Ακολουθήστε μας

Γενικά θέματα

Η σημασία του ελληνικού χώρου για τον ευρωπαϊκό εφοδιασμό σε φυσικό αέριο

Δημοσιεύτηκε στις

Μάρκος Τρούλης*

  1. Εισαγωγή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ταυτίσει την έννοια της ενεργειακής ασφαλείας (energy security) με τη διασφάλιση του σταθερού και ανεμπόδιστου ενεργειακού εφοδιασμού της κοινής αγοράς των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Προς τούτο, η ενεργειακή ασφάλεια συνεπάγεται την υλοποίηση της προτεραιότητας της διαφοροποίησης (diversification) των παραγωγών και των διόδων ενεργειακού εφοδιασμού, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος ως πεδίο παραγωγής και η Βαλκανική Χερσόνησος ως περιοχή διέλευσης αυξάνουν ιδιαιτέρως τη γεωοικονομική σημασία τους κατά την επαύριον της εύρεσης των σχετικών κοιτασμάτων εντός των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ισραήλ. Η συγκεκριμένη θέση συνδέεται με τη βιωσιμότητα της εσωτερικής παραγωγής, την κατοχή επαρκών στρατηγικών αποθεμάτων (strategic deposits) και κυρίως τη διατήρηση και επαύξηση πολλαπλών Τρούλης 1και διαφοροποιημένων διόδων μεταφοράς (transit routes) από αντιστοίχως πολλαπλούς και διαφοροποιημένους παραγωγούς.

Πέραν της ιδιοσυστασίας των υδρογονανθράκων ως κρισιμότατο στρατηγικό αγαθό και της διαρκώς μειούμενης εσωτερικής παραγωγής, η  επιτακτικότητα πλήρωσης της αρχής της διαφοροποίησης αιτιολογείται από τις ανησυχίες περί μονομερούς εξάρτησης από την Ρωσία και την αποσταθεροποίηση διόδων μεταφοράς του ρωσικού ενεργειακού προϊόντος, όπως η Ουκρανία. Επιπροσθέτως, εξαιρετικά ενδεικτικά είναι τα δεδομένα σύμφωνα με τα οποία η ΕΕ εισάγει άνω της μισής καταναλισκόμενης ενέργειάς της, καθώς και το 66% του ζητούμενου φυσικού αερίου. Επί τω σκοπώ της εξυπηρέτησης των συγκεκριμένων εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων καταβάλλεται άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ επί καθημερινής βάσης.[1] Τα εν λόγω ζητήματα εξετάζονται εν συναρτήσει με τη σχετική διαχρονική θεωρητική συζήτηση, καθώς και την εγγενή γεωπολιτική και γεωοικονομική αξία του ελληνικού χώρου προς υπογράμμιση των δυνατοτήτων της Αθήνας και της Λευκωσίας.
Η έννοια της ενεργειακής ασφάλειας[2]
Κατά συνέπεια, θέτοντας το ευρύτερο πλαίσιο του παρόντος κειμένου και ορίζοντας εν γένει την προβληματική περί της ευρωπαϊκής προτεραιότητας της διαφοροποίησης των παραγωγών και των διόδων ενεργειακού εφοδιασμού, προκύπτει το ερώτημα σχετικά με τη δυνατότητα του ελληνικού – και όχι αποκλειστικά του ελλαδικού – χώρου να αποτελέσει μέρος της λύσης υπό την έννοια της μεγιστοποίησης του βαθμού διαφοροποίησης. Επί του πυρήνα της προαναφερθείσας προβληματικής, η παρούσα ανάλυση φιλοδοξεί να διαγιγνώσει τη θέση και τη σημασία του ελληνικού χώρου ως προς τις ενεργειακές ανάγκες της ΕΕ και τις προϋποθέσεις συμβολής της Ελλάδος και της Κύπρου προς την κατεύθυνση της μέγιστης και βέλτιστης δυνατής επίτευξης του στόχου της διαφοροποίησης. Εν παραλλήλω, αποκρυπτογραφούνται τα γεωοικονομικά οφέλη, τα οποία θα δύναντο να προκύψουν για την Ελλάδα και την Κύπρο. Η έννοια της γεωοικονομίας, όπως θα περιγραφεί εκτενέστερα εντός ακόλουθου υποκεφαλαίου, χρησιμοποιείται επί της παρούσης ως απαύγασμα του συγκερασμού πολιτικών-στρατηγικών και οικονομικών παραμέτρων κατά την ανάλυση της θέσης και του ρόλου ενός δρώντα.
Οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο[3]
Τρούλης 2
  1. Θεωρητικές επισημάνσεις
Πριν πραγματοποιηθεί αναφορά στο προκείμενο, ήτοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ανατολική Μεσόγειο και την Ελλάδα, οφείλουν να γίνουν ορισμένες θεωρητικές επισημάνσεις αναφορικά με την έννοια της γεωοικονομίας, την εγγενώς στρατηγική σημασία των υδρογονανθράκων, καθώς και την ιδιοσυστασία της μεταφοράς και εμπόρευσης του φυσικού αερίου κυρίως εν σχέσει με το πετρέλαιο. Οι εν λόγω επισημάνσεις συμβάλλουν προς την υπογράμμιση της σημασίας των πραγματευόμενων ζητημάτων υπό όρους θεωρητικού κεκτημένου.
Η γεωοικονομία, σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Edward Luttwak, αντικατοπτρίζει τη συνέχιση της ύπαρξης του συγκρουσιογενούς διεθνούς σκηνικού και της εκδήλωσης ανταγωνιστικών σχέσεων υπό το μανδύα του οικονομικού και εμπορικού ανταγωνισμού.[4] Με άλλα λόγια, υπό γεωοικονομικούς όρους, ο συγκρουσιογενής χαρακτήρας του διεθνούς συστήματος ανάγεται πλέον στο επίπεδο χρήσης οικονομικών μέσων προς επίτευξη στρατηγικών σκοπών και το εθνικό συμφέρον υλοποιείται υπό τη συγκεκριμένη πραγματικότητα. Παραφράζοντας την κλασική ρήση του Carl Von Clausewitz, δύναται να λεχθεί ότι «η γεωοικονομία είναι, εν πολλοίς, η συνέχιση του αρχέγονου ανταγωνισμού μεταξύ των εθνών με νέα βιομηχανικά μέσα».[5] Τα μερίσματα επί της παγκόσμιας αγοράς έχουν ουσιαστικά αποκτήσει διακριτή σημασία εντός των πλαισίων της στρατηγικής σκοποθεσίας των κρατών. Οι γεωοικονομικού χαρακτήρα συντελεστές ισχύος περιλαμβάνουν «τις πρώτες ύλες, τον πληθυσμό, τη βιομηχανική δυνατότητα, καθώς και το επίπεδο της επιστημονικής και της τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας».[6] Η έννοια της γεωοικονομίας αποτελεί την πλέον απτή απόδειξη συνύπαρξης της πολιτικής και της οικονομίας, καθότι αποκρυπτογραφεί την οικονομική ισχυροποίηση ως πυλώνα πολιτικής και στρατηγικής υπεροχής και προς τούτο, τίθεται στο επίκεντρο πολιτικής συμπεριφοράς και της στρατηγικής σκοποθεσίας ενός κρατικού δρώντα.
Εξάρτηση των ευρωπαϊκών κρατών από το ρωσικό φυσικό αέριο[22]
Η συγκεκριμένηΤρούλης 3 ταύτιση της πολιτικής και της οικονομίας αποτελεί την εξήγηση της ίδιας της έννοιας της ενεργειακής ασφάλειας, καθότι ένας οικονομικός συντελεστής ισχύος, όπως η ενέργεια, συνδέεται με το ζήτημα της ασφάλειας. Η ενεργειακή πολιτική συνιστά μείζονα πτυχή της υψηλής στρατηγικής, η  οποία εξ αντικειμένου σκοπεύει στην υλοποίηση των εθνικών συμφερόντων μέσω της αποκρυστάλλωσης των σκοπών και των μέσων του κράτους. Κατά τον Liddell Hart, ο ρόλος της υψηλής στρατηγικής συνδέεται άρρηκτα με τη διαδικασία της εσωτερικής εξισορρόπησης, ήτοι την κινητοποίηση των κατεχομένων πόρων και δη των οικονομικών μέσων και του ανθρώπινου δυναμικού προς το σκοπό υλοποίησης ενός πολιτικού αποτελέσματος.[7] Προς τούτο, ο αδιάληπτος ενεργειακός εφοδιασμός αποκτά τεράστια σημασία για το κράτος. Όσον αφορά την έννοια της ενεργειακής ασφάλειας, επ’ αυτής αντικατοπτρίζεται το σύνολο των ευαισθησιών ενός κράτους κατά τη χάραξη της υψηλής στρατηγικής. Εξάλλου, η ίδια η έννοια της ασφάλειας συνυφαίνεται με το ύψιστο συμφέρον της επιβίωσης και άρα, καθ’ εαυτής της ύπαρξης του κράτους, καθώς αντικατοπτρίζει το σύνολο των πρωτοβουλιών και των μέσων προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.[8]Αναπόσπαστα συνεκτιμώμενα μέσα είναι οι ενεργειακοί πόροι. Σύμφωνα με τον Raymond Aron, «το σύνολο των υλικών μέσων, το οποίο χρειάζεται ένα κράτος για να διασφαλίσει την ύπαρξη και την ευημερία του» συνιστά τους πόρους του.[9] Όντας αναμφίλεκτα ταυτισμένη με τις αλληλεπιδράσεις των δρώντων σε διεθνές επίπεδο, η ενεργειακή ασφάλεια αφορά την προστασία του εθνικού εισοδήματος έναντι είτε τυχουσών αυξομειώσεων των τιμών των ενεργειακών προϊόντων είτε διαταράξεων της ομαλής φυσικής πρόσβασης σε αυτά.
Οι αγωγοί του φυσικού αερίου, οι οποίοι διαπερνούν το ουκρανικό έδαφος[23]
ΤρούληςςΑκολούθως, η εστίαση επί της εκμετάλλευσης και της διαμετακίνησης του φυσικού αερίου υπογραμμίζει κατάτι περισσότερο τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας εξαιτίας μίας βασικής παραμέτρου πέραν καθ’ εαυτού του χαρακτήρα των ευρημάτων της Ανατολικής Μεσογείου. Ενόσω η τεχνολογία του υγροποιημένου φυσικού αερίου (Liquefied Natural Gas – LNG) δεν είναι ακόμη ευρέως χρησιμοποιούμενη, το φυσικό αέριο εμπορεύεται κατά βάση μέσω διμερών συμφωνιών παραγωγού και καταναλωτή, διακινείται κυρίως μέσω αγωγών και προς τούτο, αποτελεί ευεπίφορο πεδίο επί τω σκοπώ χειραγώγησης και αύξησης πολιτικής επιρροής. Εξεναντίας, το πετρέλαιο διακινείται στις διεθνείς αγορές κατά τρόπο εγγύτερο προς τη λογική της οικονομίας της αγοράς και της πολυμερούς ελεύθερης εμπορικής συνεργασίας,[10] δίχως να αγνοούνται οι περιπτώσεις κατά τις οποίες κράτη είναι μακροχρόνια δεσμευμένα μέσω συμφωνιών ή της ανάγκης απόσβεσης μίας μεγάλης αρχικής επένδυσης στην εισαγωγή ποσοτήτων πετρελαίου μέσω αγωγών. Καθότι η αδιάληπτη παροχή των ενεργειακών προϊόντων στηρίζει την οικονομική ανάπτυξη στο εσωτερικό των κρατών-παραγωγών, τα εν λόγω κράτη επιθυμούν να πολλαπλασιάζουν τους συνεργαζόμενους εταίρους τους τόσο σε επίπεδο αγοραστών όσο και σε επίπεδο κρατών διέλευσης (transit countries).[11] Ενδεικτικό παράδειγμα έχει αποτελέσει η ρωσική ενεργειακή στρατηγική αναφορικά με τις προσπάθειες απαγκίστρωσης της Μόσχας από τη μονομερή εξάρτηση από την Ουκρανία ως κράτος διέλευσης των υδρογονανθράκων προς την ευρωπαϊκή αγορά και η υλοποίηση του Nord Stream – ήτοι του υποθαλάσσιου αγωγού, ο οποίος συνδέει απευθείας την Ρωσία και τη Γερμανία, στη Βαλτική Θάλασσα – προς την εν λόγω κατεύθυνση.
Εκ των ανωτέρω, τεκμαίρεται ότι τα ενεργειακά προϊόντα και εν προκειμένω το φυσικό αέριο συνιστούν στρατηγικά αγαθά για τη βιωσιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης και κατ’ επέκταση για την επιβίωση των κρατών-μελών της ΕΕ. Τα στρατηγικά αγαθά ορίζονται ως εκείνα «για τα οποία η οριακή ελαστικότητα ζήτησης είναι εξαιρετικά χαμηλή και δεν υπάρχει κάποιο άμεσα διαθέσιμο υποκατάστατο (substitute)».[12] Υπό τους στενούς όρους του διεθνούς εμπορίου, τα στρατηγικά αγαθά αποτελούν τα απαραίτητα στοιχεία κατά τη διαμόρφωση της στρατηγικής, ιδιαιτέρως όταν είναι σχετικά αδύνατον να παραχθούν στο εσωτερικό, τουλάχιστον σε επαρκείς ποσότητες. Τοιουτοτρόπως, η παροχή ενός στρατηγικού αγαθού δύναται να αντικατοπτρίζει σχέση εξάρτησης μεταξύ του καταναλωτή και του παραγωγού, ιδιαιτέρως κατά την περίπτωση που ο παραγωγός εξάγει το στρατηγικό αγαθό προς διαφοροποιημένους προορισμούς και έχει επιτύχει, υπό αυτή την έννοια, το στρατηγικό σκοπό της διαφοροποίησης μόνο από πλευράς του.
  1. Η ευρωπαϊκή διάσταση
Όπως έχει ήδη περιγραφεί, η επίτευξη της μέγιστης δυνατής διαφοροποίησης των παραγωγών και των διόδων, διαμέσου των οποίων εισάγεται το φυσικό αέριο στην Ευρώπη, αποτελεί κεντρικό διακύβευμα των πολιτικών των κρατών-μελών και εν γένει της ΕΕ.[13] Προς τούτο, η εν λόγω προτεραιότητα ευρίσκεται σε διακριτή θέση εντός της ημερήσιας διάταξης της Ένωσης, ενώ το εν λόγω γεγονός τεκμαίρεται διαμέσου συγκεκριμένων παραμέτρων, τόσο θεωρητικών όσο και πραγματολογικών.[14]
Πρώτον, το φυσικό αέριο συνιστά στρατηγικό αγαθό για την ΕΕ, δεδομένο το οποίο ενισχύεται εξαιτίας της ανεπαρκούς και διαρκώς μειούμενης εσωτερικής παραγωγής, της αυξανόμενης κατανάλωσης, καθώς και της διαθεσιμότητας εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Πράγματι, κατά τα τελευταία έτη, η ανάπτυξη των εναλλακτικών πηγών ενέργειας, όπως της αιολικής, της ηλιακής ή της βασισμένης σε βιομάζα, είναι εντυπωσιακή αλλά όχι στο βαθμό κατά τον οποίο να δύναται να εξυπηρετήσει την κατακόρυφη άνοδο στην κατανάλωση. Προς τούτο, η ενεργειακή συνεργασία με την Ρωσία, σε βαθμό θεμελίωσης μονοπωλιακών πρακτικών προέκυψε ως «μονόδρομος» για τουλάχιστον ορισμένα κράτη-μέλη ιδίως της Ανατολικής Ευρώπης. Ακριβώς εξαιτίας της ευαισθησίας της ΕΕ όσον αφορά ζητήματα μονοπωλίων και εύρυθμης λειτουργίας της οικονομίας της αγοράς, η θεμελιωμένη εν πολλοίς εξαρτησιακή ενεργειακή σχέση με τη Μόσχα κρίνεται ως ανεπιθύμητη και κατά το πλείστον αποφευκτέα. Είναι ενδεικτικό ότι, εντός των συμπερασμάτων της Συνόδου της Βουδαπέστης με αντικείμενο την υλοποίηση του αγωγού φυσικού αερίου ‘Nabucco’ στις 27 Ιανουαρίου 2009, επισημάνθηκε η «τεράστια σημασία της διαφοροποίησης των πηγών, των αγορών και των διόδων των υδρογονανθράκων επί τη βάσει των αρχών της οικονομίας της αγοράς, της διαφάνειας, της αξιοπιστίας, της προβλεψιμότητας [σ.σ. αδιάκοπης και σταθερής λειτουργίας], του ελεύθερου ανταγωνισμού και των αμοιβαίων οφελών, καθώς επίσης και επί της ανεμπόδιστης και ασφαλούς παροχής φυσικού αερίου για τις εγχώριες αγορές του συνόλου των κρατών με ανταγωνιστικές τιμές και προϋποθέσεις».[15]
Δεύτερον, όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι γεωοικονομικές παράμετροι είναι αξιοσημείωτα κρίσιμες. Υπό το εν λόγω πρίσμα, η συζήτηση περί των ζητημάτων της ενεργειακής ασφάλειας αντικατοπτρίζει και αφορά την ισχύ και το βαθμό επιρροής, που τα ευρωπαϊκά κράτη δύνανται να ασκούν σε πλανητικό επίπεδο. Η βιωσιμότητα της οικονομικής, αγροτικής και βιομηχανικής ανάπτυξης κρίνεται από το βαθμό κατά τον οποίο ένας δρών διαθέτει ομαλή και απρόσκοπτη πρόσβαση στις αναγκαίες πρώτες ύλες, οι οποίες τοιουτοτρόπως συνεισφέρουν προς την υλοποίηση του εθνικού συμφέροντος.[16] Διαμέσου της – γεωοικονομικής – δεύτερης παραμέτρου, προκύπτει ότι η προτεραιότητα της διαφοροποίησης σχετίζεται με τον πυρήνα των συμφερόντων των κρατών-μελών, ήτοι την επιβίωση και διεύρυνση της ευμάρειας. Άλλωστε, η ενέργεια συνιστά έναν κρίσιμο συντελεστή ισχύος για το κράτος και τούτο διαφαίνεται μέσω αφ’ ενός της συμβολής της στην οικονομική ανάπτυξη και εν γένει ισχυροποίηση και αφ’ ετέρου της δυνατότητας λειτουργίας της ως μέσο-εργαλείο άσκησης πολιτικής και χάραξης στρατηγικής.[17]
Η τρίτη παράμετρος, συντελούσα στην ανάγκη της διαφοροποίησης, αφορά τις εσωτερικές δυνατότητες της ΕΕ, ήτοι την ίδια παραγωγή των κρατών-μελών, η οποία κινείται σταθερά πτωτικά κατά τα τελευταία έτη. Η πλέον σημαίνουσα ευρωπαϊκή περιοχή εκμετάλλευσης είναι στη Βόρειο Θάλασσα με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, την Ολλανδία, δευτερευόντως τη Γερμανία, αλλά και τη Νορβηγία ως μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, να συνιστούν μείζονες παραγωγούς. Το 1999 υπήρξε το έτος, κατά το οποίο η παραγωγή έφθασε στην κορυφή (output peak) και έκτοτε βαίνει μειούμενη επηρεάζοντας όχι μόνο το εμπορικό ισοζύγιο των κύριων παραγωγών, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, αλλά και τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου στο εσωτερικό της ΕΕ. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο υπήρξε αυτάρκες για σειρά δεκαετιών, προχώρησε σε εισαγωγές, για πρώτη φορά, το 2004 ικανοποιώντας το 1% της εσωτερικής ζήτησής του, ενώ έχει διατυπωθεί η ανησυχητική πρόβλεψη ότι, το 2030, το αντίστοιχο νούμερο θα εκτοξευθεί στο 75%.[18] Επιπρόσθετη αρνητική πρόβλεψη αναφέρει ότι ανεξαρτήτου του γεγονότος ότι 14 δισεκατομμύρια λίρες Αγγλίας επενδύθηκε με άξονα τη διεύρυνση της παραγωγής το 2013, «η συντήρηση και οι επισκευές κοστίζουν περαιτέρω 9 δισεκατομμύρια».[19] Κατά συνέπεια, ακόμη και ο μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου μεταξύ των κρατών-μελών της Ένωσης διαφαίνεται να καθίσταται ολοένα και περισσότερο εξαρτημένος από εισαγωγές από τρίτες χώρες.
Η τέταρτη παράμετρος είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την προηγούμενη και συνίσταται στην αυξανόμενη εσωτερική κατανάλωση, η οποία δε δύναται να καλυφθεί από τη διαρκώς μειούμενη εσωτερική παραγωγή. Η οικονομική βιωσιμότητα ταυτίζεται με την ομαλή και σταθερή πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους, όπως το φυσικό αέριο. Η κατανάλωση φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 30% κατά τη δεκαετία του 1990, οπότε και ξεκίνησε η κορύφωση της σύσφιξης των ενεργειακών σχέσεων με την Ρωσία. Κατά την ίδια περίοδο, περιβαλλοντικές ανησυχίες έθεσαν στις καλένδες οιεσδήποτε σκέψεις αναφορικά με ενδεχόμενη περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας ή διεύρυνση της χρήσης του πετρελαίου, το οποίο είναι μία εξαιρετικά ρυπογόνα καύσιμη ύλη για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – κυρίως της αιολικής και της ηλιακής – αποδείχθηκε αξιοσημείωτα βραδεία διαδικασία σε βαθμό κατά τον οποίο δε δύνατο να εξυπηρετήσει την αυξανόμενη ζήτηση. Ενδεικτικά, αξίζει να τονισθεί ότι η ποσότητα φυσικού αερίου των περίπου 209 εκατομμυρίων τόνων ισοδυνάμων πετρελαίου (Mtoe – Million tonnes of oi equivalent) της εσωτερικής κατανάλωσης του 1990 σημείωσε ραγδαία άνοδο στους 387 εκατομμύρια τόνους το 2013.[20] Υπό το συγκεκριμένο πρίσμα, η διαρκώς μειούμενη εσωτερική παραγωγή κλήθηκε να καλύψει τη διαρκώς αυξανόμενη εσωτερική ζήτηση.
Πέμπτον, το γεγονός ότι η αυξανόμενη ζήτηση από πλευράς των κρατών-μελών της ΕΕ ικανοποιείται από την Ρωσία και ασταθή κράτη διαμετακόμισης, όπως η Ουκρανία, συμβάλλει στην υπογράμμιση της ανάγκης διαφοροποίησης. Η ανησυχία, σύμφωνα με την οποία η ενεργειακή εξάρτηση δύναται να μετατραπεί σε πολιτικό ή και στρατηγικό πρόβλημα, είναι έκδηλη με διακριτό παράδειγμα εκείνο των ρωσοουκρανικών σχέσεων. Οι εν λόγω προβληματικές σχέσεις έχουν κυμανθεί από τη διαφωνία του 2009 σχετικά με χρέη του Κιέβου προς τη Μόσχα έως την προσάρτηση της Κριμαίας από τη δεύτερη και τα ερωτήματα ως προς ενδεχόμενη – έστω έμμεση – εμπλοκή στις ταραχές της Ανατολικής Ουκρανίας μεταξύ της επίσημης κυβέρνησης και ρωσόφωνων ανταρτών. Τοιουτοτρόπως, πέραν της υπονόμευσης βασικών αρχών της ΕΕ ως προς την οικονομία της αγοράς και της ανάγκης εμπέδωσης ανταγωνιστικού οικονομικού περιβάλλοντος, η ευρεία εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει οδηγήσει πλειστάκις στον περιορισμό της ασφαλούς παροχής προς τις καταναλώτριες χώρες. Τέτοιου είδους εντάσεις όπως οι ρωσοουκρανικές, καθώς και οι συνέπειές τους επί των κρατών-μελών, έχουν αποδειχθεί σημαντικά εμπόδια προς την ενίσχυση της ευρωρωσικής ενεργειακής συνεργασίας. Σημειώνεται ενδεικτικά ότι περίπου το 80% των ρωσικών παραδόσεων φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά διασχίζει το ουκρανικό έδαφος, ενώ η εξάρτηση ορισμένων κρατών-μελών αγγίζει ποσοστά όπως 89% για τη Βουλγαρία και 100% για τη Σλοβακία.[21] Για αυτό το λόγο, η πολιτική και στρατηγική αστάθεια σε εμβόλιμα κράτη μεταξύ της Ρωσίας και των κρατών-μελών της ΕΕ ταυτίζεται συχνά με πλήγματα εις βάρος της ύψιστης προτεραιότητας της ενεργ
ειακής ασφάλειας.
Η έκτη και τελευταία παράμετρος σχετίζεται με την αποσταθεροποίηση στην περιφέρεια της ευρωπαϊκής ηπείρου. Το πλέον ενδεικτικό τέτοιου είδους παράδειγμα αφορά τη Βόρειο Αφρική ως μία δυνητική περιοχή παραγωγής φυσικού αερίου, το οποίο θα συνέβαλε στην εξυπηρέτηση των αυξανόμενων ευρωπαϊκών αναγκών. Ωστόσο, το ξέσπασμα των γεγονότων της Αραβικής Άνοιξης στην Τυνησία στις 19 Δεκεμβρίου 2010 και η ευρύτερη εξάπλωσή τους έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης μίας τέτοιας επιλογής. Η Λιβύη – μέσω του «Πράσινου Αγωγού» (Green Stream) – μεταφέρει ήδη φυσικό αέριο με προορισμό τη Νότιο Ιταλία, αλλά το τέλος του εμφυλίου πολέμου και ο θάνατος του άλλοτε δικτάτορα Muammar Qaddafi έχει σηματοδοτηθεί με την είσοδο της χώρας στο απόλυτο χάος και την αμφισβήτηση ακόμη και της εδαφικής συνοχής της. Οι εν λόγω εξελίξεις έχουν θέσει στις καλένδες όσες επενδύσεις προγραμματίζονταν επί των κοιτασμάτων φυσικού αερίου, τα οποία είναι ούτως ή άλλως σχετικά περιορισμένα τοποθετώντας τη Λιβύη στην 45η θέση της παγκόσμιας κατάταξης μεταξύ των παραγωγών.[24]
Συνακολούθως, αποκρυσταλλώνεται το γενικό συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο η εγγενής σημασία των ενεργειακών προϊόντων, οι γεωοικονομικές παράμετροι, η περιορισμένη εσωτερική παραγωγή, η αυξανόμενη εσωτερική ζήτηση, η γεωπολιτική αστάθεια επί της ρωσοουκρανικής διαμετακομιστικής οδού και η γενικότερη αποσταθεροποίηση στη Βόρειο Αφρική, αλλά και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έχουν καταστήσει τη διαφοροποίηση των παραγωγών και των διόδων ενεργειακού εφοδιασμού μία πολιτική στόχευση άμεσης προτεραιότητας. Προς τούτο, η εύρεση εναλλακτικών παρόχων και διόδων, οι οποίοι έστω θα μείωναν το βαθμό εξάρτησης των κρατών-μελών, αποτελεί μείζον διακύβευμα για τους διακυβερνητικούς και υπερεθνικούς λήπτες των αποφάσεων της ΕΕ.
  1. Η θέση και ο ρόλος της Ελλάδος και της Κύπρου
Μέσω της αναφοράς στον «ελληνικό χώρο» αναγνωρίζεται και υπογραμμίζεται η διαφορετική ερμηνευτική σκοπιά της έννοιας του «ελλαδικού χώρου». Τοιουτοτρόπως, εντός του παρόντος κειμένου, η έννοια του «ελληνικού χώρου» επικαλύπτει τη γεωγραφική ζώνη Ελλάδος και Κύπρου εν τω συνόλω της, ήτοι από τα σημεία παραγωγής και εκμετάλλευσης στην Ανατολική Μεσόγειο έως τον θαλάσσιο και ηπειρωτικό ελλαδικό χώρο διαμέσου του οποίου υπάρχει η δυνατότητα διαμετακόμισης του παραγόμενου φυσικού αερίου. Τα αποδεδειγμένα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου υπολογίζονται περί τα 122 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (Trillion cubic feet
– Tcf) και το μεγαλύτερο μερίδιο ευρίσκεται εντός της ισραηλινής ΑΟΖ με μείζονα πεδία εκμετάλλευσης το Tamar και το Leviathan.[25] Είναι διακριτό ότι το δυναμικό της Ανατολικής Μεσογείου δε δύναται να συγκριθεί με εκείνο της Ρωσίας, η οποία διαθέτει 1.680 αποδεδειγμένα τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και κατ’ επέκταση, ο πλήρης εξοβελισμός της Ρωσίας καθιστά αδύνατη την εξασφάλιση αυτάρκειας για μακρύ χρονικό ορίζοντα για την ΕΕ.[26]
Ωστόσο, όπως έχει ήδη τονισθεί, στόχος της προτεραιότητας της διαφοροποίησης αποτελεί η ελάφρυνση και η μείωση της εξάρτησης της ΕΕ ει δυνατόν περισσότερο. Τοιουτοτρόπως, τα αποθέματα της Ανατολικής Μεσογείου, δεδομένου ότι η παραγωγή της Βορείου Θάλασσας ευρίσκεται σε κάμψη, δύνανται να αποκτήσουν συμπληρωματικό ρόλο επί τω σκοπώ της βέλτιστης διαχείρισης κρίσεων παρόμοιων της ρωσοουκρανικής του 2009. Από τη μία πλευρά, πρόκειται για αποθέματα ευρισκόμενα εντός της κυπριακής ΑΟΖ και κατ’ επέκταση, εντός της ΑΟΖ ενός σταθεροποιημένου κράτους-μέλους της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, τα μεγαλύτερα κοιτάσματα ευρίσκονται εντός της ισραηλινής ΑΟΖ, ήτοι υπό την αποκλειστική διαχείριση από ένα κράτος φίλιο προς την ΕΕ, το οποίο στηρίζεται σε κράτη-μέλη, όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, προκειμένου να καταφέρει να εξάγει προς τις αγορές της δύσης.
Ο ελληνικός χώρος, κατά συνέπεια, αποκτά διφυή σημασία τόσο ως πεδίο παραγωγής όσο και ως περιοχή διέλευσης. Έχει ήδη προταθεί ο αγωγός East Med, ο οποίος θα δύνατο να μεταφέρει 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (billion cubic meters – bcm) σε μήκος 1.700 χιλιομέτρων εκτεινόμενων – μεταξύ άλλων – στο βυθό της θαλάσσιας περιοχής Κύπρου-Κρήτης.[27] Επίσης, αν και οι εργασίες έχουν ανασταλεί επί της παρούσης, εντός του 2013, ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής ενός τερματικού σταθμού στον κυπριακό λιμένα του Βασιλικού από τη γαλλική Total επί τω σκοπώ υγροποίησης του φυσικού αερίου και μεταφοράς μέσω πλοίων στις ευρωπαϊκές αγορές. Οι εν λόγω ποσότητες LNG
θα άγγιζαν τα 20,4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως προσφέροντας – μεταξύ άλλων – νέες επενδυτικές ευκαιρίες για τον ελληνικό εφοπλισμό.[28]
Ο υποθαλάσσιος αγωγός East Med[29]
Σε οιαδήποτε περίπτωση, η σημαΤρούληςςςσία του ελληνικού χώρου υπογραμμίζεται εξαιτίας της απουσίας εναλλακτικών επιλογών για τη διαμετακόμιση του φυσικού αερίου της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου. Εντός ενός συστήματος διακρατικών σχέσεων μηδενικού αθροίσματος, η θέση και ο ρόλος ενός δρώντα είναι αντιστρόφως ανάλογος των άμεσων ανταγωνιστών του. Σε αυτή την κατεύθυνση, η μοναδική διακριτή εναλλακτική επιλογή είναι αυτή της Τουρκίας, αλλά κρίνεται ως προβληματική για συγκεκριμένους λόγους. Πρώτον, η Τουρκία αδυνατεί να υιοθετήσει εποικοδομητική στάση όσον αφορά την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και τη δίκαιη επίλυση του Κυπριακού προβλήματος. Υπό το συγκεκριμένο πλαίσιο, δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία αποτελεί κράτος-μέλος της ΕΕ στην οποία η Άγκυρα επιθυμεί να ενταχθεί. Δεύτερον, δείχνει απρόθυμη να εγκολπώσει το κοινοτικό κεκτημένο (acquis communautaire) αναφορικά με την αγορά ενέργειας στο εσωτερικό της. Μάλιστα, η εν λόγω ασυμβατότητα κατέστη ευκρινής κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την υλοποίηση του αγωγού Nabucco επί του αερίου του οποίου η Τουρκία ζήτησε το δικαίωμα μεταπώλησης σε ποσοστό 15%, ενώ ο Recep Tayyip Erdoğan έφθασε να χρησιμοποιήσει τον αγωγό ως μέσο πίεσης με σκοπό την ένταξη στην ΕΕ.[30] Τρίτον, η Τουρκία δεν έχει καταφέρει η ίδια να διαφοροποιήσει τους προμηθευτές της σε φυσικό αέριο όντας εξαρτημένη κατά 66% από την Ρωσία μέσω του αγωγού του Ευξείνου Πόντου ‘Blue Stream’, ενώ το συγκεκριμένο ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί κατόπιν των υπογεγραμμένων συμφωνιών εντός των πλαισίων της επίσκεψης του Ρώσου Προέδρου Vladimir Putin στην Άγκυρα το Δεκέμβριο του 2014.[31]
Η εξάρτηση της Τουρκίας από το ρωσικό φυσικό αέριο συνιστά ένα σημαντικό ζήτημα, του οποίου οι παράμετροι είναι αξιοσημείωτα διαφορετικές εν σχέσει, επί παραδείγματι, με την Ελλάδα. Η οικονομική ανάπτυξη της τελευταίας δεκαετίας στην Τουρκία έχει στηριχθεί, εν πολλοίς, στη διεύρυνση της πρωτογενούς παραγωγικής βάσης. Η ραγδαία άνοδος της βιομηχανίας έχει ταυτιστεί με τη δυνατότητα πρόσβασης σε φθηνές πρώτες ύλες και σταθερή ενεργειακή τροφοδοσία. Όπως φαίνεται στον παρατιθέμενο πίνακα, η βιομηχανία αποτελεί τον πρώτο τομέα όσον αφορά την απορρόφηση του εισαγόμενου φυσικού αερίου δεσμεύοντας τους 57,493 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμους πετρελαίου από τους συνολικά 120,15 για το έτος 2010. Ακολουθούν, για το ίδιο έτος, η οικιακή χρήση με 33,193 εκατομμύρια τόνους, οι μεταφορές με 21,722, η αγροτική χρήση με 5,862 και λοιπές χρήσεις με 1,89.[32] Ακριβώς για τους ανωτέρω λόγους, η Τουρκία καθίσταται ιδιαιτέρως επιρρεπής σε ενδεχόμενες μεταβολές της ρωσικής ενεργειακής πολιτικής, γεγονός το οποίο δεν την κατατάσσει μεταξύ των βέλτιστων επιλογών για την υλοποίηση των κοινοτικών προτεραιοτήτων.
Ενεργειακή ζήτηση ανά οικονομικό κλάδο στην Τουρκία (κατ’ αντιστοιχία με εκατομμύρια τόνους πετρελαίου)[33]
Βιομηχανία Οικιακή χρήση Μεταφορές Γεωργία Λοιποί Σύνολο
1995 18,181 17,475 10,827 2,79 1,514 50,787
1997 22,779 21,374 12,209 3,12 0,158 61,040
1999 26,576 23,021 13,512 3,485 1,604 68,205
2001 30,815 24,708 14,842 3,87 1,651 75,883
2003 35,49 26,414 16,146 4,275 1,7 84,024
2005 40,764 28,238 17,564 4,724 1,75 93,037
2007 46,863 30,125 19,122 5,15 1,8 103,068
2010 57,493 33,193 21,722 5,862 1,89 120,15
Μερίδιο εκάστου ενεργειακού πόρου επί της εσωτερικής κατανάλωσης στην Τουρκία (ποσοστιαία απεικόνιση)[34]
1990 1995 2000 2010 2020
Άνθρακας 22,7 17,6 19 20,5 36
Πετρέλαιο 48,3 50,4 46,5 35,7 27,6
Φυσικό αέριο 0,1 6,1 9,7 16,4 10,9
Ηλεκτρικό ρεύμα 6,3 11,4 13,9 17,7 18,9
Λοιποί 28,1 14,5 10,9 9,7 6,6
  1. Συμπεράσματα
Εντός του παρόντος κειμένου, πραγματοποιήθηκε μια προσπάθεια αποκρυπτογράφησης της σημασίας της αρχής της διαφοροποίησης για τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τον ρόλο, τον οποίο δύνανται να διαδραματίσουν η Ελλάδα και η Κύπρος με άξονα αναφοράς τα κοιτάσματα του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Υπό το συγκεκριμένο πλαίσιο, σημειώθηκαν οι λόγοι της επιτακτικότητας επίτευξης του στόχου από μέρους της ΕΕ. Επίσης, έγιναν ορισμένες θεωρητικές επισημάνσεις αναφορικά με το περιεχόμενο και τη σημασία των εννοιών της γεωοικονομίας, της ενεργειακής ασφάλειας, καθώς και της ιδιοσυστασίας της εμπόρευσης του φυσικού αερίου, προκειμένου να τονισθεί η αξία της εν λόγω συζήτησης. Εν παραλλήλω, σκοπός ήταν να καταγραφεί ο τρόπος μέσω του οποίου η συζήτηση περί της προτεραιότητας της διαφοροποίησης δεν είναι αμιγώς οικονομική ή ενεργειακή, αλλά και βαθύτατα πολιτική και στρατηγική.
Ο ενιαίος χώρος της Ελλάδος και της Κύπρου, ήτοι ο ελληνικός όπως καταγράφεται εντός του παρόντος κειμένου, συνιστά τη μοναδική γεωγραφική ζώνη της περιοχής, η οποία είναι σταθεροποιημένη, συναποτελείται από δύο κρατικές οντότητες ενταγμένες στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και άρα, έχουσες εγκολπώσει πλήρως το κοινοτικό κεκτημένο σχετικά με την ενεργειακή πολιτική, ενώ δεν έχουν εξαρτήσει την οικονομική βιωσιμότητά τους στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Οι τεχνικές δυνατότητες παραγωγής και εμπόρευσης του φυσικού αερίου της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου διαμέσου είτε σταθμού LNG στο λιμένα του Βασιλικού είτε υποθαλάσσιου αγωγού με κατεύθυνση την Κρήτη και τον ηπειρωτικό ελλαδικό χώρο υπογραμμίζουν τη δυνατότητα της Ελληνικής και της Κυπριακής Δημοκρατίας να αποκτήσουν τη θέση και τον ρόλο της συμπληρωματικής «τέταρτης αρτηρίας» της ΕΕ μετά τη Βόρειο Θάλασσα, τη Βόρειο Αφρική και την Ρωσία. Αντιστρόφως, η αξία μίας συγκεκριμένης πολιτικής και οικονομικής πλεύσης τονίζει τη θέση, τον ρόλο και τη βούληση των ευρωπαϊκών μεγάλων δυνάμεων να εισέλθουν και να παρέμβουν εποικοδομητικά εντός των παρυφών μίας φλεγόμενης και αναδιατασσόμενης γεωγραφικής περιφέρειας. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους ανωτέρου λόγους και υπό την αίρεση των τεχνικών και των επενδυτικών παραμέτρων, οι οποίες δε δύνανται να εξετασθούν εντός του παρόντος, ο ελληνικός χώρος ευρίσκεται ενώπιον σημαινουσών γεωπολιτικών και γεωοικονομικών ευκαιριών.
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Μάρκος Τρούλης έλαβε το μεταπτυχιακό δίπλωμά του στις Ευρωπαϊκές Σπουδές από το London School of Economics και ολοκλήρωσε τη διδακτορική διατριβή του με τίτλο «Επιθετικός ρεαλισμός και τουρκική εξωτερική πολιτική: Το στρατηγικό βάθος του ενεργειακού συντελεστή ισχύος» στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Έχει διεξάγει έρευνα στο Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκό Μελετών, καθώς και στο κέντρο στρατηγικών μελετών Begin-Sadat (BESA) του Ισραήλ ως υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Δημοσιεύει κείμενά του σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά και ιστοσελίδες με πεδία ενδιαφέροντος την Τουρκία, τη θεωρία διεθνών σχέσεων, την ενεργειακή πολιτική και τις στρατηγικές σπουδές. Επί της παρούσης, είναι διδάσκων στα μεταπτυχιακά προγράμματα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Βιβλιογραφικές παραπομπές
Aron, R., 1966. Peace and war: A theory of international relations. New York: Doubleday & Company.
Bacik, G., 2001. The Blue Stream project, energy cooperation and conflicting interests. Turkish studies, 2 (2), σελ. 85-93.
Baldwin, D.A., 1985. Economic statecraft. New Jersey: Princeton university press.
Buzan, B., Waever, O. and De Wilde, J., 1998. Security: A new framework for analysis. London: Lynne Rienner publishers.
Cohen, A., 2007. Europe’s strategic dependence on Russian energy. The Heritage foundation: Backgrounder, 2083, σελ. 1-13.
Cohen, S., 1974. Geography and politics in a world divided. 2nd ed. Oxford: Oxford University press.
Council of the European Union, 2009. Nabucco summit (Budapest, January 2009) – Information from the Hungarian delegation. Document 6252/09 published in Brussels on February 12, 2009.
Eurostat, 2015a. Energy security strategy. [Online] Brussels: European Commission. Διαθέσιμο στο:https://ec.europa.eu/energy/en/topics/energy-strategy/energy-security-strategy [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
Eurostat, 2015b. Supply, transformation and consumption of gas – annual data. [Online] Brussels: European Commission. Διαθέσιμο στο: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nrg_103a&lang=en [Τελευταία πρόσβαση 4 Οκτωβρίου 2015].
Gilpin, R., 2008. Παγκόσμια πολιτική οικονομία: Η διεθνής οικονομική τάξη. Αθήνα: Ποιότητα.
Grieco, J., 1988. Anarchy and the limits of cooperation: a realist critique of the newest liberal institutionalism. International organization, 42 (3), σελ. 485-507.
Grygiel, J.J., 2006. Great power and geopolitical change. Baltimore: The John Hopkins University press.
Hart Energy, 2013. East Mediterranean finds reveal area’s gas potential. [Online] Houston: Hart Energy. Διαθέσιμο στο: http://www.epmag.com/east-mediterranean-finds-reveal-areas-gas-potential-699581 [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
Ήφαιστος, Π., 2005. Ιστορία, θεωρία και πολιτική φιλοσοφία των διεθνών σχέσεων. 7η εκδ. Αθήνα: Ποιότητα.
Ιγνατίου, Μ., 2014. Νέος αγωγός από Ισραήλ μέσω Κύπρου και Κρήτης. [Online] Mignatiou.com. Διαθέσιμο στο: http://mignatiou.com/2014/11/i-energia-allazi-ti-mesogio-neos-agogos-apo-israil-meso-kiprou-ke-kritis/ [Τελευταία πρόσβαση 25 Οκτωβρίου 2015].
Ifestos, P., 1987. European political cooperation: Towards a framework of supranational diplomacy? England: Gower publishers.
IGI-Poseidon S.A., 2014. Eastern Mediterranean pipeline. [Online] Athens: DEPA. Διαθέσιμο στο:http://www.depa.gr/uploads/files/poseidon/Eastmed%20pipeline%20for%20PCIs_ENG_final.pdf[Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
International Energy Agency, 2015. What is energy security? [Online] IEA. Διαθέσιμο στο:https://www.iea.org/topics/energysecurity/subtopics/whatisenergysecurity/ [Τελευταία πρόσβαση 22 Οκτωβρίου 2015].
Kardas, S., 2011. Turkish-Azerbaijani energy cooperation and Nabucco: Testing the limits of the new Turkish foreign policy rhetoric. Turkish studies, 12 (1), σελ. 55-77.
Knorr, K.E., 1975. The power of nations: The political economy of international relations. New York: Basic books.
LeBlanc, S., 2015. Russia, Ukraine and the weapon of energy. [Online] World Watch Today. Διαθέσιμο στο: http://worldwatchtoday.org/archives/2242 [Τελευταία πρόσβαση 24 Οκτωβρίου 2015].
Lee, H., 2009. Oil security and the transportation sector. Εντός του: K.S. Gallagher, ed. 2009. Acting in time on energy policy. Washington: Brookings institution press, σελ. 56-88.
Luttwak, E.N., 1990. From geopolitics to geo-economics: Logic of conflict, grammar of commerce. The national interest, 20, σελ. 17-23.
Mearsheimer, J., 1995. The false promise of international institutions. International security, 19 (3), σελ. 5-49.
Ministry of energy, commerce, industry and tourism, 2013. Vassilikos energy center. [Online] Nicosia: Republic of Cyprus. Διαθέσιμο στο:http://www.mcit.gov.cy/mcit/mcit.nsf/All/02B6E904DE1DC822C2257B2100257B20?OpenDocument [Τελευταία πρόσβαση 3 Οκτωβρίου 2015].
Παρίσης, Ι., 2011. Παράγοντες ισχύος στο διεθνές σύστημα. Αθήνα: Ινφογνώμων.
Platias, A.G. and Koliopoulos, C., 2010. Thucydides on strategy: Grand strategies in the Peloponnesian war and their relevance today. London: Hurst and company.
Powell, R., 1991. Absolute and relative gains in international relations theory. The American political science review, 85 (4), σελ. 1303-1320.
Regional Energy News, 2014. Eastern Mediterranean: Deals in the making. [Online] Oil Gas Mediterranean. Διαθέσιμο στο: http://www.oilandgasmediterranean.com/?p=151 [Τελευταία πρόσβαση 24 Οκτωβρίου 2015].
Shaffer, B., 2009. Energy politics. Philadelphia: University of Pennsylvania press.
The Economist, 2015. Crude realities: The tumbling oil price piles more pressure on a sinking industry. [Online]. London: The Economist Newspaper. Διαθέσιμο στο:http://www.economist.com/news/britain/21640344-tumbling-oil-price-piles-more-pressure-sinking-industry-crude-realities [Τελευταία πρόσβαση 2 Οκτωβρίου 2015].
The UK Government, 2015. UKCS oil and gas production projections. [Online] London: Gov.uk. Διαθέσιμο στο:https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/414172/Production_prjections.pdf[Τελευταία πρόσβαση 6 Οκτωβρίου 2015].
The World Factbook, 2015. Natural gas production. [Online] Virginia: Central Intelligence Agency (CIA). Διαθέσιμο στο: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
Toklu, E. et al., 2010. Energy production, consumption, policies and recent developments in Turkey. Renewable and sustainable energy reviews, 14, σελ. 1172-1186.
Tuathail, G.O., 2005. Critical geopolitics: The politics of writing global space. London: Routledge.
U.S. Energy Information Administration, 2014. Russia. [Online] EIA: Independent Statistics and Analysis. Διαθέσιμο στο: http://www.eia.gov/countries/country-data.cfm?fips=RS&trk=m [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
Waltz, K., 2011. Θεωρία διεθνούς πολιτικής. Αθήνα: Ποιότητα.
Weisenthal, J., 2014. Europe’s dependency on Gazprom in one chart. [Online] Business Insider. Διαθέσιμο στο: http://www.businessinsider.com/european-dependency-on-gazprom-2014-3[Τελευταία πρόσβαση 23 Οκτωβρίου 2015].
[1] Eurostat, 2015a. Energy security strategy. [Online] Brussels: European Commission. Διαθέσιμο στο: https://ec.europa.eu/energy/en/topics/energy-strategy/energy-security-strategy [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
[2] International Energy Agency, 2015. What is energy security? [Online] IEA. Διαθέσιμο στο:https://www.iea.org/topics/energysecurity/subtopics/whatisenergysecurity/ [Τελευταία πρόσβαση 22 Οκτωβρίου 2015].
[3] Regional Energy News, 2014. Eastern Mediterranean: Deals in the making. [Online] Oil Gas Mediterranean. Διαθέσιμο στο: http://www.oilandgasmediterranean.com/?p=151 [Τελευταία πρόσβαση 24 Οκτωβρίου 2015].
[4] Luttwak, E.N., 1990. From geopolitics to geo-economics: Logic of conflict, grammar of commerce. The national interest, 20, σελ. 17. Κατ’ αντιστοιχία, η μείζων έννοια της γεωπολιτικής αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση της διεθνούς κατανομής ισχύος και της γεωγραφικής θέσης. Τοιουτοτρόπως, η γεωπολιτική ως έννοια σχετίζεται με την επιρροή γεωγραφικών παραγόντων, όπως «η γεωγραφική θέση, το κλίμα, οι πρώτες ύλες, ο πληθυσμός και η γεωμορφολογία», επί της κρατικής συμπεριφοράς και της κατάταξης του δρώντα επί της κλίμακας ισχύος. Cohen, S., 1974. Geography and politics in a world divided. 2nd ed. Oxford: Oxford University press. Σελ. 24. Grygiel, J.J., 2006. Great power and geopolitical change. Baltimore: The John Hopkins University press. Σελ. 22, 36.
[5] Tuathail, G.O., 2005. Critical geopolitics: The politics of writing global space. London: Routledge. Σελ. 185.
[6] Ifestos, P., 1987. European political cooperation: Towards a framework of supranational diplomacy? England: Gower publishers. Σελ. 45.
[7] Platias, A.G. and Koliopoulos, C., 2010. Thucydides on strategy: Grand strategies in the Peloponnesian war and their relevance today. London: Hurst and company. Σελ. 14.
[8] Buzan, B., Waever, O. and De Wilde, J., 1998. Security: A new framework for analysis. London: Lynne Rienner publishers. Σελ. 21.
[9] Aron, R., 1966. Peace and war: A theory of international relations. New York: Doubleday & Company. Σελ. 14.
[10] Shaffer, B., 2009. Energy politics. Philadelphia: University of Pennsylvania press. Σελ. 34.
[11] Shaffer, B., 2009. Ό.π., σελ. 40.
[12] Baldwin, D.A., 1985. Economic statecraft. New Jersey: Princeton university press. Σελ. 214-215.
[13] Κατά τον Edward Luttwak, «τα κράτη τείνουν εγγενώς να πασχίζουν για την απόκτηση σχετικού πλεονεκτήματος εις βάρος των υπολοίπων δρώντων εντός του διεθνούς προσκηνίου, ακόμα και υπό την επίκληση άλλων μέσων πέραν της σκληρής ισχύος». Ο συγκεκριμένος ορισμός συνυφαίνεται με τη σημασία και τη θέση του διανεμητικού ζητήματος εντός της ευρύτερης προβληματικής περί των διεθνών σχέσεων και τοιουτοτρόπως, υπογραμμίζεται η πολιτική των κρατικών δρώντων με άξονα την αναζήτηση σχετικών κερδών. Το ζήτημα των σχετικών κερδών έχει αναλυθεί ενδεικτικά από τους Joseph Grieco, John Mearsheimer, Robert Gilpin, Robert Powell και Kenneth Waltz, καθώς και εντός της ελληνικής βιβλιογραφίας από τον Παναγιώτη Ήφαιστο. Luttwak, E.N., 1990. Ό.π., σελ. 19. Grieco, J., 1988. Anarchy and the limits of cooperation: a realist critique of the newest liberal institutionalism. International organization, 42 (3), σελ. 495-497. Mearsheimer, J., 1995. The false promise of international institutions. International security, 19 (3), σελ. 12-13. Gilpin, R., 2008. Παγκόσμια πολιτική οικονομία: Η διεθνής οικονομική τάξη. Αθήνα: Ποιότητα. Σελ. 116-117. Powell, R., 1991. Absolute and relative gains in international relations theory.The American political science review, 85 (4), σελ. 1306. Waltz, K., 2011. Θεωρία διεθνούς πολιτικής. Αθήνα: Ποιότητα. Σελ. 403-404. Ήφαιστος, Π., 2005. Ιστορία, θεωρία και πολιτική φιλοσοφία των διεθνών σχέσεων. 7η εκδ. Αθήνα: Ποιότητα. Σελ. 104-105.
[14] Επιπροσθέτως, υπό περισσότερο πραγματολογικούς όρους και αναφορικά με τη σημασία της μέγιστης δυνατής ενεργειακής αυτονομίας, αξίζει να παρατεθούν τα λεγόμενα του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Richard Nixon το 1973 αναφορικά με τη χώρα του. Σύμφωνα με τον Nixon, «[οι ΗΠΑ οφείλουν] να ικανοποιήσουν τις ενεργειακές ανάγκες τους δίχως να εξαρτώνται σε εξωτερικούς πόρους». Εν πλήρη συναρτήσει, ο γερουσιαστής Henry Jackson σημείωσε τη σημασία της ενεργειακής επάρκειας για την εθνική ασφάλεια υποστηρίζοντας τη δημιουργία ενός «Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου» (Strategic Petroleum Reserve – SPR) ικανού να εφοδιάσει τον αμερικανικό στρατό εν καιρώ πολέμου και μάλιστα, διμέτωπου. Προς τούτο, το τωρινό φάσμα της απειλής της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης σημειωνόταν ήδη από το 1973 για τις ΗΠΑ με επίκεντρο του ενδιαφέροντος τις πολιτικές και τις στρατηγικές επιπτώσεις, πέραν των οικονομικών. Lee, H., 2009. Oil security and the transportation sector. Εντός του: K.S. Gallagher, ed. 2009. Acting in time on energy policy. Washington: Brookings institution press, σελ. 57.
[15] Council of the European Union, 2009. Nabucco summit (Budapest, January 2009) – Information from the Hungarian delegation. Document 6252/09 published in Brussels on February 12, 2009.
[16] Grygiel, J.J., 2006. Ό.π., σελ. 30. Knorr, K.E., 1975. The power of nations: The political economy of international relations. New York: Basic books. Σελ. 80. Η σημασία των ενεργειακών προϊόντων και ιδιαιτέρως του πετρελαίου και του φυσικού αερίου ως στρατηγικά αγαθά, ήτοι ως πρώτες ύλες υψηλής χρηστικής αξίας, οι οποίες άπτονται της επιβίωσης του κράτους, υπογραμμίζεται ποικιλοτρόπως. Μάλιστα, οι συγκεκριμένες πρώτες ύλες συμβάλλουν τόσο αποφασιστικά στην απόκτηση πλούτου και κατ’ επέκταση στρατιωτικής ισχύος ώστε καλούνται συχνά και ως «στρατιωτικές πρώτες ύλες». Προφανώς, αξίζει να τονισθεί ότι, εν τη απουσία στρατιωτικού σκέλους της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η παρούσα σημείωση συνδέεται με την αποδίδουσα σημασία εκ μέρους των κρατών-μελών προς την ίδια ισχυροποίησή τους. Με άλλα λόγια, η αναφορά σε ζητήματα σκληρής ισχύος δε συνδέεται με τη μεταχείριση της ΕΕ ως μία ενιαία και αδιαίρετη κρατική οντότητα, αλλά πραγματοποιείται επί τω σκοπώ τονισμού της σημασίας ορισμένων εννοιών. Παρίσης, Ι., 2011. Παράγοντες ισχύος στο διεθνές σύστημα. Αθήνα: Ινφογνώμων. Σελ. 133-134.
[17] Knorr, K.E., 1975. Ό.π., σελ. 9.
[18] The UK Government, 2015. UKCS oil and gas production projections. [Online] London:Gov.uk. Διαθέσιμο στο:https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/414172/Production_prjections.pdf[Τελευταία πρόσβαση 6 Οκτωβρίου 2015].
[19] The Economist, 2015. Crude realities: The tumbling oil price piles more pressure on a sinking industry. [Online]. London: The Economist Newspaper. Διαθέσιμο στο:http://www.economist.com/news/britain/21640344-tumbling-oil-price-piles-more-pressure-sinking-industry-crude-realities [Τελευταία πρόσβαση 2 Οκτωβρίου 2015].
[20] Eurostat, 2015b. Supply, transformation and consumption of gas – annual data. [Online] Brussels: European Commission. Διαθέσιμο στο: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nrg_103a&lang=en [Τελευταία πρόσβαση 4 Οκτωβρίου 2015].
[21] Cohen, A., 2007. Europe’s strategic dependence on Russian energy. The Heritage foundation: Backgrounder, 2083, σελ. 3.
[22] Πρόκειται για μία ποσοστιαία απεικόνιση επί της εσωτερικής ζήτησης. Weisenthal, J., 2014. Europe’s dependency on Gazprom in one chart. [Online] Business Insider. Διαθέσιμο στο:http://www.businessinsider.com/european-dependency-on-gazprom-2014-3 [Τελευταία πρόσβαση 23 Οκτωβρίου 2015].
[23] LeBlanc, S., 2015. Russia, Ukraine and the weapon of energy. [Online] World Watch Today. Διαθέσιμο στο: http://worldwatchtoday.org/archives/2242 [Τελευταία πρόσβαση 24 Οκτωβρίου 2015].
[24] The World Factbook, 2015. Natural gas production. [Online] Virginia: Central Intelligence Agency (CIA). Διαθέσιμο στο: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
[25] Hart Energy, 2013. East Mediterranean finds reveal area’s gas potential. [Online] Houston: Hart Energy. Διαθέσιμο στο: http://www.epmag.com/east-mediterranean-finds-reveal-areas-gas-potential-699581 [Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
[26] U.S. Energy Information Administration, 2014. Russia. [Online] EIA: Independent Statistics and Analysis. Διαθέσιμο στο: http://www.eia.gov/countries/country-data.cfm?fips=RS&trk=m[Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
[27] IGI-Poseidon S.A., 2014. Eastern Mediterranean pipeline. [Online] Athens: DEPA. Διαθέσιμο στο:http://www.depa.gr/uploads/files/poseidon/Eastmed%20pipeline%20for%20PCIs_ENG_final.pdf[Τελευταία πρόσβαση 5 Οκτωβρίου 2015].
[28] Ministry of energy, commerce, industry and tourism, 2013. Vassilikos energy center. [Online] Nicosia: Republic of Cyprus. Διαθέσιμο στο:http://www.mcit.gov.cy/mcit/mcit.nsf/All/02B6E904DE1DC822C2257B2100257B20?OpenDocument [Τελευταία πρόσβαση 3 Οκτωβρίου 2015].
[29] Ιγνατίου, Μ., 2014. Νέος αγωγός από Ισραήλ μέσω Κύπρου και Κρήτης. [Online] Mignatiou.com. Διαθέσιμο στο: http://mignatiou.com/2014/11/i-energia-allazi-ti-mesogio-neos-agogos-apo-israil-meso-kiprou-ke-kritis/ [Τελευταία πρόσβαση 25 Οκτωβρίου 2015].
[30] Kardas, S., 2011. Turkish-Azerbaijani energy cooperation and Nabucco: Testing the limits of the new Turkish foreign policy rhetoric. Turkish studies, 12 (1), σελ. 62-63.
[31] Bacik, G., 2001. The Blue Stream project, energy cooperation and conflicting interests. Turkish studies, 2 (2), σελ. 85-93.
[32] Toklu, E. et al., 2010. Energy production, consumption, policies and recent developments in Turkey. Renewable and sustainable energy reviews, 14, σελ. 1177.
[33] Toklu, E. et al., 2010. Ό.π., σελ. 1177.

Γενικά θέματα

Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).

 Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν

Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.

 Οι διασυνδέσεις των επενδυτών

Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.

Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

 Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων

Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.

Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.

Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil

Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.

Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.

Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.

 Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης

Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.

Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

 Η ενεργειακή διάσταση

Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.

Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.

Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.

skpress.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα.⁠ Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.

Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.

Η ιστορία

Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.

Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου.⁠ Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.

Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.⁠

Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.

Η δημιουργία της Πινακοθήκης

Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».

Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.

Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».

Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.

Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.

Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».

Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.

Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.

Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.

Ο ζωγράφος

Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.⁠

Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.

tovima.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Ούμαρ Κρέμλεφ: Ο άνθρωπος του Πούτιν που «εισέβαλε» στον αμερικανικό αθλητισμό

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο.

Όταν «πάτησε» τα 28 κι έχοντας, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, καταδίκες για εκβιασμό και ξυλοδαρμό, είδε τις φιλοδοξίες του για καριέρα στην πυγμαχία να σβήνουν εξαιτίας της έλλειψης πειθαρχίας και θέλησε να κάνει μια νέα αρχή για να ανεβεί τα σκαλοπάτια της ρωσικής κοινωνίας.

Και για να πετύχει αυτή του την επιδίωξη, δεν θα μπορούσε να διαλέξει καταλληλότερο επώνυμο από το Κρεμλέφ – ουσιαστικά, «ο άνθρωπος του Κρεμλίνου». Όπως και στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, αυτό ήταν ένα όνομα που έμελλε να συνδεθεί με φήμη, πλούτο και αντιπαραθέσεις.
Ο Ρόμπερτ Γκαρσία, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, έθεσε το εύλογο ερώτημα: «Τι πήρε ως αντάλλαγμα; Χρειαζόμαστε απαντήσεις» και το ζευγάρι των νεόνυμφων έσπευσε να απαντήσει: «Η φιλία δεν προϋποθέτει πολιτικά κίνητρα. Η γενναιοδωρία δεν συνοδεύεται αυτομάτως από κάποια ατζέντα. Και μερικές φορές ένα γαμήλιο δώρο είναι απλώς ένα γαμήλιο δώρο», προσφέροντας στη συνέχεια να επιστρέψει τα χρήματα.

Ο 43χρονος μεγάλωσε στο Σερπούχοφ, μια πόλη περίπου 120.000 κατοίκων, 60 μίλια νότια της Μόσχας και 5.729 μίλια ανατολικά του Little Pipe Cay, του νησιού στις Μπαχάμες που νοίκιασε για τον γιο του Αμερικανού προέδρου. Γεννημένος από μητέρα Τατζίκα σε μουσουλμανική οικογένεια, «παντρεύτηκε» αρχή τον ρόλο του αουτσάιντερ.

Στράφηκε από μικρός στην πυγμαχία, όμως έχει παραδεχτεί σε συνέντευξή του ότι σταμάτησε στα 19 του, επειδή δεν διέθετε την απαιτούμενη πειθαρχία. Ακόμη και την ημέρα ενός αγώνα μπορούσε να βρεθεί σε νυχτερινό κέντρο ως τις τέσσερις τα ξημερώματα. Με μεγάλα χέρια και τη σωματική διάπλαση πυγμάχου βαρέων βαρών, ο Κρεμλέφ πέρασε τα επόμενα χρόνια αναζητώντας τον δρόμο που του ταίριαζε. Παρέμεινε, πάντως, στον κόσμο της πυγμαχίας, εργαζόμενος ως διοργανωτής αγώνων.

Σύμφωνα με το ρωσικό ερευνητικό μέσο Proekt, καταδικάστηκε για εκβιασμό το 2004 και για ξυλοδαρμό το 2007, αν και οι ακριβείς συνθήκες των υποθέσεων παραμένουν ασαφείς. Ο ίδιος δεν έχει αρνηθεί τις καταδίκες.

Οι Night Wolves εμφανίστηκαν την περίοδο της Περεστρόικα, της οικονομικής αναδιάρθρωσης της δεκαετίας του 1980, ως μια ομάδα μοτοσικλετιστών και φίλων της ροκ μουσικής. Επικεφαλής τους ήταν ο Αλεξάντερ Ζαλντοστάνοφ, γνωστός ως «Χειρουργός», στενός φίλος του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Μέσα σε αυτόν τον ετερόκλητο κόσμο που ο Κρεμλέφ άρχισε να καλλιεργεί τις σχέσεις που θα τον μετέτρεπαν από πυγμάχο σε ισχυρό παράγοντα της ρωσικής κοινωνίας. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν με τον Αλεξέι Ρουμπέζνι, υποστράτηγο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας (FSO) ψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων, με τον οποίο έγιναν αχώριστοι.

Το 2016, ο Ρουμπέζνι ήταν πλέον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας του Προέδρου και ο Κρεμλέφ είχε αποκτήσει, με αυτό τον τρόπο, πρόσβαση στον Πούτιν. Έκτοτε, η καριέρα του απογειώθηκε.

Ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία και το 2017 ανέλαβε την ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας Πυγμαχίας. Όμως η ορεξη του Κρεμλέφ είχε ανοίξει και δεν χόρταινε. Η Association Internationale de Boxe Amateur (AIBA – Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικής Πυγμαχίας) βρισκόταν τότε σε βαθιά κρίση, αντιμέτωπη με καταγγελίες διαφθοράς που οδήγησαν το 2019 στην αρχική αναστολή της από τους Ολυμπιακούς Αγώνες ως φορέα που είχε την ευθύνη της ολυμπιακής πυγμαχίας.

Ο Κρεμλέφ υποσχέθηκε σαρωτικές μεταρρυθμίσεις και την εξόφληση χρέους που υπολογιζόταν στα 16 εκατ. δολάρια, με στόχο ο οργανισμός να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας. Έτσι, το 2020 κέρδισε με άνεση την ψηφοφορία για την προεδρία, ενώ το γεγονός ότι μιλούσε από ελάχιστα έως καθόλου αγγλικά δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Και όπως έκανε με τον ίδιο του τον εαυτό, και σε αυτή την περίπτωση έκανε το restart με τον ίδιο τρόπο: άλλαξε το όνομα του οργανισμού σε International Boxing Association (IBA).

Ακολούθησε συνεργασία της IBA με την Gazprom, τον ρωσικό κρατικό ενεργειακό κολοσσό, με συνέπεια το χρέος να μηδενιστεί και τα χρηματικά έπαθλα να αυξηθούν. «Γιατί να μην μπορούν οι ερασιτέχνες πυγμάχοι να πληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια και να στηρίζουν τις οικογένειές τους;» είχε δηλώσει τότε ο Κρεμλέφ.

Το 2022, η IBA ήρε περιορισμούς που είχαν επιβληθεί νωρίτερα την ίδια χρονιά και επέτρεψε σε Ρώσους και Λευκορώσους πυγμάχους να αγωνίζονται με τις εθνικές σημαίες και τους ύμνους τους, ενώ απέκλεισε από τις τάξεις της την Ουκρανική Ομοσπονδία Πυγμαχίας. Την επόμενη χρονιά, ωστόσο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ψήφισε – με αφορμή τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία – υπέρ της αφαίρεσης από την IBA της ιδιότητας της παγκόσμιας ομοσπονδίας του αθλήματος.

Ο Κρεμλέφ γίνεται ο «σκιώδης δήμαρχος»

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι πυγμάχοι του Κρεμλέφ που πληρώνονταν καλά. Το 2019, μια εταιρεία του απέκτησε το δικαίωμα να γίνει ο μοναδικός διαχειριστής της εθνικής λοταρίας της Ρωσίας. Σε ένα μοτίβο που θα επαναλαμβανόταν αρκετές φορές, η λοταρία έγινε σύντομα χορηγός της IBA.

Τα επόμενα χρόνια, ο Κρεμλέφ απέκτησε μερίδια σε τρεις από τις μεγαλύτερες στοιχηματικές εταιρείες της Ρωσίας, τις Fonbet, Liga Stavok και Pari. Ρωσικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι οι συμφωνίες αυτές είχαν την υποστήριξη του Αντρέι Κόστιν, του υπό κυρώσεις χρηματοδότη και προέδρου της συνδεδεμένης με το Κρεμλίνο τράπεζας VTB, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί «τραπεζίτης-κουμπαράς του Πούτιν».

Οι εταιρείες αυτές φαίνεται ότι είχαν συνολικά έσοδα περίπου 625 δισ. ρούβλια (5,5 δισ. λίρες) το 2023, ενώ η Liga Stavok αποτελεί πλέον βασικό εταίρο της IBA.

Ο Κρεμλέφ είχε επίσης αποκτήσει σταδιακά τον έλεγχο της Tsupis, μιας εταιρείας πληρωμών που συνδέει τους παίκτες με τις στοιχηματικές εταιρείες και εισπράττει προμήθεια από κάθε ποντάρισμα. Το 2021, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα κατά της απάτης, το οποίο παραχώρησε στην Tsupis μονοπώλιο σε αυτή την εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα. Την ίδια περίοδο, οι φορείς που ρύθμιζαν την αγορά στοιχημάτων πέρασαν επίσης υπό τον έλεγχο του Κρεμλέφ και ενοποιήθηκαν σε έναν κοινό εποπτικό οργανισμό, με αρκετά μέλη του διοικητικού συμβουλίου να προέρχονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, από το δίκτυό του στον χώρο της πυγμαχίας.

Στη γενέτειρά του, το Σερπούχοφ, καθώς εξελισσόταν σε ολιγάρχη, ο Κρεμλέφ απέκτησε το προσωνύμιο «σκιώδης δήμαρχος», έχοντας συγκεντρώσει ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Κάποια από αυτά φέρεται να περιήλθαν στην κατοχή του μετά την αναδιανομή περιουσιακών στοιχείων του φυλακισμένου πρώην δημάρχου Αλεξάντερ Σεστούν.

Πηγές αναφέρουν ότι απέκτησε γεωργικές εκτάσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ένα λιμάνι, ένα εμπορικό κέντρο και ένα ξενοδοχείο, ενώ το 2024, ο Κρεμλέφ φέρεται να επωφελήθηκε και από απαλλοτρίωση. Τον Φεβρουάριο, το Κρεμλίνο κατέσχεσε τη Rolf, τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία αυτοκινήτων της Ρωσίας, από τον Σεργκέι Πετρόφ, τον εξόριστο ιδιοκτήτη της και πρώην βουλευτή της αντιπολίτευσης και μέχρι τον Σεπτέμβριο, η εταιρεία είχε περάσει στον Κρεμλέφ μέσω συμφωνίας ύψους 35 δισ. ρουβλίων.

Σε ανακοίνωσή της, η Rolf παρουσίασε τον Κρεμλέφ ως νέο ιδιοκτήτη της, χαρακτηρίζοντάς τον «στρατηγικό επενδυτή, ο οποίος θα επιτρέψει στην εταιρεία να διατηρήσει τη μοναδική εταιρική κουλτούρα της και να διευρύνει το φάσμα των δραστηριοτήτων της, με έμφαση στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και την προσέλκυση νέων συνεργατών και πελατών».

Ένας από αυτούς τους νέους συνεργάτες, σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιεύματα του Proekt, ήταν η IBA.

Η πίστη στον Πούτιν

Έχοντας συγκεντρώσει προσωπική περιουσία που υπολογίζεται έως και σε 300 εκατ. λίρες και αναλαμβάνοντας παράλληλα και άλλα αξιώματα – μεταξύ αυτών την προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ταβλιού – ο Κρεμλέφ δεν έκρυβε ποτέ τις πολιτικές του συμπάθειες.

«Χάρη σε έναν άνθρωπο, σήμερα υπάρχουν πραγματικά κάθε είδους ευκαιρίες να κερδίσεις χρήματα και να επιδιώξεις περισσότερα», είχε δηλώσει σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξη το 2024, την οποία εντόπισε ο Guardian. «Αυτός ο άνθρωπος, φυσικά, είναι ο πρόεδρός μας, Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν».

Λίγους μήνες αργότερα, η Ουκρανία του επέβαλε κυρώσεις, χωρίς να βρίσκεται, ωστόσο, υπό κυρώσεις από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τον Απρίλιο, ο Πούτιν απένειμε στον Κρεμλέφ το Παράσημο της Φιλίας, ενώ λίγες ημέρες πριν από τον γάμο του Τραμπ Τζούνιορ, ο Κρεμλέφ συνόδευσε τον Ρώσο πρόεδρο σε επίσκεψη στην Κίνα, επιμένοντας πάντως ότι δεν βρισκόταν εκεί με επίσημη ιδιότητα.

Τα οφέλη για την οικογένειά του

Όπως συμβαίνει συχνά με τις οικογένειες ισχυρών και εύπορων πατριαρχών, και οι συγγενείς του Κρεμλέφ φαίνεται ότι επωφελήθηκαν από την άνοδό του. Το 2024, η ρωσική Novaya Gazeta ανέφερε ότι είχε παραχωρήσει στην τότε 21χρονη σύζυγό του, Αναστάσια Λεστσίνσκαγια, ένα κουρείο και ένα καφέ στο Σερπούχοφ, καθώς και πολυτελή αυτοκίνητα. Μάλιστα, αψηφώντας πλήρως τους νόμους, οι Porsche, Lamborghini και Aston Martin που φέρεται να της ανήκαν έχουν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, συγκεντρώσει περίπου 50 κλήσεις από την τροχαία της περιφέρειας της Μόσχας.

Η Λεστσίνσκαγια ήταν γνωστή δημιουργός στο TikTok και το ένα από τα δύο μέλη του διδύμου «twinsrussian».

Ωστόσο, η δίδυμη αδελφή της είναι εκείνη που έχει προσελκύσει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η Εκατερίνα Λεστσίνσκαγια διευθύνει τη φιλοπουτινική οργάνωση Healthy Fatherland, ένα αθλητικό και πατριωτικό κίνημα στο οποίο το Κίεβο έχει επιβάλει κυρώσεις για τον φερόμενο ρόλο του στην απαγωγή, την απέλαση και την αναγκαστική μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία. Η ίδια έχει επίσης συναντηθεί επανειλημμένα με τον Ρώσο πρόεδρο.

Και φαίνεται πως αυτή ακριβώς η σύνδεση του Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ ήταν που ώθησε τη Μελάνια Τραμπ – η οποία έχει μεσολαβήσει σε συμφωνίες με Ρώσους αξιωματούχους για την επιστροφή Ουκρανών παιδιών – να πάρει αποστάσεις από τον γάμο του θετού γιου της, με εκπρόσωπό της να δηλώνει: «Η κυρία Τραμπ δεν έχει και δεν είχε ποτέ καμία σχέση με τον κ. Κρεμλέφ».

Ασαφής ο τρόπος σύνδεσης του Τραμπ Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ
Ο Τραμπ Τζούνιορ, όμως, έχει. Το πώς ακριβώς ο γιος του Αμερικανού προέδρου μπήκε στον κύκλο του Κρεμλέφ παραμένει ασαφές. Εκπρόσωπος του γιου του Αμερικανού προέδρου δήλωσε ότι οι δύο άνδρες, αμφότεροι λάτρεις του κυνηγιού, γνωρίστηκαν μέσω κοινού φίλου και «δέθηκαν χάρη στην αγάπη τους για την πυγμαχία και τις δραστηριότητες στη φύση».

Επιπλέον, ο Τραμπ Τζούνιορ είχε επαφή με την πυγμαχία από μικρή ηλικία, λόγω της δραστηριότητας του πατέρα του ως διοργανωτή αγώνων. Στα δέκα του χρόνια είχε παρακολουθήσει από κοντά τον Μάικ Τάισον να διαλύει τον Μάικλ Σπινκς μέσα σε μόλις 91 δευτερόλεπτα στο Trump Plaza Hotel του Ατλάντικ Σίτι.

Ο κοινός φίλος μέσω του οποίου γνωρίστηκαν δεν έχει κατονομαστεί, ωστόσο αμφότεροι διατηρούν στενές σχέσεις με έναν Τούρκο επιχειρηματία, τον Κάαν Καρακάγια. Ο Καρακάγια φέρεται, μάίστα, να ήταν παρών σε ένα αμφιλεγόμενο κυνηγετικό ταξίδι στη Μογγολία το 2019, κατά το οποίο ο Τραμπ Τζούνιορ πυροβόλησε και σκότωσε ένα απειλούμενο πρόβατο.

Τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, σε εκδήλωση της IBA στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία παρευρέθηκε και ο Μάνι Πακιάο, παγκόσμιος πρωταθλητής σε οκτώ διαφορετικές κατηγορίες βάρους, ο Κρεμλέφ ανακοίνωσε τον διορισμό του Καρακάγια ως εκπροσώπου της οργάνωσης στην Τουρκία.

«Ο Κάαν υπήρξε μια γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, ένας φίλος που φέρνει τους ανθρώπους κοντά», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ.

«Ηγέτης και φίλος»

Ο Τραμπ Τζούνιορ παρευρέθηκε στην ίδια εκδήλωση της IBA και κάθισε δίπλα στον Κρεμλέφ πάνω στη σκηνή. Οι δύο άνδρες φαίνεται ότι διατηρούσαν ήδη τότε φιλική σχέση, παρά τα περιορισμένα αγγλικά του Ρώσου, ενώ ο Κρεμλέφ, σε μια ιδιαίτερα θερμή αναφορά, δήλωσε ότι ήταν «υπερήφανος που βρίσκεται εδώ με τον φίλο μου» και υποσχέθηκε ότι εκείνος και ο Τραμπ Τζούνιορ θα «προστατεύσουν τη διαφάνεια στην πυγμαχία και θα ανοίξουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ Τζούνιορ επαίνεσε τον 43χρονο για το γεγονός ότι «επανέφερε την καθαρότητα της πυγμαχίας» και «αποκατέστησε την πραγματική δικαιοσύνη» στο άθλημα – μια αναφορά, όπως φαίνεται, στην πολιτική της IBA να μην επιτρέπει σε βιολογικούς άνδρες να αγωνίζονται στη γυναικεία πυγμαχία. «Είμαι υπερήφανος που αποκαλώ τον Ούμαρ όχι μόνο ηγέτη αλλά και φίλο», είχε δηλώσει, σύμφωνα με δελτίο Τύπου της IBA που είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ούμαρ Κρεμλέφ και Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ ενώνουν τις δυνάμεις τους».

Η θέση του για την πυγμάχο Ιμάν Κελίφ

Η IBA βρέθηκε ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024, γεγονός που δημιούργησε μια ευκαιρία την οποία ο Κρεμλέφ μπορούσε να αξιοποιήσει.

Στους Αγώνες, η ΔΟΕ χρησιμοποίησε δική της μονάδα πυγμαχίας για τη διοργάνωση του τουρνουά, καθώς η IBA είχε ήδη αποβληθεί. Η διοργάνωση, ωστόσο, βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης όταν επετράπη στην Αλγερινή πυγμάχος Ιμάν Κελίφ να αγωνιστεί στην κατηγορία των 66 κιλών γυναικών, μολονότι είχε αποκλειστεί από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της προηγούμενης χρονιάς επειδή δεν είχε περάσει εξετάσεις επαλήθευσης φύλου.

Κι ενώ η IBA του Κρεμλέφ είχε αποκλείσει την Κελίφ από τις διοργανώσεις της, η ΔΟΕ της επέτρεψε να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες με βάση το γεγονός ότι στο διαβατήριό της αναγράφεται ως γυναίκα. Ακολούθησε διεθνής αντιπαράθεση, με την Κελίφ να κερδίζει ομόφωνα όλους τους αγώνες της και να κατακτά τελικά το χρυσό μετάλλιο.

«Είναι ξεκάθαρα καθορισμένο: ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες, ο ανδρικός αθλητισμός για άνδρες. Ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ στο TalkSPORT, μεταφέροντας, μάλιστα, το μήνυμα αυτό στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, στέλνοντας ανοιχτή επιστολή 1.100 λέξεων στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε πρόσφατα υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα που απαγόρευε στις τρανς γυναίκες να αγωνίζονται στις γυναικείες κατηγορίες αθλημάτων.

Στην επιστολή, ο Κρεμλέφ έγραφε: «Είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι αθλητές να αγωνίζονται επί ίσοις όροις και η θέση σας στο ζήτημα αποτελεί σημαντικό βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου», ενώ επιτέθηκε και στη ΔΟΕ, λέγοντας: «Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και η σημερινή ηγεσία της έχουν, δυστυχώς, οδηγήσει το Ολυμπιακό Κίνημα σε παρακμή με τις κοντόφθαλμες ενέργειές τους και την κακή διοίκηση».

Ο Κρεμλέφ έριξε επίσης στον Αμερικανό πρόεδρο άλλο ένα «τυράκι». «Το τελευταίο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πυγμαχίας της IBA στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκε το 2007 στο Σικάγο. Ενδιαφερόμαστε πολύ να επαναφέρουμε τη διοργάνωση στη χώρα σας και είμαστε περισσότερο από έτοιμοι να συνεργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση» έγραψε, ενώ έκλεισε την επιστολή του παραλλάσσοντας δύο από τις αγαπημένες φράσεις του Τραμπ: «Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτά τα σημαντικά ζητήματα. Προσβλέπουμε με μεγάλη αισιοδοξία στην πιθανότητα να συνεργαστούμε για να κάνουμε ξανά σπουδαίο το Ολυμπιακό Κίνημα, να προωθήσουμε το άθλημα της πυγμαχίας και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των αθλητών σε ολόκληρο τον κόσμο».

Η αντιπαράθεση με τους Σαουδάραβες

Το 2025, η IBA ανέβασε ακόμη περισσότερο στροφές. Σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph, στην Κωνσταντινούπολη η ομάδα του Κρεμλέφ προσέφερε στον γνωστό Βρετανό πυγμάχο Τάισον Φιούρι αμοιβή 50 εκατ. λιρών προκειμένου να αγωνιστεί σε μία από τις διοργανώσεις της IBA. Ο Φιούρι, ωστόσο, επέλεξε να υπογράψει συμφωνία τριών αγώνων με τον Τούρκι Αλ-Σέιχ, αξιωματούχο της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.

Ο Κρεμλέφ αποτελεί, ουσιαστικά, τον ισχυρότερο promoter του αθλήματος στην Ανατολική Ευρώπη, αποτελώντας άμεση πρόκληση για την επιρροή του Αλ-Σέιχ και των Σαουδαράβων στην πυγμαχία και για τον έλεγχό τους σε ορισμένους από τους σημαντικότερους αγώνες του αθλήματος.

Άνθρωποι από τον χώρο της πυγμαχίας περιγράφουν τον Κρεμλέφ ως «μια χαρισματική προσωπικότητα που εμφανίζεται σε εκδηλώσεις και διοργανώσεις περιστοιχισμένος από μια πολυάριθμη ομάδα συνεργατών, σχεδόν σαν αρχηγός κράτους». Οι ομιλίες του είναι συχνά φορτισμένες συναισθηματικά και δυναμικές, με επαναλαμβανόμενες αναφορές στον τρόπο με τον οποίο η πυγμαχία μπορεί να αλλάξει τις ζωές των νέων ανθρώπων.

«Συχνά δεν έχει ιδιαίτερη έκφραση στο πρόσωπό του, κι όμως αποπνέει μια ευγένεια και μια ταπεινότητα», δήλωσε άνθρωπος του χώρου.

Το περασμένο καλοκαίρι, η IBA λάνσαρε και δικό της πρωτάθλημα πυγμαχίας χωρίς γάντια. Οι πρώτοι αγώνες πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα, όμως ήταν το ντεμπούτο στις ΗΠΑ, στο Μαϊάμι, το φετινό καλοκαίρι που τράβηξε την προσοχή.

Συμπαρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο Άντριου Τέιτ, ο Βρετανός πρώην kickboxer και αυτοαποκαλούμενος μισογύνης, ο οποίος δεν ανέβηκε ποτέ στη σκηνή, καθώς συνελήφθη έξω από τον χώρο της διοργάνωσης. Ο Τέιτ και ο αδελφός του, Τρίσταν, βρίσκονται αντιμέτωποι με έκδοση στη Βρετανία, όπου αντιμετωπίζουν συνολικά 59 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων βιασμό, αδικήματα που συνδέονται με εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και άσεμνες εικόνες παιδιού. Και οι δύο αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.

Γλυκάθηκε με το Παγκόσμιο Κύπελλο και το UFC Freedom στον Λευκό Οίκο

Ωστόσο, δύο άλλες διοργανώσεις του καλοκαιριού φαίνεται ότι ενέπνευσαν περισσότερο τον Κρεμλέφ: το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA υπό τον Τζάνι Ινφαντίνο και το UFC Freedom 250 του Ντέινα Γουάιτ, που φιλοξενήθηκε σε κήπο του Λευκού Οίκου.

«Ο Κρεμλέφ είδε πώς ο Ντέινα και ο Ινφαντίνο κατάφεραν να πάρουν αυτό που ήθελαν», δήλωσε παράγοντας του αθλητισμού. «Θέλει κι αυτός ένα κομμάτι από αυτή την πίτα».

«Και το να έχεις πρόσβαση στον Ντον Τζούνιορ είναι μια καλή αρχή», πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Μάλλον πέρασε τα όρια και το «πληρώνει»

Στην προσπάθειά του, όμως, να αποκτήσει κυρίαρχη θέση στον παγκόσμιο αθλητισμό, ο Κρεμλέφ ίσως να πέρασε τα όρια. Η Ομοσπονδπια της οποίας ηγείται, απέχει πολύ από το να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας, καθώς τι χάσμα με τη ΔΟΕ δεν γεφυρώνεται, και η ζημιά που προκάλεσε το «εξαιρετικά γενναιόδωρο γαμήλιο δώρο» του – όπως το χαρακτήρισαν ο κύριος και η κυρία Τραμπ Τζούνιορ – φαίνεται ότι βαρύνει κυρίως τον ίδιο.

Παρότι στο νησί στις Μπαχάμες βρίσκονταν μόλις περίπου 50 άνθρωποι, ο Κρεμλέφ είχε φτάσει συνοδευόμενος από μεγάλη ομάδα Ρώσων, οι οποίοι απομονώνονταν από τους υπόλοιπους και μιλούσαν μεταξύ τους, σύμφωνα με το ProPublica. Η παρουσία και η συμπεριφορά τους είχε προκαλέσει, μάλιστα, απορίες στους άλλους καλεσμένους.

Και ύστερα τραβήχτηκε μια ομαδική φωτογραφία, όπου το ξυρισμένο κεφάλι του Κρεμλέφ διακρίνεται μισοκρυμμένο στο πίσω μέρος, ενώ στο κέντρο βρίσκονται η Ιβάνκα Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, η Τίφανι Τραμπ και άλλοι.

«Τι σκεφτόταν;» σχολίασε στην Telegraph πρόσωπο από κύκλους Ρώσων ολιγαρχών. «Είναι ένας μπράβος που κατάφερε να βρεθεί στη σωστή πλευρά του προέδρου και ενθουσιάστηκε υπερβολικά».

Πρώτα ήταν η Μελάνια Τραμπ που πήρε αποστάσεις. Στη συνέχεια, εκπρόσωπος του Έρικ Τραμπ, αδελφού του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, δήλωσε για τον Κρεμλέφ: «Ο Έρικ δεν έχει απολύτως καμία ιδέα ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος και δεν έχει ακούσει ποτέ το όνομά του». Και μετά ήρθε το τελειωτικό χτύπημα από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ: «Δεν έχω ιδέα ποιος είναι ο Ούμαρ. Δεν τον έχω ξανακούσει ποτέ».

protothema.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO7 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...

Ιστορία - Πολιτισμός7 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...

Αναλύσεις8 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO8 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO8 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή