Του Κώστα Βενιζέλου
Πρέπει να τερματιστεί η παρανομία, να υπάρξει στην πράξη αποκατάσταση
της διεθνούς νομιμότητας για να ξαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Με
άλλα λόγια, να αποχωρήσει το Barbaros και να μην υπάρξουν άλλες τέτοιες
ενέργειες στο μέλλον. Αυτό είναι το μήνυμα της Αθήνας έναντι των
τουρκικών προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ.

Ο πρέσβης της Ελλάδος στην Κύπρο, Βασίλης Παπαϊωάννου, σε συνέντευξή του στο «Φ», τονίζει ότι αυτό ήταν και το μήνυμα προς την Άγκυρα, αλλά και προς το διεθνή παράγοντα. Στόχος της Ελλάδας, ανέφερε, «σε πλήρη συναντίληψη και συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, είναι η ανάδειξη αυτής της προκλητικής παράνομης ενέργειας της Τουρκίας, με όλα τα πολιτικά και διπλωματικά μέσα που έχουμε στην διάθεσή μας, για να σταματήσει αυτή η απαράδεκτη πρόκληση». Ο Έλληνας πρέσβης, στέλνει και ένα σαφές μήνυμα προς το διεθνή παράγοντα. Αναγνωρίζει πως αντέδρασε με σαφή αναγνώριση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Αυτό, όμως, δεν είναι αρκετό», επισημαίνει. «Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με το ίδιο μέτρο ο δράστης της διεθνούς παρανομίας με αυτόν που σέβεται την διεθνή νομιμότητα και ασκεί τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματά του». Υποδεικνύει με σαφήνεια ότι στην περίπτωση της τουρκική πρόκλησης, δεν τίθεται θέμα διαφοράς οριοθέτησης ή ότι υπάρχει αμφισβητούμενη περιοχή.

Ο Βασίλης Παπαϊωάννου, ολοκληρώνει τη θητεία στην Κύπρο το Μάρτιο και μαζί και τη μακρά πορεία του στη διπλωματία. Με αφορμή αυτό με συναισθηματισμό και συγκίνηση αναφέρεται στην εδώ παρουσία του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «η Κύπρος μου χάρισε το ωραίο ταξίδι». Αυτή, ανέφερε, «είναι η πολύ διαφορετική και η πιο ωραία, κατά τη γνώμη μου, εμπειρία, σε σύγκριση με άλλες πρεσβευτικές αποστολές. Και για να το πω πιο συγκεκριμένα, έζησα την αγάπη του κόσμου για την Ελλάδα».

-Το Κυπριακό έχει μπει σε μια φάση παρατεταμένης κρίσης λόγω των τουρκικών προκλήσεων. Ποιο είναι το αντίδοτο στις πρακτικές της Άγκυρας; (αποτελέσματα Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας)

-Οι προκλήσεις της Άγκυρας εκδηλώνονται την στιγμή που η ευρύτερη περιοχή μας δοκιμάζεται από πολιτική αστάθεια, αναζωπύρωση εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα και με την κρίση στην Μέση Ανατολή, όπου η ένταση εκδηλώνεται με βαρβαρότητα. Μπροστά στην κατάσταση αυτή, έχουμε την προκλητική ενέργεια της Τουρκίας, που προσβάλει απροκάλυπτα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ της. Πρόκειται για ωμή παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας, των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, μια αυθαίρετη ενέργεια που αντίκειται σε κάθε έννοια σεβασμού της διεθνούς έννομης τάξης. Στόχος της Ελλάδας, σε πλήρη συναντίληψη και συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, είναι η ανάδειξη αυτής της προκλητικής παράνομης ενέργειας της Τουρκίας, με όλα τα πολιτικά και διπλωματικά μέσα που έχουμε στην διάθεσή μας, για να σταματήσει αυτή η απαράδεκτη πρόκληση. Στο πνεύμα αυτό, έχει μεγάλη σημασία η ενεργός, ακώλυτη άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την κανονική συνέχιση του προγράμματος ερευνών υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ. Ο διεθνής παράγων αντέδρασε με σαφή αναγνώριση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό, όμως, δεν είναι αρκετό. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με το ίδιο μέτρο ο δράστης της διεθνούς παρανομίας με αυτόν που σέβεται την διεθνή νομιμότητα και ασκεί τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματά του. Θα πρέπει να είναι σαφές σε κάθε διεθνή παρατηρητή, ότι, στην περίπτωση της τουρκική πρόκλησης, δεν τίθεται θέμα διαφοράς οριοθέτησης ή ότι υπάρχει αμφισβητούμενη περιοχή. Συνεπώς, η διεθνής κοινότητα πρέπει να ζητήσει καθαρά από την Τουρκία να θέσει τέρμα στην μονομερή παράνομη ενέργεια που προκάλεσε η ίδια. Με θεμέλιο, λοιπόν, τον σεβασμό της διεθνούς νομιμότητας, η Ελλάδα στηρίζει την απόφαση του Προέδρου Ν. Αναστασιάδη για αναστολή των διαπραγματεύσεων Κυπριακού, απόφαση που έχει και την στήριξη σύσσωμης της πολιτικής ηγεσίας της Κύπρου. Η Ελλάδα υποστηρίζει τις συνομιλίες του Κυπριακού υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και τις καλές υπηρεσίες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και του Ειδικού Συμβούλου του κ. Eide. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει υπό συνθήκες έντασης και εκβιασμών. Θα πρέπει, λοιπόν, να αποσυρθεί το τουρκικό ερευνητικό σκάφος Barbaros, να τεθεί τέρμα σε τέτοιες ενέργειες και να υπάρξει αποκλιμάκωση. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να προασπίζεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο σεβασμός εμπράκτως των δικαιωμάτων αυτών θα επιτρέψει την επανάληψη των διαπραγματεύσεων.

-Πως σχολιάζετε τις πρόσφατες σχετικές δηλώσεις των Τούρκων κυβερνητικών αξιωματούχων;

-Υπενθυμίζω ότι κατά τις διαβουλεύσεις του κ. Πρωθυπουργού και του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Εξωτερικών με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην Λευκωσία στις 07 Νοεμβρίου, συγκρατήθηκε ότι ο δίαυλος επικοινωνίας Ελλάδος-Τουρκίας είναι ο πιο ενδεδειγμένος και φερέγγυος για να διατυπωθούν με τον πιο σαφή τρόπο οι θέσεις, όχι μόνο της Ελλάδος αλλά και της Κυπριακής Δημοκρατίας, που βασίζονται, βέβαια, στο Διεθνές Δίκαιο και που η Τουρκία επιμένει να απορρίπτει. Πρέπει να είναι σαφές ότι η Αθήνα ενεργεί σε πλήρη συνεννόηση και συντονισμό με την Λευκωσία. Κάθε άλλος ισχυρισμός ή εντύπωση ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Ανεξάρτητα, λοιπόν, από τις διάφορες δηλώσεις ή τα επικοινωνιακά τεχνάσματα της τουρκικής πλευράς, αυτό που η Αθήνα διατυπώνει και διατύπωσε ξεκάθαρα και με την ευκαιρία του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας, είναι η θέση μας, όσο και η κυπριακή αλλά και η ευρωπαϊκή, ότι υπάρχει μια προσβολή των κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός κράτους-μέλους του ΟΗΕ και της ΕΕ από την Τουρκία, που θέλει, μάλιστα, να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η κατάσταση πρέπει να τερματιστεί, να υπάρξει στην πράξη αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας για να ξαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Με άλλα λόγια, να αποχωρήσει το Barbaros και να μην υπάρξουν άλλες τέτοιες ενέργειες στο μέλλον.Οι δηλώσεις του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Εξωτερικών κ. Ε. Βενιζέλου, με την ευκαιρία των πρόσφατων σημαντικών συντονιστικών διαβουλεύσεων στην Αθήνα με τους Υπουργούς Εξωτερικών και Ενέργειας κ.κ. Ιωάννη Κασουλίδη και Γιώργο Λακκοτρύπη και του Υπουργού μας Ενέργειας κ. Γιάννης. Μανιάτη δεν θα μπορούσαν να είναι πιο σαφείς.

«Όχι μόνο δεν ξεχάσαμε τον ρόλο μας στην περιοχή, αλλά τον διεκδικούμε»

-Πώς βλέπετε να αποδίδουν αποτελέσματα οι δυο παράλληλες και αλληλοκαλυπτόμενες τριμερείς με Αίγυπτο και Ισραήλ. Η Ελλάδα επανέρχεται στην Ανατολική Μεσόγειο και διαδραματίζει έναν ρόλο που είχε «ξεχαστεί»;

-Την στιγμή που η ευρύτερη περιοχή μας δοκιμάζεται, η Ελλάδα, όπως, εξάλλου, η Κύπρος, παραμένουμε και λειτουργούμε ως παράγοντες ασφάλειας και σταθερότητας. Το διεθνές ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην περιοχή μας, λόγω της κατάστασης αυτής, όσο και λόγω των εξελίξεων στον τομέα των υδρογονανθράκων. Εμείς, βρισκόμαστε στο επίκεντρο αυτού του ενδιαφέροντος και θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη για ευρύτερη περιφερειακή συνεννόηση και συνεργασία. Στο πνεύμα αυτό, εργαζόμαστε για την προώθηση των τριμερών σχημάτων συνεργασίας. Οι πρόσφατες τριμερείς συναντήσεις Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου, η Συνάντηση Κορυφής του Καίρου και οι δύο συναντήσεις σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας στην Λευκωσία, επιβεβαιώνουν την προσήλωσή μας στο θέμα αυτό, ομοίως και στο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρος-Ισραήλ, με γνώμονα πάντοτε τις σχέσεις καλής γειτονίας και έχοντας ξεκαθαρίσει ότι οι συνεργασίες αυτές δεν έχουν κανένα επιθετικό χαρακτήρα.

Υπενθυμίζω ότι πριν αναλάβω την αποστολή μου στην Πρεσβεία Λευκωσίας, είχα την ευθύνη στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου μας της πολιτικής Διεύθυνσης για την περιοχή την Μέσης Ανατολής και, όπως γνωρίζετε, έχω υπηρετήσει στο Κάιρο και στην Δαμασκό. Και όπως όλοι οι προκάτοχοί μου στην Διεύθυνση αυτή, με σαφείς πάντοτε οδηγίες της πολιτικής ηγεσίας, προτεραιότητά μας υπήρξε και παραμένει η σταθερή προώθηση των σχέσεών μας με τις χώρες της περιοχής. Ο ενεργός ρόλος μας αποδείχθηκε κατ’ επανάληψη και πρόσφατα με τις επισκέψεις του Αντιπροέδρου και Υπουργού Εξωτερικών στις χώρες της περιοχής. Με τις πρωτοβουλίες μας, τόσο διμερώς όσο και στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμβάλουμε στην αποκατάσταση της σταθερότητας, στην προσπάθεια απεμπλοκής του Παλαιστινιακού και στην περαιτέρω προώθηση των σχέσεων φιλίας και συνεργασίας. Συνεπώς δεν μπορώ να δεχθώ τον ισχυρισμό για δήθεν παραμέληση του ρόλου μας. Όχι μόνο δεν ξεχάσαμε τον ρόλο μας στην περιοχή, αλλά τον διεκδικούμε, σταθερά και με αποτελεσματικότητα, γιατί, ασφαλώς, μας ενδιαφέρει κατά προτεραιότητα η κατάσταση στην γειτονιά μας.

– Ελλάδα και Κύπρος διανύουν μια πολύ δύσκολη περίοδο παρατεταμένης κρίσης. Επειδή η διπλωματία έχει στα χαρακτηριστικά της και την αισιοδοξία, πώς βλέπετε να εξερχόμαστε αυτής της κρίσης;

– Οι δύο χώρες μας αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν όντως δύσκολες στιγμές εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης. Κατέβαλαν, όμως, μεγάλες προσπάθειες και πέτυχαν πολλά όσον αφορά την δημοσιονομική προσαρμογή και τις διαθρωτικές αλλαγές, που είναι βασική προϋπόθεση για έξοδο από την κρίση, για βιώσιμη ευημερία και ανάπτυξη. Τα αποτελέσματα σε αριθμούς επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Ασφαλώς, αυτά επιτεύχθηκαν με μεγάλη θυσία των κοινωνιών μας, με βαρύ κοινωνικό κόστος. Τώρα έχει σημασία να επιμείνουμε με συνέπεια στην ολοκλήρωση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος, για να επιταχυνθεί η ανάκαμψη. Γι’ αυτό και δίνουμε έμφαση σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται στην εξωστρέφεια, την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις, την καινοτομία, την αξιοποίηση των φυσικών πόρων. Είναι αυτονόητο ότι και στους τομείς αυτούς υπάρχει μεγάλο περιθώριο συνεργασίας με την Κύπρο.

«Η Κύπρος είναι πόστο πρώτης εθνικής γραμμής» – Το κάδρο στην Άλωνα και «την Ελλάδα θέλομεν και ας τρώγομεν πέτρες»

-Από την εμπειρία σας στην Κύπρο, τι αποκομίζετε; Το να είναι ένας Έλληνας διπλωμάτης πρέσβης στην Κύπρο είναι πολύ διαφορετικό από να είναι τοποθετημένος αλλού;

-Εκτός από το γεγονός ότι αισθάνεται στο σπίτι του και ότι είναι σε πόστο πρώτης εθνικής γραμμής, ο πρέσβης της Ελλάδος βιώνει μια ιδιαίτερη αδελφική ανθρώπινη σχέση, τόσο στις επίσημες υπηρεσιακές επαφές του με τους κυβερνητικούς και υπηρεσιακούς αξιωματούχους, με τα στελέχη του ιδιωτικού τομέα όσο και στις ανεπίσημες προσωπικές σχέσεις του με τον κόσμο. Η ανθρώπινη ζεστασιά που έζησα όλα αυτά τα χρόνια της θητείας μου εδώ, ιδιαίτερα με τους απλούς ανθρώπους της καθημερινότητας, είναι ό, τι πιο ωραίο αποκομίζω τώρα που σιγά-σιγά πλησιάζω στο τέλος της θητείας μου. Ακόμα δε περισσότερο, συγκρατώ την αναγνώριση που εκδηλώνει η τοπική κοινωνία για την παρουσία και την σημασία του έργου της Ελληνικής Πρεσβείας και ιδιαίτερα την προσδοκία συμμετοχής και συμπαράστασής της ακόμα και στις οικογενειακές ή προσωπικές καταστάσεις της ζωής. Αυτή είναι η πολύ διαφορετική και η πιο ωραία, κατά τη γνώμη μου, εμπειρία, σε σύγκριση με άλλες πρεσβευτικές αποστολές. Και για να το πω πιο συγκεκριμένα, έζησα την αγάπη του κόσμου για την Ελλάδα. Δεν ξεχνώ, π.χ. ότι στο καφενείο της κοινότητας Άλωνας υπάρχει ακόμη αυτή την στιγμή, εκτεθειμένο σε περίοπτη θέση, κάδρο με την γνωστή φράση των κατοίκων του χωριού και αγωνιστών, που απαθανάτισε φωτογραφικά ο Σεφέρης, «την Ελλάδα θέλομεν και ας τρώγομεν πέτρες». Και πόσες άλλες παρόμοιες αναφορές και υπενθυμίσεις σε διάφορες τοποθεσίες της Μεγαλονήσου.

-Η πιο δύσκολη φάση της εδώ θητείας σας ποια ήταν;

– Αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά μου στην Λευκωσία, διατηρούσα την πεποίθηση και είχα την προσδοκία να βιώσω την στιγμή μιας ουσιαστικής προόδου στις συνομιλίες του Κυπριακού. Αυτό δεν έγινε κατορθωτό. Η προσπάθεια και η στήριξή μας συνεχίζεται. Εύχομαι ο συνάδελφος που θα με αντικαταστήσει να δει γρήγορα πιο ενθαρρυντικά και θετικά αποτελέσματα. Μια δύσκολη στιγμή, εξάλλου, υπήρξε με το ξέσπασμα της τραπεζικής κρίσης, όταν χρειάστηκε να καταβάλουμε συστηματική προσπάθεια να περιοριστεί η λανθασμένη αντίληψη, που έδειχνε να διαχέεται ισοπεδωτικά και σαφώς άδικα για τις ευρύτερες διμερείς σχέσεις μας, με το επιχείρημα της έκθεσης της Κύπρου στην ελληνική οικονομία. Έπρεπε να εξηγήσουμε ότι η συγκεκριμένη κρίση δεν έπρεπε να επηρεάσει αρνητικά το ευρύτερο κεφάλαιο των διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεών μας, που για ολόκληρα χρόνια και μέχρι σήμερα, διατηρεί θετικό πρόσημο σε αξία ετησίων συναλλαγών και παραμένουμε από τους πρώτους οικονομικούς και εμπορικούς εταίρους της Κύπρου. Στο επάγγελμα μας, πάντως, οι διάφορες μικρές ή μεγάλες «φωτιές» είναι σχεδόν μόνιμο γνώρισμα, γεγονός που στην απαιτητική πορεία της καριέρας και ανεξάρτητα από την αγωνία και ταλαιπωρία που προκαλεί εμπλουτίζει εξ ορισμού την εμπειρία μας. Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι σαφές και βέβαιο ότι, ανεξάρτητα οποιεσδήποτε δυσκολίες και μακριά από εύκολες ερμηνείες, μακριά από τους τακτικισμούς της κατοχικής δύναμης όσον αφορά ειδικότερα το Κυπριακό, Ελλάδα και Κύπρος συνεχίζουμε με ψυχραιμία, αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα τον κοινό αγώνα για δικαίωση, όσος καιρός και αν χρειαστεί.

«Η Κύπρος μου χάρισε το ωραίο ταξίδι»

-Μετά την Κύπρο η συνταξιοδότηση. Αντιλαμβάνομαι ότι με τα τόσα ενδιαφέροντα που έχετε δεν θα πλήξετε. Τι σχεδιάζετε;

-Οπωσδήποτε, θα κάνω ότι μπορώ για να μην πλήξω! Αν τα καταφέρω, θα προσπαθήσω να αξιοποιήσω την εμπειρία που απέκτησα στην διάρκεια της σταδιοδρομίας μου. Με ενδιαφέρουν και τα θέματα πολιτισμού. Την στιγμή αυτή, θα ήθελα απλώς να επαναλάβω ότι η Κύπρος μου χάρισε το ωραίο ταξίδι, όπως θα έλεγε και ο ποιητής. Και είμαι ευγνώμων προς όλους τους πολιτικούς και υπηρεσιακούς προϊσταμένους μου, που μου εμπιστεύτηκαν το ταξίδι της Πρεσβείας μας στην Λευκωσία.

mignatiou.com