Ακολουθήστε μας

Γενικά θέματα

Ιβο Άντριτς, ο χρονικογράφος των Βαλκανίων*

Δημοσιεύτηκε στις

π. Λάμπρος Καμπερίδης
Τα πρώτα σημάδια στην ιστορία του σλαβικού πολιτισμού, παρεκτός βέβαια από τα λειτουργικά και βιβλικά κείμενα, που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μεταφράσεις, εκδηλώθηκαν διαμέσου της δημιουργίας ενός είδους που δεν έπαψε να διαιωνίζεται στους σλαβικούς λαούς: του χρονικού. Σε αντίθεση με τα ομηρικά ποιήματα που παρουσιάζονται ως τα πρότυπα επικών αφηγήσεων του ελληνικού κόσμου, αναδείχνοντας ήρωες-κλειδιά που αποβαίνουν με τη σειρά τους οικουμενικοί τύποι ανθρώπινων χαρακτήρων, τα χρονικά φέρνουν στο φως τον πρωταγωνιστή τους: το χρόνο. Τα γεγονότα καταγράφονται σύμφωνα με τη σημασία τους σε σχέση με το χρόνο και αυτός εδώ καθίσταται το κύριο στοιχείο που κανονίζει τις ανθρώπινες πράξεις στη σύνδεσή τους με τις αναγκαιότητες των ιστορικών περιστάσεων. 
Το πρότυπο αυτών των ντοκουμέντων που γράφτηκαν στα σλαβονικά, Το χρονικό ενός παρελθόντος χρόνου, γνωστό ως Πρώτο χρονικό, συντάχτηκε απο τον μοναχό Νέστορα και πρόκειται για ένα χρονολογικό κατάλογο που διαβάζεται σαν ετήσιο ευρετήριο ιστορικών γεγονότων. «Στα 6376(868) ο Βασίλειος (ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου) άρχεται τη βασιλεία του. Στα 6377(869) ολόκληρη η γη των Βουλγάρων εκχριστιανίστηκε». Ο χρονικογράφος είναι τόσο συνεπαρμένος απο τη σημασία  του χρόνου ώστε ακόμη και τη χρονιά που δεν έχει τίποτα να καταγράψει, τη σημειώνει επιμελώς στην επόμενη συνοδεύοντάς τη με ένα κενό. «Στα 6378(870)…» (κενό).

Στην εποποιία, το κύριο πρόσωπο, ο ήρωας, αποβαίνει ο κατ’ εξοχήν χαρακτήρας που διαφεντεύει και ορίζει το χρόνο. Σημασία δεν έχει ο απρόσωπος και κοινός σε όλους χρόνος, αλλά η ποιότητα του προσωπικού χρόνου, ο καιρός, η κατάλληλη στιγμή, ο ιδιαίτερος χρόνος, οι ευνοϊκές περιστάσεις που συλλαμβάνονται από τον ήρωα και τον παρακινούν να ενεργήσει επιστέφοντας τις κινήσεις του με επιτυχία ή αποτυχία.  Ο Οδυσσέας ταξιδεύει μέσα στον κοινό χρόνο, σε μια συγκεκριμένη περίοδο της αρχαιότητας, λίγο μετά τον τρωϊκό πόλεμο, αλλά η σπουδαιότητα της κάθε του πράξης υπολογίζεται σε σχέση με την απόσταση που τον απομακρύνει από ή τον φέρνει πιο κοντά στο σκοπό του, το φτάσιμό του στην Ιθάκη, σε σχέση με το δυσοίωνο ή ευμενές αποτέλεσμα των πράξεών του μεταβαλλόμενο από τον καιρό. Η πανουργία του Οδυσσέα–«μήτις» συνίσταται στην ικανότητά του να συλλαμβάνει τον καιρό, να ενεργεί την κατάλληλη στιγμή με διάκριση, διαύγεια, ανδρεία, σωφροσύνη, και να ξέρει να υπηρετείται από τις αρετές που συνοδεύουν τις πράξεις ενός σοφού ανδρός.       

Υπ’ αυτήν την προοπτική, η εποποιία είναι αφήγηση που λαμβάνει χώρα έξω από τον κοινό χρόνο, και δη τον ιστορικό. Η αφήγηση μπορεί να πάρει αφορμή ένα ιστορικό γεγονός μυθολογικών διαστάσεων, λόγου χάρη τον τρωϊκό πόλεμο, αλλά το γεγονός αυτό δεν συνιστά την ουσία της ιστορίας, που ξετυλίγεται ανάμεσα στα πρόσωπα και εξελίσσεται διαμέσου των ενεργειών τους, που τις επηρεάζουν η φιλοδοξία, ο ανταγωνισμός, το καθήκον, η φιλία, η ανδρεία, όλα αυτά που συνθέτουν το πολύτροπον των ενεργειών του. Ο Σλήμαν πέτυχε να ξεθάψει την Τροία από το τρισχιλιόχρονο παράχωμά της, αλλά η ιστορική αποκάλυψη της πόλης δεν αλλοίωσε ούτε διέλυσε τους θρύλους γύρω από αυτό το σύμβολο, το εγγεγραμμένο στη συλλογική μνήμη του μεσογειακού κόσμου. Οι μύθοι για την ίδρυση της Ρώμης και οι περιπέτειες του Αινεία στις μεσογειακές ακτές επιβεβαιώνουν αυτά τα δεδομένα. Η επική ποίηση αφηγείται ηρωϊκές πράξεις που αποκτούν μια συμβολική σημασία γιατί συγκεκριμενοποιούνται μέσα από ένα άχρονο υφάδι. Το  θεϊκό κάλλος της Ελένης, ο θυμός του Αχιλλέα, ο άκαρπος έρωτας της Διδούς, η πανουργία του Οδυσσέα, το γητευτικό τραγούδι των Σειρήνων, η πίστη της Πηνελόπης, ο νόστος της Ιθάκης αποτελούν άχρονα σύμβολα, επομένως παγκόσμια. Το χρονικό απεναντίας, τοποθετείται στους αντίποδες της εποποιίας. Τα γεγονότα ξετυλίγονται μέσα στον ιστορικό χρόνο και σε συγκεκριμένο τόπο, αποκτούν τη σημασία τους χάρη στους ήρωες που ενεργούν μέσα στον ιστορικό χρόνο και σε ένα τόπο γεωγραφικά προσδιορισμένο. Τα γεγονότα ορίζονται.  
Οι καταβολές του χρονικού πηγάζουν μέσα από την βιβλική αφήγηση, που απεξαρχής αντικείμενό της είναι ο χρόνος. Η πρώτη λέξη της Γένεσης παραπέμπει στη δημιουργία του χρόνου, «εν αρχή», και το ίδιο απαντάται και στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη. Η πρώτη λέξη της Οδύσσειαςείναι η λέξη «άνδρας».[1] Στην εποποιία, το κεντρικό πρόσωπο, ο ήρωας, είναι αυτός που ορίζει το χρόνο και ειδικότερα τον καιρό ως ιστορικό χρόνο. Στο χρονικό, ο ιστορικός χρόνος είναι αυτός που ορίζει τον ήρωα δικαιώνοντας συνάμα τις πράξεις του. Ο Οδυσσέας μπορεί να υπάρξει άνετα σε οποιοδήποτε ιστορικό χρόνο, ακόμη και στο τζοϋσιανό Δουβλίνο του 20ου αιώνα, όπως και η άχρονη  Ιθάκη στο ποίημα του Καβάφη υπάρχει πέρα από το χρόνο. Ο ήρωας αδράχνει τον καιρό ως προσωπικό χρόνο για να παρέμβει στον ιστορικό χρόνο, όπως ο Ιησούς αδράχνει τον κατάλληλο χρόνο για να εισέλθει στην ιστορία, πράγμα που εξηγεί τη διαφορά του ιστορικού χρόνου ανάμεσα σε Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Ο ήρωας έχει λευτερωθεί από τη αναγκαιότητα του χρόνου και οι πράξεις του έχουν επενδυθεί φυσικά με μια συμβολική και οικουμενική σημασία. Στα σλαβοσερβικά Χρονικά, ο Ντζόρντζε Μπράνκοβιτς, στις αρχές του 18ου αιώνα, αφηγείται την ιστορία του σερβικού λαού, από τη δημιουργία του κόσμου ως τα γεγονότα της εποχής του, σαν να πρόκειται για βιβλική αφήγηση. Η πτώση και η εξορία από τον Παράδεισο αντιστοιχούν στην ήττα των Σέρβων στο Κόσσοβο. Όταν ο Στέφανος Λαζάρεβιτς, γιος του πρίγκηπα Λαζάρου που έπεσε στη μάχη αυτή εναντίον των Τούρκων, αφηγείται στο Επίγραμμα στήλης του Κόσοβο που χάραξε, τον αγώνα του πατέρα του ενάντια στους εισβολείς, η αφήγησή του παραπέμπει σε ένα ιστορικό γεγονός του οποίου η χρονολογία επιβεβαιώνεται από τα χρονικά. Ο πατέρας του παρεμβαίνει μέσα στη σερβική ιστορία,  ο αγώνας του είναι  το αποτέλεσμα αυτής της ιστορίας και το χρονικό έχει διατηρήσει την ιστορική του μνήμη και έχει δικαιώσει τον ηρωικό του αγώνα απέναντι σε μια πραγματική απειλή. 
Ο Ίβο Άντριτς δημιουργεί το έργο του μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο αυτής της βυζαντινοσλαβικής παράδοσης του ιστορικού χρονικού. Στην τριλογία που είδε το φως στο τέλος του δευτέρου παγκοσμίου Πολέμου το 1945, μαζί με τα βιβλία Το γεφύρι του Δρίνου και Η Δεσποσύνηφιγουράρει Το χρονικό του Τράβνικ, που θα μπορούσε να δανείσει τον τίτλο του στο πρώτο μυθιστόρημα, εάν το τροποποιούσαμε σε «Χρονικό του γεφυριού του Δρίνου». Χάρη στο χρονικό διατηρήθηκε η μνήμη των ηρώων που δρούσαν στα ιστορικά όρια της χώρας του. Η περίοδος που προτιμά είναι αυτή της οθωμανικής κατοχής των Βαλκανίων, που βρίσκεται στην καρδιά της ανάδυσης της εθνικής συνείδησης των λαών στην βαλκανική χερσόνησο. Αυτό το ιστορικό παράδοξο αποδίδεται στην εισβολή του φαινομένου της νέας εθνικής συνείδησης σε αυτές τις χώρες, σε περίοδο που σημαδεύτηκε από την καταπίεση που ασκούσαν πάνω στους βαλκανικούς λαούς οι εκπρόσωποι της οθωμανικής αποικιοκρατίας. 
Ο Ομέρ πασά Λάτας, ο ήρωας του ομώνυμου μυθιστορήματος, αποτελεί τυπικό δείγμα οθωμανού αξιωματούχου. Ο Άντριτς σκιαγραφεί το πορτραίτο αυτού του      ακόλαστου του οποίου οι ηθικές αρχές εδράζονται στο ψέμα: έχει «το χάρισμα να ψεύδεται όπως άλλοι έχουν ένα σωστό αυτί ή μια ωραία φωνή … καθώς μιλάει κρύβει από αυτόν τον ίδιο τη σκέψη του … μένει πιστός στη σιωπηρή αρχή της Ισταμπούλ, την οποία τελειοποίησε στο έπακρο: για να είναι  το ψέμα τέλειο και να συνιστά αποτελεσματικό όπλο, πρέπει να κρύβουμε την αλήθεια και να μη λέμε ποτέ τίποτα συγκεκριμένο και οριστικό». Ευρωπαίος εξωμότης που μεταστράφηκε στο ισλάμ, αναρριχήθηκε κατά τον τρόπο των γενιτσάρων στην ιεραρχική οθωμανική κλίμακα τελειοποιώντας τις τεχνικές της υποκρισίας, του ψέμματος, της διπροσωπίας, παρουσιάζοντας το αληθινό για ψεύτικο και τούμπαλιν. Στην πραγματικότητα, η διπροσωπία που όριζε την προσωπικότητά του εξωμότη, μπορεί να αποδοθεί στον διπλό χαρακτήρα του, του δυτικοχριστιανού και ταυτόχρονα του εξισλαμισμένου ανατολίτη. Μονάχα μια φορά κατάφερε να παραπλανήσει τους άλλους, όταν είπε την αλήθεια, γιατί «πιστός στις αρχές του, ο σερασκιέρης κρύβει πάντα την αλήθεια, περίπου όπως άλλοι κρύβουν το ψέμμα». Η επίσημη υπηρεσία του είναι να διαιωνίζει την εξουσία της οθωμανικής διοίκησης πιστεύοντας ότι «όλα πρέπει να μείνουν αβέβαια όσο γίνεται για περισσότερο καιρό … όλα μπορούν να αλλάξουν ή να τεθούν σε αμφισβήτηση, ακόμη και αυτό που έχουμε πει, που έχουμε υποσχεθεί επίσημα, ή έχουμε υπογράψει, ακόμη και η πράξη μας ή ίδια». Όταν έφτασε στον ανώτερο βαθμό του κυβερνήτη, ο σερασκέρης, τέθηκε επικεφαλής ενός στρατού σε ηθική αποσύνθεση, που προσφερόταν για κάθε λογής διαστροφή, που τη συντηρούσε το οινόπνευμα και τον αποτελούσαν ετερόκλητα στοιχεία: «τα ταμπούρια και τα τάγματα των στρατευμάτων της Ασίας, της Ρούμελης ή της Αλβανίας … στα καταπτοημένα μάτια των μουσουλμάνων της Βοσνίας, φάνταζαν σαν ολάκερη λεγεώνα, μια διαβολική λεγεώνα της οποίας τα κακουργήματα και η αναισχυντία δεν είχαν όρια». Εγκαθίσταται στο Σεράγεβο με σκοπό να επιβάλει κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στους βόσνιους μουσουλμάνους και στους άπιστους, υποταγμένους στο σουλτάνο ραγιάδες. Συνάπτοντας τις μεταρρυθμίσεις με την τέχνη του ψεύδους, ο Άντριτς πετυχαίνει να καταστήσει ανάγλυφο το γεγονός ότι οι επιδιώξεις του δεν είχαν άλλο στόχο από την ισχυροποίηση της κεντρικής εξουσίας τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. 
Οι υποταγμένοι ραγιάδες, προερχόμενοι από πολλά έθνη, συνθέτουν το μωσαϊκό των Βαλκανίων, που το αποτελούν δίκην επιτοίχιων ψηφίδων των ορθόδοξων ναών της χερσονήσου, αναρίθμητα μικρά κομμάτια μαρμάρων, βοτσάλων ή σμάλτου,  που τα στηρίζει και τα συγκρατεί συγκολλημένα στη διαφορετικότητά τους η πίστη, αυτό το άφθαρτο χορασάνι συστατικό της ταυτότητάς τους, που ταξινομεί τα έθνη ανάλογα με την πίστη τους σε μιλλέτια, κατά την τούρκικη ορολογία. Μέσα εκεί ανακατεύονται σ’ ένα χαρμάνι λαοί, φυλές γλώσσες και έθνη που χάνονται στο μούχρωμα του χρόνου, καθώς αναδύονται μέσα από αυτό το μωσαϊκό σαν πολυφωνική πανσπερμία αποτελούμενη από Σέρβους, Κροάτες, Βόσνιους, έλληνες, Εβραίους, Αρμένιους, Αλβανούς, με όλες τις πιθανές επιμειξίες ανάμεσα σε Σερβοκροάτες, Σλαβομακεδόνες, Γραικομακεδόνες, Θρακομακεδόνες, Εβραίους μεταστραφέντες στο χριστιανισμό ή στο ισλάμ, ντονμέδες, κρυπτοεβραίους, χριστιανούς μεταστραφέντες στο ισλάμ, κρυπτοχριστιανούς, μουσουλμάνους Πομάκους σλαβόφωνους, Γκαγκαούζους, χριστιανούς τουρκόφωνους Καραμανλήδες, κοσμοπολίτες, πολύγλωσσους φαναριώτες, Κιρκάσιους, Λαζούς – μια πληθώρα συνδυασμών, πρόκληση για κάθε ταξινόμηση σε κατηγορίες. Ακόμη και ο συγγραφέας, ριζωμένος στον εικοστό αιώνα, είναι το αποτέλεσμα αυτής της αξεδιάλυτης επιμειξίας ταυτοτήτων: γεννημένος στη Βοσνία σε κροατική οικογένεια, φοιτά στο πανεπιστήμιο Γιαγκελλόν της Κρακοβίας, δηλώνει κροατικής εθνικότητας αλλά, όταν εγκαθίσταται στο Βελιγράδι, μετά τον πόλεμο, δηλώνει σέρβος. Δυσκολευόμαστε να τον κατατάξουμε στη χορεία των ουτοπιστών ιδεολόγων της ένωσης των σλαβικών φυλών, του μύθου χάρη στον οποίο ιδρύθηκε η Γιουγκοσλαβία από τον Τίτο, μύθο του οποίου οι ολέθριες συνέπειες φανερώθηκαν κατά τη διάλυση αυτής της ανάρμοστης ένωσης.      
Είναι ένας κόσμος όπου αυτές οι ταξινομήσεις αποτελούν μεν πρόκληση, αλλά είναι αδύνατο να αποφύγει κανένας την ιστορία, το αβέβαιο των ιστορικών εκβάσεων, τις μυθικές καταβολές, τους ιδρυτικούς μύθους, τις τοπικές ή τυπικές τροπές ανάδυσης των εθνών. Η αφήγηση τοποθετείται αναγκαστικά μέσα στο χρόνο, αποβαίνει χρονικό.  «Ο αφηγηματικός τρόπος», έλεγε ο Άντριτς στην ομιλία του κατά την απονομή του βραβείου Νόμπελ, «και η μορφή της αφήγησης, συμμορφώνονται ανάλογα με τις εποχές και τις περιστάσεις. Η ανθρωπότητα», συνέχιζε σε άλλο σημείο, «αφηγείται στον εαυτό της, σε αναρίθμητες εκδοχές, την ίδια πάντα ιστορία. Και αυτή η ιστορία, θα λέγαμε ότι συνίσταται, κατά το παράδειγμα της θρυλικής και μελίρρυτης Σεχραζάτ, στο να καθυστερήσει το δήμιο … προεκτείνοντας έτσι την ψευδαίσθηση της ζωής και της διάρκειας».  
Σε ένα μικρό δοκίμιο με τίτλο Τα γεφύρια, γραμμένο στα 1933, δώδεκα χρόνια πριν τη δημοσίευση του Γεφυριού του Δρίνου, ο Άντριτς εξέφραζε το γήτεμά του από τα γεφύρια, που αντιπροσωπεύουν «την ακόρεστη επιθυμία του ανθρώπου να επανασυνδέει, να συμφιλιώνει, να ενώνει καθετί που φανερώνεται στο πνεύμα μας, στα μάτια μας, στα πόδια μας, έτσι ώστε να μην υπάρχει κανένα ξεχώρισμα, αντίθεση ή χωρισμός», και μάλιστα μια στέρεα διάρθρωση που συνεπάγεται τον ακέραιο άνθρωπο, τόσο στο πνεύμα του που θεωρεί τις δύο όχθες της αντίθεσης, όσο και στο σώμα του που τις διασχίζει. Αυτή η διάρθρωση υποχρεώνει όλη του την ύπαρξη σε μια πραγματικότητα ταυτόχρονα φυσικο-υλική και μεταφυσικο-πνευματική, πραγματικότητα που την προσκαλεί να δρασκελίσει την αντίθεση, να υπερβεί και να καταλύσει έτσι τη διαίρεση: «Όλα τα ζωντανά γεγονότα της ύπαρξής μας –οι σκέψεις, οι προσπάθειες, τα βλέμματα, τα χαμόγελα, τα λόγια, οι στεναγμοί– το καθετί φιλοδοξεί να περάσει στην άλλη όχθη». 
Μήπως θα ’πρεπε να θυμίσουμε πως μια τέτοιου είδους φιλόδοξη ευχή συνιστά τη βάση για την έννοια του ιερού στους Ρωμαίους; Ότι στην πραγματικότητα re-ligio σημαίνει «την επιθυμία του ανθρώπου να ανα-συνδέει» καθετί που από τη φύση έχει χωριστεί, τις δύο αντίθετες όχθες, για να μην πούμε ‘αντίζηλες’ (με το αληθινό νόημα της λέξης) της ύπαρξης; Οι συνέπειες αυτής της διάβασης είναι τόσο σοβαρές, ώστε η ρωμαϊκή νοοτροπία εμπιστεύτηκε τη διαδικασία γι’ αυτά τα εγχειρήματα στον πρώτο πολίτη, στον princeps, στον Pont-i-fex maximus, αυτόν «που γεφυρώνει» και που φέρει την ευθύνη για την ολική οργάνωση της θρησκείας, ύψιστη τιμή με την οποία περιβάλλεται ο αυτοκράτορας στη ρωμαϊκή πολιτεία. Στις δύο άκρες αυτής της διάβασης φύονται ακλόνητα τα ζεύγη των αναλλοίωτων πραγματικοτήτων: ζωή και θάνατος, ορατό και αόρατο, αναχώρηση απ’ όπου ατενίζουμε τον προορισμό που απλώνεται στον ορίζοντα ως εκεί που δεν φτάνει το βλέμμα, παρελθόν που αφήσαμε πίσω μας καθώς και το απέραντο του μέλλοντος, που ειρωνεύεται τα όρια του παρελθόντος χρόνου. Ολόκληρη η ζωή  είναι «ένα πέρασμα, ένα γεφύρι του οποίου οι άκρες χάνονται στο απέραντο σε σχέση με το οποίο όλα τα επίγεια γεφύρια δεν είναι παρά επικίνδυνα παιχνίδια, χλωμά σύμβολα». [2] Όλα συγκεκριμενοποιούνται και ορίζονται διαμέσου τούτου του συμβόλου: το γεφύρι, αυτό το εκκρεμές που ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο άκρες που τις επανενώνει- re-ligio-, αυτό το πέρασμα του γήινου και πεπερασμένου ποταμού προς τον άλλο τον ουράνιο και αιώνιο. 
Το γεφύρι του Δρίνου είναι ένα τέτοιο σύμβολο: ωστόσο, εάν όλα όσα συμβαίνουν πάνω στο γεφύρι και πέρα από αυτό, με το νερό του ποταμού να κυλάει ανάμεσα στις  καμάρες των αψίδων του, δεν αποτελεί παρά ένα γήινο σύμβολο, ποιά είναι η απέραντη και αιώνια πραγματικότητα που αντικατοπτρίζει αυτή η εφήμερη διάρθρωση της ανθρώπινης παρουσίας πάνω στη Γη; Μήπως και ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας δεν είναι παρά μια εμβληματική αφήγηση του περάσματός μας πάνω από γεφύρια της επίγειας διάβασής μας; Και αυτό το γεφύρι του Δρίνου δεν μπορεί να εκληφθεί ως σημάδι του περάσματός μας μέσα από τη ζωή, αυτής, που δεν είναι παρά ένα «χλωμό σύμβολο», της πορείας μας προς το απέραντο;  
Ο συγγραφέας απαντά σ’ αυτά τα ερωτήματα με το έργο του. Το χρονικό είναι η μορφή  που προφυλάσσει την αφήγηση διαμέσου της ιστορίας που ξαναδημιουργεί ο αφηγητής. Χάρη σ’ αυτόν «σαν ένα  παιδί που τραγουδάει μέσα στη σκοτεινιά για να ξεγελάσει το φόβο του» «το αναπόφευκτο πεπρωμένο που μας απειλεί» (λόγος στην απονομή του Νόμπελ) έχει αρθεί, η ψευδαίσθηση της ζωής γίνεται φυσικά πραγματική, η ύπαρξη προικίζεται με μια διάρκεια, όσο κι αν είναι εφήμερη, ως το μοναδικό αντίδοτο που επιτρέπει να αντιπαλέψουμε την άβυσσο, την απόλυτη άρνηση της ύπαρξης. Με αυτό τον τρόπο, το χρονικό υπερβαίνει την εφήμερη φύση του σαν άλλο γεφύρι που δεν είναι παρά ένα χλωμό σύμβολο μιας άλλης πραγματικότητας. Από απλό βοήθημα μνήμης που καταγράφει τα ιστορικά γεγονότα, το χρονικό μεταμορφώνεται σε ψηλαφητή μαρτυρία, γραμμένη ξανά και ξανά σε αυτό το παλίμψηστο της ανθρώπινης μνήμης, ζωντανή παρουσία της ακούραστης αέναης προσπάθειας της ανθρωπότητας «να περάσει στην άλλη όχθη». 
Κατά σύμπτωση, ο κατασκευαστής του γεφυριού του Δρίνου, ο pontifex ονομάζεται Σοκουλλού Μεχμέτ Πασά, αποστάτης παρά τη θέλησή του, καθώς οι τουρκικές αρχές του σέρβικου χωριού Σοκολοβίτσι τον άρπαξαν παιδί από τους χριστιανούς γονιούς του για να τον αναθρέψουν ως γενίτσαρο στην οθωμανική πρωτεύουσα. Κι αυτός, προτού ονομαστεί μέγας βεζίρης από τον Σουλεϊμάν τον μεγαλοπρεπή, αναρριχήθηκε στη ιεραρχική κλίμακα των βαθμών της οθωμανικής διοίκησης, καταλαμβάνοντας διαδοχικά τη θέση του επικεφαλής της φρουράς του σουλτάνου, του ναυάρχου του οθωμανικού στόλου, του μπεηλέρμπεη της Ρούμελης–ευρωπαϊκό τμήμα της Αυτοκρατορίας–για να φτάσει τελικά στο αξίωμα του μεγάλου βεζίρη της Υψηλής Πύλης. Η σταδιοδρομία του εξελίχτηκε παράλληλα με αυτή του αρχιτέκτονα Σινάν, άλλου χριστιανού καταγόμενου από την Καισάρεια της Καππαδοκίας, στρατολογημένου στο σώμα των γενιτσάρων, στην υπηρεσία κι αυτός της Αυτοκρατορίας επί βασιλείας Σουλεϊμάν. Εκτός από τα δημόσια κτίρια και τα τζαμιά που κατασκεύασε σε όλη σχεδόν την οθωμανική επικράτεια, ο Μιμάρ Σινάν, ανέλαβε στην Κωνσταντινούπολη, υπό τας διαταγάς του φίλου του Σοκουλλού Μεχμέτ Πασά, την ανοικοδόμηση ενός τζαμιού που φέρει το όνομα του μεγάλου βεζίρη, κατασκευασμένου με τα σπαράγματα των υλικών που περιμάζεψαν οι χτίστες από το χώρο του αρχαίου ναού της Αγίας Αναστασίας, που υψωνόταν στο ίδιο μέρος, και ακόμη (την ανοικοδόμηση) του γεφυριού του Βίσεγκραντ στο Δρίνο ποταμό. 
Με τη βοήθεια αυτών των δύο κατασκευαστών γεφυριών ο Άντριτς υφαίνει το πανί του χρονικού του στο στημόνι του αργαλειού επανασυνδέοντας τα άκρα της ιστορικής ύφανσης με τα γεγονότα που αναδύονται από τα βάθη του χρόνου και ταξιδεύουν προς την άλλη όχθη, αλλά και με τον παραγγελιοδότη του γεφυριού που παρεμβαίνει εγκαρσίως μέσα στο χρόνο και κατευθύνει την κρόκη των ανθρώπινων πεπρωμένων που εμπλέκονται εδώ, γύρω από το έργο του και τους ήρωες που το συνθέτουν. Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας δημιουργεί το έργο του σαν ένα γεφύρι που θα τον βοηθήσει να επανενώσει το παράδοξο της κατάχτησης ενός λαού με τις επιβαλλόμενες αφόρητες αγγαρείες, που βάζουν τροχοπέδη στην ανάγκη του να ζήσει με αξιοπρέπεια και τον παραλογισμό των διαδοχικών εισβολών στη διάρκεια των αιώνων, με τη λαχτάρα των λαών να λυτρωθούν από τους δυνάστες τους που τους αφαιρούν το όνειρο της λευτεριάς και τη θέληση να διαφυλαχτεί η παράδοση με το μη αναστρέψιμο βηματισμό της ‘προόδου’.
Παρά τα γεγονότα που ξετυλίγονται γύρω από το γεφύρι, ούτε αυτός που πρόσταξε την κατασκευή του ούτε ο αρχιτέκτονας που εκπόνησε τα σχέδια, και οι δυό τους στην Κωνσταντινούπολη, δεν το διέσχισαν ποτέ ούτε το είδαν, και από μια περίεργη εκβαση γεγονότων που καθόρισαν το πεπρωμένο τους, δεν αναμείχτηκαν κατά κανένα τρόπο στην υλοποίησή του. Ο Δρίνος, ο ποταμός που ο μικρός Μπάγιο, προτού γίνει Μεχμέτ, αντίκρισε για τελευταία φορά όταν οδηγήθηκε με τη βία στη  Αδριανούπολη, παρέμεινε χαραγμένος στη μνήμη του  σαν την άλλη όχθη στην οποία λαχταρά με θέρμη να περάσει. «Ο παντοτεινά άσβεστος πόθος του να επανασυνδέει, να συμφιλιώνει, να ενώνει καθετί που φανερώνεται» κατάντικρυ στην ύπαρξή του «έτσι ώστε να μην υπάρχει καμιά διαίρεση, αντίθεση ή χωρισμός» τον παρακινεί να εξακολουθήσει λάθρα αυτό το όνειρο σ’ όλη του τη ζωή: να συνδέσει το παρελθόν του με την τωρινή του κατάσταση, να συμφιλιώσει την προπατορική πίστη της παιδικής του ηλικίας με την πίστη που του επέβαλαν οι ιστορικές περιστάσεις,  να επανενώσει αυτό που αποστέρησαν βίαια από την ύπαρξή του, αυτό που ράγισε και  έσπασε, το πρόσωπό του το ξερριζωμένο άγρια από τη γενέθλια γη του, να αποκαταστήσει την ενότητα όσων τον περιέβαλαν και που την αντανακλούσαν η οικογενειακή σύμπνοια και οικειότητα του πατρικού σπιτιού, αυτά που χάθηκαν για πάντα και που τώρα, στο απόγειο της δύναμής του, δοκιμάζει να εξαγοράσει  διαμέσου της αναμφισβήτητης επιρροής του πάνω στα πράγματα. Τίποτε δεν μπορεί να εξηγήσει καλύτερα από αυτή την εκδοχή, την μέριμνά του να χτιστούν τόσα γεφύρια στην γενέθλια χώρα του: το γεφύρι Arslanagic στη Trebinje, το γεφύρι Zepa, το γεφύρι Kozija Kuprija στο Σεράγεβο. Σαν συνέπεια αυτού του προγράμματος κατασκευών, οι άνθρωποι θα πάψουν να ονομάζουν τα γεφύρια με το συνηθισμένο σλάβικο όνομα μόστ1 και θα υιοθετήσουν τον όρο κουπρίγια δάνειο από την τουρκική λέξη για τη γέφυρα κιοπρού. Αυτός ο πόθος να δεθεί ξανά με το  παρελθόν του, δεν αρκέστηκε στα γεφύρια, φούντωσε ως το σημείο να αγκαλιάσει το ιστορικό παρελθόν ολόκληρης της παράδοσης. Ο μέγας βεζίρης χρησιμοποίησε την επιρροή του για να συνηγορήσει ενώπιον του Σουλεϊμάν υπέρ της αποκατάστασης του σερβικού Πατριαρχείου στο Πεκ, τόπο καταγωγής του πατριαρχείου αυτού στο Κόσοβο, συμβολικό τόπο της παράδοσης της Σερβίας στα χέρια των Τούρκων και κατάφερε μάλιστα, να ανεβάσει τον αδελφό του Μακάριο Σοκόλοβιτς στον πατριαρχικό θρόνο.                 
Ο Άντριτς χρησιμοποιεί το γεφύρι του Δρίνου σαν μια περγαμηνή όπου πάνω της γράφει το χρονικό του. Το γεφύρι αποβαίνει, κατά κάποιο τρόπο, ο αμερόληπτος μάρτυρας, το ζωντανό γεφύρι-σήμα-po(i)nt-της βαλκανικής ιστορίας. Στρατοί βαδίζουν πάνω στο κορμί του, μάρτυρες θυσιάζονται στα στηθαία του, αντάρτες κραδαίνουν τα λάβαρά τους, εκεί  απλώνουν οι έμποροι τα εξωτικά τους προιόντα, εκεί ψιθυρίζουν οι ερωτευμένοι τα γλυκόλογά τους, εκστασιασμένοι κάτω από τον αστερόεντα καλοκαιρινό ουρανό, απελπισμένες ψυχές ρίχνονται από το κιγκλίδωμά του στα ταραγμένα νερά που κυλούν κάτω από τις καμάρες του, μεθυσμένοι βαδίζουν παραπατώντας πάνω στα παγωμένα του κράσπεδα τις παγερές νύχτες του χειμώνα. Στα χρονικά του Άντριτς ο χρόνος μοιάζει σταματημένος στην περίοδο της οθωμανικής κατοχής. Το χρονικό του Τράβνικ, Ο ελέφαντας του βεζίρη, Η καταραμένη αυλή, Ομέρ πασά Λάτας, και το μεγαλύτερο μέρος του Γεφυριού του Δρίνουλαμβάνουν χώρα αυτή την περίοδο. Οι Τούρκοι είναι παντού. Φορείς ενός αισθήματος ελλοχεύοντος κινδύνου, φόβου, αβεβαιότητας, υποψίας. Το καθετί μπορεί να καταρρεύσει από τη μια στιγμή στην άλλη, η κατεστημένη τάξη μπορεί να ανατραπεί χωρίς προηγούμενο, τα πάντα μπορούν να χαθούν από λεπτό σε λεπτό. Ένας νέος κυβερνήτης μπορεί να εγκαινιάσει τη βασιλεία του, εκτελώντας συλλήβδην τους μπέηδες κα τους προύχοντες της περιοχής του, οι τιμώμενοι συνδαιτυμόνες να μεταμορφωθούν σε εκπνέοντα θύματα, ο βεζίρης ή ο πασάς της περιοχής να σπείρουν τον τρόμο κατά το κέφι τους, να απαιτήσουν προκαταβολικά υπέρογκους φόρους, να επιβάλλουν ανελέητους δασμούς, να αρπάξουν με τη βία τις κοπέλες για να προμηθέψουν τα χαρέμια των ισχυρών με σκλάβες-αντικείμενα ηδονής, να πάρουν όμηρους το άνθος της νεολαίας και να τους βάλουν να υπηρετούν το σουλτάνο κατατάσσοντάς τους στα τάγματα των γενιτσάρων. «Όλα πρέπει να παραμένουν αβέβαια όσο γίνεται περισσότερο καιρό….» Ακόμη κι όταν πρόκειται για μέτρα που θα βελτιώσουν τη μοίρα των ραγιάδων, οι προσβλεπόμενες μεταρρυθμίσεις είναι ασαφείς, απροδιόριστες, κανένας δεν ξέρει πώς να τις εισαγάγει ή να τις εφαρμόσει.        
     Ο Ίβο Άντριτς μας προσφέρει μια εμβληματική αφήγηση της οθωμανικής παρουσίας στα Βαλκάνια. Η ιστορία της βαλκανικής χερσονήσου, από τις δαλματικές ακτές ώς τα νησιά του ελληνικού αρχιπελάγους, περιλαμβάνοντας τις ακτές της Μαύρης θάλασσας, με ό,τι περιέχει στην περίμετρό της, είναι διαιρεμένη σε δύο τμήματα χρονολογικά, όπως το ρήγμα που είχε υποστεί η ζωή τους, καθώς τόσα και τόσα παιδιά αρπάχτηκαν βίαια για να τροφοδοτήσουν τα τάγματα των γενιτσάρων  και τα χαρέμια της Αυτοκρατορίας. Πριν από τη διείσδυση των Τούρκων στη βαλκανική χερσόνησο τον 14ο αιώνα, αυτές οι χώρες χαρακτηρίζονταν από μια εμφανή ομοιογένεια, τόσο στη λαϊκή όσο και στη λόγια της έκφραση. Αποτελούσαν δείγμα πολιτιστικής ενότητας, θρησκευτικής και, σε έναν ορισμένο βαθμό, γλωσσολογικής. Η Ορθοδοξία, ήταν, περισσότερο από καθετί άλλο, μια πολιτιστική δύναμη που εξαπλώθηκε στην περιοχή από τον 9ο αιώνα, προωθώντας μια θαυμαστή άνθιση πνευματικής δημιουργίας, που με τη σειρά της γέννησε ένα ολότελα ξεχωριστό ύφος στην αρχιτεκτονική, τις  εικαστικές τέχνες, τη χρυσοχοία, το κέντημα, τη μουσική, το χορό, την παραγωγή βιβλίου, τα λογοτεχνικά είδη.   
Η ‘βαλκανιοποίηση’ της περιοχής, ο διαμελισμός της και η μεταμόρφωσή της σε ‘μακεδονική σαλάτα’ αποτελούμενη από ένα παράταιρο κράμα ετερόκλητων φύλων, έκανε την εμφάνισή της με την τουρκική κατάχτηση που ακολουθήθηκε από τον εξισλαμισμό λαών ως τότε ελεύθερων ή την μετατροπή τους σε άπιστα υποκείμενα, σε ραγιάδες, σε γκιαούρηδες, σε millets ετεροδόξων, με ελάχιστα δικαιώματα και αναρίθμητα βάρη, ασήκωτα, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά. Στις μέρες μας είναι εύκολο να παραδοθούμε στη συστηματική δυσφήμιση αυτών που εξακολουθούν να διαβιώνουν σε αυτούς τους θαυμάσιους τόπους της νοτιοανατολικής Ευρώπης, οι οποίοι όμως επί αιώνες πολιτεύτηκαν σαν προπύργια στην επέλαση των μουσουλμάνων καταχτητών της Ευρώπης. Η ταυτότητά τους αποχτημένη και αναπτυγμένη βαθμηδόν στη διάρκεια των τεσσάρων αιώνων συνδιαλλαγών με τον βυζαντινό πολιτισμό, καθώς και το νόημα της πολιτιστικής συνέχειας που έδωσε σε αυτή την παράδοση το περίγραμμά της, διακόπηκαν απότομα λόγω της κατάχτησης. Διάφορες εθνοτικές ομάδες υιοθέτησαν μια αλλότρια πίστη για να διακρίνονται από τους συμπατριώτες τους, καθώς οι αναμεταξύ τους διαφορές απο κείνη την ώρα τονίστηκαν ανεπανόρθωτα. Έτσι οι Βόσνιοι που ανήκαν στην αίρεση των Βογομίλων, εξισλαμίστηκαν για να αποχρωματιστούν απο τους σλάβους αδελφούς τους και απόχτησαν τουρκίζοντα ονόματα. Οι μεταστραφέντες απολάμβαναν υπέρογκων προνομίων κι αυτά συνέτειναν να ανοίξει βαθύ χάσμα ανάμεσα σε λαούς κοινής καταγωγής, που άρχισαν από τότε να αποσπώνται από τις σλαβικές τους ρίζες και να προσλαμβάνουν την τουρκική κουλτούρα. Η ‘βαλκανιοποίηση’ υπήρξε ουσιαστικά μια ‘τουρκοποίηση’ σφετερισμού, χωρίς οργανική εξέλιξη, που επιβλήθηκε εκ των άνω από αυταρχικές δομές.
Ο Άντριτς συγκεντρώνει την προσοχή του σε αυτή την κρίσιμη εποχή για να εκθέσει ένα παρελθόν το οποίο, παρά την ασυνέχειά του, τη ρήξη του με μια συνεκτική ανάπτυξη, την απότομη και χωρίς μέτρο εισβολή του στα ήθη και έθιμα των εθνοτήτων αυτών των χωρών, αφομοιώθηκε τελικά στην καθημερινότητα αυτών των υπέροχων ανθρώπων, που έμαθαν να ζουν από κοινού κρατώντας με σεβασμό αποστάσεις αναμεταξύ τους, αλλά απέτυχαν να φτάσουν εκείνη τη σύνθεση που θα μπορούσε να τους βοηθήσει να οικοδομήσουν πάνω σε κοινή συμφωνία κάτι σταθερά διαρκές όσο το γεφύρι του Βίσεγκραντ. Απαρνήθηκαν κοινές επιθυμίες που θα μπορούσαν να τους ενώσουν, προδόθηκαν σκληρά από τις ιδεολογικές ουτοπίες, με τραγική κατάληξη τη διάλυση αυτής της επιφανειακής ενότητας που επικρατούσε από τον καιρό της οθωμανικής κατοχής.    
Το νερό δεν έπαψε να κυλάει κάτω από το γεφύρι του Βίσεγκραντ, παρασύροντας μαζί του τον χρόνο που σαν ποτάμι κυλά, αυτό το ποτάμι στο οποίο, κατά τη ηρακλείτεια ρήση, δεν μπορούμε να μπούμε δυο φορές γιατί «ποταμοίς τοις αυτοίς εμβαίνομέν τε και ουκ εμβαίνομεν, είμέν τε και ουκ είμεν» («Στα ίδια ποτάμια μπαίνουμε και δεν μπαίνουμε, είμαστε και δεν είμαστε»). Η αδιάκοπη ροή του, η ασυνέχεια των πραγμάτων εκδηλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα όπως γύρω από το γεφύρι που ενώνει τη χριστιανική Σερβία με τη μουσουλμανική Βοσνία. Η πολυδάπανη βασιλεία του Σουλεϊμάν έλαβε τέλος, ο μέγας βεζίρης δολοφονήθηκε από έναν Βόσνιο μεταμφιεσμένο σε δερβίση, πολιτικοί εναλλάσσονταν διαδοχικά στην εξουσία, οι Τούρκοι οπισθοχωρούσαν μπροστά στις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης, μπροστά στους Γερμανούς που είχαν διαδεχτεί τους Αυστριακούς, οι αυτοκρατορίες κατέρρεαν, τα πάντα ρεί, όλα υποτάχτηκαν σε ένα διαρκές γίγνεσθαι, το καθετί μεταμορφωνόταν, τίποτα δεν έμενε αναλλοίωτο, καθετί υπόκειται σε αλλαγή, ακόμη και η αλλαγή η ίδια, όλα είναι και δεν είναι ταυτόχρονα.  
Μολοντούτο, στο τέλος κάθε κεφαλαίου, κατακλείδα κάθε ιστορικής περιόδου, το γεφύρι παραμένει, στέρεο, ανέπαφο, στωικά απαθές, αδιαφορώντας για τα ρεύματα του ποταμού και της ιστορίας, σταθερός μάρτυρας της αστάθειας των  ανθρώπίνων πραγμάτων, ζώντας πέρα από τα όρια του κοινού χρόνου. Όμως, από την άλλη, οι καιροί είναι πάντα νέοι για το γεφύρι γιατί, στις μέρες μας ακόμη, σε πείσμα της παλαιότητάς του, η καρδιά του χτυπά στο ρυθμό του παρόντος. Το γεφύρι ορθώνεται καμαρωτό, περήφανο πάνω στο ποτάμι, κατ’ εικόνα εκείνου που το κυοφόρησε, του λαού που το κατασκεύασε και του συγγραφέα που το αποθανάτισε. Παρουσιάζεται στο βλέμμα ολονών σαν ειρωνική πρόκληση κατάντικρυ στις μεταβολές των εποχών, μυστηριώδες, τόσο δυσερμήνευτο όσο και όλα τα αρχαία μνημεία. Η αινιγματική του μορφή αποπνέει την ανεξερεύνητη μυστικότητά του, απαθές στις χαρές και τις λύπες που αφήνουν αδιάκοπα τα σημάδια τους πάνω στους ανθρώπους, όχι μονάχα ως ένα σύμβολο της πορείας μας πάνω στη Γη, αλλά το πέρασμα το ίδιο που θα μας βγάλει στην αντίπερα όχθη.
[1]  «Άνδρα μοι έννεπε Μούσα πολύτροπον: αφηγήσου ω Μούσα τον άντρα τον πολυμήχανο». Οφείλουμε να διευκρινήσουμε ότι πρόκειται για έναν ξεχωριστό άντρα ονόματι Οδυσσέα και όχι για ένα όνομα γένους όπως Αδάμ, που περιλαμβάνει στη γενικότητά του το ανθρώπινο γένος, που δημιουργήθηκε μετά το αρχίνισμα του χρόνου.
[2]  «Τα γεφύρια», μεταφρασμένο από τον Αλαίν Καππόν, Europe, ν. 960, Απρίλιος 2009. 
Πρωτοδημοσιεύτηκε στα γαλλικά στο περιοδικό L’ atelier du roman, τ. 72, Δεκ. 2012 που εκδίδεται στο Παρίσι υπό τη διεύθυνση του Λάκη Προγκίδη.  Στα ελληνικά δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Ευθύνη, τ. 28, Μάρτιος- Απρίλιος 2015. 
Μετάφραση από τα γαλλικά: Σωτήρης Γουνελάς
Εικόνα: Η ρίζα της οικογένειας Νεμάνια (Σερβία)
πηγή κειμένου: Aντίφωνο
Σχετικά θέματα
Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

4 Οκτωβρίου 2026

από τον

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).

 Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν

Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.

 Οι διασυνδέσεις των επενδυτών

Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.

Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

 Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων

Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.

Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.

Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil

Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.

Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.

Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.

 Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης

Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.

Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

 Η ενεργειακή διάσταση

Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.

Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.

Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.

skpress.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

3 Οκτωβρίου 2026

από τον

Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα.⁠ Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.

Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.

Η ιστορία

Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.

Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου.⁠ Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.

Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.⁠

Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.

Η δημιουργία της Πινακοθήκης

Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».

Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.

Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».

Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.

Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.

Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».

Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.

Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.

Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.

Ο ζωγράφος

Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.⁠

Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.

tovima.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Ούμαρ Κρέμλεφ: Ο άνθρωπος του Πούτιν που «εισέβαλε» στον αμερικανικό αθλητισμό

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

3 Οκτωβρίου 2026

από τον

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο.

Όταν «πάτησε» τα 28 κι έχοντας, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, καταδίκες για εκβιασμό και ξυλοδαρμό, είδε τις φιλοδοξίες του για καριέρα στην πυγμαχία να σβήνουν εξαιτίας της έλλειψης πειθαρχίας και θέλησε να κάνει μια νέα αρχή για να ανεβεί τα σκαλοπάτια της ρωσικής κοινωνίας.

Και για να πετύχει αυτή του την επιδίωξη, δεν θα μπορούσε να διαλέξει καταλληλότερο επώνυμο από το Κρεμλέφ – ουσιαστικά, «ο άνθρωπος του Κρεμλίνου». Όπως και στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, αυτό ήταν ένα όνομα που έμελλε να συνδεθεί με φήμη, πλούτο και αντιπαραθέσεις.
Ο Ρόμπερτ Γκαρσία, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, έθεσε το εύλογο ερώτημα: «Τι πήρε ως αντάλλαγμα; Χρειαζόμαστε απαντήσεις» και το ζευγάρι των νεόνυμφων έσπευσε να απαντήσει: «Η φιλία δεν προϋποθέτει πολιτικά κίνητρα. Η γενναιοδωρία δεν συνοδεύεται αυτομάτως από κάποια ατζέντα. Και μερικές φορές ένα γαμήλιο δώρο είναι απλώς ένα γαμήλιο δώρο», προσφέροντας στη συνέχεια να επιστρέψει τα χρήματα.

Ο 43χρονος μεγάλωσε στο Σερπούχοφ, μια πόλη περίπου 120.000 κατοίκων, 60 μίλια νότια της Μόσχας και 5.729 μίλια ανατολικά του Little Pipe Cay, του νησιού στις Μπαχάμες που νοίκιασε για τον γιο του Αμερικανού προέδρου. Γεννημένος από μητέρα Τατζίκα σε μουσουλμανική οικογένεια, «παντρεύτηκε» αρχή τον ρόλο του αουτσάιντερ.

Στράφηκε από μικρός στην πυγμαχία, όμως έχει παραδεχτεί σε συνέντευξή του ότι σταμάτησε στα 19 του, επειδή δεν διέθετε την απαιτούμενη πειθαρχία. Ακόμη και την ημέρα ενός αγώνα μπορούσε να βρεθεί σε νυχτερινό κέντρο ως τις τέσσερις τα ξημερώματα. Με μεγάλα χέρια και τη σωματική διάπλαση πυγμάχου βαρέων βαρών, ο Κρεμλέφ πέρασε τα επόμενα χρόνια αναζητώντας τον δρόμο που του ταίριαζε. Παρέμεινε, πάντως, στον κόσμο της πυγμαχίας, εργαζόμενος ως διοργανωτής αγώνων.

Σύμφωνα με το ρωσικό ερευνητικό μέσο Proekt, καταδικάστηκε για εκβιασμό το 2004 και για ξυλοδαρμό το 2007, αν και οι ακριβείς συνθήκες των υποθέσεων παραμένουν ασαφείς. Ο ίδιος δεν έχει αρνηθεί τις καταδίκες.

Οι Night Wolves εμφανίστηκαν την περίοδο της Περεστρόικα, της οικονομικής αναδιάρθρωσης της δεκαετίας του 1980, ως μια ομάδα μοτοσικλετιστών και φίλων της ροκ μουσικής. Επικεφαλής τους ήταν ο Αλεξάντερ Ζαλντοστάνοφ, γνωστός ως «Χειρουργός», στενός φίλος του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Μέσα σε αυτόν τον ετερόκλητο κόσμο που ο Κρεμλέφ άρχισε να καλλιεργεί τις σχέσεις που θα τον μετέτρεπαν από πυγμάχο σε ισχυρό παράγοντα της ρωσικής κοινωνίας. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν με τον Αλεξέι Ρουμπέζνι, υποστράτηγο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας (FSO) ψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων, με τον οποίο έγιναν αχώριστοι.

Το 2016, ο Ρουμπέζνι ήταν πλέον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας του Προέδρου και ο Κρεμλέφ είχε αποκτήσει, με αυτό τον τρόπο, πρόσβαση στον Πούτιν. Έκτοτε, η καριέρα του απογειώθηκε.

Ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία και το 2017 ανέλαβε την ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας Πυγμαχίας. Όμως η ορεξη του Κρεμλέφ είχε ανοίξει και δεν χόρταινε. Η Association Internationale de Boxe Amateur (AIBA – Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικής Πυγμαχίας) βρισκόταν τότε σε βαθιά κρίση, αντιμέτωπη με καταγγελίες διαφθοράς που οδήγησαν το 2019 στην αρχική αναστολή της από τους Ολυμπιακούς Αγώνες ως φορέα που είχε την ευθύνη της ολυμπιακής πυγμαχίας.

Ο Κρεμλέφ υποσχέθηκε σαρωτικές μεταρρυθμίσεις και την εξόφληση χρέους που υπολογιζόταν στα 16 εκατ. δολάρια, με στόχο ο οργανισμός να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας. Έτσι, το 2020 κέρδισε με άνεση την ψηφοφορία για την προεδρία, ενώ το γεγονός ότι μιλούσε από ελάχιστα έως καθόλου αγγλικά δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Και όπως έκανε με τον ίδιο του τον εαυτό, και σε αυτή την περίπτωση έκανε το restart με τον ίδιο τρόπο: άλλαξε το όνομα του οργανισμού σε International Boxing Association (IBA).

Ακολούθησε συνεργασία της IBA με την Gazprom, τον ρωσικό κρατικό ενεργειακό κολοσσό, με συνέπεια το χρέος να μηδενιστεί και τα χρηματικά έπαθλα να αυξηθούν. «Γιατί να μην μπορούν οι ερασιτέχνες πυγμάχοι να πληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια και να στηρίζουν τις οικογένειές τους;» είχε δηλώσει τότε ο Κρεμλέφ.

Το 2022, η IBA ήρε περιορισμούς που είχαν επιβληθεί νωρίτερα την ίδια χρονιά και επέτρεψε σε Ρώσους και Λευκορώσους πυγμάχους να αγωνίζονται με τις εθνικές σημαίες και τους ύμνους τους, ενώ απέκλεισε από τις τάξεις της την Ουκρανική Ομοσπονδία Πυγμαχίας. Την επόμενη χρονιά, ωστόσο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ψήφισε – με αφορμή τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία – υπέρ της αφαίρεσης από την IBA της ιδιότητας της παγκόσμιας ομοσπονδίας του αθλήματος.

Ο Κρεμλέφ γίνεται ο «σκιώδης δήμαρχος»

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι πυγμάχοι του Κρεμλέφ που πληρώνονταν καλά. Το 2019, μια εταιρεία του απέκτησε το δικαίωμα να γίνει ο μοναδικός διαχειριστής της εθνικής λοταρίας της Ρωσίας. Σε ένα μοτίβο που θα επαναλαμβανόταν αρκετές φορές, η λοταρία έγινε σύντομα χορηγός της IBA.

Τα επόμενα χρόνια, ο Κρεμλέφ απέκτησε μερίδια σε τρεις από τις μεγαλύτερες στοιχηματικές εταιρείες της Ρωσίας, τις Fonbet, Liga Stavok και Pari. Ρωσικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι οι συμφωνίες αυτές είχαν την υποστήριξη του Αντρέι Κόστιν, του υπό κυρώσεις χρηματοδότη και προέδρου της συνδεδεμένης με το Κρεμλίνο τράπεζας VTB, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί «τραπεζίτης-κουμπαράς του Πούτιν».

Οι εταιρείες αυτές φαίνεται ότι είχαν συνολικά έσοδα περίπου 625 δισ. ρούβλια (5,5 δισ. λίρες) το 2023, ενώ η Liga Stavok αποτελεί πλέον βασικό εταίρο της IBA.

Ο Κρεμλέφ είχε επίσης αποκτήσει σταδιακά τον έλεγχο της Tsupis, μιας εταιρείας πληρωμών που συνδέει τους παίκτες με τις στοιχηματικές εταιρείες και εισπράττει προμήθεια από κάθε ποντάρισμα. Το 2021, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα κατά της απάτης, το οποίο παραχώρησε στην Tsupis μονοπώλιο σε αυτή την εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα. Την ίδια περίοδο, οι φορείς που ρύθμιζαν την αγορά στοιχημάτων πέρασαν επίσης υπό τον έλεγχο του Κρεμλέφ και ενοποιήθηκαν σε έναν κοινό εποπτικό οργανισμό, με αρκετά μέλη του διοικητικού συμβουλίου να προέρχονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, από το δίκτυό του στον χώρο της πυγμαχίας.

Στη γενέτειρά του, το Σερπούχοφ, καθώς εξελισσόταν σε ολιγάρχη, ο Κρεμλέφ απέκτησε το προσωνύμιο «σκιώδης δήμαρχος», έχοντας συγκεντρώσει ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Κάποια από αυτά φέρεται να περιήλθαν στην κατοχή του μετά την αναδιανομή περιουσιακών στοιχείων του φυλακισμένου πρώην δημάρχου Αλεξάντερ Σεστούν.

Πηγές αναφέρουν ότι απέκτησε γεωργικές εκτάσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ένα λιμάνι, ένα εμπορικό κέντρο και ένα ξενοδοχείο, ενώ το 2024, ο Κρεμλέφ φέρεται να επωφελήθηκε και από απαλλοτρίωση. Τον Φεβρουάριο, το Κρεμλίνο κατέσχεσε τη Rolf, τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία αυτοκινήτων της Ρωσίας, από τον Σεργκέι Πετρόφ, τον εξόριστο ιδιοκτήτη της και πρώην βουλευτή της αντιπολίτευσης και μέχρι τον Σεπτέμβριο, η εταιρεία είχε περάσει στον Κρεμλέφ μέσω συμφωνίας ύψους 35 δισ. ρουβλίων.

Σε ανακοίνωσή της, η Rolf παρουσίασε τον Κρεμλέφ ως νέο ιδιοκτήτη της, χαρακτηρίζοντάς τον «στρατηγικό επενδυτή, ο οποίος θα επιτρέψει στην εταιρεία να διατηρήσει τη μοναδική εταιρική κουλτούρα της και να διευρύνει το φάσμα των δραστηριοτήτων της, με έμφαση στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και την προσέλκυση νέων συνεργατών και πελατών».

Ένας από αυτούς τους νέους συνεργάτες, σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιεύματα του Proekt, ήταν η IBA.

Η πίστη στον Πούτιν

Έχοντας συγκεντρώσει προσωπική περιουσία που υπολογίζεται έως και σε 300 εκατ. λίρες και αναλαμβάνοντας παράλληλα και άλλα αξιώματα – μεταξύ αυτών την προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ταβλιού – ο Κρεμλέφ δεν έκρυβε ποτέ τις πολιτικές του συμπάθειες.

«Χάρη σε έναν άνθρωπο, σήμερα υπάρχουν πραγματικά κάθε είδους ευκαιρίες να κερδίσεις χρήματα και να επιδιώξεις περισσότερα», είχε δηλώσει σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξη το 2024, την οποία εντόπισε ο Guardian. «Αυτός ο άνθρωπος, φυσικά, είναι ο πρόεδρός μας, Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν».

Λίγους μήνες αργότερα, η Ουκρανία του επέβαλε κυρώσεις, χωρίς να βρίσκεται, ωστόσο, υπό κυρώσεις από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τον Απρίλιο, ο Πούτιν απένειμε στον Κρεμλέφ το Παράσημο της Φιλίας, ενώ λίγες ημέρες πριν από τον γάμο του Τραμπ Τζούνιορ, ο Κρεμλέφ συνόδευσε τον Ρώσο πρόεδρο σε επίσκεψη στην Κίνα, επιμένοντας πάντως ότι δεν βρισκόταν εκεί με επίσημη ιδιότητα.

Τα οφέλη για την οικογένειά του

Όπως συμβαίνει συχνά με τις οικογένειες ισχυρών και εύπορων πατριαρχών, και οι συγγενείς του Κρεμλέφ φαίνεται ότι επωφελήθηκαν από την άνοδό του. Το 2024, η ρωσική Novaya Gazeta ανέφερε ότι είχε παραχωρήσει στην τότε 21χρονη σύζυγό του, Αναστάσια Λεστσίνσκαγια, ένα κουρείο και ένα καφέ στο Σερπούχοφ, καθώς και πολυτελή αυτοκίνητα. Μάλιστα, αψηφώντας πλήρως τους νόμους, οι Porsche, Lamborghini και Aston Martin που φέρεται να της ανήκαν έχουν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, συγκεντρώσει περίπου 50 κλήσεις από την τροχαία της περιφέρειας της Μόσχας.

Η Λεστσίνσκαγια ήταν γνωστή δημιουργός στο TikTok και το ένα από τα δύο μέλη του διδύμου «twinsrussian».

Ωστόσο, η δίδυμη αδελφή της είναι εκείνη που έχει προσελκύσει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η Εκατερίνα Λεστσίνσκαγια διευθύνει τη φιλοπουτινική οργάνωση Healthy Fatherland, ένα αθλητικό και πατριωτικό κίνημα στο οποίο το Κίεβο έχει επιβάλει κυρώσεις για τον φερόμενο ρόλο του στην απαγωγή, την απέλαση και την αναγκαστική μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία. Η ίδια έχει επίσης συναντηθεί επανειλημμένα με τον Ρώσο πρόεδρο.

Και φαίνεται πως αυτή ακριβώς η σύνδεση του Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ ήταν που ώθησε τη Μελάνια Τραμπ – η οποία έχει μεσολαβήσει σε συμφωνίες με Ρώσους αξιωματούχους για την επιστροφή Ουκρανών παιδιών – να πάρει αποστάσεις από τον γάμο του θετού γιου της, με εκπρόσωπό της να δηλώνει: «Η κυρία Τραμπ δεν έχει και δεν είχε ποτέ καμία σχέση με τον κ. Κρεμλέφ».

Ασαφής ο τρόπος σύνδεσης του Τραμπ Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ
Ο Τραμπ Τζούνιορ, όμως, έχει. Το πώς ακριβώς ο γιος του Αμερικανού προέδρου μπήκε στον κύκλο του Κρεμλέφ παραμένει ασαφές. Εκπρόσωπος του γιου του Αμερικανού προέδρου δήλωσε ότι οι δύο άνδρες, αμφότεροι λάτρεις του κυνηγιού, γνωρίστηκαν μέσω κοινού φίλου και «δέθηκαν χάρη στην αγάπη τους για την πυγμαχία και τις δραστηριότητες στη φύση».

Επιπλέον, ο Τραμπ Τζούνιορ είχε επαφή με την πυγμαχία από μικρή ηλικία, λόγω της δραστηριότητας του πατέρα του ως διοργανωτή αγώνων. Στα δέκα του χρόνια είχε παρακολουθήσει από κοντά τον Μάικ Τάισον να διαλύει τον Μάικλ Σπινκς μέσα σε μόλις 91 δευτερόλεπτα στο Trump Plaza Hotel του Ατλάντικ Σίτι.

Ο κοινός φίλος μέσω του οποίου γνωρίστηκαν δεν έχει κατονομαστεί, ωστόσο αμφότεροι διατηρούν στενές σχέσεις με έναν Τούρκο επιχειρηματία, τον Κάαν Καρακάγια. Ο Καρακάγια φέρεται, μάίστα, να ήταν παρών σε ένα αμφιλεγόμενο κυνηγετικό ταξίδι στη Μογγολία το 2019, κατά το οποίο ο Τραμπ Τζούνιορ πυροβόλησε και σκότωσε ένα απειλούμενο πρόβατο.

Τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, σε εκδήλωση της IBA στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία παρευρέθηκε και ο Μάνι Πακιάο, παγκόσμιος πρωταθλητής σε οκτώ διαφορετικές κατηγορίες βάρους, ο Κρεμλέφ ανακοίνωσε τον διορισμό του Καρακάγια ως εκπροσώπου της οργάνωσης στην Τουρκία.

«Ο Κάαν υπήρξε μια γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, ένας φίλος που φέρνει τους ανθρώπους κοντά», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ.

«Ηγέτης και φίλος»

Ο Τραμπ Τζούνιορ παρευρέθηκε στην ίδια εκδήλωση της IBA και κάθισε δίπλα στον Κρεμλέφ πάνω στη σκηνή. Οι δύο άνδρες φαίνεται ότι διατηρούσαν ήδη τότε φιλική σχέση, παρά τα περιορισμένα αγγλικά του Ρώσου, ενώ ο Κρεμλέφ, σε μια ιδιαίτερα θερμή αναφορά, δήλωσε ότι ήταν «υπερήφανος που βρίσκεται εδώ με τον φίλο μου» και υποσχέθηκε ότι εκείνος και ο Τραμπ Τζούνιορ θα «προστατεύσουν τη διαφάνεια στην πυγμαχία και θα ανοίξουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ Τζούνιορ επαίνεσε τον 43χρονο για το γεγονός ότι «επανέφερε την καθαρότητα της πυγμαχίας» και «αποκατέστησε την πραγματική δικαιοσύνη» στο άθλημα – μια αναφορά, όπως φαίνεται, στην πολιτική της IBA να μην επιτρέπει σε βιολογικούς άνδρες να αγωνίζονται στη γυναικεία πυγμαχία. «Είμαι υπερήφανος που αποκαλώ τον Ούμαρ όχι μόνο ηγέτη αλλά και φίλο», είχε δηλώσει, σύμφωνα με δελτίο Τύπου της IBA που είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ούμαρ Κρεμλέφ και Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ ενώνουν τις δυνάμεις τους».

Η θέση του για την πυγμάχο Ιμάν Κελίφ

Η IBA βρέθηκε ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024, γεγονός που δημιούργησε μια ευκαιρία την οποία ο Κρεμλέφ μπορούσε να αξιοποιήσει.

Στους Αγώνες, η ΔΟΕ χρησιμοποίησε δική της μονάδα πυγμαχίας για τη διοργάνωση του τουρνουά, καθώς η IBA είχε ήδη αποβληθεί. Η διοργάνωση, ωστόσο, βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης όταν επετράπη στην Αλγερινή πυγμάχος Ιμάν Κελίφ να αγωνιστεί στην κατηγορία των 66 κιλών γυναικών, μολονότι είχε αποκλειστεί από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της προηγούμενης χρονιάς επειδή δεν είχε περάσει εξετάσεις επαλήθευσης φύλου.

Κι ενώ η IBA του Κρεμλέφ είχε αποκλείσει την Κελίφ από τις διοργανώσεις της, η ΔΟΕ της επέτρεψε να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες με βάση το γεγονός ότι στο διαβατήριό της αναγράφεται ως γυναίκα. Ακολούθησε διεθνής αντιπαράθεση, με την Κελίφ να κερδίζει ομόφωνα όλους τους αγώνες της και να κατακτά τελικά το χρυσό μετάλλιο.

«Είναι ξεκάθαρα καθορισμένο: ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες, ο ανδρικός αθλητισμός για άνδρες. Ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ στο TalkSPORT, μεταφέροντας, μάλιστα, το μήνυμα αυτό στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, στέλνοντας ανοιχτή επιστολή 1.100 λέξεων στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε πρόσφατα υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα που απαγόρευε στις τρανς γυναίκες να αγωνίζονται στις γυναικείες κατηγορίες αθλημάτων.

Στην επιστολή, ο Κρεμλέφ έγραφε: «Είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι αθλητές να αγωνίζονται επί ίσοις όροις και η θέση σας στο ζήτημα αποτελεί σημαντικό βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου», ενώ επιτέθηκε και στη ΔΟΕ, λέγοντας: «Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και η σημερινή ηγεσία της έχουν, δυστυχώς, οδηγήσει το Ολυμπιακό Κίνημα σε παρακμή με τις κοντόφθαλμες ενέργειές τους και την κακή διοίκηση».

Ο Κρεμλέφ έριξε επίσης στον Αμερικανό πρόεδρο άλλο ένα «τυράκι». «Το τελευταίο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πυγμαχίας της IBA στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκε το 2007 στο Σικάγο. Ενδιαφερόμαστε πολύ να επαναφέρουμε τη διοργάνωση στη χώρα σας και είμαστε περισσότερο από έτοιμοι να συνεργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση» έγραψε, ενώ έκλεισε την επιστολή του παραλλάσσοντας δύο από τις αγαπημένες φράσεις του Τραμπ: «Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτά τα σημαντικά ζητήματα. Προσβλέπουμε με μεγάλη αισιοδοξία στην πιθανότητα να συνεργαστούμε για να κάνουμε ξανά σπουδαίο το Ολυμπιακό Κίνημα, να προωθήσουμε το άθλημα της πυγμαχίας και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των αθλητών σε ολόκληρο τον κόσμο».

Η αντιπαράθεση με τους Σαουδάραβες

Το 2025, η IBA ανέβασε ακόμη περισσότερο στροφές. Σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph, στην Κωνσταντινούπολη η ομάδα του Κρεμλέφ προσέφερε στον γνωστό Βρετανό πυγμάχο Τάισον Φιούρι αμοιβή 50 εκατ. λιρών προκειμένου να αγωνιστεί σε μία από τις διοργανώσεις της IBA. Ο Φιούρι, ωστόσο, επέλεξε να υπογράψει συμφωνία τριών αγώνων με τον Τούρκι Αλ-Σέιχ, αξιωματούχο της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.

Ο Κρεμλέφ αποτελεί, ουσιαστικά, τον ισχυρότερο promoter του αθλήματος στην Ανατολική Ευρώπη, αποτελώντας άμεση πρόκληση για την επιρροή του Αλ-Σέιχ και των Σαουδαράβων στην πυγμαχία και για τον έλεγχό τους σε ορισμένους από τους σημαντικότερους αγώνες του αθλήματος.

Άνθρωποι από τον χώρο της πυγμαχίας περιγράφουν τον Κρεμλέφ ως «μια χαρισματική προσωπικότητα που εμφανίζεται σε εκδηλώσεις και διοργανώσεις περιστοιχισμένος από μια πολυάριθμη ομάδα συνεργατών, σχεδόν σαν αρχηγός κράτους». Οι ομιλίες του είναι συχνά φορτισμένες συναισθηματικά και δυναμικές, με επαναλαμβανόμενες αναφορές στον τρόπο με τον οποίο η πυγμαχία μπορεί να αλλάξει τις ζωές των νέων ανθρώπων.

«Συχνά δεν έχει ιδιαίτερη έκφραση στο πρόσωπό του, κι όμως αποπνέει μια ευγένεια και μια ταπεινότητα», δήλωσε άνθρωπος του χώρου.

Το περασμένο καλοκαίρι, η IBA λάνσαρε και δικό της πρωτάθλημα πυγμαχίας χωρίς γάντια. Οι πρώτοι αγώνες πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα, όμως ήταν το ντεμπούτο στις ΗΠΑ, στο Μαϊάμι, το φετινό καλοκαίρι που τράβηξε την προσοχή.

Συμπαρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο Άντριου Τέιτ, ο Βρετανός πρώην kickboxer και αυτοαποκαλούμενος μισογύνης, ο οποίος δεν ανέβηκε ποτέ στη σκηνή, καθώς συνελήφθη έξω από τον χώρο της διοργάνωσης. Ο Τέιτ και ο αδελφός του, Τρίσταν, βρίσκονται αντιμέτωποι με έκδοση στη Βρετανία, όπου αντιμετωπίζουν συνολικά 59 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων βιασμό, αδικήματα που συνδέονται με εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και άσεμνες εικόνες παιδιού. Και οι δύο αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.

Γλυκάθηκε με το Παγκόσμιο Κύπελλο και το UFC Freedom στον Λευκό Οίκο

Ωστόσο, δύο άλλες διοργανώσεις του καλοκαιριού φαίνεται ότι ενέπνευσαν περισσότερο τον Κρεμλέφ: το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA υπό τον Τζάνι Ινφαντίνο και το UFC Freedom 250 του Ντέινα Γουάιτ, που φιλοξενήθηκε σε κήπο του Λευκού Οίκου.

«Ο Κρεμλέφ είδε πώς ο Ντέινα και ο Ινφαντίνο κατάφεραν να πάρουν αυτό που ήθελαν», δήλωσε παράγοντας του αθλητισμού. «Θέλει κι αυτός ένα κομμάτι από αυτή την πίτα».

«Και το να έχεις πρόσβαση στον Ντον Τζούνιορ είναι μια καλή αρχή», πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Μάλλον πέρασε τα όρια και το «πληρώνει»

Στην προσπάθειά του, όμως, να αποκτήσει κυρίαρχη θέση στον παγκόσμιο αθλητισμό, ο Κρεμλέφ ίσως να πέρασε τα όρια. Η Ομοσπονδπια της οποίας ηγείται, απέχει πολύ από το να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας, καθώς τι χάσμα με τη ΔΟΕ δεν γεφυρώνεται, και η ζημιά που προκάλεσε το «εξαιρετικά γενναιόδωρο γαμήλιο δώρο» του – όπως το χαρακτήρισαν ο κύριος και η κυρία Τραμπ Τζούνιορ – φαίνεται ότι βαρύνει κυρίως τον ίδιο.

Παρότι στο νησί στις Μπαχάμες βρίσκονταν μόλις περίπου 50 άνθρωποι, ο Κρεμλέφ είχε φτάσει συνοδευόμενος από μεγάλη ομάδα Ρώσων, οι οποίοι απομονώνονταν από τους υπόλοιπους και μιλούσαν μεταξύ τους, σύμφωνα με το ProPublica. Η παρουσία και η συμπεριφορά τους είχε προκαλέσει, μάλιστα, απορίες στους άλλους καλεσμένους.

Και ύστερα τραβήχτηκε μια ομαδική φωτογραφία, όπου το ξυρισμένο κεφάλι του Κρεμλέφ διακρίνεται μισοκρυμμένο στο πίσω μέρος, ενώ στο κέντρο βρίσκονται η Ιβάνκα Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, η Τίφανι Τραμπ και άλλοι.

«Τι σκεφτόταν;» σχολίασε στην Telegraph πρόσωπο από κύκλους Ρώσων ολιγαρχών. «Είναι ένας μπράβος που κατάφερε να βρεθεί στη σωστή πλευρά του προέδρου και ενθουσιάστηκε υπερβολικά».

Πρώτα ήταν η Μελάνια Τραμπ που πήρε αποστάσεις. Στη συνέχεια, εκπρόσωπος του Έρικ Τραμπ, αδελφού του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, δήλωσε για τον Κρεμλέφ: «Ο Έρικ δεν έχει απολύτως καμία ιδέα ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος και δεν έχει ακούσει ποτέ το όνομά του». Και μετά ήρθε το τελειωτικό χτύπημα από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ: «Δεν έχω ιδέα ποιος είναι ο Ούμαρ. Δεν τον έχω ξανακούσει ποτέ».

protothema.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO59 λεπτά πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Ιστορία - Πολιτισμός2 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Αναλύσεις2 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
GEOPOLITICO2 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή