Γενικά θέματα
Αποκάλυψη Βήμα: Ολη η αλήθεια για τις Κάννες
Το πρόσφατο δημοσίευμα των «Financial Times» απλώς επιβεβαιώνει τη διεθνή κρισιμότητα όσων συνέβησαν στις 2 Νοεμβρίου 2011 στις Κάννες. Επαναλαμβάνει όμως ένα λάθος που ξεκίνησε από το βιβλίο του τότε υπουργού Οικονομικών της ΓαλλίαςΦρανσουά Μπαρουέν, ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα μετείχε στο κρίσιμο δείπνο. Στην πραγματικότητα δεν είχε φτάσει ακόμη στις Κάννες για τη σύνοδο του G20, αλλά η επίκληση της παρουσίας του αλλοιώνει την πολιτική εικόνα ενός κρίσιμου ευρωπαϊκού δείπνου, μιας σύγχρονης μάχης των Καννών, με την ελληνική κυβέρνηση να κινείται στην κόψη της άτακτης χρεοκοπίας.
Η συνάντηση των Καννών ήταν η κατάληξη του αδιεξόδου στο οποίο είχε εγκλωβιστεί επί έξι μήνες η πολιτική ζωή στην Ελλάδα. Στις αρχές Ιουνίου του 2011, σχεδόν έναν χρόνο μετά το πρώτο Μνημόνιο, κρίσιμα γεγονότα διαδραματίζονταν μέσα στη Βουλή αλλά και στην πλατεία Συντάγματος. Το φαινόμενο των «αγανακτισμένων» κατέληξε σε τερατογενέσεις τύπου Χρυσής Αυγής, από τις οποίες αργότερα πολλοί κράτησαν αποστάσεις, εκείνη την εποχή όμως η πλατεία συμπρωταγωνιστούσε στις εξελίξεις. Εντός του Κοινοβουλίου η κατάσταση έβραζε. Είχαν ήδη καταψηφιστεί αρκετά μέτρα, βουλευτές του ΠαΣοΚ, στη συντριπτική πλειονότητά τους από τον κύκλο επιρροής του Γ. Παπανδρέου, είχαν διαγραφεί ή παραιτηθεί από τις έδρες τους.
Ο τότε πρωθυπουργός, αντιλαμβανόμενος ότι απαιτούνται ευρείες πλειοψηφίες για να κυβερνηθεί η χώρα, κάνει την πρώτη προσπάθεια κυβερνητικής συνεργασίας με τον Αντ. Σαμαρά. «Το κάνω για την πατρίδα» λέγεται ότι είπε δακρυσμένος στους εμβρόντητους συνεργάτες του. Ο πρόεδρος της ΝΔ δηλώνει πρόθυμος να δεχθεί τρίτο πρόσωπο ως πρωθυπουργό, η απόπειρα αυτή όμως δεν ευδοκιμεί εξαιτίας των πρόωρων διαρροών και των έντονων αντιδράσεων στον χώρο της ΝΔ.
Να τελειώνουμε με τις παρέες
Ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης είναι πλέον μονόδρομος. Ο κ. Παπανδρέου πιέζει ασφυκτικά τον κ. Βενιζέλο να αποδεχθεί το υπουργείο Οικονομικών. Οι πολιτικοί συντάκτες θυμούνται τον κ. Βενιζέλο στη Βουλή να παίρνει αγκαζέ πρωτοκλασάτα στελέχη του ΠαΣοΚ και να τα ξεμοναχιάζει προκειμένου να ζητήσει τη γνώμη τους. Σε όσους τον ρωτούσαν τι ειπώθηκε στη συνάντηση που είχε νωρίτερα με τον πρωθυπουργό απαντούσε διφορούμενα: «Μου ζήτησε το χέρι μου…».
Πολύ αργότερα έγινε γνωστό ότι ο κ. Βενιζέλος είχε προτείνει για υπουργό Οικονομικών τον Λ. Παπαδήμο. Τελικώς όμως αποδέχθηκε τη θέση τα ξημερώματα της 17ης Ιουνίου, μετά την επίμονη άρνηση του κ. Παπαδήμου και επειδή η Ελλάδα έπρεπε να εμφανιστεί την επόμενη ημέρα στο Eurogroup με νέο οικονομικό επιτελείο.
Σε εκείνη τη συνεδρίαση του Eurogroup συμφωνήθηκε να καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό ύψους τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ και να ψηφιστεί το νέο Μεσοπρόθεσμο ως τις 29 Ιουνίου προκειμένου να αρχίσει η ουσιαστική συζήτηση για το δεύτερο πρόγραμμα.
Ολα εκτυλίσσονται με κινηματογραφικό ρυθμό και με την ψυχή στο στόμα. Ο Γ. Ζανιάς, ως πρόεδρος του ΣΟΕ, έχει παρακολουθήσει από την πρώτη ημέρα όλη την ελληνική τραγωδία. Συνοδεύει λοιπόν και τον νέο υπουργό Οικονομικών στο Βερολίνο, όπου συναντώνται με τους Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και Γιοργκ Ασμουσεν. Στη συνέχεια μεταβαίνουν στη Φρανκφούρτη, μαζί με τον πρόεδρο του ΟΔΔΗΧ Π. Χριστοδούλου. Στην έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συνομιλούν με τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ.
Αρχίζει έτσι να διαμορφώνεται το πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος και να γίνεται δεκτή η ιδέα του κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους. Ο Ζαν-Κλοντ Τρισέφτάνοντας στο τέλος της θητείας του δείχνει να κάμπτεται σχετικά με το κούρεμα – κυβερνητικοί παράγοντες έλεγαν ότι το προηγούμενο διάστημα όταν άκουγε «τη λέξη από R» (restructure) για το χρέος έφευγε από τις συνεδριάσεις. Οι Γερμανοί περιμένουν να αναλάβει τα καθήκοντά του ο Μάριο Ντράγκι, ο οποίος συναντάται στο μεσοδιάστημα μεταξύ του ορισμού και της ανάληψης των καθηκόντων του με τον κ. Βενιζέλο στην Ουάσιγκτον, στο περιθώριο της συνόδου του ΔΝΤ.
Η ρήξη με την τρόικα
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζεται να υπάρξει συμπληρωματικό πρόγραμμα για την Ελλάδα και κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους που κατέχει ο ιδιωτικός τομέας κατά 21%. Οι διαπραγματεύσεις αρχίζουν και διεξάγονται σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα, με την τρόικα και με τον Τσαρλς Νταλάρα του IIF, ο οποίος εκπροσωπούσε τον διεθνή ιδιωτικό τομέα.
Εκείνη τη στιγμή ο κ. Βενιζέλος εκτίμησε ότι μπορεί να πετύχει μια ριζοσπαστική αλλαγή στο πλαίσιο των συζητήσεων. Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα οδηγούνται σε αδιέξοδο, καθώς οι εκπρόσωποι των δανειστών ζητούν πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα, παρά τη συμφωνία που είχε επέλθει ότι αρκούσαν όσα μέτρα ελήφθησαν για το Μεσοπρόθεσμο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σωρευτική ύφεση, χωρίς ολοκληρωμένο δεύτερο πρόγραμμα και γενναίο κούρεμα.
Τα ξημερώματα της 30ής Αυγούστου οι συζητήσεις με την τρόικα διακόπτονται απότομα. Ο υπουργός Οικονομικών αποχωρεί από τη συνάντηση, στην οποία ήταν παρόντες επίσης οι Γ. Ζανιάς και Φ. Σαχινίδης, λέγοντας ότι δεν αναλαμβάνει την ευθύνη νέων μέτρων χωρίς να μιλήσει με τον πρωθυπουργό. Κατόπιν καλεί στο ιδιαίτερο γραφείο του τουςΠόουλ Τόμσεν (ΔΝΤ), Κλάους Μαζούχ (ΕΚΤ) και Ματίας Μορς (ΕΕ) και ύστερα από λίγα λεπτά εκείνοι αποχαιρετούν τους έλληνες συνομιλητές τους με τη φράση «εμείς τώρα φεύγουμε, θα τα πούμε ξανά σε δέκα ημέρες». Επέστρεψαν ύστερα από περίπου τέσσερις μήνες.
Η κυβέρνηση «πάγωσε» αλλά συνέχισε τη διαπραγμάτευση. Οι τηλεφωνικές συνομιλίες κυρίως μεταξύ των Ευ. Βενιζέλου, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και Ολι Ρεν ήταν στην ημερήσια διάταξη. Το κλειδί για να ανοίξει ξανά η πόρτα της μεγάλης διαπραγμάτευσης ήταν η λήψη πρόσθετων μέτρων 2 δισ. ευρώ.
Στα εγκαίνια της ΔΕΘ, την Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου 2011, το Υπουργικό Συμβούλιο συνεκλήθη σε άτυπη σύσκεψη στη Θεσσαλονίκη. Εκεί αποφασίστηκε η επιβολή του ειδικού τέλους ακινήτων, του λεγόμενου «χαρατσιού», επειδή κρίθηκε ότι ήταν η πιο απλή, δίκαιη και αποτελεσματική λύση – να σημειωθεί ότι τον Νοέμβριο του 2012 τα αντίστοιχα μέτρα ήταν ύψους 12 δισ. ευρώ! Η απόφαση για το ειδικό τέλος ήταν ομόφωνη και κ. Παπανδρέου ζήτησε από τον κ. Βενιζέλο να αναλάβει εκείνος το βάρος της δυσάρεστης ανακοίνωσης πριν από την καθιερωμένη συνέντευξη του πρωθυπουργού.
Πραγματικά ο κ. Βενιζέλος ανακοινώνει την απόφαση καθώς οι ξένοι συνομιλητές της κυβέρνησης, σε διάφορες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, περίμεναν στα τηλέφωνά τους τα νέα από το… ελληνικό μέτωπο.
Σόιμπλε: «Φύγετε από το ευρώ»
Οι κ.κ. Σόιμπλε και Βενιζέλος είχαν συμφωνήσει να συναντηθούν την παραμονή το βράδυ για να δουν πού θα πάει το πράγμα. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο υπόγειο μπαρ του ξενοδοχείου όπου διεξάγονταν οι συνεδριάσεις, το οποίο εκείνη την ώρα ήταν άδειο. Τα ζεύγη των συνομιλητών παραμένουν ίδια: Σόιμπλε και Ασμουσεν από τη μία πλευρά, Βενιζέλος και Ζανιάς από την άλλη. Στο ισόγειο του ξενοδοχείου παρατίθεται δείπνο στις αντιπροσωπείες που συμμετέχουν στα δύο ευρωπαϊκά όργανα σε κλίμα ευφορίας. Αλλά στο υπόγειο μπαρ η ατμόσφαιρα είναι βαριά – ο κ. Σαρκοζί που πάντα βοηθούσε αθόρυβα την Ελλάδα είχε προειδοποιήσει εγκαίρως την ελληνική κυβέρνηση: «Η ατµόσφαιρα είναι… δηλητηριασµένη!».
Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών δεν χάνει χρόνο, μπαίνει κατευθείαν στο θέμα: Η Ελλάδα θα τα βγάλει πέρα με ένα δεύτερο πρόγραμμα ή είναι καλύτερα – αυτή είναι η γερμανική προσέγγιση – να οργανωθεί η «φιλική» έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ; Οπως αποκαλύπτεται, οι Γερμανοί είχαν επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα εκτάκτων συνθηκών που προέβλεπε π.χ. την ανάληψη 100 ευρώ την εβδομάδα από τα ATM.
Ο κ. Σόιμπλε επανέφερε την ιδέα του και στα τέλη Ιουλίου του 2012 σε συζήτηση που είχε με τον κ. Γκάιτνερ στο νησί Σιλτ στη Βόρεια Θάλασσα. Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο βιβλίο του «Stress Τest» ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών, ο γερμανός ομόλογός του υποστήριξε ότι μια στρατηγική για την εκδίωξη της Ελλάδας από την ευρωζώνη είναι «επιθυμητή από πολλούς στην Ευρώπη». Το σχέδιο ήταν ότι αν προχωρούσε το Grexit η Γερμανία θα μπορούσε να διαθέσει οικονομική στήριξη στην ευρωζώνη, καθώς αυτό θα ήταν αποδεκτό από τους γερμανούς πολίτες και παράλληλα η εξέλιξη θα τρομοκρατούσε την Ευρώπη, η οποία θα προχωρούσε στη δημιουργία ενός πολύ ισχυρού τείχους προστασίας. «Βρήκα το επιχείρημα τρομακτικό» γράφει ο Γκάιτνερ.
Στο Βρότσλαβ ο κ. Βενιζέλος απορρίπτει απόλυτα και κατηγορηματικά κάθε συζήτηση για φιλική έξοδο της χώρας από το ευρώ και εξηγεί γιατί το δεύτερο πρόγραμμα μπορεί να πετύχει. Η γερμανική πλευρά παραμένει επιφυλακτική. Ολα κρέμονται από μια κλωστή, και ο αντιπρόεδρος αναζητεί τον πρωθυπουργό, ο οποίος βρισκόταν στο Λονδίνο καθ’ οδόν προς ΗΠΑ για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Του λέει ότι χρειάζεται να επιστρέψει στην Αθήνα προκειμένου να ληφθούν οι αναγκαίες αποφάσεις. Ο κ. Παπανδρέου επιστρέφει εσπευσμένα στην Αθήνα και επιχειρείται κάποια διαχείριση της κατάστασης, η οποία οδηγεί σε νέα συνάντηση των συνομιλητών του Βρότσλαβ στην Ουάσιγκτον, στο περιθώριο της Συνόδου του ΔΝΤ.
Παράλληλα αρχίζει η προετοιμασία του νέου πακέτου που οριστικοποιείται στη συνεδρίαση του Eurogroup στις Βρυξέλλες την Παρασκευή 21 Οκτωβρίου 2011. Στις 22 Οκτωβρίου συνεδριάζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει να συνεχίσει τη συζήτηση για το ελληνικό ζήτημα στις 26 Οκτωβρίου.
Η απόφαση για το κούρεμα
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πράγματι, αποφασίζει, ύστερα από σκληρές και πολύωρες συνομιλίες, το νέο δάνειο των 130 δισ. ευρώ, τη σημαντική βελτίωση των όρων δανεισμού και το κούρεμα του δημοσίου χρέους που κατέχει ο ιδιωτικός τομέας κατά 50%. Τα ξημερώματα της 27ης Οκτωβρίου οι κ.κ. Παπανδρέου και Βενιζέλος ανακοινώνουν το εντυπωσιακό πακέτο που συμφωνήθηκε και τα μέσα ενημέρωσης χαρακτηρίζουν την απόφαση «ανάσα» για την Ελλάδα.
Μια χώρα σε αναταραχή
Το δημοψήφισμα συζητήθηκε σε άλλη σύσκεψη, στην οποία δεν μετείχε ο κ. Βενιζέλος, ήταν παρόντες όμως οι κ.κ. Καστανίδης, Πετσάλνικος, Αθανασάκης και Ρέππας.
Η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος
Στην αίθουσα της Γερουσίας τα τελευταία λόγια του κ. Παπανδρέου πνίγονται σε ένα βουητό από ψιθύρους. Κάποιοι μένουν εµβρόντητοι, άλλοι προσπαθούν να αποτιµήσουν τις συνέπειες. Ο Α. Λοβέρδος στρέφεται προς την Κατερίνα Μπατζελή που καθόταν δίπλα του και της ψιθυρίζει: «Αυτό είναι λάθος! Είναι µια λάθος απόφαση». Ο Ι. Ραγκούσης στριφογύριζε στο κάθισµά του και έλεγε: «Μα τι τα ήθελε αυτά ο πρόεδρος…», αδιαφορώντας ποιος τον άκουγε. Η Αννα Διαµαντοπούλου δήλωνε αιφνιδιασµένη και αναρωτιόταν για το νόημα αυτής της απόφασης. Και άλλοι υπουργοί διαφωνούσαν µε το δηµοψήφισµα, όπως ο Κ. Σκανδαλίδης, αλλά δεν αντέδρασαν εν θερμώ, εκτιµώντας ότι έρχονται εξελίξεις.
Ο κ. Βενιζέλος, όπως έχει προγραμματιστεί, ήταν ο επόμενος ομιλητής και αμέσως μετά είχε συμφωνήσει να εμφανιστεί στο δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1. Σε κατοπινές συνεντεύξεις του εξήγησε ότι είχε στο μυαλό του αφενός να μην «αδειάσει» τον πρωθυπουργό και αφετέρου να αποφύγει νέα διαρροή καταθέσεων από τις τράπεζες. Παρότι η εντύπωση που έχει μείνει είναι πως συνηγόρησε για το δημοψήφισμα, οι ακριβείς διατυπώσεις του ήταν οι ακόλουθες: «Η υπευθυνότητά μας επιβάλλει (να γίνει το δημοψήφισμα), μετά την ψήφο εμπιστοσύνης που πιστεύω ότι θα δώσει η Βουλή προς την κυβέρνηση, να διαπραγματευθούμε σκληρά, σοβαρά, ενωμένοι (…). Το δημοψήφισμα θα γίνει αφού ολοκληρωθεί αυτό το πλαίσιο το οποίο περιγράφεται με γενικούς όρους στην απόφαση της 26ης Οκτωβρίου και πρέπει τώρα να αποκτήσει μια εξειδικευμένη και πλήρη μορφή». Τοποθέτησε δηλαδή το δημοψήφισμα προς τον Ιανουάριο, στο τέλος όλης της διαδικασίας του κουρέματος και του νέου δανείου, ώστε να μην τεθεί υπό αμφισβήτηση ούτε η συμμετοχή στο ευρώ ούτε η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου.
Ανατροπή και παρασκήνιο
Ο κ. Παπανδρέου ζητεί με e-mail απαντήσεις σε μια σειρά κρίσιμα θέματα, όπως τι θα συμβεί με τις διαπραγματεύσεις για το PSI ενώ εκκρεμεί το δημοψήφισμα, τι θα κάνει η κυβέρνηση αν χάσει το δημοψήφισμα, κ.ά. Ωρα 03.41 της ίδιας ημέρας. Ο κ. Βενιζέλος απαντά ηλεκτρονικά στον πρωθυπουργό: «Αν με είχες ενημερώσει πριν από την ΚΟ για την απόφασή σου να ανακοινώσεις την προσφυγή στη διαδικασία του δημοψηφίσματος, το πρώτο που θα σου έλεγα θα ήταν να ενημερώσεις προηγουμένως Μέρκελ, Σαρκοζί, Ρομπάι, Μπαρόζο, Γιούνκερ, Λαγκάρντ». Και πιο κάτω: «Κατά μείζονα λόγο δεν πρέπει να δημιουργηθεί καμία αμφιβολία ως προς τη θέση της χώρας στην ευρωζώνη και το ευρώ. Αυτή δεν εξαρτάται από το δημοψήφισμα».
Λίγο αργότερα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης εισάγεται με έντονους πόνους στην κοιλιακή χώρα στην Κεντρική Κλινική που είναι κοντά στο σπίτι του – αμέσως κάποιοι έσπειραν την υποψία ότι η ασθένεια ήταν διπλωματική. Ο κ. Βενιζέλος όμως δεν είχε χρόνο να ασχοληθεί με τα κουτσομπολιά της Αθήνας. Εν μέσω ιατρικών εξετάσεων δέχεται από τις 6.30 το πρωί της Τρίτης (είμαστε ακόμη στην 1η Νοεμβρίου) διαδοχικά τηλεφωνήματα από τους κ.κ. Ρεν, Σόιμπλε, Γιούνκερ.
Το απόγευμα της ίδια ημέρας συνεδριάζει το Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά και το ΚΥΣΕΑ που με εισήγηση του Π. Μπεγλίτη αντικαθιστά την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων. Είναι φανερό όμως ότι κάτι μεγαλύτερο υπάρχει στην ατμόσφαιρα.
Η συνεδρίαση που ξεκίνησε στις 8 το απόγευμα και ολοκληρώθηκε στις 3 τα ξημερώματα της Τετάρτης πραγματοποιήθηκε σε κλίμα μεγάλης έντασης. Οι υπουργοί Αννα Διαμαντοπούλου, Κ. Σκανδαλίδης, Α. Λοβέρδος, Μιλτ. Παπαϊωάννου, Ι. Ραγκούσης τάχθηκαν ανοιχτά κατά του δημοψηφίσματος. Η συνεδρίαση σημαδεύθηκε από τον καβγά του Σ. Ξυνίδη με τον κ. Ραγκούση, με τον πρώτο να ειρωνεύεται τις «μεταφυσικές ανησυχίες» του τότε υπουργού Υποδομών και να καλεί τους υπουργούς που διαφωνούν με το δημοψήφισμα να παραιτηθούν. Ο κ. Παπανδρέου, όπως είπε και στην εισήγησή του, θεωρούσε το δημοψήφισμα «μια ξεκάθαρη εντολή», μια ευκαιρία να μιλήσει ο λαός, προκειμένου να αποφευχθούν οι εκλογές και η χρεοκοπία. Τελικώς το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα ότι το δημοψήφισμα θα έχει ένα ερώτημα το οποίο δεν θα αφορά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρώπη και στο ευρώ.
Ωστόσο δεν ήταν μόνο οι υπουργοί που διαφωνούσαν. Κατά του δημοψηφίσματος τάχθηκαν όλα τα κόμματα με σκληρές δηλώσεις. Η ΝΔ χαρακτήριζε τον κ. Παπανδρέου «αδίστακτο και επικίνδυνο» επειδή «πέταξε σαν κέρμα στον αέρα την παραμονή της χώρας στην ΕΕ». Ο Αλ. Τσίπρας μιλούσε για έναν «πρωθυπουργό σε απελπιστική κατάσταση» και πρόσθετε ότι η πραγματική πτώχευση θα συμβεί πολύ προτού φτάσουμε στην κάλπη. Ο Φ. Κουβέλης επέκρινε τις «ψευδώνυμες επιλογές» και ζητούσε πρόωρες εκλογές. Ο Γ. Καρατζαφέρης επέκρινε «το επισφράγισμα μιας τυχοδιωκτικής πολιτικής».
Ο πρωθυπουργός ενημερώνει τηλεφωνικά το πρωί τον κ. Βενιζέλο ότι τους έχουν καλέσει το απόγευμα σε συνάντηση στις Κάννες με πρωτοβουλία των Μέρκελ – Σαρκοζί. Του λέει επίσης ότι έχει ζητηθεί να είναι παρόντες και οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας και της Γαλλίας.
Πρόσκληση στις Κάννες
Η πτήση προς Νίκαια διήρκεσε περίπου μιάμιση ώρα. Στο διάστημα αυτό ο κ. Παρασκευόπουλος προειδοποιεί ότι η συνάντηση θα είναι πολύ δύσκολη. Ο αντιπρόεδρος και υπουργός Οικονομικών προβληματίζεται αν χρειάζεται να δώσουν στους ξένους κάποιο σημείωμα με τις ελληνικές θέσεις και ετοιμάζουν επί τόπου ένα σχέδιο μαζί με τον πρωθυπουργό. Ο κ. Βενιζέλος είχε και μια άκρως ανησυχητική συνομιλία με τον Γ. Προβόπουλο, ο οποίος του τηλεφώνησε από τη Φρανκφούρτη, όπου μόλις είχε τελειώσει η έκτακτη άτυπη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τη συνεδρίαση συγκάλεσε ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ, τον τελευταίο μήνα της θητείας του προτού παραδώσει στον Μάριο Ντράγκι, προκειμένου να στείλει μέσω του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ένα μήνυμα στην ελληνική κυβέρνηση. Η απειλή που διατυπώθηκε για τον κίνδυνο να σταματήσει η ροή χρηματοδότησης του ελληνικού συστήματος από ευρωπαϊκές πηγές αν διεξαγόταν το δημοψήφισμα δεν επιδεχόταν αμφισβήτηση.
Η προειδοποίηση Προβόπουλου
Στη Νίκαια την ελληνική αποστολή υποδέχθηκε ο γενικός πρόξενος της χώρας μας στη Μασσαλία. Από εκεί μετέβησαν οδικώς στις Κάννες. Στην είσοδο του ξενοδοχείου τους έπεσαν άνω στον Πασκάλ Λαμί, τότε γενικό διευθυντή του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου και παλαιό συνεργάτη του Ζακ Ντελόρ, ο οποίος ήταν περίεργος να μάθει τι συμβαίνει.
Η κρίσιμη συνάντηση είχε προγραμματιστεί για τις 8 το βράδυ. Η ώρα ήταν ακόμη 16.30, οπότε ο κ. Παπανδρέου επέλεξε το γυμναστήριο του ξενοδοχείου και ο κ. Βενιζέλος την ανάπαυση στο δωμάτιό του, έπειτα από ένα διήμερο έντασης και αϋπνίας. Στις 7 το απόγευμα η ελληνική αποστολή συγκεντρώνεται στο σαλόνι του ξενοδοχείου όπου συμπίπτει με τη γερμανική αποστολή.
Μετακινούμενοι με διαφορετικά αυτοκίνητα, συναντώνται ξανά στο Palais de Congres, όπου διοργανώνεται και το κινηματογραφικό Φεστιβάλ των Καννών. Η γαλλική προεδρία των G-20 έχει προετοιμάσει αίθουσα για το επίσημο δείπνο.
Στο οβάλ τραπέζι, το οποίο θα φιλοξενήσει μια από τις πιο θυελλώδεις ευρωπαϊκές συσκέψεις και σίγουρα την πιο μυστικοπαθή, προβλέπονται θέσεις μόνο για τους κ.κ. Παπανδρέου και Βενιζέλο. Πίσω τους υπάρχει μόνο μία θέση συνοδού. Τελικώς παραχωρείται στην ελληνική αποστολή και μια δεύτερη θέση, οπότε βολεύονται σε αυτές οι κ.κ. Ζανιάς και Σαχινίδης. Ωσπου να συγκεντρωθούν όλοι γύρω από το τραπέζι η ατμόσφαιρα είναι ενοχλητικά αμήχανη.
Η οργή του Σαρκοζί και το τελεσίγραφο
Η συνεδρίαση ξεκίνησε με τον πρόεδρο Σαρκοζί να επιλέγει ως γλώσσα επικοινωνίας τα γαλλικά, την καγκελάριο Μέρκελ τα γερμανικά – υπήρχε ταυτόχρονη διερμηνεία – και όλους τους άλλους να μιλούν αγγλικά.
Ο κ. Σαρκοζί έθεσε χωρίς περιστροφές το θέμα του δημοψηφίσματος, τονίζοντας σε ιδιαίτερα έντονο ύφος ότι θεωρεί τον εαυτό του «ευτελισμένο και προσβεβλημένο». Ελεγε ότι αγωνίστηκε για να βοηθήσει την Ελλάδα και τώρα βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με μια πρόταση για δημοψήφισμα που προκαλεί τεράστια αβεβαιότητα σε όλη την ευρωζώνη, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε πολλές χώρες, αρχής γενομένης από την Ιταλία. Και όλοι γνώριζαν ότι η Ιταλία ήταν πολύ μεγάλη για να σωθεί. Η κυρία Μέρκελ συμφωνούσε μαζί του αλλά χρησιμοποιούσε ηπιότερες εκφράσεις. Ο κ. Παπανδρέου επιχειρούσε να εξηγήσει την κατάσταση στην Ελλάδα και το ευεργετικό αποτέλεσμα που θα είχε, κατά τη γνώμη του, το δημοψήφισμα. Περιέγραφε την εκρηκτική κατάσταση στην κοινωνία, την απουσία συναίνεσης που καθιστούσε ουσιαστικά αδύνατη την επικύρωση της Συμφωνίας των Βρυξελλών από τη Βουλή και επέμενε ότι με το δημοψήφισμα θα αναγκαζόταν η αντιπολίτευση, και ιδίως ο κ. Σαμαράς, να πάρει καθαρή θέση για το πρόγραμμα σωτηρίας. Ο κ. Βενιζέλος προσπαθούσε να ενισχύσει την επιχειρηματολογία του. Η ένταση ήταν τόσο μεγάλη που τα πιάτα έρχονταν και έφευγαν χωρίς να αγγίζει κανείς το φαγητό.
Ο γάλλος πρόεδρος έθεσε και εκ μέρους της κυρίας Μέρκελ το δίλημμα: Ανάκληση του δημοψηφίσματος ή άμεση διεξαγωγή δημοψηφίσματος με μόνο ερώτημα ναι ή όχι στη συμμετοχή της χώρας στο ευρώ. Οτιδήποτε άλλο, είπε, δημιουργεί επικίνδυνη νομισματική κατάσταση στην ευρωζώνη. Η καγκελάριος αναφέρεται στο γεγονός ότι όλη η αντιπολίτευση στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης της ΝΔ, είναι εναντίον της κυβερνητικής πολιτικής. Οι υπόλοιποι μετέχουν ελάχιστα στη συζήτηση.
Την επόµενη ηµέρα ο γάλλος δηµοσιογράφος Ζαν Κατρεµέρ ανακοίνωσε στο Τwitter ότι ο κ. Παπανδρέου είπε στους εταίρους του ότι επέλεξε το δηµοψήφισµα για να αποτρέψει τον κίνδυνο πραξικοπήµατος. Συνεργάτες του τότε πρωθυπουργού διέψευσαν την είδηση, ωστόσο δηµοσιογράφοι που παρακολουθούσαν τις άτυπες ενηµερώσεις στις Κάννες επιβεβαίωναν τη σχετική διαρροή. Διάψευση υπήρξε επίσης και για τα «γαλλικά» του κ. Σαρκοζί προς τον κ. Παπανδρέου. Ωστόσο τη φράση «You are a f…ing psycho» (Είσαι ένας γ… ψυχοπαθής) και την περιγραφή ενός έξαλλου Σαρκοζί που πατώντας με το ένα του πόδι στην καρέκλα προσπάθησε να ανεβεί στο τραπέζι μεταφέρει στο βιβλίο του «Το δίλημμα» και ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας Χοσέ Λουίς Θαπατέρο, παρότι δεν παρίστατο στη συνάντηση. Τέτοιου μεγέθους ήταν η εντύπωση που άφησαν πίσω τους οι Κάννες.
Ο «θυμόσοφος» Σαχινίδης
Στις τρεις ώρες που διήρκεσε η συνάντηση οι κ.κ. Παπανδρέου και Βενιζέλος δεν έχουν στρέψει το κεφάλι τους προς τους κ.κ. Σαχινίδη και Ζανιά. Οταν τους αντικρίζουν, βλέπουν δύο σοκαρισμένα πρόσωπα – ο κ. Ζανιάς έβγαλε έκζεμα στο μάγουλό του και ο κ. Σαχινίδης με λαρισαίικη θυμοσοφία ψέλλιζε αποσβολωμένος «φάγαμε βοϊδό…α».
Πηγές που είναι σε θέση να γνωρίζουν από πρώτο χέρι τα πράγματα τονίζουν ότι δεν βγάζει νόημα η ιδιαίτερη αναφορά του πρόσφατου δημοσιεύματος των «FT» στον κ. Μπαρόζο και στην προτροπή του στον κ. Βενιζέλο να σκοτώσουν το δημοψήφισμα. Η κοινή πεποίθηση όλων των ξένων συμμετεχόντων, σημειώνουν, ήταν ότι το πιο απλό και ασφαλές ήταν να αποφευχθεί το δημοψήφισμα.
Ακολούθησαν οι δηλώσεις της κυρίας Μέρκελ και του κ. Σαρκοζί στις κάμερες. «Θέλουμε η Ελλάδα να παραμείνει στην Ευρώπη, αλλά υπάρχει η μονομερής απόφαση για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Η 6η δόση μπορεί να πληρωθεί μόνο αν η Ελλάδα εκπληρώσει το σύνολο των αποφάσεων που απορρέουν από τη συμφωνία της τελευταίας Συνόδου Κορυφής» τόνισε η καγκελάριος. Επιπλέον ανακοίνωσε το ερώτημα του δημοψηφίσματος: « Η Ελλάδα θέλει να παραμείνει στην ευρωζώνη ή όχι;». Εξίσου σκληρές ήταν οι δηλώσεις Σαρκοζί, ο οποίος επανέλαβε με τις ίδιες ακριβώς λέξεις το ερώτημα του δημοψηφίσματος. Το γαλλογερμανικό τελεσίγραφο, το οποίο προσδιόριζε και τον χρόνο διεξαγωγής του δημοψηφίσματος, στις αρχές Δεκεμβρίου, προκάλεσε ρίγη ανατριχίλας στον πολιτικό κόσμο της Ελλάδας εξαιτίας της ωμότητας της παρέμβασης.
Η ανακοίνωση Παπανδρέου
Η ελληνική αποστολή αναχωρεί οδικώς πάλι για τη Νίκαια. Ο κ. Παπανδρέου εκπλήσσει τους συνταξιδιώτες του με τη διαπίστωση: «Νομίζω ότι τα πράγματα πήγαν καλά». Στο κυβερνητικό αεροσκάφος, στην πτήση της επιστροφής, ο κ. Βενιζέλος ζητεί από τον πρωθυπουργό να επικοινωνήσει με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για να συγκληθεί συνάντηση των αρχηγών των κομμάτων νωρίς το πρωί ώστε να προκύψει από αυτήν η ανάκληση της ιδέας για δημοψήφισμα. Προτείνει να τηλεφωνήσουν στον κ. Μπίκα από το αεροπλάνο ώστε να κινητοποιηθεί ο κ. Παπούλιας. Η πρότασή του δεν απορρίπτεται αλλά ούτε εφαρμόζεται. Ο κ. Βενιζέλος επιμένει. Λέει στον κ. Παπανδρέου ότι ως υπουργός των Οικονομικών πρέπει να κάνει μια δήλωση για την προστασία του τραπεζικού συστήματος και την αποφυγή τυχόν πανικού. Ο πρωθυπουργός έδειξε να δυσφορεί αλλά δεν είπε τίποτε.
«Μπαμπά, ό,τι είναι να κάνεις, κάν’ το τώρα!»
Η πλευρά Παπανδρέου επιμένει ότι ο πρωθυπουργός είχε ενημερώσει εγκαίρως τους Γάλλους και τους Γερμανούς για τις προθέσεις του και ότι στις Κάννες βίωσε μια διπλή προδοσία, από τους ξένους ηγέτες αλλά και από τον κ. Βενιζέλο, από τον οποίο, όπως λένε συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού, δεν περίμενε να κάνει δήλωση κατά του δημοψηφίσματος. «Αποκλείεται να το κάνει αυτό ο Βαγγέλης» μεταδίδουν ότι τους έλεγε. Ολόκληρη η αφήγηση της πλευράς Παπανδρέου βρίσκεται σε ανάρτηση με τον τίτλο «Εναν χρόνο πριν… Για να μην ξεχνιόμαστε» στον ιστότοπο smartpost. Παρά τα όσα λέγονται εκ των υστέρων, η κοινή πεποίθηση είναι ότι ένα δημοψήφισμα που θα αφορούσε το νόμισμα θα προκαλούσε bank run και κατάρρευση της οικονομίας, με την αναγγελία του και μόνο.
Η «ανταρσία» στο ΠαΣοΚ
Ο κ. Παπανδρέου συγκαλεί εκτάκτως το Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά καθυστερεί επί ώρες να εμφανιστεί, καθώς συνεχίζει με τον κ. Σαμαρά τη διαπραγμάτευση που είχαν αρχίσει τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου για κυβέρνηση συνεργασίας με άλλον πρωθυπουργό. Εν τέλει ο κ. Παπανδρέου εμφανίζεται και ανακοινώνει με ικανοποίηση τη συμφωνία στην οποία μετέχει τελικά και ο Γ. Καρατζαφέρης. Επισήμως μεταδίδεται μόνο η ομιλία του, στην οποία προτείνει να συσταθεί μια επιτροπή για να συζητήσει με τη ΝΔ, στην οποία από το ΠαΣοΚ θα μετείχαν οι Ν. Αθανασάκης και Δ. Ρέππας.
Στη Βουλή τα πηγαδάκια έχουν πάρει φωτιά και οι συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας. Το απόγευμα συγκαλείται η ΚΟ του ΠαΣοΚ σε ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα. Η Βάσω Παπανδρέου απευθυνόμενη στον πρωθυπουργό λέει τη διάσημη φράση «είστε εκτός τόπου και χρόνου» και ζητεί κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας. Η Αννα Διαμαντοπούλου όρθια, χωρίς μικρόφωνο, του ζητεί να ενημερώσει τους βουλευτές ότι το Υπουργικό Συμβούλιο κατέληξε στην απόφαση για τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας, απορρίπτοντας εκλογές και δημοψήφισμα.
Παράλληλα στη Βουλή διεξάγεται συζήτηση για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Το ΠαΣοΚ έχει 154 βουλευτές και τουλάχιστον έξι (Εύα Καϊλή, Μιλένα Αποστολάκη, Σοφία Γιαννακά, Δ. Λιντζέρης, Ελενα Παναρίτη, Βάσω Παπανδρέου) απειλούν να καταψηφίσουν, αλλά τελικώς η διαδικασία ολοκληρώνεται με 153 ψήφους υπέρ της κυβέρνησης – η κυρία Αποστολάκη απουσίαζε από την ψηφοφορία. Το βράδυ της Παρασκευής ο κ. Παπανδρέου εκφωνεί την τελευταία του ομιλία στη Βουλή ως πρωθυπουργός και επιμένει στο δημοψήφισμα. «Είναι περίεργο που όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης ήταν απέναντι. Η προσφυγή στην άμεση Δημοκρατία, μια συνταγματική πρόβλεψη της Δημοκρατίας μας, θεωρείται από κάποιους τυχοδιωκτισμός. Τι φοβόντουσαν; Αν φοβόντουσαν ότι θα απέρριπτε ο λαός τη συμφωνία, τότε θα έπρεπε οι ίδιοι να θέλουν να την ψηφίσουν στη Βουλή. Κάτι που δεν δήλωναν όμως τουλάχιστον μέχρι χθες» λέει. Επιπλέον ανακοινώνει τη συνάντησή του με τον κ. Παπούλια και επισημαίνει ότι «εμείς συγκροτημένα, τα κόμματα που θα συνεργαστούμε, δεν μπορούμε να αφήσουμε να σχηματιστεί μια κυβέρνηση αδιαφάνειας ή μοιρασιάς της εξουσίας, ενός πλιάτσικου, από ένα κατεστημένο που αργοπεθαίνει».
Το Σάββατο 5 Νοεμβρίου ο κ. Παπανδρέου επισκέπτεται το Προεδρικό Μέγαρο και ξεκινά η διαδικασία επιλογής πρωθυπουργού, με τον ίδιο να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Αρχικά προτείνει την Ελσα Παπαδημητρίου, έπειτα σκέπτεται ονόματα όπως του Ν. Διαμαντούρου και του Π. Ρουμελιώτη.
Στο γραφείο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης στη Ζαλοκώστα (6 Νοεμβρίου) συσκέπτονται οι κ.κ. Βενιζέλος και Σανιχίδης με την αντιπροσωπεία της ΝΔ στην οποία συμμετείχαν οι κ.κ. Χρ. Λαζαρίδης, Δ. Σταμάτης και Χρ. Σταϊκούρας για την οριστικοποίηση της συμφωνίας. Την επόμενη ημέρα ενώ ακόμη δεν έχει επιλεγεί πρωθυπουργός, ο κ. Βενιζέλος μεταβαίνει σε προγραμματισμένη συνεδρίαση του Eurogroup. Στο περιθώριο της συνεδρίασης τον πλησιάζουν χωριστά ο κ. Γιούνκερ και ο κ. Ρεν και του λένε το ίδιο πράγμα: «Μην επιλέξετε Παπαδήμο». Οι επιφυλάξεις τους αφορούν αφενός το γεγονός ότι κάποιοι τον συνέδεαν – αδίκως – με τον «εξωραϊσμό» των δημοσιονομικών στοιχείων της Ελλάδας εν όψει της ένταξης στην ΟΝΕ, όταν ήταν διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αφετέρου επειδή είχε ταχθεί με άρθρο του κατά του κουρέματος του χρέους με την επιχειρηματολογία της ΕΚΤ, προτού αυτή αλλάξει τελικά θέση.
Ο κ. Βενιζέλος επιστρέφει στην Αθήνα και ενημερώνει τον πρωθυπουργό ο οποίος του λέει ότι ούτε εκείνος θέλει Παπαδήμο επειδή είναι τραπεζίτης. Ο κ. Παπανδρέου είχε παράλληλα προτείνει για πρωθυπουργοποίηση του κ. Κακλαμάνη. Ο πρώην πρόεδρος της Βουλής πραγματοποιεί μυστική συνάντηση με τον κ. Σαμαρά στο σπίτι του στην οδό Μουρούζη και στη συνέχεια απορρίπτει την τιμητική πρόταση επικαλούμενος την άρνηση του προέδρου της ΝΔ να ορίσει υφυπουργό Οικονομικών τον Χρ. Σταϊκούραπροτιμώντας τον Μουρμούρα. Είναι προφανές ότι αυτή είναι απλώς η αφορμή. Ο κ. Κακλαμάνης με δήλωσή του την Πέμπτη αποκαλύπτει ότι ο κ. Σαμαράς «δεν είχε ως φαίνεται κατανοήσει ότι το κόμμα του και αυτός θα έπρεπε να αποδεχθούν χωρίς αστερίσκους τις ευθύνες από την πλήρη συμμετοχή και στήριξη αυτής της κυβέρνησης» και ότι ο ίδιος δεν κατάφερε να τον πείσει ότι δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα και κυβέρνηση και αντιπολίτευση.
Ο κ. Παπανδρέου συνεχίζει το ψάξιμο. Καλεί αργά το βράδυ υπουργική σύσκεψη στη Βουλή και ρωτά τους παρισταμένους αν έχουν καμιά ιδέα για πρωθυπουργό. Προτείνεται ο Ι. Κουκιάδης, τον οποίο καλεί στην Αθήνα αλλά τον ξεχνάει. Ο Πρωθυπουργός ανακοινώνει το όνομα του κ. Πετσάλνικου και ξεκινά για το Προεδρικό Μέγαρο μέσα σε ορυμαγδό αντιδράσεων. Από το Προεδρικό Μέγαρο ο κ. Παπανδρέου τηλεφωνεί στον κ. Βενιζέλο ο οποίος εκείνη τη στιγμή βρίσκεται στο γραφείο του μαζί με τον κ. Σκανδαλίδη. «Τελικώς δεν μπορώ να κάνω τον Πετσάλνικο πρωθυπουργό» του λέει. Και πετάει τη βόμβα: «Θα προτείνω για πρωθυπουργό εσένα». Αμέσως μετά τηλεφωνεί ο κ. Ρέππας για συγχαρητήρια αλλά προσθέτει «είναι προφανές ότι θα παραμείνει πρόεδρος του ΠαΣοΚ κι εσύ θα τον στηρίξεις». Ο κ. Βενιζέλος του απαντά «Τι είναι αυτά που λέτε! Εδώ καιγόμαστε!». Εγιναν όμως και άλλα τηλεφωνήματα υπέρ του κ. Παπαδήμου οπότε ο τότε υπουργός Οικονομικών για να λυθεί η οποιαδήποτε παρεξήγηση τηλεφώνησε στον κ. Παπαδήμο και του είπε ότι δεν ενδιαφέρεται να γίνει πρωθυπουργός ούτε να παραμείνει υπουργός Οικονομικών.
Τελικά ο κ. Παπανδρέου – μετά και την παρέμβαση του κ. Καρατζαφέρη – επιλέγει τον Λ. Παπαδήμο, όχι γιατί του τον πρότεινε ο κ. Μπαρόζο, όπως γράφτηκε, αλλά επειδή συμφώνησε με πολύ κοντινούς του ανθρώπους, όπως ο Μ. Παπαϊωάννου, που πίστευαν στη λύση Παπαδήμου. Υψηλά ιστάμενοι παράγοντες των Βρυξελλών σχολιάζουν ότι ο κ. Παπαδήμος δεν ήταν επιθυμία των Βρυξελλών και θεωρούν αστείο το σενάριο ότι ο κ. Μπαρόζο επέβαλε τον κ. Παπαδήμο στον κ. Παπανδρέου.
Ο κίνδυνος κατάρρευσης των ελληνικών τραπεζών και της εξόδου της χώρας από το ευρώ έριχνε βαριά σκιά πάνω στην ευρωζώνη. Η Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το ΔΝΤ προετοιμάζονταν επί μήνες για αυτό το ενδεχόμενο και από τις αρχές του 2012 εκπονήθηκαν αρκετά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Οι «Financial Times» έφεραν στη δημοσιότητα το «Σχέδιο Ζ», το οποίο προετοίμασε μια ομάδα τεχνοκρατών τον Ιούνιο του 2012.
Το «Σχέδιο Ζ» (Plan Z), σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας, ήταν ένα λεπτομερές κείμενο για το πώς για το πώς θα δημιουργούνταν ένα νέο χρηματοπιστωτικό σύστημα από το μηδέν, και όχι ένας «οδικός χάρτης» για να εκδιωχθεί η Ελλάδα από το ευρώ. Το σχέδιο περιελάμβανε δραστικά μέτρα όπως κλείσιμο των ΑΤΜ, επαναφορά συνοριακών ελέγχων για να αποφευχθεί μαζική φυγή κεφαλαίων και έκδοση ΙOUs με τη μισή αξία του ευρώ.
«Μια Grexit φοβούνταν ότι θα έσπερνε χάος στις ευρωπαϊκές χρηματαγορές, bank run και σε άλλες δοκιμαζόμενες οικονομίες της ευρωζώνης και ερωτήματα για το ποια χώρα θα εκδιωχθεί στη συνέχεια» γράφουν οι «Financial Times». Τις εβδομάδες πριν από τις εκλογές του Ιουνίου του 2012 οι προετοιμασίες εντατικοποιήθηκαν και η αιτία δεν ήταν οικονομική αλλά πολιτική: η πιθανότητα να επικρατήσει ο ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές.
Επικεφαλής αυτής της ομάδας ήταν ο επίτροπος Ολι Ρεν και συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και ο πρόεδρος του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Ισχυρότερος υπέρμαχος του Grexit ήταν ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Στην εκπόνηση του «Σχεδίου Ζ» πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξαν επίσης ο Γεργκ Ασμουσεν (ΕΚΤ), ο Τόμας Βίζερ, επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας του Ευρώ (EWG), ο Μάρκο Μπούτι και ο Πολ Τόμσεν, ο επικεφαλής του κλιμακίου του ΔΝΤ για την Ελλάδα. Επιπλέον, μία ομάδα καθοδηγούμενη από τον Μάρκο Μπούτι, επικεφαλής των οικονομικών υπηρεσιών της Κομισιόν, μελετούσε μυστικά τις επιπτώσεις της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το χάος θα ήταν μεγαλύτερο από αυτό που ανέμεναν οι Γερμανοί και οι σύμμαχοί τους.
Το σύστημα αυτό στεγανοποιήθηκε ώστε να μην υπάρξουν διαρροές που θα προκαλούσαν πανικό και την ακούσια ενεργοποίηση του «Σχεδίου Ζ». Σε τηλεδιάσκεψη που είχαν οι επτά ευρωπαίοι ηγέτες καθ’ οδόν προς τη Σύνοδο Κορυφής του G20 στο Μεξικό συμφώνησαν να επιμείνουν σε μια κοινή γραμμή: στήριξη της Ελλάδας με την προϋπόθεση τήρησης των συνθηκών του προγράμματος διάσωσης. Δεν θα υπήρχε επαναδιαπραγμάτευση.
Το βράδυ των εκλογών ο κ. Λ. Παπαδήμος έμεινε στο γραφείο για να προετοιμάσει σχέδιο αντίδρασης στις αγορές αν καθυστερούσε ο σχηματισμός κυβέρνησης. Η παρτίδα για την Ελλάδα σώθηκε όταν ο Αντ. Σαμαράς που επικράτησε στις εκλογές έκανε στροφή 180 μοιρών και στήριξε το συμφωνημένο με τους εταίρους πρόγραμμα σωτηρίας. Τα όσα αποκαλύπτονται όμως από τους «Financial Times» αποδεικνύουν τη διαχρονική καχυποψία των Γερμανών απέναντι στο πολιτικό σύστημα της Ελλάδας και τη σταθερή άποψή τους ότι η Ελλάδα δεν έχει θέση στην ευρωζώνη. Υπό αυτήν την έννοια δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθούν ξανά σενάρια Grexit στην περίπτωση κατά την οποία η χώρα περιπέσει σε πολιτική αστάθεια.
«Το Βήμα» απευθύνθηκε σε πηγές του υπουργείου Οικονομικών, της Τράπεζας της Ελλάδος και του Eurogroup, που έχουν ζήσει από κοντά την ελληνική περιπέτεια, σχετικά με το «Σχέδιο Ζ» ως σενάριο προετοιμασίας σε περίπτωση αρνητικών για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας εκλογικών εξελίξεων. Φανταστείτε, σχολίαζαν, αν υπήρχε ένα τέτοιο σενάριο με σκληρά μέτρα τον Ιούνιο του 2012, τι σενάρια ήταν έτοιμα τον Μάρτιο του 2012 που η χώρα έριξε τη ζαριά του PSI, όταν βρισκόταν σε εκκρεμότητα το δεύτερο πρόγραμμα και η εκταμίευση των δόσεων.
Γενικά θέματα
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
Πρώην διπλωμάτης του Ηνωμένου Βασιλείου: «Με αντιμετώπισαν σαν απειλή επειδή επέστρεψα από τη Μόσχα»
Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία...
Πεδίο μάχης η Γαλλία για την ακρίβεια – Έφοδοι, δακρυγόνα και εκατοντάδες συλλήψεις
Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, μέχρι το μεσημέρι οι αρχές είχαν καταγράψει 140 διαδηλώσεις, με τη...
Από τη Σαρία στην Ατομική Ελευθερία; Η Αλλαγή που Συντελείται στη Μέση Ανατολή
Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε...
FT: Πώς υπνοβατούμε προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για...
Project Bromo: Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία διαστημικού γίγαντα απέναντι στη SpaceX
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την αντιμονοπωλιακή αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ Airbus, Thales και Leonardo. Ο νέος όμιλος, με...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας