,
την ανέλαβε με διαταγή της Στρατιάς το Α’ Σώμα Στρατού. Στις 20
Σεπτεμβρίου η Στρατιά Μικράς Ασίας απέστειλε στο Α’ Σώμα Στρατού την
ακόλουθη διαταγή αναφορικά με τη γραμμή που έπρεπε να καταληφθεί στο
νότιο πλευρό της:
να τροποποιηθώσιν επί το ευρύτερον κατόπιν της αφίξεως αύτοθι του Α’
Σώματος Στρατού. Η Στρατιά θεωρεί επιβαλλομένην την κατάληψιν και
οργάνωσιν αμυντικής τοποθεσίας, είτε της Καμελάρ Νταγ – Καλετζίκ Νταγ –
Μουτατίμπ Νταγ – υψώματα Τσαλτιλάρ –υψώματα Καραϊσάρ, είτε της Κιλίτς
Αρσλάν Μπελ – Καλετζίκ Νταγ και είτα ως η άνω, με απεσπασμένον κέντρον
αντιστάσεως προς Μπορντί, επαφιεμένη δια την οριστικήν εκλογήν υμίν.
Πάντως τοποθεσία δέον να καλύπτει επαρκώς κόμβον συγκοινωνιών Αφιόν».
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3: Αμυντικές τοποθεσίες που υποδείχθηκε ή διατάχθηκε η κατάληψή τους |
Στρατιά αναθεωρούσε τις αρχικές της απόψεις για ευρεία κάλυψη του Αφιόν,
αλλά άφησε τη πρωτοβουλία για την οριστική εκλογή της τοποθεσίας στο Α’
Σ.Σ., με βασική όμως προϋπόθεση την επαρκή (δηλαδή την ευρεία και
ισχυρή) κάλυψη του Αφιόν, αλλά σε γραμμές εγγύτερα προς το Αφιόν από
αυτή των λιμνών.
μερική κάλυψη στον κόμβο του Αφιόν, επειδή κάμπτονταν βόρεια στο
Μουτατίμπ Νταγ, σε πολύ μικρή απόσταση από τη πόλη του Αφιόν. Η γραμμή η
διερχόμενη από το Καμελάρ Νταγ ήταν στρατηγικά και τακτικά προτιμότερη,
επειδή αφ’ ενός κάλυπτε ευρέως το Αφιόν από τη παρατήρηση και τα πυρά
των Τούρκων και αφ’ ετέρου επικρατούσε πλήρως στις πεδιάδες του
Σαντουκλή και του Τσιφούτ Κασαμπά, παρέχοντας ευρεία παρατήρηση επ’
αυτών. Η δεύτερη γραμμή, η του Καλετζίκ, θα μπορούσε να θεωρηθεί
ικανοποιητική μόνο στη περίπτωση που θα στοιχιζόταν στο Μπουγιούκ
Καλετζίκ (Κοτσά Τεπέ) και όχι στο Κιουτσούκ Καλετζίκ. Θα πρέπει να
ληφθεί υπόψη ότι η Στρατιά σχεδίαζε σε χάρτες 1:250.000 και 1:100.000,
οι οποίοι, όσον αφορά κάποιες ονομασίες υψωμάτων και κατοικημένων τόπων,
ήσαν εσφαλμένοι, με αποτέλεσμα και τα καθοριζόμενα στις διαταγές να μην
ανταποκρίνονται πολλές φορές στη πραγματικότητα του εδάφους και ως εκ
τούτου να απαιτούνται λεπτομερείς αναγνωρίσεις. Στη συγκεκριμένη
περίπτωση όμως, η πρωτοβουλία για την εκλογή της αμυντικής τοποθεσίας
είχε αφεθεί στο Α’ Σ.Σ., που ευρισκόμενο επί τόπου μπορούσε να έχει σαφή
άποψη του εδάφους και να στοιχίσει την αμυντική γραμμή είτε στο Καμελάρ
Νταγ, είτε στο Μεγάλο Καλετζίκ και να την κάμψει βόρεια όχι στο
Μουτατίμπ, αλλά ανατολικότερα, στα υψώματα των χωριών Ισικλάρ και
Τσομπανλάρ προκειμένου ο κόμβος του Αφιόν να καλυφθεί ευρέως και ισχυρά.
Α’ ΣΣ διέταξε τη IV Μεραρχία να καταλάβει στις 21 Σεπτεμβρίου το
Καλετζίκ και να οργανωθεί αμυντικά επ’ αυτού. Πράγματι, η IV Μεραρχία,
δια του 49 Συντάγματος Πεζικού κατέλαβε στις 21 Σεπτεμβρίου το Καλετζίκ.
Στη πραγματικότητα και όπως θα φανεί στη συνέχεια, το 49 Σύνταγμα
κατέλαβε το βόρειο και χαμηλότερο τμήμα του Κιουτσούκ Καλετζίκ (υψώματα
Μαύρος Βράχος και 1710) και δεν προωθήθηκε στη κορυφογραμμή του
Κιουτσούκ Καλετζίκ (ύψωμα 1800). Την ίδια ημέρα (21/9), το Α’ Σ.Σ.
διέταξε τη IV Μεραρχία να καταλάβει τα υψώματα Μιχαήλ – Χαλιμορού προς αμυντική εγκατάσταση επί της γενικής γραμμής υψώματα Μιχαήλ – υψώματα Χαλιμορού – Καλετζίκ Νταγ.
Με βάση τη διαταγή αυτή, διευκρινιζόταν κατά τον πλέον σαφή και
αναμφισβήτητο τρόπο ότι η IV Μεραρχία είχε διαταχθεί να καταλάβει το
Μεγάλο Καλετζίκ. Διότι μόνο δια της καταλήψεως του Μεγάλου Καλετζίκ θα
ευθυγραμμιζόταν το πεδινό τμήμα της τοποθεσίας με το ορεινό, θα
καλυπτόταν η γραμμή Μιχαήλ – Χαλιμορού (αφού θα κατεχόταν το ορεινό) και
θα εξασφαλιζόταν ο κόμβος του Αφιόν ευρέως και ισχυρά.
σταθεροποίηση επί της γραμμής που καταλήφθηκε, διότι δεν θα ήταν
δυνατός ο σύνδεσμος των επί του Καλετζίκ Νταγ δυνάμεων μετά των τυχόν
προωθούμενων εις τα περί τη Χαλιμορού υψώματα». Επί πλέον ανέφερε, ότι «αι υποδεικνυόμεναι θέσεις θα εμειονέκτουν κατά πολύ των Τουρκικών τοιούτων, λόγω της φύσεως του εδάφους». Ο Διοικητής του Α’ Σ.Σ. ενέκρινε την πρόταση της IV Μεραρχίας.
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4: Η κατάληψη από την IV Μεραρχία της γραμμής Χασάν Μπελ – Κιλίτς Αρσλάν Μπελ – Τιλκί Κιρί Μπελ – Μικρό Καλετζίκ – Σεϋλέν |
το 35 Σύνταγμα κατέλαβε στις 23/9 τα υψώματα παρά το χωριό Σεϋλέν και
ευθυγραμμίστηκε η διάταξή με αυτή στο Καλετζίκ που είχε καταληφθεί από
τις 21/9, η IV Μεραρχία ανέφερε στο Α’ Σ.Σ. ότι αν καταλάμβανε
τη γραμμή «Μιχαήλ» (που τους υποδείχθηκε !!!), τότε η αμυντική διάταξη
αριστερά στο χαμηλό τμήμα της τοποθεσίας, θα ήταν πολύ προωθημένη από τη
διάταξη στο ορεινό τμήμα στο Καλετζίκ και αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα
μεταξύ των δυνάμεων στο πεδινό και ορεινό τμήμα να μην υφίσταται ο
απαιτούμενος σύνδεσμος και η αμοιβαία υποστήριξη. Και συνέχιζαν ότι οι
θέσεις που τους είχε υποδειχθεί να καταλάβουν στη γραμμή «Μιχαήλ» θα
μειονεκτούσαν των Τουρκικών (στο δεξιό πλευρό τους).
τη διοίκηση και το επιτελείο της IV Μεραρχίας ανέβηκαν στα υψώματα που
κατέλαβε το 49 Σύνταγμα, είδαν ότι μπροστά τους και σε απόσταση 900
μέτρων υπήρχαν υψώματα που δέσποζαν των Ελληνικών θέσεων, είδαν ότι σε
απόσταση μόλις 5 χιλιομέτρων δέσποζε ο όγκος του Μεγάλου Καλετζίκ και
ευσχήμως βρήκαν μια δικαιολογία για να αποφύγουν να εκτελέσουν την
αποστολή που τους ανέθεσε το Α’ ΣΣ. Δεν θέλησαν να μπουν στην αγωνία
μιας μάχης σε ένα έδαφος πράγματι δύσκολο.
διοίκηση και το επιτελείο της IV Μεραρχίας σχεδίασαν με βάση το χάρτη,
δεν εκτέλεσαν αναγνώριση εδάφους, δεν ανέβηκαν στο Καλετζίκ, δεν είδαν
ότι αμέσως μπροστά από το έδαφος που καταλήφθηκε υπήρχε άλλο δεσπόζον,
δεν αντελήφθησαν ότι υπήρχε το Μεγάλο Καλετζίκ που κυριαρχούσε απόλυτα
επί του Μικρού Καλετζίκ αλλά και της γύρω περιοχής και γενικά δεν
γνώριζαν το τι κατέλαβε το 49 Σύνταγμα και το τι έπρεπε να καταληφθεί.
Τείνω προς αυτή την άποψη, που υποστηρίζεται – εμμέσως πλην σαφώς – και
από το Κ. Κανελλόπουλο (βλέπε παρακάτω 2η πηγή).
υπόδειξη; Δυστυχώς όμως, σε όλη τη διάρκεια των μεγάλων αγώνων της
Μικρασιατικής εκστρατείας, είναι πάρα πολλά τα περιστατικά της μη
εκτέλεσης της αποστολής – ακόμη και από πολλούς και σημαντικούς
διοικητές]
Μεραρχία να καταλάβει στις 27 Σεπτεμβρίου τη γραμμή ποταμός Ακάρ –
υψώματα δυτικά Σεϋλέν – Καλετζίκ Νταγ – αυχένας Τιλκί Κιρί Μπελ –
αυχένας Χασάν Μπελ – Ακάρ Νταγ – Μπαλτζί. Το 8ο Σύνταγμα της IV Μεραρχίας, ύστερα από τριήμερο αγώνα με τις Τουρκικές δυνάμεις της 6ης
Μεραρχίας που υπεράσπιζαν τη παραπάνω γραμμή, κατέλαβε στις 29
Σεπτεμβρίου 1921 τα υψώματα Τιλκί Κιρί Μπελ, Κιλίτς Αρσλάν Μπελ και
Χασάν Μπελ, καθώς και τους εκατέρωθεν αυτών αυχένες. Το 49ο
Σύνταγμα αντικαταστάθηκε στο Καλετζίκ Νταγ, μεταφέρθηκε σιδηροδρομικά
στη περιοχή του Τουμλού Μπουνάρ και κατέλαβε τη γραμμή Ακάρ Νταγ –
Μπαλτζί. Με τη κατάληψη της παραπάνω γραμμής βελτιώθηκε σημαντικά η
κάλυψη της κοιλάδας του Μπαλ Μαχμούτ και της περιοχής του Τουμλού
Μπουνάρ από νότο. Όμως αμέσως ανατολικά του Τιλκί Κιρί Μπελ, η κάλυψη
του Αφιόν συνέχιζε να παραμένει μειονεκτική λόγω του μικρού βάθους της
καλύψεως, εξ αιτίας της μη προώθησης της IV Μεραρχίας νοτιότερα επί της γραμμής Μιχαήλ – Μπουγιούκ Καλετζίκ.
εγκατάσταση στο νότιο σκέλος της εξέχουσας παγιώθηκε στη γραμμή: υψώματα
βόρεια χωριού Σεϋλέν – Κιουτσούκ Καλετζίκ Νταγ – Τιλκί Κιρί Μπελ –
Κιλίτς Αρσλάν Μπελ – Χασάν Μπελ – Ακάρ Νταγ. Η γραμμή Μιχαήλ – Χαλιμορού
– Μπουγιούκ Καλετζίκ δεν καταλήφθηκε και παρέμεινε στους Τούρκους.
«… Η Ελληνική Στρατιά αφού νίκησε
και απέκρουσε τις Τουρκικές δυνάμεις που αντεπιτέθηκαν προς το Αφιόν,
δεν εκμεταλλεύτηκε την επιτυχία, θεωρώντας ότι αυτό θα ήταν
παρακινδυνευμένο να αναληφθεί με στρατεύματα εξαιρετικά καταπονημένα και
απομειωμένα από τις μεγάλες απώλειες. Κατ’ αυτό τον τρόπο οι δυνάμεις
των Α’ και Β’ Σωμάτων Στρατού αρκέστηκαν στη κατοχή των καταληφθέντων
περί το Αφιόν υψωμάτων. Μετά την απόκρουση της Τουρκικής αντεπίθεσης και
την υποχώρηση των Τουρκικών δυνάμεων προς νότο, γεννήθηκε το ζήτημα της
αμυντικής γραμμής που έπρεπε να καταληφθεί. Νότια του Αφιόν η Στρατιά
υπέδειξε τη κατάληψη της γραμμής «Μιχαήλ», η οποία είναι η γραμμή του
Μεγάλου Καλετζίκ. Το Α’ Σ.Σ. (Υποστράτηγος Κοντούλης, Επιτελάρχης
Γονατάς) συμφώνησε με τη Στρατιά και διέταξε την IV Μεραρχία
(Υποστράτηγος Δημαράς, Επιτελάρχης Τσολάκογλου) της οποίας τα τμήματα
ενεργούσαν επί του Καλετζίκ να καταλάβει τη γραμμή Μιχαήλ. H IV Μεραρχία
αφού κατέλαβε τη κορυφογραμμή του Μικρού Καλετζίκ (Kucukkalecik),
έκρινε περιττό να προωθήσει νοτιότερα τα συντάγματά της, θεωρώντας ως
αμυντικώς ισχυρότατη τη γραμμή που κατέλαβε και ότι η μέχρι τη γραμμή
Μιχαήλ προώθηση της, θα προκαλούσε δυσχέρειες στους ανεφοδιασμούς και θα
επιμήκυνε το μέτωπο. Το Α’ Σ.Σ. ενέκρινε την ενέργεια της IV
Μεραρχίας, περιορισθέν απλά στο να αποδεχθή τα αναφερόμενα από αυτή. Όταν
στις αρχές του 1922 ανέλαβε τη διοίκηση του Α’ Σ.Σ. ο Υποστράτηγος
Τρικούπης, ανήλθε στο Μικρό Καλετζίκ, αντιλήφθηκε το «εξόχως μειονεκτικό
των εκεί Ελληνικών θέσεων», πλην όμως ήταν πλέον αδύνατη η κατάληψη του
Μεγάλου Καλετζίκ. Παρά ταύτα το μέτωπον εθεωρείτο ισχυρότατον
δυνάμενον να αντιστή εις οιανδήποτε επίθεσιν».
προσπαθεί σε κάποιο μέτρο να φανεί επιεικής προς τις ανώτατες διοικήσεις
αναφορικά με τις αποφάσεις που έλαβαν για την επιλογή της αμυντικής
τοποθεσίας της εξέχουσας, αποδίδοντας στην κόπωση των στρατευμάτων τη μη
εκμετάλλευση της Ελληνικής νίκης κατά τη «Μάχη του Αφιόν Καραχισάρ» και
τη μη προώθηση τους σε ισχυρότερες τοποθεσίες. Πράγματι η καταπόνηση, η
εξάντληση και η απομείωση της μαχητικής ικανότητας των μονάδων που
διάβηκαν την Αλμυρά Έρημο και το Σαγγάριο και επί τρεις συνεχείς
εβδομάδες τον Αύγουστο του 1921 καταπελτούσαν τα τείχη και τις πύλες
της Άγκυρας για την εκπόρθηση των οχυρών θέσεων των Τούρκων, υπό
συνθήκες αφόρητου καύσωνα, πείνας και δίψας, και χύνοντας ποταμούς
αίματος, ήταν αναμφισβήτητη. Στο Σαγγάριο η Στρατιά έχασε περισσότερο
από το 1/3 της μάχιμης δύναμής της και κυρίως έχασε τους καλύτερους
μαχητές της. Τα «γκεσέμια» της. Και τελικά, επιστρέφοντας τα παλαίμαχα
εκείνα Συντάγματα στις περί το Εσκή Σεχήρ θέσεις από τις οποίες
εξόρμησαν την 1η Αυγούστου 1921 για το όνειρο, κλήθηκαν και πάλι σε
νέους αγώνες. Ύστερα από μακρές σύντονες πορείες κάτω από αδιάκοπη
βροχή, οι λαμπρές εκείνες μονάδες ρίχτηκαν σε νέες μάχες και νέες
θυσίες στα υψώματα ανατολικά του Αφιόν. Οι αντοχές τους στέρεψαν. Και τα
πρώτα κρούσματα «άρνησης» φάνηκαν στο 4ο Σύνταγμα πεζικού
και στο 1/38 Σύνταγμα Ευζώνων της Ιης Μεραρχίας. Δύο από τα πλέον λαμπρά
συντάγματα της Στρατιάς. Αλλά και αλλού τα πράγματα δεν ήταν ευχάριστα.
Γράφει σχετικά ο στρατηγός Φεσόπουλος, ότι το 2/39 Σύνταγμα Ευζώνων της
ΙΙΙ Μεραρχίας, του οποίου ανέλαβε τη διοίκηση, επέστρεψε από το
Σαγγάριο ημιστασιασμένο!
 |
| Ο υποστράτηγος Δημήτριος Δημαράς, διοικητής της IVης Μεραρχίας, αιχμάλωτος των Τούρκων. Αξιοσημείωτη η λεπτομέρεια στο αριστερό του χέρι. |
Στρατιάς – δεν βρισκόταν σε κατάσταση κόπωσης και εξάντλησης. Και αυτή
ήταν η IVη Μεραρχία. Είχε έρθει στη Μικρά Ασία πολύ αργά, τον Απρίλιο
του 1921. Η μόνη μάχη στην οποία έλαβε μέρος ήταν μια μικρή αψιμαχία που
διεξήχθη γύρω από τα υψώματα του Αφιόν Καραχισάρ τον Ιούλιο του 1921
κατά τη προέλαση του Ελληνικού στρατού από το Τουμλού Μπουνάρ προς τα
ανατολικά. Μετά την κατάληψη του Αφιόν η IVη Μεραρχία παρέμεινε στην
περιοχή ως σταθερή πλαγιοφυλακή και ως εκ τούτου δεν έλαβε μέρος στην
ανθρωποσφαγή του Σαγγάριου. Στη πραγματικότητα ήταν μια ξεκούραστη και
«απόλεμη» Μεραρχία που δεν είχε δοκιμαστεί μέχρι τότε σε κρίσιμους
αγώνες, δεν είχε ματώσει και δεν είχε καταπονηθεί. Ως εκ τούτου η IVη
Μεραρχία μπορούσε να εκμεταλλευτεί τη νίκη και να καταλάβει το Μπουγιούκ
Καλετζίκ. Όμως μολονότι διατάχθηκε να το πράξει, «ευσχήμως» αρνήθηκε.
Και όχι απλά δεν κατέλαβε η γραμμή «Μιχαήλ», αλλά παρέμεινε και σε μια
γραμμή υψωμάτων στο Μικρό Καλετζίκ που ήταν μικρότερου ύψους από αυτά
που βρίσκονταν σε απόσταση 900 μέτρων προ του μετώπου της, όπως θα
περιγραφεί διεξοδικά στη συνέχεια.
στη περιοχή νότια και νοτιοδυτικά του Αφιόν εγκαταστάθηκαν αμυντικά σε
μια τοποθεσία απόλυτα μειονεκτική για τη διεξαγωγή αμυντικής μάχης. Το πόσο λάθος ήταν η «εκτίμηση» του διοικητού της IV
Μεραρχίας ο οποίος έκρινε «ως περιττή την προώθηση της Μεραρχίας του
νοτιότερα, στη γραμμή Μιχαήλ» θα φανεί στις 13 και 14 Αυγούστου 1922.
επικοινωνιών του Αφιόν Καραχισάρ – του τόσου ζωτικής σημασίας για την
άμυνα της Στρατιάς – επιλέχθηκε τελικά μια αμυντική γραμμή που προσέφερε
πολύ αβαθή κάλυψη στις γραμμές συγκοινωνιών των περί το Αφιόν δυνάμεων
με τη βάση της Σμύρνης και το Εσκή Σεχήρ και οι οποίες εξ αιτίας της
απουσίας σκυρόστρωτων οδών, εξυπηρετούνταν αποκλειστικά από τις
σιδηροδρομικές γραμμές «Σμύρνης – Ουσάκ – Αφιόν» και «Καράκιοϊ – Εσκή
Σεχήρ – Κιουτάχεια – Αφιόν». Οι υπόψη σιδηροδρομικές γραμμές
ακολουθούσαν γενική πορεία παράλληλη προς αυτή των αμυντικών γραμμών,
όπισθεν και σε μικρή απόσταση των οποίων ελίσσονταν.
Νταγ και βόρεια του Μπουγιούκ Καλετζίκ κυριαρχούνταν από τους υπόψη
ορεινούς όγκους που κατέχονταν από τους Τούρκους, οι οποίοι και τους
παρείχαν:
προκάλυμμα και ασφαλείς χώρους για καταυλισμό ή για συγκέντρωση των
δυνάμεών τους για ενέργεια εναντίον της Ελληνικής παράταξης.
δυνατότητα να συγκεντρώσουν υπό τη κάλυψη των δύο αυτών ορεινών όγκων
και μακριά από την Ελληνική παρατήρηση ισχυρές δυνάμεις για επίθεση
εναντίον ενός ή και των δύο σκελών της εξέχουσας.
καθιστούσε την κατάσταση κρίσιμη και επισφαλή ήταν ότι μεταξύ των
αμυντικών τοποθεσιών στις οποίες εγκαταστάθηκε ο στρατός και των
σιδηροδρομικών γραμμών δεν υπήρχε καμιά απολύτως τοποθεσία στην οποία να
μπορούσε να στηριχθεί η άμυνα σε περίπτωση διάρρηξης της κύριας
τοποθεσίας αντιστάσεως. Αυτό έδινε τη δυνατότητα στους Τούρκους να
διαρρήξουν με ένα ισχυρό κτύπημα την αμυντική τοποθεσία σε κάποιο
σημείο, να φθάσουν με ένα άλμα στις σιδηροδρομικές γραμμές και να
αποκόψουν τις Ελληνικές δυνάμεις από τις βάσεις από τις οποίες
εφοδιάζονταν και συντηρούνταν.
προβλημάτων και της ευπάθειας που παρουσίαζε η εξέχουσα,
χρησιμοποιήθηκαν για την άμυνα της τέσσερις Μεραρχίες, εγκατεστημένες
και οι 4 επί της αμυντικής τοποθεσίας σε πρώτο κλιμάκιο.
προς βορρά – στα χαμηλά υψώματα του χωριού Τσαβνταρλί, στο Γκιουζελίμ
Νταγ, στο προς τα δυτικά εκτεινόμενο αντέρεισμα του Καρατζά Νταγ, στο
οποίο είχαν δώσει το όνομα Καραϊσάρ Τσαλισλάρ, και στα υψώματα Ιν Τεπέ,
Καρά Ασλάν Τεπέ και Σιβιρλί Τεπέ. Το σύνολο της κύριας γραμμής
αντιστάσεως είχε χαραχθεί σε δεσπόζοντα υψώματα από τα οποία εκτείνονταν
προς τα ανατολικά αναπεπταμένα, ομαλά και γυμνά πρανή, που παρείχαν
στον αμυνόμενο άριστα πεδία βολής και άνετη και σε μεγάλο βάθος
παρατήρηση όλης της προς τα ανατολικά περιοχής, πλην αυτής πίσω από το
Καρατζά Νταγ. Ακόμη όμως και στο κεντρικό τμήμα της τοποθεσίας, στα
υψώματα Τσαλισλάρ που κυριαρχούνταν από το Καρατζά Νταγ, η αμυντική
γραμμή είχε χαραχθεί σε έδαφος που υπερείχε αυτού προς τα ανατολικά
μέχρι την απόσταση των 5,5 και πλέον χιλιομέτρων.
ανατολικά στραμμένο τμήμα της εξέχουσας διέθετε φυσική αμυντική ισχύ που
επαυξήθηκε με σημαντικά έργα οχυρώσεως, ιδιαίτερα πυκνά στο αντέρεισμα
Καραϊσάρ Τσαλισλάρ, το ίχνος των οποίων διασώζεται σε μεγάλη έκταση και
«εν καιρώ» θα παρουσιάσω ως ζωντανό στοιχείο της Μικρασιατικής
εκστρατείας και της μεγάλης οχυρωτικής προσπάθειας που ανέλαβαν οι εκεί
δυνάμεις της V Μεραρχίας.
 |
| Υποτομέας Μποστανλί – V Μεραρχία. Σημειώνονται οι θέσεις των οχυρώσεων που διακρίνεται το ίχνος τους. |
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 5: Η περί το Αφιόν Καραχισάρ εξέχουσα της Ελληνικής αμυντικής τοποθεσίας |
βρισκόταν μεταξύ του ποταμού Ακάρ νοτιοανατολικά του Αφιόν και του
Τουκλού Τεπέ επί του Ακάρ Νταγ. Ακολουθούσε τη γενική γραμμή των
υψωμάτων στο νότιο όριο της πεδιάδας του Μπαλ Μαχμούτ (Τιλκί Κιρί Μπελ –
Κιλίτς Αρσλάν Μπελ και Χασάν Μπελ) όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα 4,
και κάλυπτε τη σιδηροδρομική γραμμή (Σμύρνης – Αφιόν Καραχισάρ) που
διερχόταν από το βόρειο όριο της πεδιάδας και αποτελούσε τη βασική
αρτηρία συγκοινωνιών, επικοινωνιών και συντήρησης των περί το Αφιόν
δυνάμεων με τις βάσεις του Ουσάκ και της Σμύρνης.
- Στερούταν βάθους. Ιδιαίτερα αβαθής ήταν η τοποθεσία νότια του Αφιόν.
Πίσω από τη κύρια γραμμή αντιστάσεως δεν υπήρχε άλλη τοποθεσία που να
καλύπτει τη σιδηροδρομική γραμμή «Σμύρνης – Αφιόν».
- Ήταν ορεινό, βαθειά διακεκομμένο και υποκείμενο στο σύνολό του στη παρατήρηση αυτού που κατείχε ο αντίπαλος.
- Παρείχε στον αμυνόμενο πολύ περιορισμένα πεδία βολής εξ αιτίας της
υπεροχής του προ της αμυντικής τοποθεσίας εδάφους. Στη περιοχή νότια του
Αφιόν λόγω του έντονου εδαφικού ανάγλυφου, παρουσίαζε μεγάλες ζώνες
απυρόβλητες από το Ελληνικό πυροβολικό, σε συνδυασμό βεβαίως και με τις
πολύ περιορισμένες δυνατότητες αυτού στην εκτέλεση επισκηπτικής βολής.
- Παρείχε ελάχιστες δυνατότητες παρατήρησης στη προ του μετώπου της
Ελληνικής τοποθεσίας περιοχή, ενώ επί του Κιουτσούκ Καλετζίκ η
δυνατότητα παρατήρησης προς νότο ήταν περιορισμένη έως ανύπαρκτη.
υπερκείμενου προς νότο εδάφους, τους επέτρεπε να παρατηρούν και να
αναγνωρίζουν το σύνολο σχεδόν της Ελληνικής αμυντικής τοποθεσίας. (βλ.
Παράρτημα, Φωτ.1 και Φωτ. 2)
κυριαρχούσε στη προς βορρά περιοχή, τους προσέφερε την απαραίτητη κάλυψη
ώστε να μπορούν – αθέατοι από την Ελληνική παρατήρηση – να μετακινήσουν
τις δυνάμεις τους και να τις συγκεντρώσουν εγγύς της Ελληνικής
τοποθεσίας και στην περιοχή που επεδίωκαν να ενεργήσουν για την επίτευξη
αποφασιστικού αποτελέσματος. Στην περίπτωση δε που κατόρθωναν να
επιτύχουν διάρρηξη της τοποθεσίας σε κάποιο σημείο, θα μπορούσαν να
φθάσουν με ένα άλμα στη σιδηροδρομική γραμμή, να διακόψουν τις
συγκοινωνίες και επικοινωνίες των περί το Αφιόν δυνάμεων με τη βάση της
Σμύρνης, να διαχωρίσουν τις Ελληνικές δυνάμεις, να ωθήσουν ένα τμήμα
τους ή και το σύνολό τους προς βορρά και εκτός των γραμμών συγκοινωνιών
τους και στη συνέχεια να το καταστρέψουν, επιτυγχάνοντας κατ’ αυτό τον
τρόπο και με μία μόνο προσπάθεια, συντριπτικό αποφασιστικό αποτέλεσμα
σε βάρος της Ελληνικής Στρατιάς.
(ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6)
εξέχουσας, διέθετε στο αριστερό της ένα μικρό πεδινό τμήμα στη κοιλάδα
του ποταμού Ακάρ (νοτιοανατολικά του Αφιόν), πλάτους 4 χλμ περίπου, που
εκτεινόταν κατά μήκος της δεξιάς όχθης του ποταμού και ένα πολύ μεγάλο
ορεινό τμήμα στο δεξιό της, επί του Κιουτσούκ (Μικρό) Καλετζίκ
[Kucukkalecik – υψ 1710 μ. και όχι 1310 μ. όπως αναφέρεται λανθασμένα σε
όλα τα κείμενα – Ελληνικά και Τουρκικά].
στηρίχθηκε η κύρια γραμμή αντιστάσεως επί του Μικρού Καλετζίκ ήσαν ο
Διχαλωτός Βράχος, ο Πριονοειδής Βράχος, ο Μαύρος Βράχος και το ύψωμα
1710. Από το σχεδιάγραμμα 6 γίνεται φανερό ότι τα υπόψη υψώματα δεν ήταν
τα ισχυρότερα του Μικρού Καλετζίκ. Ήταν όλα υποκείμενα στη παρατήρηση
και στα πυρά, ακόμη και όπλων ευθυτενούς τροχιάς, από τα υψώματα που
βρίσκονταν αμέσως μπροστά και σε πολύ μικρή απόσταση από τη κύρια γραμμή
αντιστάσεως των Ελληνικών δυνάμεων. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα πεδία
βολής της τοποθεσίας να είναι πολύ περιορισμένα και η δυνατότητα
παρατήρησης του προ του μετώπου της εδάφους, ουσιαστικά ανύπαρκτη. (βλ.
Παράρτημα, Φωτ. 3 και Φωτ. 4)
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6: Η Αμυντική τοποθεσία της εξέχουσας νότια του Αφιόν Καραχισάρ |
ακόλουθα αντερείσματα: 1) προς τα ανατολικά το αντέρεισμα του Σεϋλέν που
κατέρχεται στη πεδιάδα του Ακάρ και αποτελούσε μέρος της αμυντικής
τοποθεσίας, 2) προς τα δυτικά το αντέρεισμα του Μπελέν Τεπέ που
καταπίπτει στη χαράδρα του Σινίρ Κιόϊ και βρισκόταν εκτός της αμυντικής
τοποθεσίας και 3) βορειοανατολικά το βραχώδες Μουτατίμπ που κυριαρχεί
στη πόλη του Αφιόν. Προς βορρά το Καλετζίκ γίνεται ομαλότερο και
καταλήγει στη στενωπό του Κιουπρουλού, από την οποία διέρχονταν (και
διέρχεται) η σιδηροδρομική γραμμή Σμύρνης-Αφιόν και ο ποταμός Ακάρ.
Καλετζίκ με το όνομα Κοτσά Τεπέ (Kocatepe) και υψόμετρο 1860 μ.,
κυριαρχεί επί του Κιουτσούκ Καλετζίκ και παρέχει εξαιρετική παρατήρηση
και σε μεγάλο βάθος όλης της προς βορρά εδαφικής ζώνης, στην οποία
περιλαμβανόταν το σύνολο σχεδόν του προς το νότο στραμμένου σκέλους της
εξέχουσας.
ασφαλέστατο το Μπουγιούκ Καλετζίκ, έδωσε στη Τουρκική Διοίκηση την
ασφαλή βάση για την επιτυχία της μεγάλης επίθεσής της».
Αυγούστου 1922, οι Τούρκοι κατόπτευαν ανενόχλητοι την Ελληνική Αμυντική
Τοποθεσία, μελετούσαν την Ελληνική αμυντική διάταξη, αναγνώριζαν τις
Ελληνικές οχυρώσεις και κατέγραφαν όλες τις δραστηριότητες των Ελληνικών
δυνάμεων.
παρατηρητήριο του Κοτσά Τεπέ εγκαταστάθηκε ο Σταθμός Διοικήσεως της
Ανώτατης Τουρκικής ηγεσίας [Κεμάλ – Φεβζή – Ινονού – Νουρεντίν] για τη
διεύθυνση της μεγάλης και τελικής επίθεσης εναντίον της Ελληνικής
Στρατιάς.
 |
| O Μουσταφά Κεμάλ το πρωί της 13ης Αυγούστου, ενώ παρακολουθεί την εξέλιξη της επίθεσης από το παρατηρητήριο στην κορυφή του Κοτσά Τεπέ |
(ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 5)
αμυντική τοποθεσία είχε χαραχθεί επί των υψωμάτων Τιλκί Κιρί Μπέλ
(Tinaztepe) – Κιλίτς Αρσλάν Μπελ – Χασάν Μπελ (Cigiltepe) – υψώματα
χωριού Κίρκα – κορυφογραμμή Ακάρ Νταγ. Το ύψωμα Τιλκί Κιρί Μπελ είναι
δυσπρόσιτο και με απότομες καταπτώσεις προς νότο στην κατεύθυνση του
Σαβράν. Τα υπόλοιπα υψώματα είναι σχετικά εύκολα προσπελάσιμα από νότο.
Επί του Κιλίτς Αρσλάν Μπελ δημιουργείται αυχένας από τον οποίο διερχόταν
ο σκυρόστρωτος δρόμος που συνέδεε το Μπαλ Μαχμούτ με το Σαντουκλή.
γραμμή του Σινίρ Κιόϊ που σχηματιζόταν μεταξύ του Τιλκί Κιρί Μπελ και
του Μπελέν Τεπέ, δια της οποίας ήταν δυνατή η αθέατη διείσδυση εχθρικών
δυνάμεων στη πεδιάδα του Μπαλ Μαχμούτ. (βλ. Παράρτημα, Φωτ. 5)
χωριών Κίρκα και Ταζλέρ περιοχή, πλάτους 10 χιλιομέτρων περίπου, στην
οποία απέληγε η χαράδρα του Τσάϊ Χισάρ και η οποία θεωρούνταν απόλυτα
παθητική. Παρά ταύτα, από τη χαράδρα του Τσάι Χισάρ και από το υπόψη
ακάλυπτο κενό, στις 13 και 14 Αυγούστου 1922 διείσδυσε στα νώτα των εκεί
αμυνόμενων Ελληνικών δυνάμεων το V Τουρκικό Σώμα Ιππικού, αποτελούμενο
από τρεις Μεραρχίες Ιππικού.
(ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7)
τοποθεσίας, ανάμεσα στο Διχαλωτό Βράχο και το Τιλκί Κιρί Μπελ,
χαρακτηριζόταν από ανύπαρκτη φυσική αμυντική ισχύ, διέθετε ελάχιστο
βάθος και παρουσίαζε τη μεγαλύτερη ευπάθεια από το σύνολο της εξέχουσας.
Τούτο οφειλόταν, όπως ήδη αναφέρθηκε, στο ότι η IV Μεραρχία όχι μόνο
δεν κατέλαβε το Μεγάλο Καλετζίκ (ως είχε διαταχθεί), αλλά παρέμεινε [για
τελείως ανεξήγητους στρατιωτικά λόγους] στο Μικρό Καλετζίκ και μάλιστα
σε έδαφος χαμηλότερο από τη κορυφογραμμή του υπόψη υψώματος, που
οριζόταν κατά την κατεύθυνση ανατολή-δύση από τη γραμμή Διχαλωτός Βράχος
– ύψ. 1580 – ύψ. 1730 – ύψ. 1800 – Μπελέν Τεπέ. Αν η IV Μεραρχία
καταλάμβανε την υπόψη γραμμή, που είναι και η «φύσει» ισχυρότερη του
Μικρού Καλετζίκ, η αμυντική τοποθεσία θα ευθυγραμμιζόταν με το Τιλκί
Κιρί Μπελ και σε κάποιο μέτρο θα αμβλύνονταν τα προβλήματα από τη μη
κατάληψη του Μπουγιούκ Καλετζίκ. Αντί αυτής της ορθής τακτικά χάραξης
επιλέχθηκε η γραμμή Διχαλωτός Βράχος – Πριονοειδής Βράχος – Μαύρος
Βράχος – ύψ. 1710 – ύψ. 1535 που απέκλινε προς τα βορειοδυτικά και
απομακρυνόταν από το Τιλκί Κιρί Μπελ και το Σ.Σ. Καγιαντιμπί. Κατά αυτόν
τον τρόπο δημιουργείτο ένα ευρύ κενό 3,6 χιλιομέτρων περίπου, μεταξύ
του υψώματος 1535 και του Σ.Σ. Καγιαντιμπί. Αλλά και το Σ.Σ. Καγιαντιμπί
που θεωρητικά κάλυπτε το κενό ήταν ένα ευάλωτο σημείο της τοποθεσίας
επειδή βρισκόταν σε έδαφος υποκείμενο του Μπελέν Τεπέ. Η αποστολή του
ήταν κατ’ ουσίαν η επιτήρηση της πρόσβασης που κατερχόταν από το Μπελέν
Τεπέ και τη χαράδρα του Σινίρ Κιόϊ στη πεδιάδα του Μπαλ Μαχμούτ και
θεωρούνταν ως κατ’ εξοχή παθητική για την ενέργεια μεγάλης μονάδας. Στη
πραγματικότητα το άνοιγμα στην αμυντική τοποθεσία μεταξύ των υψωμάτων
1535 και Τιλκί Κιρί Μπελ ήταν πλάτους 6,5 χλμ περίπου.
Αυγούστου, στο κενό μεταξύ των υψωμάτων 1535 και Τιλκί Κιρί Μπελ,
προωθήθηκε η 23 Τουρκική Μεραρχία προς τη πεδιάδα του Μπαλ Μαχμούτ.
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7: Η αμυντική τοποθεσία επί του Κιουτσούκ (Μικρού) Καλετζίκ Νταγ |
και με υπαιτιότητα των Ελληνικών διοικήσεων, είχε δημιουργηθεί μια
εισέχουσα στην Ελληνική αμυντική τοποθεσία, σε έδαφος με έντονο ανάγλυφο
που κατερχόταν προς τη πεδιάδα του Μπαλ Μαχμούτ και τα νώτα των
δυνάμεων που αμύνονταν στο Κιουτσούκ Καλετζίκ και στο Τιλκί Κιρί Μπελ.
Μπορούμε ακόμη να χαρακτηρίσουμε την υπόψη εισέχουσα ως «ρήγμα» στην
αμυντική τοποθεσία που για να το επιτύγχανε ο αντίπαλος υπό συνθήκες
μάχης, θα έπρεπε να επιχειρήσει διάρρηξη της τοποθεσίας και να καταβάλει
μεγάλο φόρος αίματος. Του παραχωρήθηκε όμως χωρίς αγώνα, αναίμακτα. Το
άνοιγμα του υπόψη «ρήγματος», από το Διχαλωτό Βράχο μέχρι και το Τιλκί
Κιρί Μπελ ανερχόταν σε ευθεία γραμμή στα 12 χλμ και το βάθος στα 3,5
χλμ. Το και σημαντικότερο, το μεγαλύτερο μέρος του «ρήγματος» ήταν
αθέατο στην Ελληνική παρατήρηση και τα πυρά από τη κατεχόμενη γραμμή επί
του Καλετζίκ.
Τιλκί Κιρί Μπελ – ύψ. 1535 ήταν κατ’ ουσία ακάλυπτο από δυνάμεις, το δε
αριστερό, δηλαδή η αμυντική γραμμή Διχαλωτός Βράχος – Πριονοειδής
Βράχος –Μαύρος βράχος – Ύψωμα 1710 – Ύψωμα 1535, ήταν ευάλωτο σε πλήρη
κατάρρευση σε περίπτωση εχθρικής επίθεσης, επειδή το αμέσως μπροστά από
το Ελληνικό μέτωπό έδαφος που κατεχόταν από τον εχθρό, κυριαρχούσε
εδαφικά σε όλο το μήκος της Ελληνικής τοποθεσίας. Στην υπόψη περιοχή το
έδαφος επέτρεπε την άνετη και εκ του σύνεγγυς παρατήρηση των Ελληνικών
θέσεων και την καλυμμένη συγκέντρωση εγγύτατα της Ελληνικής τοποθεσίας
μεγάλων δυνάμεων, για την εκτόξευση επιθετικής ενέργειας προς βορρά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι επί του υψώματος Bey Tepesi (ύψ. 1790) υπήρχε
Τουρκικό παρατηρητήριο. (βλ Παράρτημα, Φωτ. 6)
φανερό ότι στην Ελληνική αμυντική τοποθεσία είχε δημιουργηθεί – με
Ελληνική ευθύνη και χωρίς την παρέμβαση του εχθρού – ένα μεγάλου πλάτους
«ρήγμα» και ο αντίπαλος δεν είχε να κάνει τίποτε περισσότερο από το να
προσπαθήσει να το διευρύνει, καταλαμβάνοντας τα δύο άκρα του. Δηλαδή τα
Κέντρα Αντιστάσεως του Καμελάρ και του Τιλκί Κιρί Μπελ. Και αυτό έπραξε.
μόνο τη πύλη ανοικτή αλλά έδωσε στον αντίπαλο και τον αναγκαίο χώρο για
να τοποθετήσει τους πολιορκητικούς του κριούς και καταπέλτες:
Καλετζίκ ή Κοτσά Τεπέ, που αποτέλεσε το άγρυπνο μάτι της Τουρκικής
διοίκησης επί της Ελληνικής τοποθεσίας και το άριστο προκάλυμμα για την
απόκρυψη των μετακινήσεων, συγκεντρώσεων και ενεργειών των Τουρκικών
δυνάμεων.
μεταξύ της Ελληνικής τοποθεσίας και του αυχένα των 1.580 μέτρων που
διαχωρίζει το Μικρό από το Μεγάλο Καλετζίκ, που ευρισκόμενη εκτός της
Ελληνικής παρατήρησης, αποτέλεσε το χώρο εξορμήσεως των Τουρκικών
μεραρχιών της Κυρίας Προσπάθειας (23ης, 11ης, 5ης και 8ης). (βλ. Παράρτημα, Φωτ. 7)
και σε απόσταση 900 μέτρων από την Ελληνική τοποθεσία κυριαρχούσα γραμμή
των υψωμάτων 1440 – 1580 – 1650 – 1710 – 1730 – 1650, που κάλυψε τις
προωθήσεις των Τουρκικών δυνάμεων και αποτέλεσε τη γραμμή εξορμήσεως των
Τουρκικών συνταγμάτων το πρωί της 13ης Αυγούστου 1922.
καταλήφθηκε όταν ακόμη μπορούσε να καταληφθεί και παρέμεινε στους
Τούρκους, επιβαλλόταν η Ελληνική αμυντική τοποθεσία να χαραχθεί επί της
κυριαρχούσας κορυφογραμμής του Κιουτσούκ Καλετζίκ (Διχαλωτός Βράχος –
ύψ. 1800– Μπελέν Τεπέ). Βεβαίως και αυτή η τοποθεσία κυριαρχούνταν από
το Μεγάλο Καλετζίκ, αλλά παρείχε σημαντικότερα πλεονεκτήματα για την
εγκατάσταση επ’ αυτής της αμυντικής γραμμής από αυτή του υψώματος 1710,
όπως:
τη διάταξη με το Τιλκί Κιρί Μπελ, εξάλειφε τα προβλήματα από το κενό
του Καγιαντιμπί, παρουσίαζε μικρότερο μέτωπο προς τον εχθρό και ήταν ως
εκ τούτου οικονομικότερη από αυτή του υψ. 1710.
μετώπου της έδαφος στη περιοχή του υψώματος 1800, κατέρχεται προς τον
αυχένα των 1580 μέτρων και προς τα εκατέρωθεν υψώματα, παρέχοντας αρκετά
ευρέα πεδία βολής και ικανοποιητική παρατήρηση στη προ του μετώπου της
εδαφική ζώνη.
από τους Τούρκους τη δυνατότητα χρησιμοποιήσεως της περιοχής βόρεια του
αυχένα των 1580 μ. ως χώρου εξορμήσεως ισχυρών δυνάμεων.
ήταν γνωστή σε όλες της τις λεπτομέρειες. Ο Κανελλόπουλος γράφει ότι
έγινε αντιληπτή από το στρατηγό Τρικούπη όταν αυτός ανέλαβε τη διοίκηση
του Α’ Σώματος Στρατού και ανέβηκε στο Καλετζίκ.
Κανελλόπουλου [Λοχαγός στο επιτελείο του Α’ Σώματος Στρατού στη Μικρά
Ασία, Αντισυνταγματάρχης όταν το έγραψε το σύγγραμμα του και
Αντιστράτηγος Διευθυντής της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού που επιμελήθηκε
του μνημειώδους έργου της συγγραφής της ιστορίας της Μικρασιατικής
Εκστρατείας, με βαθειά γνώση της τραγικής αυτής ιστορίας], αποδεικνύει
ότι μάλλον υπήρχε άγνοια στα επιτελεία των σχηματισμών για τη πολύπλοκη
μορφολογία του εδάφους στη περιοχή του Κιουτσούκ Καλετζίκ και ότι ίσως,
πλην των διοικητών των Ταγμάτων και των Λόχων που βίωναν τη κατάσταση
αλλά δεν μας άφησαν κάποιο γραπτό έργο, κανένας δεν διέθετε τη
πραγματική εικόνα του εδάφους. Γράφει σχετικά:
1710) το έδαφος ανυψώνεται προς νότο σχηματίζοντας σε μικρή απόσταση
(6-8 χιλιομέτρων σε ευθεία γραμμή) την κορυφογραμμή του Μεγάλου
Καλετζίκ, της οποίας η σχετική διαφορά ύψους από τη κορυφογραμμή του
Μικρού Καλετζίκ είναι περίπου 600 μέτρα. Η εδαφική υπεροχή του Μεγάλου
επί του Μικρού Καλετζίκ είναι όπως βλέπει κάποιος απόλυτη. Παρατηρητήριο
θαυμάσιο και προπέτασμα ασφαλέστατο το Μεγάλο Καλετζίκ, έδωσε στη
Τουρκική Διοίκηση την ασφαλή βάση δια την επιτυχία της μεγάλης αυτής
επιθέσεως. Αύτη ορθώς εκτιμήσασα το τρωτό τούτο σημείο της Ελληνικής
παρατάξεως, επιχείρησε προς τα εκεί την κυρία επιθετική αυτής προσπάθεια
…»
Κανελλόπουλος είχε ανέβει στο Καλετζίκ [η ΔΙΣ και ο Κανελλόπουλος
γράφοντας Καλετζίκ εννοούν το ύψωμα 1710 (1310 στα χαρτιά) – στα
σχεδιαγράμματα της ΔΙΣ το 1710 ονομάζεται Καλετζίκ]. Διαφορετικά θα
αντιλαμβάνονταν αμέσως ότι η υψομετρική διαφορά μεταξύ του Κοτσά Τεπέ
και του υψώματος 1710 (ανεξάρτητα του τι έγραφαν οι χάρτες) δεν μπορεί
να είναι 600 μέτρα αλλά το πολύ 200. Αναφέρει ότι μετρά την υψομετρική
διαφορά από την κορυφογραμμή του μικρού Καλετζίκ. Αγνοεί προφανώς ότι η
κορυφογραμμή του Μικρού Καλετζίκ δεν είναι το ύψ. 1710 που κατέχεται,
αλλά βρίσκεται 2 χλμ μπροστά. Και έχει σημασία ότι και ο Κανελλόπουλο,
δεν αναφέρει τίποτε σχετικά για το ότι το έδαφος αμέσως μπροστά από τη
κατεχόμενη τοποθεσία και σε απόσταση μικρότερη των 900 μέτρων υπερείχε
υψομετρικά των Ελληνικών θέσεων και επέτρεπε στους Τούρκους να
παρατηρούν εκ τους σύνεγγυς τις Ελληνικές θέσεις, να σκοπεύσουν με
εξαιρετική ακρίβεια τα πυρά των πυροβόλων τους και να ορίσουν τους
χώρους εξορμήσεως των συνταγμάτων τους σε απόσταση αναπνοής από τις
Ελληνικές οχυρώσεις. Θα το αντιληφθούν όμως πικρά το πρωί της 13ης Αυγούστου όταν:
«Από τις 0500 της 13ης
Αυγούστου 1922 το καταιγιστικό πυρ του Τουρκικού πυροβολικού
υπολογισθέντος σε 30 βαρέα πυροβόλα και 40 ορειβατικά συγκεντρώθηκε επί
του Μαύρου Βράχου, του Σ.Σ. Μπέλμα και της θέσεως Μάτι. Τοιαύτη ήταν η
σφοδρότητα και η ακρίβεια της βολής ώστε εντός ελάχιστου χρόνου τα
χαρακώματα της θέσεως Μάτι ανασκάφηκαν τελείως και ο κατέχων αυτά 1/35
Λόχος αποδεκατίστηκε. Την 0530 το Τουρκικό βαρύ πυροβολικό εκάλυπτε δια
των βλημάτων του το Μαύρο Βράχο καταστρέφοντας τα επ’ αυτού πολυβολεία
και θέτοντας εκτός μάχης άπαντες τους αξιωματικούς και το πλείστο των
οπλιτών. Περί την 0600 εμφανίστηκαν προελαύνοντα μπροστά από το Σ.Σ.
Μπέλμα αλλεπάλληλα κύματα Τουρκικού πεζικού δυνάμεως δισχιλίων περίπου
ανδρών καλυπτόμενα υπό πυκνού νέφους καπνού εκ των διαρρήξεων των
εχθρικών βλημάτων. Την 0645 οι Τούρκοι κατέλαβαν το Μαύρο Βράχο και τη
θέση Μάτι».Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού
εγκατασταθεί αμυντικά οι τέσσερις Μεραρχίες του Α’ Δώματος Στρατού (I,
IV, V, XII), έχοντας σε πρώτο κλιμάκιο 2 ή 3 Συντάγματα πεζικού. Ειδικά
στη δεξιά πτέρυγα που επιτέθηκαν οι κύριες δυνάμεις των Τούρκων, είχαν
εγκατασταθεί από το ποταμό Ακάρ στα ανατολικά μέχρι το Ακάρ Νταγ στα
δυτικά, οι IV και Ι Μεραρχίες. Η πρώτη είχε στη τοποθεσία τα 8ο και 35ο Συντάγματα και τηρούσε σε εφεδρεία το 11ο. Η Ι Μεραρχία είχε στη τοποθεσία τα 49ο, 5ο και 1/38 Συντάγματα και τηρούσε σε εφεδρεία το 4ο. Λοιπές λεπτομέρειες όπως στο σχεδιάγραμμα 8.
κακής) κατανομής των δυνάμεων, το Α’ Σ.Σ. στερούταν άμεσα διαθέσιμης
εφεδρείας, δυνάμεως ανάλογης της σπουδαιότητας των προβλημάτων και της
τρωτότητας που παρουσίαζε η εξέχουσα. Ο νέος Υπαρχηγός του Επιτελείου
της Στρατιάς συνταγματάρχης Πάσσαρης, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα τον
Ιούνιο του 1922, εξέτασε εκ νέου τις μελέτες επί των οποίων βασίστηκε η
αμυντική διάταξη της Στρατιάς και κατέληξε σε άλλα συμπεράσματα.
Πρότεινε ριζικές λύσεις για την αναδιάταξη της Στρατιάς και την ενίσχυση
της γενικής εφεδρείας (την αποτελούσε το Β’ ΣΣ με τις Μεραρχίες VII,
ΙΧ, ΧΙΙΙ) με τις ΙΙ, Χ και Ανεξάρτητη Μεραρχίες, συγκεντρωμένες σε
επίκαιρες θέσεις για άμεση επέμβαση σύμφωνα με τα σχέδια αντεπιθέσεων
της Στρατιάς. Εξ αυτών, πρότεινε η ΙΙ Μεραρχία να μεταφερθεί στη περιοχή
του Μπαλ Μαχμούτ, πίσω από τη δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας. Ο αρχηγός
του επιτελείου της Στρατιάς υποστράτηγος Βαλέτας είπε ότι ο Πάσσαρης
αγνοεί τις νέες μεθόδους άμυνας (!) και ο Χατζανέστης διαφώνησε ριζικά
προς τα προτεινόμενα. Κατόπιν τούτου το Α’ Σ.Σ. συνέχισε να διαθέτει ως
εφεδρεία μόνο το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων της ΧΙΙΙ Μεραρχίας, που ήταν
εγκατεστημένο στο χωριό Έρικμαν και είχε διαθέσει ένα εκ των Ταγμάτων
του ως φρουρά της πόλης του Αφιόν (η ΧΙΙΙ Μεραρχία βρισκόταν βόρεια της
Αγιάζ Ιν).
 |
| ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 8: Η διάταξη των αντιπάλων το βράδυ της 12ης Αυγούστου 1922. |
Μεραρχία έχουμε ήδη αναφερθεί. Αδοκίμαστη σε μεγάλες επιχειρήσεις,
παρέμεινε συνεχώς στη περιοχή του Αφιόν, από τον Ιούλιο του 1921 μέχρι
και την αποχώρηση. Ευθύνεται για τη μη κατάληψη της γραμμής «Μιχαήλ» και
τη χάραξη της αμυντικής γραμμής στα μάλλον υποδεέστερα υψώματα του
Μικρού Καλετζίκ. Για ένα πολύ μεγάλο διάστημα (μέχρι και το Μάιο του
‘22) ο τομέας της επεκτεινόταν και δυτικά του Καλετζίκ. Τον Αύγουστο
του 1922 τηρούσε το αριστερό χείλος του «ρήγματος» του Καγιαντιμπί,
δηλαδή το Κέντρο Αντιστάσεως Καμελάρ, δια του Ι/35 Τάγματος. Παρά το
«αδοκίμαστο» της μονάδας, παρά το βομβαρδισμό που δέχθηκαν οι θέσεις της
από 30 και πλέον βαριά πυροβόλα και 40 ελαφρά, παρά τη πίεση που
δεχόταν από την ώθηση 2 Τουρκικών Μεραρχιών (11ης και 5ης)
και παρά το γεγονός ότι εντός ολίγων ωρών 4 αξιωματικοί παρέλαβαν
διαδοχικά τη διοίκηση – εξ αιτίας της απώλειας των προηγουμένων – και 17
αξιωματικοί και 346 οπλίτες τέθηκαν εκτός μάχης, το Ι/35 Τάγμα
κλονίστηκε μεν, αλλά κράτησε και δεν έστρεψε τα νώτα. Απώλεσε όμως πολύ
σύντομα από την έναρξη της επίθεσης κύρια και ζωτικά σημεία της
τοποθεσίας του λόγω της απώλειας των υπερασπιστών τους. (βλ. Παράρτημα,
Φωτ. 8)
Αντιστάσεως Τιλκί Κιρί Μπελ – το δεξιό χείλος του «ρήγματος» – το
υπεράσπιζε το Ι/49 Τάγμα. Για τη μαχητική αξία του 49ου Συντάγματος και
της διαγωγής που υπέδειξε στην υπεράσπιση του Τιλκί Κιρί Μπελ ας
αφήσουμε να μιλήσει ο Κ. Κανελλόπουλος:
υπήρξε ο αγώνας επί του Τιλκί Κιρί Μπελ, ισχυρότατου σημείου φύσει και
τέχνη οχυρού. Το υπερασπίζον το Τιλκί Κιρί Μπελ 49ο Σύνταγμα,
μικρής μαχητικής αξίας, αποτελούμενο από άνδρες παλαιών κλάσεων,
Σύνταγμα Μετόπισθεν προηγουμένως, που είχε στασιάσει δύο φορές προ
μηνών, εγκατέλειψε άνευ αγώνος, άνευ βολής τυφεκίου σχεδόν, εν επονειδίστω φυγή,
από την 0700 ώρα την οχυρή αυτή θέση. Καμφθέν υπό μόνης της βολής του
Τουρκικού πυροβολικού, μη θέλοντας να πολεμήσει, διαλύθηκε πριν ακόμη
πλησιάσει το Τουρκικό πεζικό. Το Τιλκί Κιρί Μπελ περιήλθε έτσι χωρίς
κόπο στα χέρια του εχθρού».
Γραφείου της Ι Μεραρχίας στη Μ.Α. – γράφει ότι στο Ι/49 Τάγμα
επικρατούσε αντιπολεμικό κλίμα και το ηθικό ήταν διαβρωμένο από τη
προπαγάνδα … . (βλ. Παράρτημα, Φωτ. 9)
Σύνταγμα που θεωρήθηκε ο αποδιοπομπαίος τράγος, του φόρτωσαν την κάθε
νόσο και επί του οποίου εκσφενδονίζονται λίθοι αναθέματος επί 90 χρόνια;
προβλήματα στο υπόψη Σύνταγμα. Αλλά αν ήταν τόσο πολύ σοβαρά, δεν
επιτρεπόταν να του εμπιστευτούν την άμυνα του πλέον κρίσιμου, ίσως, για
τη συνοχή της όλης τοποθεσίας Κέντρου Αντιστάσεως. Τις Θερμοπύλες τις
εμπιστεύονταν πάντοτε σε «λέοντες».
Σύνταγμα κάμφθηκε και μόνο από τη βολή του Τουρκικού πυροβολικού. Αλλά
και το πιο αξιόμαχο Τάγμα δεν μπορεί να μείνει ακλόνητο, να μη καμφθεί
και να συνεχίζει να αμύνεται σε ένα ύψωμα που δέχεται τα πυρά 30 βαρέων
πυροβόλων και πολλών άλλων μικρότερου διαμετρήματος. Μπορεί να κρατήσει
τις θέσεις του, μόνο αν αυτές είναι καλά οχυρωμένες και κυρίως αν
υπάρχουν ισχυρά προστατευμένα σκέπαστρα βομβαρδισμού. Σε διαφορετική
περίπτωση και ο πιο γενναίος και αποφασισμένος μαχητής θα «λαλήσει» και
θα φύγει. Εκτός και αν έχει φονευθεί. Το Ι/35 Τάγμα έχασε εντός ολίγων
ωρών τη μισή του δύναμή και τα σημαντικότερα στηρίγματα του Κ.Α.
Καμελάρ, το δε Ι/49 Τάγμα τράπηκε σε «επονείδιστη φυγή». Οι υπάρχουσες
φωτογραφίες δείχνουν ότι η οχύρωση του Τιλκί Κιρί Μπελ είχε γίνει με
μεθόδους του 1821. Αντί χαρακωμάτων είχαν κατασκευαστεί κτιστές
περιβολές από ξερολιθιά. Οι οποίες απολύτως καμιά προστασία δεν
μπορούσαν να προσφέρουν στην επισκηπτική βολή του πυροβολικού, και
ειδικά του βαρέως. Φαίνεται ότι η οχύρωση με περιβολές από ξερολιθιά
επικρατούσε στο Τιλκί Κιρί Μπελ και στον τομέα της IVης Μεραρχίας. Είναι
εξεταστέο αν αυτός ο τύπος οχύρωσης αποτελούσε κεντρική κατεύθυνση της
IVης Μεραρχίας, της οποίας ο διοικητής προερχόταν από το Όπλο του
Μηχανικού.
 |
| Η πλέον επαναλαμβανόμενη μορφή αμυντικής οργάνωσης κατά το τελευταίο έτος της Μικρασιατικής Εκστρατείας…. Γινόταν εκσκαφή χαρακωμάτων γονυπετώς βάλλοντος και στη συνέχεια κατασκευαζόταν στο εμπρός χείλος του χαρακώματος ένα προτείχισμα από ξερολιθιά. (Πηγή: Αρχείο Ε.Ρ.Τ.) |
εκείνα τα στοιχεία για να χαρακτηριστεί ως διαθέτουσα ελάχιστη φυσική
αμυντική ισχύ και μη παρέχουσα ισχυρά εχέγγυα στον αμυνόμενο για τη
διατήρησής της σε περίπτωση ισχυρής εχθρικής κρούσης.
 |
|
Οχυρώσεις
από ξερολιθιά σε έδαφος υποκείμενο του αντιπάλου. Η τοποθεσία είναι άγνωστη. Η αμυντική εγκατάσταση όμως σε έδαφος υποκείμενο του κατεχομένου από τον εχθρό επικρατούσε κυρίως στο Κιουτσούκ Καλετζίκ. (Πηγή: Αρχείο Ε.Ρ.Τ.) |
ουδόλως εξυπηρετούσαν το στρατηγικό σκοπό της κάλυψης με επάρκεια του
κόμβου συγκοινωνιών και επικοινωνιών του Αφιόν Καραχισάρ. Δεν
εξυπηρετούσε όμως και τα αμυντικά σχέδια των περί το Αφιόν δυνάμεων.
Ήταν μεγάλου αναπτύγματος, αντιοικονομική, στερούμενη βάθους, υποκείμενη
στη παρατήρηση και τα πυρά του εχθρού από υψηλότερα εδάφη που
βρίσκονταν εγγύτατα της τοποθεσίας. Είχε χαραχθεί κατά τρόπο που δεν
υπάκουε σε καμιά τακτική σκέψη, σε έδαφος ορεινό, βαθειά διακεκομμένο,
που διέθετε μικρού εύρους και βάθους πεδία βολής και μεγάλες περιοχές
απυρόβλητες από το Ελληνικό πυροβολικό και ακόμη παρείχε μη
ικανοποιητική έως ανύπαρκτη παρατήρηση στις αμυνόμενες επ’ αυτής
δυνάμεις. Όλα τα παραπάνω δυσμενή χαρακτηριστικά της τοποθεσίας ήταν
ιδιαίτερα έντονα και συνάμα απελπιστικά για τη διεξαγωγή του αμυντικού
αγώνα στη περιοχή του Μικρού Καλετζίκ. Δύο περιοχές της τοποθεσίας είχαν
χαρακτηριστεί ως παθητικές για την ενέργεια μεγάλου σχηματισμού και δεν
καλύπτονταν επαρκώς. Αλλά από τις περιοχές αυτές εισέδυσαν στα πλευρά
και τα νώτα των Ελληνικών δυνάμεων 1 Μεραρχία πεζικού και 3 Ιππικού.
θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης στις στρατιωτικές σχολές
και στα επιτελεία του Ε.Σ.. Στις μέχρι σήμερα Ε-Τ συγκρούσεις οι Τούρκοι
διεισδύουν πάντοτε στα νώτα των Ελληνικών δυνάμεων. Πολλάκις στο
παρελθόν, αλλά και πρόσφατα.
αμυντικής τοποθεσίας αποτέλεσε ο ευρύς χώρος επί του Μικρού Καλετζίκ,
μεταξύ της αμυντικής γραμμής και του αυχένα των 1580 μέτρων και το
μεγάλο «ρήγμα» στη περιοχή μεταξύ του Διχαλωτού Βράχου και του Τιλκί
Κιρί Μπελ. Η μεν πρώτη περιοχή αποτέλεσε το χώρο εξόρμησης τεσσάρων
Τουρκικών Μεραρχιών, το δε ρήγμα και τα εκατέρωθεν αυτού Κέντρα
Αντιστάσεως αποτέλεσε το σημείο που εφαρμόστηκε η Κυρία Προσπάθεια των
Τούρκων. Η εγκατάλειψη αυτών των χώρων εκτός της Ελληνικής γραμμής
αποτελεί ψόγο για τις τότε Ελληνικές διοικήσεις.
απόσταση ελισσόταν η σιδηροδρομική γραμμή Σμύρνης–Αφιόν, που αποτελούσε
τη βασική αρτηρία εφοδιασμού και συντήρησης των Ελληνικών δυνάμεων της
εξέχουσας με τη βάση της Σμύρνης. Διάρρηξη της τοποθεσίας σε κάποιο
σημείο ύστερα από Τουρκική επίθεση σήμαινε και την αυτόματη διακοπή των
συγκοινωνιών και επικοινωνιών με τη Σμύρνη. Δύο λύσεις υπήρχαν στη
περίπτωση αυτή για την Ελληνική δύναμη του Αφιόν:
συμπτυχθεί με τάξη προς βορρά και με στροφέα τα υψώματα της περιοχής
Μποστανλή να διατηρήσει αρραγές το μέτωπο της προς νότο, να
ανασυγκροτήσει της δυνάμεις της και δια της γενικής εφεδρείας του Β’
Σ.Σ. και άλλων δυνάμεων που θα εξοικονομούνταν, να αντεπιτεθεί
επιδιώκοντας την επίτευξη αποφασιστικού αποτελέσματος εναντίον του
αντιπάλου. Η συντήρηση και ο εφοδιασμός της δύναμης θα διεξαγόταν δια
του Εσκή Σεχήρ και της γραμμής της Βαγδάτης. Το μειονέκτημα αυτού του
ελιγμού ήταν ότι ο δρόμος προς τη Σμύρνη θα ήταν ελεύθερος στο Τουρκικό
Ιππικό. Η τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ δεν ήταν επανδρωμένη από κάποια
δύναμη. Και αυτό το γνώριζαν οι Τούρκοι.
την επαφή με τον εχθρό και να συμπτυχθεί όσο το δυνατό πιο σύντομα – με
ένα άλμα, στη διάρκεια μιας νύκτας – στην οχυρωμένη και φύσει ισχυρή
τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ. Και αυτό όμως το εκτίμησαν ως πιθανότητα
οι Τούρκοι και θα έκαναν το μέγιστο δυνατό για να μη συμβεί (τελικά το
πέτυχαν με τη βοήθεια του Χατζανέστη και του Τρικούπη).
καθιστούσαν την όλη κατάσταση αφόρητη, δύσκολη, προβληματική και μη
εμπνέουσα καμιά εμπιστοσύνη. Θα εμφανιστούν κατά τη Τουρκική επίθεση
αλλά και στη συνέχεια. Δεν είναι του παρόντος να αναφερθούν, πλην ενός
που δείχνει την απαράδεκτη ελαφρότητα των Ελληνικών διοικήσεων. Το
στρατηγείο της Στρατιάς βρισκόταν εγκατεστημένο στη Σμύρνη, 400
χιλιόμετρα μακριά από τη γραμμή της κρίσης, των προβλημάτων και των
αναγκών και απολάμβανε τα θέλγητρα και τις χάρες της λαμπρής εκείνης
πόλης των Ελλήνων. Τα στρατηγεία του Α’ Σώματος Στρατού και της IV
Μεραρχίας ήταν εγκατεστημένα στο Αφιόν Καραχισάρ. Σε μια πόλη που δεν
υπήρχε κανένας Έλληνας. Και κατά τη 13η Αυγούστου τα δύο
στρατηγεία δεν αποκατέστησαν πραγματικό σύνδεσμο μεταξύ τους. Τα όσα
συνέβησαν ήταν τραγικά. Αλλά και μέσα στο Αφιόν «την τόσο εγγύς του μετώπου πόλη»
υπήρχε πλήθος δυσκίνητων σχηματισμών (μη μάχιμοι μονάδες) και μη
μεραρχιακές μονάδες της Στρατιάς του Α’ Σ.Σ. και της IV Μεραρχίας,
σημαντικός αριθμός φορτηγών και υγειονομικών αυτοκινήτων, εφοδιοπομπές
καμηλών και διτρόχων, μεγάλες αποθήκες τροφίμων και πυρομαχικών,
νοσοκομεία και αναρρωτήρια κλπ. Αυτά όλα κατά την εσπευσμένη σύμπτυξη
της 14ης Αυγούστου, μαζί με τους 5.000 Αρμένιους του Αφιόν,
ακολούθησαν τις Ελληνικές δυνάμεις και προκάλεσαν τεράστια προβλήματα
στη συνοχή των μάχιμων μονάδων.
πιστεύει κάποιος ότι αυτά συνέβησαν στο παρελθόν, μελετήθηκαν και δεν
πρόκειται να επαναληφθούν, σφάλλει. Πολύ πρόσφατα, είχε μελετηθεί η
εγκατάσταση του Στρατηγείου ενός Σώματος Στρατού μερικά μέτρα από το
ποτάμι.
ΙΙ, IV και V Τουρκικά Σ.Σ. και οι μεραρχίες τους, κατόπιν νυκτερινών
πορειών και αθέατα από την Ελληνική παρατήρηση μετακινήθηκαν-διολίσθησαν
νότια της δεξιάς πτέρυγας της εξέχουσας. Κατ’ αυτό τον τρόπο απέναντι
από τις Ι και IV Ελληνικές Μεραρχίες συγκεντρώθηκαν 12 Τουρκικές
μεραρχίες πεζικού και 3 Μεραρχίες Ιππικό από τις 18 και 5 που διέθεταν
αντίστοιχα.
Συντάγματα Βαρέως Πυροβολικού των Ι, ΙΙ, και IV Σ.Σ. με ένα σύνολο
βαρέων πυροβόλων των 120 και 150 χιλ εκ των οποίων 8 Ρωσικοί όλμοι των
150 χιλ, κατάλληλοι για τη καταστροφή οχυρώσεων, τάχθηκαν ακριβώς
απέναντι από τα Κέντρα Αντιστάσεως Τιλκί Κιρί Μπελ, Καμελάρ και το Σ.Σ.
Καγιαντιμπί.
τρόπο συγκεντρώθηκε απέναντι από τη δεξιά Ελληνική πτέρυγα ήταν πέραν
κάθε σύγκρισης με ό,τι «ανάλογο» είχε παρουσιαστεί μέχρι εκείνη τη
στιγμή στο πεδίο μάχης της Μικράς Ασίας.
 |
| Φωτ.1. Το Τιλκί Κιρί Μπελ από το Κοτσά Τεπέ |
 |
| Φωτ. 2. Το Μπελέν Τεπέ από το Κοτσά Τεπέ |
 |
| Φωτ. 3. Η αμυντική τοποθεσία στον Πριονοειδή Βράχο |
 |
| Φωτ. 4. Η Τοποθεσία Πριονοειδούς και Διχαλωτού Βράχου |
 |
| Φωτ. 5. Η χαράδρα του Σινίρ Κιόι |
 |
| Φωτ. 6. Το ύψωμα Μαύρος Βράχος από το Bey Tepesi |
 |
| Φωτ. 7. Το Μικρό Καλετζίκ από το Κοτσά Τεπέ |
 |
| Φωτ. 8. Υπολείμματα αμυντικών έργων στο Κέντρο Αντιστάσεως Καμελάρ |
 |
| Φωτ. 9. Το Μπουγιούκ Καλετζίκ από το Τιλκί Κιρί Μπελ |
Πνευματικά Περιεχόμενα – Όροι Χρήσης
H παρούσα εργασία αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του συντάκτη της, με την εξαίρεση του ιστορικού ή δημοσίου φωτογραφικού υλικού.
Επιτρέπεται η ηλεκτρονική αναδημοσίευσή της υπό τον όρο της ρητής αναφοράς στην πηγή προέλευσης της και στον συντάκτη της.
Απαγορεύεται αυστηρά η έγγραφη
αναδημοσίευσή του περιεχομένου, εν όλω η εν μέρει, καθώς και η καθ’
οιονδήποτε τρόπο οικονομική του εκμετάλλευση χωρίς την έγγραφη άδεια του
συντάκτη.
Με την επιφύλαξη παντός νομίμου δικαιώματος.
var _wau = _wau || []; _wau.push([“tab”, “qjb8omazks27”, “ifv”, “left-middle”]);(function() { var s=document.createElement(“script”); s.async=true; s.src=”http://widgets.amung.us/tab.js”;document.getElementsByTagName(“head”)[0].appendChild(s);})();
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
Γενικά θέματα
Ούμαρ Κρέμλεφ: Ο άνθρωπος του Πούτιν που «εισέβαλε» στον αμερικανικό αθλητισμό
Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο
Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο.
Όταν «πάτησε» τα 28 κι έχοντας, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, καταδίκες για εκβιασμό και ξυλοδαρμό, είδε τις φιλοδοξίες του για καριέρα στην πυγμαχία να σβήνουν εξαιτίας της έλλειψης πειθαρχίας και θέλησε να κάνει μια νέα αρχή για να ανεβεί τα σκαλοπάτια της ρωσικής κοινωνίας.
Ο 43χρονος μεγάλωσε στο Σερπούχοφ, μια πόλη περίπου 120.000 κατοίκων, 60 μίλια νότια της Μόσχας και 5.729 μίλια ανατολικά του Little Pipe Cay, του νησιού στις Μπαχάμες που νοίκιασε για τον γιο του Αμερικανού προέδρου. Γεννημένος από μητέρα Τατζίκα σε μουσουλμανική οικογένεια, «παντρεύτηκε» αρχή τον ρόλο του αουτσάιντερ.
Σύμφωνα με το ρωσικό ερευνητικό μέσο Proekt, καταδικάστηκε για εκβιασμό το 2004 και για ξυλοδαρμό το 2007, αν και οι ακριβείς συνθήκες των υποθέσεων παραμένουν ασαφείς. Ο ίδιος δεν έχει αρνηθεί τις καταδίκες.
Οι Night Wolves εμφανίστηκαν την περίοδο της Περεστρόικα, της οικονομικής αναδιάρθρωσης της δεκαετίας του 1980, ως μια ομάδα μοτοσικλετιστών και φίλων της ροκ μουσικής. Επικεφαλής τους ήταν ο Αλεξάντερ Ζαλντοστάνοφ, γνωστός ως «Χειρουργός», στενός φίλος του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Μέσα σε αυτόν τον ετερόκλητο κόσμο που ο Κρεμλέφ άρχισε να καλλιεργεί τις σχέσεις που θα τον μετέτρεπαν από πυγμάχο σε ισχυρό παράγοντα της ρωσικής κοινωνίας. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν με τον Αλεξέι Ρουμπέζνι, υποστράτηγο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας (FSO) ψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων, με τον οποίο έγιναν αχώριστοι.
Το 2016, ο Ρουμπέζνι ήταν πλέον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας του Προέδρου και ο Κρεμλέφ είχε αποκτήσει, με αυτό τον τρόπο, πρόσβαση στον Πούτιν. Έκτοτε, η καριέρα του απογειώθηκε.
Ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία και το 2017 ανέλαβε την ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας Πυγμαχίας. Όμως η ορεξη του Κρεμλέφ είχε ανοίξει και δεν χόρταινε. Η Association Internationale de Boxe Amateur (AIBA – Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικής Πυγμαχίας) βρισκόταν τότε σε βαθιά κρίση, αντιμέτωπη με καταγγελίες διαφθοράς που οδήγησαν το 2019 στην αρχική αναστολή της από τους Ολυμπιακούς Αγώνες ως φορέα που είχε την ευθύνη της ολυμπιακής πυγμαχίας.
Ο Κρεμλέφ υποσχέθηκε σαρωτικές μεταρρυθμίσεις και την εξόφληση χρέους που υπολογιζόταν στα 16 εκατ. δολάρια, με στόχο ο οργανισμός να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας. Έτσι, το 2020 κέρδισε με άνεση την ψηφοφορία για την προεδρία, ενώ το γεγονός ότι μιλούσε από ελάχιστα έως καθόλου αγγλικά δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Και όπως έκανε με τον ίδιο του τον εαυτό, και σε αυτή την περίπτωση έκανε το restart με τον ίδιο τρόπο: άλλαξε το όνομα του οργανισμού σε International Boxing Association (IBA).
Ακολούθησε συνεργασία της IBA με την Gazprom, τον ρωσικό κρατικό ενεργειακό κολοσσό, με συνέπεια το χρέος να μηδενιστεί και τα χρηματικά έπαθλα να αυξηθούν. «Γιατί να μην μπορούν οι ερασιτέχνες πυγμάχοι να πληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια και να στηρίζουν τις οικογένειές τους;» είχε δηλώσει τότε ο Κρεμλέφ.
Το 2022, η IBA ήρε περιορισμούς που είχαν επιβληθεί νωρίτερα την ίδια χρονιά και επέτρεψε σε Ρώσους και Λευκορώσους πυγμάχους να αγωνίζονται με τις εθνικές σημαίες και τους ύμνους τους, ενώ απέκλεισε από τις τάξεις της την Ουκρανική Ομοσπονδία Πυγμαχίας. Την επόμενη χρονιά, ωστόσο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ψήφισε – με αφορμή τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία – υπέρ της αφαίρεσης από την IBA της ιδιότητας της παγκόσμιας ομοσπονδίας του αθλήματος.
Ο Κρεμλέφ γίνεται ο «σκιώδης δήμαρχος»
Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι πυγμάχοι του Κρεμλέφ που πληρώνονταν καλά. Το 2019, μια εταιρεία του απέκτησε το δικαίωμα να γίνει ο μοναδικός διαχειριστής της εθνικής λοταρίας της Ρωσίας. Σε ένα μοτίβο που θα επαναλαμβανόταν αρκετές φορές, η λοταρία έγινε σύντομα χορηγός της IBA.
Τα επόμενα χρόνια, ο Κρεμλέφ απέκτησε μερίδια σε τρεις από τις μεγαλύτερες στοιχηματικές εταιρείες της Ρωσίας, τις Fonbet, Liga Stavok και Pari. Ρωσικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι οι συμφωνίες αυτές είχαν την υποστήριξη του Αντρέι Κόστιν, του υπό κυρώσεις χρηματοδότη και προέδρου της συνδεδεμένης με το Κρεμλίνο τράπεζας VTB, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί «τραπεζίτης-κουμπαράς του Πούτιν».
Οι εταιρείες αυτές φαίνεται ότι είχαν συνολικά έσοδα περίπου 625 δισ. ρούβλια (5,5 δισ. λίρες) το 2023, ενώ η Liga Stavok αποτελεί πλέον βασικό εταίρο της IBA.
Ο Κρεμλέφ είχε επίσης αποκτήσει σταδιακά τον έλεγχο της Tsupis, μιας εταιρείας πληρωμών που συνδέει τους παίκτες με τις στοιχηματικές εταιρείες και εισπράττει προμήθεια από κάθε ποντάρισμα. Το 2021, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα κατά της απάτης, το οποίο παραχώρησε στην Tsupis μονοπώλιο σε αυτή την εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα. Την ίδια περίοδο, οι φορείς που ρύθμιζαν την αγορά στοιχημάτων πέρασαν επίσης υπό τον έλεγχο του Κρεμλέφ και ενοποιήθηκαν σε έναν κοινό εποπτικό οργανισμό, με αρκετά μέλη του διοικητικού συμβουλίου να προέρχονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, από το δίκτυό του στον χώρο της πυγμαχίας.
Στη γενέτειρά του, το Σερπούχοφ, καθώς εξελισσόταν σε ολιγάρχη, ο Κρεμλέφ απέκτησε το προσωνύμιο «σκιώδης δήμαρχος», έχοντας συγκεντρώσει ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Κάποια από αυτά φέρεται να περιήλθαν στην κατοχή του μετά την αναδιανομή περιουσιακών στοιχείων του φυλακισμένου πρώην δημάρχου Αλεξάντερ Σεστούν.
Πηγές αναφέρουν ότι απέκτησε γεωργικές εκτάσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ένα λιμάνι, ένα εμπορικό κέντρο και ένα ξενοδοχείο, ενώ το 2024, ο Κρεμλέφ φέρεται να επωφελήθηκε και από απαλλοτρίωση. Τον Φεβρουάριο, το Κρεμλίνο κατέσχεσε τη Rolf, τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία αυτοκινήτων της Ρωσίας, από τον Σεργκέι Πετρόφ, τον εξόριστο ιδιοκτήτη της και πρώην βουλευτή της αντιπολίτευσης και μέχρι τον Σεπτέμβριο, η εταιρεία είχε περάσει στον Κρεμλέφ μέσω συμφωνίας ύψους 35 δισ. ρουβλίων.
Σε ανακοίνωσή της, η Rolf παρουσίασε τον Κρεμλέφ ως νέο ιδιοκτήτη της, χαρακτηρίζοντάς τον «στρατηγικό επενδυτή, ο οποίος θα επιτρέψει στην εταιρεία να διατηρήσει τη μοναδική εταιρική κουλτούρα της και να διευρύνει το φάσμα των δραστηριοτήτων της, με έμφαση στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και την προσέλκυση νέων συνεργατών και πελατών».
Ένας από αυτούς τους νέους συνεργάτες, σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιεύματα του Proekt, ήταν η IBA.
Η πίστη στον Πούτιν
Έχοντας συγκεντρώσει προσωπική περιουσία που υπολογίζεται έως και σε 300 εκατ. λίρες και αναλαμβάνοντας παράλληλα και άλλα αξιώματα – μεταξύ αυτών την προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ταβλιού – ο Κρεμλέφ δεν έκρυβε ποτέ τις πολιτικές του συμπάθειες.
«Χάρη σε έναν άνθρωπο, σήμερα υπάρχουν πραγματικά κάθε είδους ευκαιρίες να κερδίσεις χρήματα και να επιδιώξεις περισσότερα», είχε δηλώσει σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξη το 2024, την οποία εντόπισε ο Guardian. «Αυτός ο άνθρωπος, φυσικά, είναι ο πρόεδρός μας, Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν».
Λίγους μήνες αργότερα, η Ουκρανία του επέβαλε κυρώσεις, χωρίς να βρίσκεται, ωστόσο, υπό κυρώσεις από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τον Απρίλιο, ο Πούτιν απένειμε στον Κρεμλέφ το Παράσημο της Φιλίας, ενώ λίγες ημέρες πριν από τον γάμο του Τραμπ Τζούνιορ, ο Κρεμλέφ συνόδευσε τον Ρώσο πρόεδρο σε επίσκεψη στην Κίνα, επιμένοντας πάντως ότι δεν βρισκόταν εκεί με επίσημη ιδιότητα.
Τα οφέλη για την οικογένειά του
Όπως συμβαίνει συχνά με τις οικογένειες ισχυρών και εύπορων πατριαρχών, και οι συγγενείς του Κρεμλέφ φαίνεται ότι επωφελήθηκαν από την άνοδό του. Το 2024, η ρωσική Novaya Gazeta ανέφερε ότι είχε παραχωρήσει στην τότε 21χρονη σύζυγό του, Αναστάσια Λεστσίνσκαγια, ένα κουρείο και ένα καφέ στο Σερπούχοφ, καθώς και πολυτελή αυτοκίνητα. Μάλιστα, αψηφώντας πλήρως τους νόμους, οι Porsche, Lamborghini και Aston Martin που φέρεται να της ανήκαν έχουν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, συγκεντρώσει περίπου 50 κλήσεις από την τροχαία της περιφέρειας της Μόσχας.
Η Λεστσίνσκαγια ήταν γνωστή δημιουργός στο TikTok και το ένα από τα δύο μέλη του διδύμου «twinsrussian».
Ωστόσο, η δίδυμη αδελφή της είναι εκείνη που έχει προσελκύσει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η Εκατερίνα Λεστσίνσκαγια διευθύνει τη φιλοπουτινική οργάνωση Healthy Fatherland, ένα αθλητικό και πατριωτικό κίνημα στο οποίο το Κίεβο έχει επιβάλει κυρώσεις για τον φερόμενο ρόλο του στην απαγωγή, την απέλαση και την αναγκαστική μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία. Η ίδια έχει επίσης συναντηθεί επανειλημμένα με τον Ρώσο πρόεδρο.
Και φαίνεται πως αυτή ακριβώς η σύνδεση του Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ ήταν που ώθησε τη Μελάνια Τραμπ – η οποία έχει μεσολαβήσει σε συμφωνίες με Ρώσους αξιωματούχους για την επιστροφή Ουκρανών παιδιών – να πάρει αποστάσεις από τον γάμο του θετού γιου της, με εκπρόσωπό της να δηλώνει: «Η κυρία Τραμπ δεν έχει και δεν είχε ποτέ καμία σχέση με τον κ. Κρεμλέφ».
Ασαφής ο τρόπος σύνδεσης του Τραμπ Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ
Ο Τραμπ Τζούνιορ, όμως, έχει. Το πώς ακριβώς ο γιος του Αμερικανού προέδρου μπήκε στον κύκλο του Κρεμλέφ παραμένει ασαφές. Εκπρόσωπος του γιου του Αμερικανού προέδρου δήλωσε ότι οι δύο άνδρες, αμφότεροι λάτρεις του κυνηγιού, γνωρίστηκαν μέσω κοινού φίλου και «δέθηκαν χάρη στην αγάπη τους για την πυγμαχία και τις δραστηριότητες στη φύση».
Επιπλέον, ο Τραμπ Τζούνιορ είχε επαφή με την πυγμαχία από μικρή ηλικία, λόγω της δραστηριότητας του πατέρα του ως διοργανωτή αγώνων. Στα δέκα του χρόνια είχε παρακολουθήσει από κοντά τον Μάικ Τάισον να διαλύει τον Μάικλ Σπινκς μέσα σε μόλις 91 δευτερόλεπτα στο Trump Plaza Hotel του Ατλάντικ Σίτι.
Ο κοινός φίλος μέσω του οποίου γνωρίστηκαν δεν έχει κατονομαστεί, ωστόσο αμφότεροι διατηρούν στενές σχέσεις με έναν Τούρκο επιχειρηματία, τον Κάαν Καρακάγια. Ο Καρακάγια φέρεται, μάίστα, να ήταν παρών σε ένα αμφιλεγόμενο κυνηγετικό ταξίδι στη Μογγολία το 2019, κατά το οποίο ο Τραμπ Τζούνιορ πυροβόλησε και σκότωσε ένα απειλούμενο πρόβατο.
Τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, σε εκδήλωση της IBA στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία παρευρέθηκε και ο Μάνι Πακιάο, παγκόσμιος πρωταθλητής σε οκτώ διαφορετικές κατηγορίες βάρους, ο Κρεμλέφ ανακοίνωσε τον διορισμό του Καρακάγια ως εκπροσώπου της οργάνωσης στην Τουρκία.
«Ο Κάαν υπήρξε μια γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, ένας φίλος που φέρνει τους ανθρώπους κοντά», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ.
«Ηγέτης και φίλος»
Ο Τραμπ Τζούνιορ παρευρέθηκε στην ίδια εκδήλωση της IBA και κάθισε δίπλα στον Κρεμλέφ πάνω στη σκηνή. Οι δύο άνδρες φαίνεται ότι διατηρούσαν ήδη τότε φιλική σχέση, παρά τα περιορισμένα αγγλικά του Ρώσου, ενώ ο Κρεμλέφ, σε μια ιδιαίτερα θερμή αναφορά, δήλωσε ότι ήταν «υπερήφανος που βρίσκεται εδώ με τον φίλο μου» και υποσχέθηκε ότι εκείνος και ο Τραμπ Τζούνιορ θα «προστατεύσουν τη διαφάνεια στην πυγμαχία και θα ανοίξουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά».
Από την πλευρά του, ο Τραμπ Τζούνιορ επαίνεσε τον 43χρονο για το γεγονός ότι «επανέφερε την καθαρότητα της πυγμαχίας» και «αποκατέστησε την πραγματική δικαιοσύνη» στο άθλημα – μια αναφορά, όπως φαίνεται, στην πολιτική της IBA να μην επιτρέπει σε βιολογικούς άνδρες να αγωνίζονται στη γυναικεία πυγμαχία. «Είμαι υπερήφανος που αποκαλώ τον Ούμαρ όχι μόνο ηγέτη αλλά και φίλο», είχε δηλώσει, σύμφωνα με δελτίο Τύπου της IBA που είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ούμαρ Κρεμλέφ και Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ ενώνουν τις δυνάμεις τους».
Η θέση του για την πυγμάχο Ιμάν Κελίφ
Η IBA βρέθηκε ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024, γεγονός που δημιούργησε μια ευκαιρία την οποία ο Κρεμλέφ μπορούσε να αξιοποιήσει.
Στους Αγώνες, η ΔΟΕ χρησιμοποίησε δική της μονάδα πυγμαχίας για τη διοργάνωση του τουρνουά, καθώς η IBA είχε ήδη αποβληθεί. Η διοργάνωση, ωστόσο, βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης όταν επετράπη στην Αλγερινή πυγμάχος Ιμάν Κελίφ να αγωνιστεί στην κατηγορία των 66 κιλών γυναικών, μολονότι είχε αποκλειστεί από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της προηγούμενης χρονιάς επειδή δεν είχε περάσει εξετάσεις επαλήθευσης φύλου.
Κι ενώ η IBA του Κρεμλέφ είχε αποκλείσει την Κελίφ από τις διοργανώσεις της, η ΔΟΕ της επέτρεψε να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες με βάση το γεγονός ότι στο διαβατήριό της αναγράφεται ως γυναίκα. Ακολούθησε διεθνής αντιπαράθεση, με την Κελίφ να κερδίζει ομόφωνα όλους τους αγώνες της και να κατακτά τελικά το χρυσό μετάλλιο.
«Είναι ξεκάθαρα καθορισμένο: ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες, ο ανδρικός αθλητισμός για άνδρες. Ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ στο TalkSPORT, μεταφέροντας, μάλιστα, το μήνυμα αυτό στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, στέλνοντας ανοιχτή επιστολή 1.100 λέξεων στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε πρόσφατα υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα που απαγόρευε στις τρανς γυναίκες να αγωνίζονται στις γυναικείες κατηγορίες αθλημάτων.
Στην επιστολή, ο Κρεμλέφ έγραφε: «Είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι αθλητές να αγωνίζονται επί ίσοις όροις και η θέση σας στο ζήτημα αποτελεί σημαντικό βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου», ενώ επιτέθηκε και στη ΔΟΕ, λέγοντας: «Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και η σημερινή ηγεσία της έχουν, δυστυχώς, οδηγήσει το Ολυμπιακό Κίνημα σε παρακμή με τις κοντόφθαλμες ενέργειές τους και την κακή διοίκηση».
Ο Κρεμλέφ έριξε επίσης στον Αμερικανό πρόεδρο άλλο ένα «τυράκι». «Το τελευταίο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πυγμαχίας της IBA στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκε το 2007 στο Σικάγο. Ενδιαφερόμαστε πολύ να επαναφέρουμε τη διοργάνωση στη χώρα σας και είμαστε περισσότερο από έτοιμοι να συνεργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση» έγραψε, ενώ έκλεισε την επιστολή του παραλλάσσοντας δύο από τις αγαπημένες φράσεις του Τραμπ: «Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτά τα σημαντικά ζητήματα. Προσβλέπουμε με μεγάλη αισιοδοξία στην πιθανότητα να συνεργαστούμε για να κάνουμε ξανά σπουδαίο το Ολυμπιακό Κίνημα, να προωθήσουμε το άθλημα της πυγμαχίας και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των αθλητών σε ολόκληρο τον κόσμο».
Η αντιπαράθεση με τους Σαουδάραβες
Το 2025, η IBA ανέβασε ακόμη περισσότερο στροφές. Σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph, στην Κωνσταντινούπολη η ομάδα του Κρεμλέφ προσέφερε στον γνωστό Βρετανό πυγμάχο Τάισον Φιούρι αμοιβή 50 εκατ. λιρών προκειμένου να αγωνιστεί σε μία από τις διοργανώσεις της IBA. Ο Φιούρι, ωστόσο, επέλεξε να υπογράψει συμφωνία τριών αγώνων με τον Τούρκι Αλ-Σέιχ, αξιωματούχο της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.
Ο Κρεμλέφ αποτελεί, ουσιαστικά, τον ισχυρότερο promoter του αθλήματος στην Ανατολική Ευρώπη, αποτελώντας άμεση πρόκληση για την επιρροή του Αλ-Σέιχ και των Σαουδαράβων στην πυγμαχία και για τον έλεγχό τους σε ορισμένους από τους σημαντικότερους αγώνες του αθλήματος.
Άνθρωποι από τον χώρο της πυγμαχίας περιγράφουν τον Κρεμλέφ ως «μια χαρισματική προσωπικότητα που εμφανίζεται σε εκδηλώσεις και διοργανώσεις περιστοιχισμένος από μια πολυάριθμη ομάδα συνεργατών, σχεδόν σαν αρχηγός κράτους». Οι ομιλίες του είναι συχνά φορτισμένες συναισθηματικά και δυναμικές, με επαναλαμβανόμενες αναφορές στον τρόπο με τον οποίο η πυγμαχία μπορεί να αλλάξει τις ζωές των νέων ανθρώπων.
«Συχνά δεν έχει ιδιαίτερη έκφραση στο πρόσωπό του, κι όμως αποπνέει μια ευγένεια και μια ταπεινότητα», δήλωσε άνθρωπος του χώρου.
Το περασμένο καλοκαίρι, η IBA λάνσαρε και δικό της πρωτάθλημα πυγμαχίας χωρίς γάντια. Οι πρώτοι αγώνες πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα, όμως ήταν το ντεμπούτο στις ΗΠΑ, στο Μαϊάμι, το φετινό καλοκαίρι που τράβηξε την προσοχή.
Συμπαρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο Άντριου Τέιτ, ο Βρετανός πρώην kickboxer και αυτοαποκαλούμενος μισογύνης, ο οποίος δεν ανέβηκε ποτέ στη σκηνή, καθώς συνελήφθη έξω από τον χώρο της διοργάνωσης. Ο Τέιτ και ο αδελφός του, Τρίσταν, βρίσκονται αντιμέτωποι με έκδοση στη Βρετανία, όπου αντιμετωπίζουν συνολικά 59 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων βιασμό, αδικήματα που συνδέονται με εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και άσεμνες εικόνες παιδιού. Και οι δύο αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.
Γλυκάθηκε με το Παγκόσμιο Κύπελλο και το UFC Freedom στον Λευκό Οίκο
Ωστόσο, δύο άλλες διοργανώσεις του καλοκαιριού φαίνεται ότι ενέπνευσαν περισσότερο τον Κρεμλέφ: το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA υπό τον Τζάνι Ινφαντίνο και το UFC Freedom 250 του Ντέινα Γουάιτ, που φιλοξενήθηκε σε κήπο του Λευκού Οίκου.
«Ο Κρεμλέφ είδε πώς ο Ντέινα και ο Ινφαντίνο κατάφεραν να πάρουν αυτό που ήθελαν», δήλωσε παράγοντας του αθλητισμού. «Θέλει κι αυτός ένα κομμάτι από αυτή την πίτα».
«Και το να έχεις πρόσβαση στον Ντον Τζούνιορ είναι μια καλή αρχή», πρόσθεσε η ίδια πηγή.
Μάλλον πέρασε τα όρια και το «πληρώνει»
Στην προσπάθειά του, όμως, να αποκτήσει κυρίαρχη θέση στον παγκόσμιο αθλητισμό, ο Κρεμλέφ ίσως να πέρασε τα όρια. Η Ομοσπονδπια της οποίας ηγείται, απέχει πολύ από το να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας, καθώς τι χάσμα με τη ΔΟΕ δεν γεφυρώνεται, και η ζημιά που προκάλεσε το «εξαιρετικά γενναιόδωρο γαμήλιο δώρο» του – όπως το χαρακτήρισαν ο κύριος και η κυρία Τραμπ Τζούνιορ – φαίνεται ότι βαρύνει κυρίως τον ίδιο.
Παρότι στο νησί στις Μπαχάμες βρίσκονταν μόλις περίπου 50 άνθρωποι, ο Κρεμλέφ είχε φτάσει συνοδευόμενος από μεγάλη ομάδα Ρώσων, οι οποίοι απομονώνονταν από τους υπόλοιπους και μιλούσαν μεταξύ τους, σύμφωνα με το ProPublica. Η παρουσία και η συμπεριφορά τους είχε προκαλέσει, μάλιστα, απορίες στους άλλους καλεσμένους.
Και ύστερα τραβήχτηκε μια ομαδική φωτογραφία, όπου το ξυρισμένο κεφάλι του Κρεμλέφ διακρίνεται μισοκρυμμένο στο πίσω μέρος, ενώ στο κέντρο βρίσκονται η Ιβάνκα Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, η Τίφανι Τραμπ και άλλοι.
«Τι σκεφτόταν;» σχολίασε στην Telegraph πρόσωπο από κύκλους Ρώσων ολιγαρχών. «Είναι ένας μπράβος που κατάφερε να βρεθεί στη σωστή πλευρά του προέδρου και ενθουσιάστηκε υπερβολικά».
Πρώτα ήταν η Μελάνια Τραμπ που πήρε αποστάσεις. Στη συνέχεια, εκπρόσωπος του Έρικ Τραμπ, αδελφού του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, δήλωσε για τον Κρεμλέφ: «Ο Έρικ δεν έχει απολύτως καμία ιδέα ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος και δεν έχει ακούσει ποτέ το όνομά του». Και μετά ήρθε το τελειωτικό χτύπημα από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ: «Δεν έχω ιδέα ποιος είναι ο Ούμαρ. Δεν τον έχω ξανακούσει ποτέ».
protothema.gr
Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση
Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού
Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;
Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας
Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας