Διεθνή
Τουρκικές βόμβες και ταραχές στην Κύπρο: Αναλύοντας τα γεγονότα…
![]() |
| Ο Αγγλος κυβερνήτης Hugh Foot, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και ο Κουτσιούκ |
χρόνια, με την υποστήριξη του Επιτρόπου Πληροφοριών, μέχρις ο τελευταίος
να διατάξει το Φόρεϊν Όφις να αποδεσμεύσει ζωτικής σημασίας έγγραφα, τα
οποία απεδείκνυαν πώς από το 1974 η Βρετανία είχε επιχειρήσει να
παραιτηθεί των βάσεών της στην Κύπρο, αλλά δεν τής το επέτρεψε ο
Κίσινγκερ [1]. Μάλιστα μού ενεχείρισαν αντίγραφα των εγγράφων εδώ, στην Αθήνα.
τίθενται στον ιστορικό της διπλωματίας που θα επιχειρήσει κυνήγι
στοιχείων (από τις ορδές πολιτικών και κομματικοδίαιτων δήθεν
ακαδημαϊκών), το Φόρεϊν Όφις, είτε ενσυνειδήτως είτε από συνήθεια,
ενίοτε συμμορφώνεται με τους κανονισμούς περί αποδεσμεύσεως εγγράφων στα
Εθνικά Αρχεία: μόλις ανακάλυψα κάποια απόρρητα έγγραφα τα οποία
αποδεσμεύθηκαν περίπου πενήντα έξι χρόνια αφ’ ότου συντάχθηκαν. Αν και
τα πενήντα έξι χρόνια παραείναι μεγάλος χρόνος αναμονής για δημόσια
έγγραφα, μπορώ να πω ότι και πάλι η κατάσταση είναι καλύτερη από εκείνη
των ελληνικών αρχείων. Η Ελλάδα έχει πολλούς σκελετούς στη ντουλάπα της.
Υπάρχουν έγγραφα που αφορούν στην Κύπρο τα οποία δεν είναι καν
διαθέσιμα, ευτελίζοντας κάθε έννοια ακαδημαϊκής διαφάνειας.
πολύ προκειμένου να διαβάσει ορισμένα μάλλον προφανή πράγματα, επαφίεται
στην κρίση του καθενός. Τα έγγραφα που ξέθαψα αποδεικνύουν απλώς ότι η
Βρετανία γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι οι Τουρκοκύπριοι σχεδίαζαν
διαδηλώσεις στη Λευκωσία το καλοκαίρι του 1958, καθώς και ότι
τοποθέτησαν βόμβα εναντίον δικών τους, προκειμένου να ρίξουν το φταίξιμο
στους Ελληνοκυπρίους. Πριν σχολιάσουμε όλον αυτόν τον κυκεώνα, τη σχέση
του με το σήμερα καθώς και τις επιπτώσεις που έχει, ας ρίξουμε μια
ματιά σε ορισμένα παραθέματα.
1. Σύμφωνα με μια αρκετά αξιόπιστη
πηγή, η τουρκική κατοικία στην ΟΜΟΡΦΙΤΑ, όπου σημειώθηκε έκρηξη στις 31
Αυγούστου 1957, εχρησιμοποιείτο ως εργοστάσιο κατασκευής βομβών επ’
αρκετόν. Δώδεκα άτομα εργάζονταν εκεί σε βάρδιες και “χιλιάδες βομβών”
κατασκευάστηκαν εκεί και διανεμήθηκαν σε διάφορα μέρη του νησιού.(C.6)2. Τη νύχτα της εκρήξεως, στο σπίτι
υπήρχαν αρκετά κιβώτια με βόμβες. Όταν η βόμβα εξερράγη, οι
εναπομείνασες βόμβες μεταφέρθηκαν από όσους δεν τραυματίσθηκαν, καθώς
και από άλλους Τούρκους γείτονες.(C.6)3. Υπάρχουν αρκετά άλλα σπίτια στη ΛΕΥΚΩΣΙΑ όπου οι Τούρκοι κατασκευάζουν βόμβες.(C.3)4. Αφότου σημειώθηκε η έκρηξη, η ΒΟΛΚΑΝ
έδωσε εντολή στα μέλη της να εξεύρουν κατάλληλες τοποθεσίες εκτός
πόλεων και χωριών για την κατασκευή βομβών.(C.3)
ανωτέρω φαίνεται πιθανόν να είναι υπερβολικές ως προς τον αριθμό των
βομβών. Οι πληροφορίες της παραγράφου 2 είναι μάλλον απίθανες ως προς
την άμεση επί τόπου άφιξη εκπατρισθέντος προσωπικού. [3]
εντεινόμενη δραστηριοποίηση κατά τις μία-δύο προηγούμενες εβδομάδες και
το περασμένο Σάββατο οργάνωσαν διαδηλώσεις κατά τις οποίες οι
συμμετέχοντες κατέστρεψαν αγγλικές πινακίδες. Αυτή η κίνηση, η οποία
ακολούθησε τις δολοφονίες Τούρκων αριστερών από την ΤΜΤ [4]
και την αύξηση του αριθμού φυλλαδίων της TMT στις πιο βίαιες
διαδηλώσεις, φαίνεται να καταδεικνύει ότι οι Τούρκοι είναι έτοιμοι για
ακόμη περισσότερη βία, η οποία ενδέχεται να εκδηλωθεί πριν γίνει η
ανακοίνωση πολιτικής στο Κοινοβούλιο. [5]
και εμπρησμοί στη Λευκωσία. Η κατάσταση έμοιαζε σαν να είχε οργανωθεί εκ
των προτέρων από Τούρκους, ιδίως δεδομένων των πληροφοριών τις οποίες
είχαμε λάβει προ ολίγων ημερών περί του ότι σχεδίαζαν να καταφύγουν σε
ταραχές και εμπρησμούς. Ακολουθεί αναφορά της καταστάσεως στις 2.00 πμ
ώρα Κύπρου.
στην βεράντα του Τούρκου Συμβούλου Τύπου. Σημειώθηκαν ελάχιστες ζημιές.
Τίποτε άλλο δεν συνέβη μέχρι τα μεσάνυχτα, οπότε και Τούρκοι νεολαίοι
άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή Πύλης Κερύνειας και σε δρόμους
εκτός των τειχών. Πυρπόλησαν δύο αυτοκίνητα και άρχισαν να εκτοξεύουν
πέτρες εναντίον άλλων. Ορισμένοι νεολαίοι εθεάθησαν να κρατούν μπιτόνια
βενζίνης. Περί ώραν 0.100 [sic] ξέσπασαν φωτιές στην περιοχή Πύλης
Αμμοχώστου. Εισέτι μη επιβεβαιωθείσα αναφορά περί έξι πυρκαγιών οι
οποίες ξέσπασαν, μία εκ των οποίων σοβαρή (σε αποθήκη ξυλείας) και όλες
σε ελληνικές περιουσίες. Αστυνομικοί και πυροσβέστες του Στρατού
κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τις φωτιές και τις έχουν θέσει υπό έλεγχο.
Έχει επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας η οποία εφαρμόζεται σταδιακώς. Η
γραμμή Μέησον-Ντίξον έχει επανδρωθεί με στρατεύματα. Εν τω μεταξύ
Έλληνες είχαν αρχίσει να κρούουν καμπάνες εκκλησιών και ομάδες Ελλήνων
νεολαίων εθεάθησαν να τοποθετούνται σε σημεία ανά την πόλη. Σημειώθηκαν
συμπλοκές μεταξύ νεολαίων αμφοτέρων των κοινοτήτων στην Πύλη Αμμοχώστου.
Ορισμένα από τα θύματα διακομίστηκαν στο νοσοκομείο,
συμπεριλαμβανομένων και δύο νεκρών Ελλήνων. Οι ομάδες διαδηλωτών
διαλύονται και προς το παρόν η κατάσταση φαίνεται να είναι υπό έλεγχο.
Σύμφωνα με τις αναφορές, οι Δυνάμεις Ασφαλείας δεν χρειάσθηκε να
ανοίξουν πυρ.
Πρόξενος απουσίαζαν αυτό το βράδυ στην Λάρνακα, όπου μιλούσαν
απευθυνόμενοι σε μια ελάχιστα ενθουσιώδη συνάντηση της Λέσχης Τούρκων
Νεολαίων. Ο Ντενκτάς επέστρεψε μετά τα μεσάνυχτα και επικοινώνησε μαζί
του ο Περιφερειακός Επίτροπος. Έμοιαζε ειλικρινώς αναστατωμένος και
παρατήρησε: “αυτή τη φορά, πήγαμε γυρεύοντας (σ.σ οι Τούρκοι)”. Έδινε
την εντύπωση ότι οι φασαρίες είχαν ξεκινήσει επίτηδες από Τούρκους
ταραχοποιούς. Αυτό επιβεβαιώνει την δική μας εντύπωση ότι ότι η βόμβα
πιθανώς να είχε τοποθετηθεί από τους ίδιους τους Τούρκους. Ο Ντενκτάς
απευθύνθηκε σε πλήθος το οποίο είχε συγκεντρωθεί έξω από το αρχηγείο της
Αστυνομίας Περιφερείας Λευκωσίας και τους έπεισε να διαλυθούν.
τουρκικό τύπο για μια μαζική συγκέντρωση στην Κωνσταντινούπολη αύριο.
Φαίνεται πιθανό οι εδώ ταραχές να υποκινήθηκαν εν όψει αυτής της
συγκεντρώσεως. [6]
Κυβερνήτης θεώρησε δέον να αποστείλει επείγον τηλεγράφημα, συνοψίζοντας
τα ανωτέρω, στον Υπουργό Αποικιών, κοινοποιώντας το όχι μόνο στις
πρεσβείες στην Αθήνα και την Άγκυρα, και στο Γενικό Προξενείο στην
Κωνσταντινούπολη, αλλά και στην πρεσβεία στην Ουάσινγκτων:
Τούρκους ξέσπασαν περί τα μεσάνυχτα απόψε στη Λευκωσία. Τούρκοι
προκάλεσαν αριθμό πυρκαγιών σε ελληνικές ιδιοκτησίες ανά την πόλη, μία
ιδιαιτέρως σοβαρή, αλλά όλες έχουν πλέον τεθεί υπό έλεγχο. Μερικές
συγκρούσεις μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων. Έλληνες στη Λευκωσία και σε
μερικά γειτονικά χωριά σήμασαν [sic] καμπάνες εκκλησιών και
συγκεντρώθηκαν πλήθη αναστατωμένων Ελλήνων. Γνωστά θύματα: δύο
Ελληνοκύπριοι και αριθμός τραυματιών. Νωρίτερα το βράδυ είχε εκραγεί
βόμβα σε οικία του Τούρκου Συμβούλου Τύπου χωρίς να προκληθούν ζημιές.
Ουδένας [sic] ευρίσκετο εντός της οικίας εκείνην την ώρα. Η κατάσταση
εξακολουθεί τεταμένη αλλά υπό έλεγχο. Έχει επιβληθεί απαγόρευση
κυκλοφορίας στη Λευκωσία και στρατεύματα έχουν επανδρώσει την γραμμή
μεταξύ των Τουρκικών και Ελληνικών συνοικιών. Ουδέν πρόβλημα σε άλλο
τμήμα της νήσου. [7]
εκτίμησή μας είναι ότι αναμφιβόλως οι εμπρησμοί και οι ταραχές
προκλήθηκαν από Τούρκους, επί τη βάσει προαποφασισμένου σχεδίου. Στο υπ’
αριθμόν 727 τηλεγράφημά μου [δεν βρέθηκε, εκτός και αν ο Κυβερνήτης
εννοεί το υπ’ αριθμόν 724, ανωτέρω] ανέφερα πληροφορίες οι οποίες είχαν
τεθεί στη διάθεσή μας περί του ότι οι Τούρκοι ετοιμάζονταν να
δημιουργήσουν προβλήματα αυτό το σαββατοκύριακο. Φαίνεται ξεκάθαρο πως
ό,τι συνέβη συνάδει με την εν λόγω επιδίωξη.
περί της βομβιστικής ενέργειας στην οικία του Τούρκου Συμβούλου Τύπου
καταδεικνύουν ότι αυτή οργανώθηκε από Τούρκους ως αφορμή για τους
επακόλουθους εμπρησμούς και ταραχές. Είναι άκρως απίθανο Έλληνες να
προκάλεσαν εσκεμμένως ταραχές σε αυτή τη συγκυρία, επιτιθέμενοι εναντίον
ιδιοκτησίας της Τουρκικής Κυβερνήσεως. Η εκρηκτική ύλη της βόμβας ήταν
όμοια με εκείνη η οποία είχε χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν σε βόμβες
οι οποίες είχαν βρεθεί στην κατοχή Τούρκων αλλά δεν έχουμε αναφορές
χρήσεως του εν λόγω υλικού από Έλληνες. Η τοποθέτηση της βόμβας
καταδεικνύει ότι δεν αποσκοπούσε να προκαλέσει πραγματικές ζημιές.
Υπάρχει επίσης και το γεγονός ότι ουδείς βρισκόταν εντός εκείνη την ώρα.
Ο Σύμβουλος Τύπου είχε φύγει με τον Τούρκο Γενικό Πρόξενο και τον
Ντενκτάς για να παραστούν σε μια συγκέντρωση Τούρκων Νεολαίων στη
Λάρνακα, κάτι που πρέπει να ήταν γνωστό στους Τούρκους στη Λευκωσία.
ενδεικτικά μιας επί τούτου οργανωμένης από τους Τούρκους απόπειρας, με
στόχο να δημιουργήσει φασαρίες. Ενδέχεται, μάλιστα, να είχε επιλεγεί ο
συγκεκριμένος χρόνος ως προπομπός των μαζικών συγκεντρώσεων οι οποίες
έχουν προγραμματιστεί για αύριο (Κυριακή) στην Τουρκία επ’ ευκαιρία της
“Ημέρας της Κύπρου”. Νωρίτερα το ίδιο βράδυ είχε προηγηθεί μία
προκλητική εκπομπή του Ράδιο Άγκυρα. Εν αντιθέσει προς προηγούμενες
τουρκικές ταραχές, δε μοιάζει σε τίποτα με αυθόρμητη αντίδραση σε κάποια
πράξη βίας εκ μέρους των Ελλήνων.
είναι η απαρχή μιας ενδοκοινοτικής διαμάχης σοβαρότερης οιασδήποτε
έχουμε δει ως τώρα, καθώς είναι ενδεικτική του ότι οι Τούρκοι είναι
έτοιμοι να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον ελληνικής ιδιοκτησίας
προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους πολιτικούς στόχους τους. Εν τούτοις,
στην προκειμένη περίπτωση, ενδέχεται, δεδομένου ότι έκαναν τη διαδήλωσή
τους, να περιμένουν επί ένα διάστημα πριν κάνουν την επόμενη κίνηση. Από
την άλλη πλευρά, οι Έλληνες μπορεί να καταφύγουν σε αντίποινα βίας.
κοινότητας στη Λευκωσία, νωρίς σήμερα το πρωί και τούς μίλησα πολύ
ειλικρινώς περί των κινδύνων μιας τέτοιας εσκεμμένης προκλήσεως
διακοινοτικής αναταραχής εκ μέρους των Τούρκων, καθώς και περί του
καθήκοντός τους να δώσουν στην δική τους κοινότητα ένα ξεκάθαρο
προβάδισμα.
τειχών της Λευκωσίας θα διατηρηθεί και καθ’ όλη την αυριανή ημέρα
(Κυριακή). Θα ισχύει τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους Τούρκους. Θα
χρησιμοποιηθούν επίσης και οδοφράγματα προκειμένου να αποτραπεί η
συρροή στη Λευκωσία ατόμων από τα γύρω χωριά. [8]
(μάλλον χρειαζόταν ύπνο), ο Κυβερνήτης απέστειλε τηλεγράφημα στο
Υπουργείο Αποικιών, αναφέροντας τη συνάντησή του με Τούρκους ηγέτες. Ο
ίδιος ή όποιος πληκτρολόγησε το (κρυπτογραφημένο) τηλεγράφημα πρέπει
είτε να νύσταζε είτε να είχε χάσει την ψυχραιμία του, καθώς έγραψε
ημερομηνία 8 Ιουλίου 1958, αντί για Ιουνίου:
ανέφερα ότι το πρωί είχα συναντηθεί με Τούρκους ηγέτες της Λευκωσίας. Η
συνάντηση έλαβε χώρα στις 5.30 πμ. στο Κυβερνείο, αμέσως μετά την
επιστροφή μου από την αυτοψία των ζημιών τις οποίες προκάλεσε η φωτιά
στην παλαιά πόλη της Λευκωσίας.
οποίους κάλεσα ήσαν οι Ντενκτάς, Οσμάν Ορέκ (σημαίνων δικηγόρος και
Αντιπρόεδρος του Υπάτου Συμβουλίου του Εβκάφ και Πρόεδρος του Τμήματος
Λευκωσίας του Κόμματος “Η Κύπρος είναι Τουρκική”), ο κ. Ουμίτ Σουλεϊμάν
(επίσης δικηγόρος, ο οποίος ηγείται της Τουρκικής Σχολικής Επιτροπής στη
Λευκωσία) και ο Δρ. Γκοζμέν (πρώην δημοτικός σύμβουλος).
από την αυτοψία που έκανα στις πολύ σοβαρές ζημιές τις οποίες προξένησαν
Τούρκοι στην πόλη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Είπα πως ήμουν βέβαιος
ότι όλο αυτό είχε προσχεδιαστεί από τους Τούρκους. Είπα πως γνωρίζαμε εκ
των προτέρων ότι ο εμπρησμός ήταν ηθελημένος και πως γνωρίζαμε ότι
υπήρχε κίνδυνος αυτός να πραγματοποιηθεί το ίδιο σαββατοκύριακο. Όταν
λάβαμε αυτήν την πληροφόρηση, έγιναν κινήσεις σε διάφορα επίπεδα,
προκειμένου να τόν αποτρέψουμε. Ο Διοικητικός Γραμματέας είχε δει τον
Ντενκτάς, εγώ είχα δει τον Τούρκο Γενικό Πρόξενο, και ο Πρέσβης μας στην
Άγκυρα είχε δει τον Τούρκο Γενικό Γραμματέα. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις
έγιναν προκειμένου να πείσουμε τους Τούρκους να αποτρέψουν την
σχεδιαζόμενη βία. Είπα πως ήταν απολύτως ξεκάθαρο ότι τα τραγικά
γεγονότα της προηγούμενης νύχτας δεν ήσαν καθόλου αυθόρμητα αλλά
αποτελούσαν μέρος ενός μελετημένου σχεδίου και ότι όσοι χρησιμοποίησαν
προκλητική γλώσσα θα πρέπει να αναλάβουν μερίδιο της ευθύνης (αυτό,
φυσικά, απευθυνόταν στον Ντενκτάς). Είπα ότι δεν χρειαζόταν να
υπογραμμίσουμε εκ νέου το τρομερό λάθος της χρήσεως βίας αυτήν την
κρίσιμη συγκυρία και ότι είχα απευθύνει έκκληση προς τους ηγέτες των
Τούρκων στη Λευκωσία, όπως μάς εξασφαλίσουν την άμεση και ενεργό
συνεργασία τους προκειμένου να βάλουμε τέλος στις διακοινοτικές
συγκρούσεις οι οποίες θα προκαλούσαν ανυπολόγιστη ζημιά εάν
συνεχίζονταν. Είπα ότι είχαν ένα ξεκάθαρο θετικό και αρνητικό καθήκον.
Είχαν το αρνητικό καθήκον να αποφύγουν την υποκίνηση και το θετικό
καθήκον να συγκρατήσουν τα μέλη της κοινότητάς τους από περαιτέρω
πράξεις βίας.
προφανώς κλονισθεί από τα γεγονότα της προηγουμένης νύχτας. Δεν
προσπάθησαν να μού αρνηθούν ότι η βόμβα στο σπίτι του Τούρκου Συμβούλλου
[sic] Τύπου είχε τοποθετηθεί από Τούρκους (αν και είπαν ότι δεν θα
μπορούσαν να παραδεχθούν κάτι τέτοιο δημοσίως). Είπαν ότι η αναστάτωση
μεταξύ μελών της Τουρκικής κοινότητος προκλήθηκε από το γεγονός ότι δεν
μπορούσε να δοθεί κάποια εξασφάλιση ότι η ανακοίνωση της νέας πολιτικής
θα ήταν αποδεκτή από τους Τούρκους και ότι η Τουρκική κοινότητα ανέμενε
ότι η νέα πολιτική δεν θα την ικανοποιούσε καθόλου. Είπαν επίσης ότι
εκείνοι τούς οποίους ο Ντενκτάς απεκάλεσε “Τούρκους τεντυμπόηδες”, δεν
ελέγχονταν από τους ηγέτες. Ο Ντενκτάς είπε ότι όταν ο Διοικητικός
Γραμματέας τόν είδε μόλις επέστρεψε από την Άγκυρα την περασμένη
Παρασκευή, τόν ρώτησε περί της πιθανότητας ταραχών μέσα στο
σαββατοκύριακο και αντελήφθη ότι δεν υπήρχε πρόθεση εκ μέρους των
Τούρκων να καταφύγουν σε βία αυτήν την περίοδο. Εκείνος και οι άλλοι
είπαν ότι δεν γνώριζαν κάτι περί προϋπάρχοντος σχεδίου για εμπρησμό ή
άλλης μορφής βία χθες το βράδυ. Συμφώνησαν ότι τα χθεσινοβραδινά
γεγονότα ήσαν αξιοθρήνητα και ότι θα έπρεπε να γίνει παν το δυνατόν
προκειμένου να σταματήσει η συνέχιση ή η εξάπλωση των ταραχών. Μού
έδωσαν την εντύπωση ότι είχαν όντως φοβηθεί από ό,τι είχε συμβεί και ότι
θα έκαναν ό,τι μπορούσαν για να ελαττώσουν την ένταση. [9]
ίδια ημέρα (χωρίς αναφορά της ακριβούς ώρας), ο Υπουργός (του Φόρεϊν
Όφις) απέστειλε το εξής τηλεγράφημα στον Πρέσβη στην Άγκυρα:
ακροάσεως με τον Τούρκο Πρωθυπουργό ή Υπουργό των Εξωτερικών και
συζητήστε μαζί του περί των κάτωθι.
αυτά τα γεγονότα. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι θα είχαν συμβεί εάν η
Τουρκική Κυβέρνηση – όπως τής έχω επανειλημμένως ζητήσει να πράξει, και
δη προσφάτως κατά τη συζήτηση που είχα με τον Τούρκο Πρέσβη στις 3
Ιουνίου – είχε χρησιμοποιήσει την επιρροή της στην Τουρκοκυπριακή
κοινότητα, προκειμένου να παροτρύνει την τελευταία να επιδείξει
αυτοσυγκράτηση. Με ανησυχεί ιδιαιτέρως η διαπίστωση ότι αυτών των
ταραχών προηγήθηκε προκλητική εκπομπή του Ράδιο Άγκυρα.
θα αποτρέψουν την Κυβέρνηση της Α.Μ. από τις προσπάθειές της να εξεύρει
λύση στο Κυπριακό, οπωσδήποτε θα δυσχεράνουν το έργο της περαιτέρω. Ως
εκ τούτου, στο πνεύμα της φιλίας μεταξύ της Τουρκίας και του Η.Β. οφείλω
να ζητήσω επισήμως από την Τουρκική Κυβέρνηση να ασκήσει όλη την
επιρροή της, τόσο στην Τουρκική Κοινότητα στην Κύπρο, όσο και στον
Τουρκικό Τύπο και το ραδιόφωνο, προκειμένου να αποφεύγεται η βία και η
προκλητική προπαγάνδα. Ειλικρινώς πιστεύω ότι η Τουρκική Κυβέρνηση θα
είναι διατεθειμένη να αναλάβει δράση προς αυτήν την κατεύθυνση άνευ
ετέρου. [10]
το θέμα, η κατάσταση παρέμενε τεταμένη. Στις 10 Ιουνίου, ο Κυβερνήτης
απέστειλε το εξής τηλεγράφημα στον Υπουργό, καθώς και στους Πρέσβεις
στην Άγκυρα και την Αθήνα:
‘αριθμόν 768 τηλεγράφημά μου, θεωρώ σώφρον να μην εκδώσουμε σε αυτήν τη
φάση κάποιο επίσημο ανακοινωθέν περί των συμπερασμάτων στα οποία έχουμε
καταλήξει μέχρι στιγμής, βάσει των ερευνών που έχουν διεξαχθεί για το
περιστατικό, ως προς τον καταλογισμό των ευθυνών. Επιθυμώ, όμως, να
παραμείνει στη διακριτική μας ευχέρεια να το πράξουμε εάν το κρίνουμε
απαραίτητο. Και αυτό είναι κάτι που κατέστησα σαφές στους Τουρκοκυπρίους
ηγέτες. Η κάθε πλευρά, φυσικά, έχει επιρρίψει την ευθύνη στην άλλη, και
ο Κιουτσούκ, κατά την ομιλία του στην ανοιχτή συγκέντρωση της Κυριακής
στην Κωνσταντινούπολη, έφτασε μέχρι του σημείου να πει –
επεισόδιο που έλαβε χώρα χθες το βράδυ. Έχουμε ένα Γραφείο Πληροφοριών
που άνοιξε προσφάτως στη Λευκωσία. Αυτή η δολοφονική συμμορία, οι ορδές
των παπάδων, οι εγκληματίες, εκτόξευσαν βόμβα στο κτίριο των
Πληροφοριών, προξενώντας ζημιές. Μόλις το έμαθαν αυτό, μέλη της
Τουρκικής κοινότητας συγκεντρώθηκαν και πραγματοποίησαν πορεία προς την
Ελληνική συνοικία, σκοτώνοντας δύο Έλληνες και τραυματίζοντας πέντε.”
Τουρκικό Τύπο ότι εθεάθη Έλληνας νεολαίος να ρίχνει τη βόμβα. Από
επίσημες πηγές, δεν υπάρχει απολύτως καμία επιβεβαίωση του ισχυρισμού
αυτού.
συνεχιζόμενων προκλητικών κατηγοριών εκ μέρους των Τούρκων επί του
θέματος, να εκδώσουμε επίσημη ανακοίνωση, τα κάτωθι είναι σημεία τα
οποία ενδεχομένως θα πρέπει να αναφερθούν: –
(1) Βάσει οιασδήποτε εκτιμήσεως των
συνθηκών ασφαλείας και της πολιτικής καταστάσεως, μοιάζει απίθανο να
επετέθησαν Ελληνοκύπριοι τρομοκράτες εναντίον περιουσίας της Τουρκικής
Κυβερνήσεως σε αυτήν την χρονική συγκυρία και κατ’ αυτόν τον τρόπο.(2) Η επιλογή του χρόνου και του
τρόπου τοποθετήσεως της βόμβας καταδεικνύει ότι στόχος της ήταν να
προκαλέσει την ελαχίστη δυνατή ζημία, και δη να αποφευχθεί τυχόν
τραυματισμός ή απώλεια ανθρώπινης ζωής.(3) Η εξέταση του εκρηκτικού
μηχανισμού και των θραυσμάτων από ειδικούς καταδεικνύει ότι αμφότερα
διέφεραν από όσα είναι γνωστό ότι είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από
Ελληνοκυπρίους τρομοκράτες, αλλά ήταν είδους που είναι γνωστό ότι είχε
χρησιμοποιηθεί προσφάτως σε βόμβες Τουρκοκυπριακής κατασκευής.
όταν ο Ντενκτάς κατέφθασε στον τόπο του περιστατικού, και μάλιστα σε
ελάχιστο χρόνο αφότου αυτό συνέβη, είπε στον Περιφερειακό Διοικητή και
τον Υποδιοικητή της Αστυνομίας οι οποίοι ήσαν παρόντες: “Ε, λοιπόν,
πήγαμε γυρεύοντας”. Τόν ρώτησαν εάν γνώριζε τί είδους βόμβα ήταν, και
εκείνος συμφώνησε ότι επρόκειτο περί τουρκικής βόμβας. Ο Περιφερειακός
Διοικητής λέει ότι ο Ντενκτάς είπε αυτολεξεί: “Φυσικά και είναι τουρκική
βόμβα”. Ένας εκπατρισθείς αξιωματικός των Μυστικών Υπηρεσιών, ο οποίος
ήταν παρών, λέει ότι ο Ντενκτάς είπε: “Πήγαμε γυρεύοντας. Οι Έλληνες δεν
θα τολμούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο. Αυτή τη φορά το παρατραβήξαμε. Δεν
μπορώ να το σταματήσω”. Μετά από τη χθεσινή συνάντησή μου με τους
Τούρκους ηγέτες, ο Διοικητικός Γραμματέας πήρε τον Ντενκτάς παράμερα και
τού υπενθύμισε, αναφερόμενος στο σχόλιό μου ότι δεν θα ήταν προς όφελος
της Κυβερνήσεως να δημοσιεύσει τα πορίσματά της για το περιστατικό, ότι
είχε καταγραφεί να κάνει τα σχόλια τα οποία παρατίθενται ανωτέρω στον
τόπο του περιστατικού. Ο Ντενκτάς δεν προσπάθησε να το διαψεύσει και,
μάλιστα, δήλωσε ότι προσωπικώς δεν είχε την παραμικρή αμφιβολία ότι οι
Τούρκοι ήσαν υπεύθυνοι.
παραγράφου θα πρέπει να αντιμετωπισθούν ως απολύτως εμπιστευτικές, εκτός
και αν -ή μέχρι να- αποφασίσουμε να εκθέσουμε τον Ντενκτάς. Διστάζω να
το πράξω, εφ’ όσον υπάρχει η παραμικρή ελπίδα να παίξει κάποιον χρήσιμο
ρόλο με την Τουρκική κοινότητα. Τυχόν επί του παρόντος αποκάλυψη ότι
απεδέχθη πως οι Τούρκοι ήσαν υπεύθυνοι για το περιστατικό, ενδέχεται
σοβαρά να θέσει τη ζωή του σε κίνδυνο.
αντίρρηση εάν ο Πρέσβης χρησιμοποιήσει, κατά την κρίση του, τα άλλα
σημεία που περιγράφονται στην παράγραφο 3 ανωτέρω, σε συζητήσεις του με
Τούρκους υπουργούς. Εάν το πράξει, θα πρέπει οπωσδήποτε να υπογραμμίσει
το γεγονός ότι εσκεμμένως απέφυγα να δημοσιοποιήσω οτιδήποτε,
προκειμένου να μην επιδεινώσω την κατάσταση, αλλά ότι ενδεχομένως να
αναγκαστώ να το πράξω σε περίπτωση που εξακολουθήσουν οι προκλητικές
κατηγορίες περί Ελλήνων οι οποίοι δήθεν τοποθέτησαν τη βόμβα, και ότι αν
έκανα κάτι τέτοιο, τότε σίγουρα δεν θα ήταν προς όφελος της Τουρκικής
πλευράς. [11]
Ιουνίου 1958 ήταν ξάγρυπνη για τον Κυβερνήτη και το επιτελείο του,
γεγονός που διαφαίνεται και από κάποιες μικρές ασυμφωνίες στα ανωτέρω
τηλεγραφήματα. Πρώτον, ο Κυβερνήτης απέστειλε ένα τηλεγράφημα (το υπ’
αριθμόν 744) στις 5 πμ, αναφέροντας ότι είχε συναντήσει ηγέτες της
Τουρκικής κοινότητος νωρίτερα το ίδιο πρωί, προφανώς κατά τις μικρές
ώρες που προηγήθηκαν της αποστολής του τηλεγραφήματος. Εν τούτοις, το
τηλεγράφημα υπ’ αριθμόν 751, το οποίο εστάλη στη 1.45 μμ, ανέφερε ότι
τούς είχε συναντήσει στις 5.30, άρα, ως εκ τούτου, αφότου είχε
στείλει τηλεγράφημα στο οποίο ανέφερε ότι τους είχε ήδη συναντήσει.
Ακόμη πιο διασκεδαστικό στοιχείο του τηλεγραφήματος αυτού είναι ότι
φέρει ημερομηνία 8 Ιουλίου, αντί για Ιουνίου. Αυτά συμβαίνουν σε περιόδους εξαιρετικών κρίσεων…
οποία αναφέρεται στο υπ’ αριθμόν 744 τηλεγράφημα του Κυβερνήτου, το
γεγονός ότι αναφέρει πως θα ίσχυε τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους
Τούρκους, είναι παράξενο. Πολύ δύσκολα θα μπορούσε να επιβάλει
απαγόρευση κυκλοφορίας μόνο σε μία εκ των δύο κυριοτέρων κοινοτήτων.
τηλεγράφημα που παρατίθεται, το οποίο ξεκαθαρίζει ότι οι Βρετανοί ήσαν
απρόθυμοι να φέρουν σε δύσκολη θέση την Τουρκία και τους Τουρκοκυπρίους.
Φυσικά, η συμπεριφορά της Βρετανίας δεν ήταν αδέκαστη απέναντι στις δύο
κύριες κοινότητες της Κύπρου. Ήδη πριν την στρατιωτική εκστρατεία της
ΕΟΚΑ εναντίον των Βρετανικών δυνάμεων, η Βρετανία συνεργαζόταν με την
Τουρκία προκειμένου να διατηρήσει την αποικία της για όσο το δυνατόν
περισσότερο, διχάζοντας τις κοινότητες. Τον Φεβρουάριο του 1955, ο
Βρετανός Πρέσβης στην Άγκυρα, έγραφε στο Φόρεϊν Όφις:
εξωτερικό, ιδίως στο Λονδίνο και την Ουάσινγκτων, ενδέχεται να είναι πιο
ενεργοί ως προς τη δημοσιοποίηση της Τουρκικής στάσεως στην Κύπρο. Στο
Ηνωμένο Βασίλειο, οι προσπάθειές του ενδέχεται να κατευθύνονται (με
αυτήν τη σειρά) προς: α) Μέλη του Κοινοβουλίου, β) τον εβδομαδιαίο τύπο
(βοηθήθηκαν ήδη από την περσινή επίσκεψη των δημοσιογράφων). Το αυτό
φαίνεται να ισχύει και στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες. Εν
τούτοις, η Τουρκική προπαγάνδα θα πρέπει να παρουσιάζεται με τακτ. Επί
παραδείγματι, ο Τούρκος Ακόλουθος Τύπου στο Λονδίνο δεν έκανε καθόλου
καλά μοιράζοντας φυλλάδια της Ενώσεως “Η Κύπρος είναι Τουρκική”. [12]
επιθυμούμε να βοηθούμε τους Τούρκους όσο το δυνατόν περισσότερο με την
δημοσιοποίηση της θέσεώς τους, αλλά ταυτοχρόνως θα πρέπει να είμαστε
προσεκτικοί ώστε να μην φανεί ότι κρυβόμαστε πίσω τους και υποκινούμε
αυτές τις δηλώσεις. [13]
ιδιαίτερα’ στην Τουρκία ως προς το πώς να προωθεί τις απόψεις της,
έπρεπε επίσης να εμφανίζεται προς τα έξω ως ακριβοδίκαιη, ειδικά
δεδομένου ότι το βρετανικό ‘fair play’ ήταν πολύ σημαντικό -τουλάχιστον
σε επίπεδο εντυπώσεων. Παρά τις προσπάθειες των Βρετανών να κατευνάσουν
τα ήθη και να καταφέρουν την Τουρκία να θέσει υπό έλεγχο τους
εξτρεμιστές Τουρκοκυπρίους, τελικώς συνέβη το ακριβώς αντίθετο, και οι
ταραχές εξακολούθησαν, με πάνω από εκατό νεκρούς, συμπεριλαμβανομένων
οκτώ Ελληνοκυπρίων μεταξύ μιας ομάδος τριάντα πέντε ατόμων τα οποία
‘άδειασαν’ οι Βρετανοί κοντά σε ένα χωριό Τουρκοκυπρίων, όταν τους
ανακάλυψαν να παραμονεύουν στην κοίτη ενός ποταμού, οπλισμένους με ξύλα
και πέτρες. [14] Πολλοί Ελληνοκύπριοι εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στη Λευκωσία. Ο Κυβερνήτης Hugh Foot, θα έγραφε αργότερα:
Ζορλού, ήταν ο πλέον αδίστακτος όλων και πιστεύω ότι ήταν ο πιο άξεστος
άνθρωπος που γνώρισα ποτέ […]. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι όχι
μόνο γνώριζε αλλά πιθανώς να ήταν και εκείνος που έδωσε την εντολή για
τις Τουρκικές ταραχές και την απόπειρα εμπρησμού της Λευκωσίας. [15]
της Τουρκικής ευθύνης για τις ταραχές, δεν την ανέφερε στα
απομνημονεύματά του, πιθανώς επειδή δεν του επιτρεπόταν να αποκαλύψει
απόρρητες και άκρως απόρρητες πληροφορίες. Κρίμα, διότι έτσι δεν δίνει
παρά μία στρεβλή και ημιτελή εικόνα.
και το ‘πογκρόμ’ της Κωνσταντινουπόλεως στο ίδιο πλαίσιο με τις ταραχές
του 1958 στη Λευκωσία. Η καταστροφή ελληνικών περιουσιών τον Σεπτέμβριο
του 1955 ξεκίνησε μετά την (προαποφασισμένη) αποτυχία της διασκέψεως του
Λονδίνου και, όπως με τις ταραχές στη Λευκωσία, προηγήθηκε έκρηξη
βόμβας στο Τουρκικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη, το οποίο όλως κατά
σύμπτωση ήταν το σπίτι στο οποίο είχε γεννηθεί ο Ατατούρκ -ο θεός των
Τούρκων. Πέραν της πεποιθήσεως του Christopher Hitchen ότι οι ταραχές
του 1955 ήσαν ξεκάθαρα οργανωμένες16, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών – ο
προαναφερθείς άξεστος Ζορλού – τηλεφώνησε από το Λονδίνο στην
Κωνσταντινούπολη για να πει ότι “θα ήταν χρήσιμη λίγη δράση”. [17]
είναι η πρώτη απώλεια του πολέμου, αν και αρκετά συχνά αυτή
αποκαλύπτεται μετά από χρόνια. Όποτε τολμήσεις να κάνεις κάποια εικασία,
αυτομάτως χαρακτηρίζεσαι ‘συνωμοσιολόγος’, όπως θα συνέβαινε και στη
δική μου περίπτωση εάν είχα εικάσει ότι οι Τούρκοι είχαν βάλει βόμβα
στον εαυτό τους, χωρίς τα έγγραφα τεκμήρια που μόλις έθεσα υπ’ όψιν σας.
Κάποια μέρα, ίσως να έχουμε στη διάθεσή μας αδιάσειστες αποδείξεις περί
του ότι ήσαν όντως Τούρκοι εκείνοι που τοποθέτησαν τη βόμβα στο Γενικό
Προξενείο τους στη Θεσσαλονίκη, παρ’ ότι υπάρχουν ήδη αρκετά βιβλία
σοβαρών ακαδημαϊκών τα οποία καταδεικνύουν τους Τούρκους.
Και μια που
πιάσαμε το θέμα των προβοκατόρων, είναι εξαιρετικώς απίθανο Έλληνες ή
Ελληνοκύπριοι να δολοφόνησαν τη Βρετανή νοικοκυρά τον Οκτώβριο του 1958
στην Αμμόχωστο. [18] Θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν
κάποιος Αμερικανός, ένας Τούρκος ή ακόμη και κάποιος Άγγλος. Δεν
μπορούμε παρά να ελπίζουμε ότι κάποια μέρα θα εμφανιστούν αδιάψευστες
αποδείξεις και γι’ αυτήν την υπόθεση.
σκέφτεται τη μεταφορά του αρχηγείου Μέσης Ανατολής της στην Κύπρο, στις
αρχές του 1952, ερρίφθη ο κύβος της διχοτομήσεως της Κύπρου. [19]
Όπως λένε μερικοί (είτε κυνικοί είτε ρεαλιστές) “στον έρωτα και τον
πόλεμο όλα επιτρέπονται”. Η Βρετανία και οι ΗΠΑ δεν είχαν την πολυτέλεια
να υποστηρίξουν μια πραγματικά ανεξάρτητη Κύπρο, δεδομένου του φόβου
που είχαν απέναντι στην τότε Σοβιετική Ένωση. Το ίδιο συμβαίνει και
σήμερα με την Ουκρανία, η οποία βρίθει προβοκατόρων. Ίσως μια μέρα να
αποκαλυφθεί η αλήθεια και για εκεί.
I.B. Tauris, London and New York, 2010. Το παράρτημα περιέχει
αλληλογραφία μεταξύ του συγγραφέως, του ΦόρεΪν Όφις και του Επιτρόπου
Πληροφοριών κατά τη χρονική περίοδο Φεβρουαρίου 2005 – Ιουνίου 2008.
της ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ για τις ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ “ΒΟΛΚΑΝ”, 9
Σεπτεμβρίου 1957.
Πηγή
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας


