Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Παναγιώτης Ήφαιστος: Γιατί η λύση της «Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα» είναι αυτοκτονική για Κύπρο και Ελλάδα

Δημοσιεύτηκε στις

Greek, left, and Cyprus' flags, second left, flutter on poles in the south, as in the north Turkish occupied area, a Turkish and Turkish Cypriot breakaway flags fly on a minaret of the Selimiye mosque, or Cathedral of St Sophia, or Agia Sofia, in divided capital Nicosia, Cyprus, Monday, April 26, 2021. United Nations Chief Antonio Guterres is host in Geneva between April 27-29 an informal gathering of the rival Greek Cypriot and Turkish Cypriot leaders as well as the foreign ministers of ethnically split Cyprus' 'guarantors' - Greece, Turkey and former colonial ruler Britain – aimed at getting the two sides to embark on a fresh round of formal reunification talks, despite low expectations of success. (AP Photo/Petros Karadjias)

Μετά από πολλές δεκαετίες αδιάκοπων τουρκικών αναθεωρητικών αξιώσεων οι οποίες διευρύνονται και οξύνονται ολοένα και περισσότερο, η Ελληνική διπλωματία εισήλθε σε μεταβατική φάση με δηλώσεις και αναρίθμητες παρεμβάσεις που εξ αντικειμένου οδηγούν σε διαπραγματεύσεις επί ζητημάτων τα οποία η Ελλάδα αρνείτο να συζητήσει, τουλάχιστον επίσημα. Για παράδειγμα για το μονομερές κυριαρχικό δικαίωμα για την Αιγιαλίτιδα ζώνη που άσκησαν όλα τα κράτη του πλανήτη η Ελληνική θέση επί δεκαετίες ήταν: «επιφυλασσόμαστε» για την πλήρη εφαρμογή των προνοιών του διεθνούς δικαίου.

Όσον αφορά την παράνομη εισβολή και κατοχή στην Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) όπου το 82% των νόμιμων πολιτών είναι το ένα δέκατο του Ελληνισμού, τα ζητήματα τα οποία πολλοί θέτουν εδώ και δεκαετίες είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής:

1ον. Τερματισμό των άσκοπων και αδιέξοδων υποχωρήσεων που καταργούν την ΚΔ και θέτουν όλη την Μεγαλόνησο στα πεδία της Τουρκικής επικυριαρχίας.

2ον. Ταυτόχρονα, απαίτηση να εφαρμοστεί η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΣΑ) του 1974, 1975 και 1983 για την διεθνή τάξη και τον τερματισμό των παράνομων τετελεσμένων.

3ον. Για παραγωγικές διαπραγματεύσεις αλλά και για την ασφάλεια του Ελληνισμού της Μεγαλονήσου απαιτείται ισορροπία δυνάμεων με αναβίωση του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ) Ελλάδας-ΚΔ σε βαθμό και έκταση που θα εξισορροπεί τα παράνομα Τουρκικά στρατεύματα.

Σημειώνεται ότι λίγο πολύ αυτές οι θέσεις περιέχονταν στις προεκλογικές    διακηρύξεις του νέου Προέδρου της ΚΔ Νίκου Χριστοδουλίδη. Συνηγορεί η Αθήνα και ενισχύει ένα τέτοιο προσανατολισμό και εάν όχι γιατί;

Στο παρόν σύντομο κείμενο θα σταθούμε με συντομία στο Κυπριακό ζήτημα με κριτήριο το γεγονός ότι η αλλαγή στρατηγικής είναι όχι μόνο επιβεβλημένη αλλά και εφικτή. Σε αντίθετη περίπτωση, θα γίνει αναφορά στους λόγους που η αποδοχή εφαρμογής της λεγόμενης «Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοποσπονδίας (ΔΔΟ) με πολιτική ισότητα» αποτελεί αυτοκτονική απόφαση που θέτει σε ομηρία το ένα δέκατο του Ελληνισμού, παγιδεύει στρατηγικά την Ελλάδα και αναβαθμίζει στρατηγικά την Τουρκία.

Επειδή αντίθετα με πολλούς θεωρούμε ότι ο ρόλος του αναλυτή δεν είναι η παράθεση προτάσεων πολιτικής, εδώ μιλάμε για τον προσανατολισμό και τις κύριες προϋποθέσεις μιας αποτελεσματικής εθνικής στρατηγικής. Υπό αυτό το πρίσμα ακολουθούν νομικά, θεσμικά, πολιτικά και στρατηγικά επιχειρήματα και οι επί μέρους αποφάσεις ανήκουν στα μέλη των κοινωνιών και στις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες.

Πρώτον, Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι σημαντικός θεσμός Συλλογικής Ασφάλειας που αφορά την διεθνή τάξη και τίποτα άλλο. Αποτελεί φρικτή παράλειψη εάν προσδιορίζοντας τις διαπραγματευτικές θέσεις της Ελληνικής πλευράς δεν ληφθούν και συνεκτιμηθούν πλήρως οι πολιτικές όψεις του διεθνούς δικαίου και ο τρόπος που αυτές συνδέονται με τις νομικές, εδώ, τον ακριβή ρόλο και τις υποχρεώσεις του ΣΑ με βάση τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.

Διόλου τυχαία ρητά και ξεκάθαρα στον Καταστατικό Χάρτη αναφέρεται ότι η αποστολή του ΟΗΕ δεν είναι να προσδιορίσει τα σύνορα της διεθνούς τάξης αλλά να διαφυλάξει αυτή την διεθνή τάξη από επιθετικές ενέργειες και δημιουργία παράνομων τετελεσμένων.

Ως προς αυτό οι σπάνια θετικών προδιαγραφών αποφάσεις του ΣΑ του 1974, 1975 και 1983 είναι οι μόνες που όχι μόνο είναι συμβατές με τον ρόλο του ΟΗΕ όσον αφορά την διεθνή τάξη αλλά επιπλέον η εφαρμογή τους οδηγεί στο τέλος της κρίσης που δημιούργησε το χουντικό πραξικόπημα και τα παράνομα τετελεσμένα της τουρκικής εισβολής. Ακόμη πιο σημαντικό, αποτελεί θεμελιώδη νομική, θεσμική και πολιτική παρεκτροπή εάν με ευθύνη του αμυνόμενου κράτους-θύματος το ΣΑ διολισθήσει παρεμβαίνοντας στο εσωτερικό ενός κυρίαρχου κράτους μέλους του ΟΗΕ αλλά και της ΕΕ.

Greek, left, and Cyprus’ flags, flutter on poles in the south, as in the north Turkish occupied area, a Turkish and Turkish Cypriot breakaway flags fly on a scaffolding of a right minaret of the Selimiye mosque, or Cathedral of St Sophia, or Agia Sofia, in divided capital Nicosia, Cyprus, Thursday, Feb. 10, 2022. The leader of the breakaway Turkish Cypriots on ethnically split Cyprus has rejected overtures by Greek Cypriots to re-ignite stalled peace efforts by offering international air and sea links in exchange for territory, calling the move a “propaganda stunt” aimed at keeping his people under their rivals’ thumb. (AP Photo/Petros Karadjias)

Κράτους μάλιστα που στην περίπτωση της ΚΔ το ίδιο το ΣΑ αναγνωρίζει ότι υπήρξε θύμα παράνομης άσκησης βίας και παράνομων τετελεσμένων τα οποία και στα ψηφίσματά του κάλεσε να τερματιστούν.

Στο Κεφάλαιο Ι άρθρο 2 παράγραφος 7 του Χάρτη του ΟΗΕ ξεκαθαρίζονται οι δικαιοδοσίες του ΣΑ αλλά και τα όρια αυτών των δικαιοδοσιών: «Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα δίνει στα Ηνωμένα Έθνη το δικαίωμα να επεμβαίνουν σε ζητήματα που ανήκουν ουσιαστικά στην εσωτερική δικαιοδοσία οποιουδήποτε κράτους και δε θα αναγκάζει τα Μέλη να υποβάλλουν τέτοια θέματα για ρύθμιση σύμφωνα με τους όρους αυτού του Χάρτη».

Τουτέστιν, το ΣΑ δεν έχει αρμοδιότητα να υποδείξει το εσωτερικό καθεστώς του κυρίαρχου Κυπριακού κράτους ενώ έχει υποχρέωση να εφαρμόσει τις αποφάσεις του για τον τερματισμό των τετελεσμένων και την αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας.

Επειδή η ουσία πάντα, ιδιαίτερα στις πρόνοιες του Χάρτη του ΟΗΕ αλλά και κάθε ζητήματος της διεθνούς πολιτικής βρίσκεται στις ειδοποιούς διαφορές –και αφού τονιστεί ξανά και εμφατικά πως σπάνια υπάρχουν αποφάσεις του ΣΑ και πολύ σπανιότερα τόσο ξεκάθαρα ψηφίσματα όπως είχαμε στο Κυπριακό το 1964, 1974, 1975 και 1983, βλ. πιο κάτω–, είναι απαραίτητο να υπογραμμιστεί το εξής:

Από νομική και πολιτική άποψη τίποτα δεν άλλαξε μετά το 1974. Πέραν του γεγονότος ότι το μόνο αναγνωρισμένο κράτος είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, στην βάση γεγονότων που το ίδιο το ΣΑ μετά την εισβολή κατέγραψε σε πολλά ψηφίσματά του, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί νομικά και πολιτικά ότι την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια δεν την διατάραξε η ΚΔ αλλά η Τουρκία μετά το πραξικόπημα της εγκληματικής χούντας των Αθηνών το οποίο σήμερα γνωρίζουμε ότι ευνοήθηκε εάν όχι υποκινήθηκε από την Αμερικανική CIA.
Οι αποφάσεις του ΣΑ είναι ρητές όπως σπάνια συμβαίνει:

Οι αποφάσεις 186 / 1974, 360 / 74 και 541 / 1983, για παράδειγμα, καλούν όλους να σεβαστούν την κυριαρχία του μόνου αναγνωρισμένου κράτους, της ΚΔ, και ζητούν την αποκατάσταση της Συνταγματικής τάξης θεωρώντας την εισβολή απειλή για την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Εξίσου ρητά με μια εξαιρετικά σημαντική διατύπωση που αφορά ευθέως τις διαπραγματεύσεις, ζητούν «την αποχώρηση χωρίς καθυστέρηση όλου του στρατιωτικού προσωπικού» και γίνεται σαφές ότι στις διαπραγματεύσεις επίλυσης της κρίσης «Δεν θα επηρεαστούν από τα πλεονεκτήματα που αποκτήθηκαν από τις πολεμικές επιχειρήσεις».

Ερωτάται: Γιατί η Ελληνική πλευρά συνεχίζει να επιτρέπει σε τρίτους, όποιοι και να είναι αυτοί -στην περίπτωσή μας «περιέργως» συνήθως Βρετανοί-, να εμφανίζονται ως μεσολαβητές του ΟΗΕ και παρά τα ψηφίσματα του ΣΑ που απαιτούσαν την αποκατάσταση της διεθνούς τάξης, ζητούσαν και συνεχίζουν να ζητούν την νομιμοποίηση των παράνομων τετελεσμένων; Ο Λόρδος Χάνευ, για παράδειγμα, στο βιβλίο του ομολόγησε ότι αυτός συνέταξε το σχέδιο Αναν.

Διαστρέφοντας τον ρόλο του ΟΗΕ και παρακάμπτοντας τις αποφάσεις του ΣΑ για την διεθνή τάξη ο κάθε διορισμένος περιφερόμενος «αντιπρόσωπος» αυτονομείται και του επιτρέπουμε να εκπέμπει θέσεις που νομιμοποιούν την παρανομία και οδηγούν σε αδιέξοδα και αστάθεια. Επί μακρόν αυτοί οι «αντιπρόσωποι» κατά παράβαση του Χάρτη του ΟΗΕ επιχειρούν να νομιμοποιήσουν την παράνομη άσκηση βίας και τα παράνομα τετελεσμένα και καταργούν ένα κυρίαρχο κράτος αλλάζοντας έτσι με νέα Συνθήκη την διεθνή τάξη εις βάρος του θύματος. Δεν γνωρίζουμε άλλη περίπτωση στην διεθνή πολιτική.

Μήπως υπάρχει κάποιος ή κάτι που υπερισχύει των Υψηλών Αρχών του καθεστώτος της κρατικής κυριαρχίας και του θεσμού συλλογικής ελευθερίας μιας κοινωνίας που είναι το κράτος της; Νομικά, πολιτικά και διαπραγματευτικά μιλώντας, η απάντηση είναι: Απολύτως ΟΧΙ!

Το λογικό, το ορθό και το συμφέρον είναι η Ελληνική πλευρά να απαιτήσει άμεσα από τον ΟΗΕ και από το όργανό του για Συλλογική Ασφάλεια να αποκαταστήσει την διεθνή τάξη, όπως το ίδιο το ΣΑ ζήτησε με πολλές αποφάσεις μετά την παράνομη εισβολή και την παράνομη δημιουργία τετελεσμένων (και με βάση τον Καταστατικό Χάρτη μόνο αυτές ισχύουν ενώ δεν ισχύουν όσες αποφάσεις απλά καταγράφουν τις υπό στρατιωτικό εκβιασμό υποχώρηση του θύματος της παρανομίας).

Σημαντική εάν όχι πολύ μεγάλης νομικής, πολιτικής και θεσμικής σημασίας και μεγάλο υπέρτερο και ακλόνητο έρεισμα για την ΚΔ είναι η απόφαση του ΣΑ 541 του 1983 μια δεκαετία μετά την παράνομη εισβολή και τα παράνομα τετελεσμένα. Όπως και οι άλλες αποφάσεις, αυτή πολύ περισσότερο και σε συνδυασμό με τις αποφάσεις του 1974 και 1975, ορίζει επακριβώς ποιος και πως διατάραξε την διεθνή τάξη.

Αυτές οι αποφάσεις μαζί και οι υψηλές αρχές του Καταστατικού Χάρτη λογικό είναι να αποτελούν διαπραγματευτική σημαία και κόκκινη γραμμή μιας (νέας) διαπραγματευτικής προσέγγισης συμβατής με τον ρόλο του ΟΗΕ και του ΣΑ και όχι κάποιο φανταστικό και ανύπαρκτο ρόλο.

Με την απόφαση 541, επιπρόσθετα, ξεκαθαρίζεται ότι «Η απόπειρα να δημιουργηθεί μια ”Τουρκοκυπριακή Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου” είναι άκυρη, επιδεινώνει την κατάσταση της Κύπρου καλεί την τουρκική πλευρά να την αποσύρει» και διευκρινίζει για ακόμη μια φορά ότι υπάρχει ένα μόνο κράτος και μόνο μια κρατική κυριαρχία, αυτή της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία κανείς δεν μπορεί να καταλύσει παρά μόνο εάν εμείς οι ίδιοι αυτοκτονήσουμε κρατικά με «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία με πολιτική ισότητα».

Συνοψίζοντας, κάθε νομική και πολιτική ερμηνεία του Χάρτη του ΟΗΕ ευνοεί την ΚΔ και οι αντιπρόσωποί της έχουν συμφέρον και υποχρέωση να αξιώσουν από το ΣΑ και όλα τα όργανα και τους αντιπροσώπους του διεθνούς αυτού οργανισμού, εμπράγματα:

1ον. Να εκπληρωθούν οι πρόνοιες του Καταστατικού Χάρτη για τον ρόλο των θεσμών του, του ΣΑ και των αντιπροσώπων του Γενικού Γραμματέα.

2ον. Να παρακαμφθούν και εξαφανιστούν λαθραία καταγεγραμμένες θολές, παράνομες και αποδεδειγμένα αδιέξοδες διατυπώσεις για το εσωτερικό καθεστώς ενός κυρίαρχου κράτους-μέλους που το ίδιο το ΣΑ δήλωσε εξαρχής ότι είναι θύμα παράνομων τετελεσμένων και να εκτιμηθεί δεόντως το αυταπόδεικτο, ότι δηλαδή μη βιώσιμες διευθετήσεις και κατάλυση ενός κράτους οδηγεί αναπόδραστα σε βεβαία διατάραξη της διεθνούς τάξης και της διεθνούς ασφάλειας.

Επί αυτού, και όποιος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις όπως ο υποφαινόμενος, γνωρίζει ότι το ΣΑ επί μακρόν απλά κατάγραφε τις υποχωρήσεις της Ελληνικής πλευράς όταν με το πιστόλι των τουρκικών στρατευμάτων στον κρόταφο κάθε φορά καθόταν στο τραπέζι των «διαπραγματεύσεων».

Πιο συγκεκριμένα, αντί η Ελληνική πλευρά να απαιτήσει σε κάθε νέα διαπραγμάτευση να είναι από μηδενική βάση και σε αναφορά με τις αποφάσεις του ΣΑ του 1974,1975,1983 που αφορούν την διεθνή τάξη, οι δήθεν «διαπραγματεύσεις» στις οποίες πρωταγωνιστούσαν Βρετανοί άρχιζαν από εκεί που στην τελευταία «συνάντηση» είχαν μείνει οι παράνομες και αναθεωρητικές θέσεις της Άγκυρας. Μια τέτοια στάση δεν γνωρίζουμε να υπάρχει σε άλλη σύγχρονη διαπραγμάτευση και ο αείμνηστος Πρέσβης Δούντας πού εύστοχα και πολύ συχνά το επισήμαινε.

Εξίσου σημαντικό, επίσης, είναι το γεγονός ότι το 2004 οι κύπριοι πολίτες αφενός απέρριψαν το Βρετανικών προδιαγραφών και νομικά, πολιτικά και θεσμικά απαράδεκτο σχέδιο Αναν, και αφετέρου η ΚΔ εντάχθηκε ολόκληρη στην ΕΕ. Μάλιστα, ρητά, η Πράξη Προσχώρησης στην ΕΕ που αποτελεί έκτοτε νομικό ευρωπαϊκό κεκτημένο και νόμο των κρατών-μελών ρητά λέει ότι εντάσσεται όλη η Κυπριακή Δημοκρατία (δηλαδή το Ευρωπαϊκό νομικό κεκτημένο ισχύει και για τα παράνομα κατεχόμενα μέρη τη ΚΔ).

Ιδού λοιπόν ένα ακόμη πανίσχυρο νομικό, θεσμικό και πολιτικό έρεισμα που μυστηριωδώς η Ελληνική πλευρά δεν απαιτεί να αποτελέσει κύριο κριτήριο τερματισμού της κατοχής και εφαρμογή του Ευρωπαϊκού νομικού κεκτημένου σε όλη την Επικράτεια της ΚΔ. Η Πράξη Προσχώρησης διασφαλίζει τα πολιτικά δικαιώματα όλων των πολιτών και ένα βιώσιμο πολίτευμα απαλλαγμένο από τα αποικιοκρατικά βαρίδια που προσφέρουν ευκαιρίες διαίρει και βασίλευε σε όσους έχουν συμφέρον να το κάνουν.

Τα υπόλοιπα όπως ρυθμίσεις και δικαιώματα για θρησκευτική και πολιτισμική ελευθερία είναι υπόθεση των κυπρίων χωρίς όμως την παρουσία της Άγκυρας ή οποιουδήποτε άλλου και το πλαίσιο προσδιορίζεται πλήρως τόσο από την Πράξη Προσχώρησης όσο και από τις άλλες Συνθήκες στις οποίες η ΚΔ εξαρχής έχει προσχωρήσει.

Ερωτάται: Γιατί η Ελληνική πλευρά δεν θέτει τα πιο πάνω ως κόκκινες διαπραγματευτικές γραμμές, απαιτώντας μάλιστα από το ΣΑ να εκπληρώσει τις ήδη ειλημμένες αποφάσεις του για την αποκατάσταση της διεθνούς τάξης και κάνοντας σαφές σε όλα τα όργανα του ΟΗΕ του ΟΗΕ ότι το εσωτερικό καθεστώς είναι υπόθεση των κυπρίων οι οποίοι στις μη κατειλημμένες περιοχές της ΚΔ εφαρμόζουν ήδη την διεθνή και ευρωπαϊκή νομιμότητα.

Εάν καταργηθεί η ΚΔ και δημιουργηθούν προϋποθέσεις Τουρκικής επικυριαρχίας η κυπριακή κοινωνία (συμπεριλαμβάνεται η Τ/Κ μειονότητα όχι όμως οι παράνομοι έποικοι που με βάση τις διεθνείς Συνθήκες είναι έγκλημα πολέμου), δεν θα διαθέτει συλλογική ελευθερία, δηλαδή εσωτερική και εξωτερική πολιτική κυριαρχία. Ταυτόχρονα εξ αντικειμένου διαμέσου των εποίκων η Τουρκία –ακόμη και εάν προσχηματικά αποχωρήσουν τα στρατεύματα κατοχής και καταργηθούν οι λεγόμενες εγγυήσεις, εύκολα, με το να δημιουργεί τεχνητές κρίσεις όπως η Άγκυρα πολύ καλά ξέρει να κάνει–, θα κυριαρχήσει επί ολοκλήρου της Κύπρου τελεσίδικα και διαπαντός.

Με την ΔΔΟ, πολιτική ισότητα και εποίκους, οι Κύπριοι θα κάνουν ένα αυτοκτονικό «πολιτικό γάμο», κατ’ ουσία με το τουρκικό κράτος το οποίο ανεξαρτήτως ηγεσίας από το 1922 μέχρι σήμερα είναι λεηλατικό, αρπακτικό και ειδικευμένο στην δημιουργία παράνομων τετελεσμένων.

Οι προτάσεις και οι από καιρό -ερήμην της Ελληνικής πλευράς- κυοφορούμενες δήθεν «λύσεις» εδράζονται πάνω σε θολούς και βασικά πολιτειακά ανύπαρκτους όρους και έννοιες. Αφενός κατά την διάρκεια διαπραγματεύσεων πολλών δεκαετιών αναμενόμενα δεν αποσαφηνίστηκαν και αφετέρου ελάχιστοι θα διαφωνήσουν πως η αποδοχή τους δημιουργεί ένα ευνοϊκό για τα τουρκικά σχέδια ναρκοπέδιο στα θεμέλια ενός μη βιώσιμου κρατιδίου.

Πέραν της στέρησης της ανεξαρτησίας της Κυπριακής κοινωνίας θα καταργηθεί ένα κυρίαρχο κράτος-μέλος του ΟΗΕ και θα προκληθούν ακόμη περισσότερες και αβάστακτες κακουχίες. Θα δημιουργηθεί ένα ετοιμόρροπο κρατικό εποικοδόμημα θέτοντας έτσι επί μακρόν την διεθνή ασφάλεια σε κίνδυνο και τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις σε τροχιά μόνιμων διενέξεων.

Ο ΟΗΕ, οι υψηλές του αρχές, τα όργανά του και οι αντιπρόσωποί του, ακριβώς, αποσκοπούν ή πρέπει να αποσκοπούν στο αντίθετο: Στην εκπλήρωση των Υψηλών Αρχών του Καταστατικού Χάρτη που ορίζουν την δομή, τις λειτουργίες και τους προσανατολισμούς του καθεστώτος της κρατικής κυριαρχίας και που διαφυλάττουν την διεθνή τάξη και διεθνή ασφάλεια.΄

Καλό είναι να γίνει σαφές ότι απαιτώντας την συμμόρφωση του ΣΑ με τις αποφάσεις του 1974,1975 και 1983 για την διεθνή τάξη στην Κύπρο εκτός του ότι είναι απόλυτο δικαίωμα του κράτους που δέχθηκε παράνομη επίθεση, δεν μιλάμε για κάποια αντιπαράθεση με όργανα του ΟΗΕ ή αντιπροσώπους τους αλλά αξίωση ενός κυρίαρχου κράτους-μέλους όπως όλοι αποδέχονται

1. να εφαρμοστούν τις Υψηλές Καταστατικές Αρχές του Χάρτη,

2. να τεθούν κόκκινα σύνορα σύμφωνα με τις νομικές, θεσμικές και πολιτικές όψεις του καθεστώτος της κρατικής κυριαρχίας,

3. να γίνει κατανοητό το γεγονός ότι στην περίπτωση της Κύπρου είναι ξεκάθαρο ποιος είναι θύμα και θύτης παρανομίας και

4. να τηρηθεί η υψηλότερη όλων των αρχών του σύγχρονου πολιτικού πολιτισμού που όπως είπαμε ρητά διατυπώνεται στο Άρθρο 2 του Χάρτη: Κανείς και ποτέ δεν έχει δικαιοδοσία ανάμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις ενός κράτους-μέλους και ο ρόλος του ΣΑ είναι να αποκαταστήσει την διεθνή τάξη και νομιμότητα και όχι να ευνοήσει τον θύτη, να εξοντώσει το θύμα κράτος-μέλος και να δημιουργήσει προϋποθέσεις διεθνούς αστάθειας.

Θεωρούμε τις πιο πάνω θέσεις νομικά, θεσμικά και πολιτικά ορθές και ρεαλιστικές, πλην απαιτείται να γνωρίζουμε ότι εάν υιοθετηθούν είναι η μια όψη του ίδιου νομίσματος και η εκπλήρωσή τους απαιτεί ισορροπία δυνάμεων. Αυτό καταμαρτυρούμενα ισχύει σε όλες τις διεθνείς διενέξεις. Ακριβώς, η άλλη όψη του νομίσματος είναι η κατοχή επαρκούς ισχύος και η διασφάλιση ερεισμάτων της Ελληνικής πλευράς που δημιουργούν προϋποθέσεις ισορροπίας και διαπραγματεύσεων που οδηγούν όχι στην ακύρωση αλλά στην εκπλήρωση των προνοιών της της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομιμότητας.

Εξ ου και εξαρχής εδώ και καιρό υποστηριζόταν πρώτον, η στρατηγική σύζευξη Ελλάδας – ΚΔ (τόσο ως «εγγυήτρια» όσο και ως Μητρόπολη του ενός δέκατου του Ελληνισμού που κινδυνεύει) και δεύτερον, η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και που θα δημιουργούσε ισχυρό έρεισμα εφαρμογής του Ευρωπαϊκού κεκτημένου σε όλη την Επικράτεια ενός κράτους-μέλους.

Αυτές οι δυο προϋποθέσεις αποτελούν αναγκαία και μη εξαιρετέα συνθήκη ενός νέου ορθολογιστικού στρατηγικού προσανατολισμού της Ελλάδας και της Κύπρου.

Καταληκτικά, υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία διατηρεί στην Κύπρο κοντά πενήντα χιλιάδες στρατό. Η Ελλάδα ως εγγυήτρια και ως Μητρόπολη του ενός δέκατου του Ελληνισμού που ζει στην Μεγαλόνησο, πόσους έχει και εάν δεν έχει πως θα υπάρξει βιώσιμη διέξοδος όταν δεν υπάρχει ισορροπία δυνάμεων! Εν τέλει, η Ελληνική στρατηγική πάσχει επειδή πρώτον, δεν υπάρχει ισορροπία δυνάμεων και δεύτερον, τα προαναφερθέντα ερείσματα όχι μόνο δεν τυγχάνουν αξιοποίησης αλλά ούτε καν τα επικαλούμαστε με αποτέλεσμα στο τραπέζι να είναι η αδιέξοδη και αυτοκτονική εάν γίνει αποδεκτή «ΔΔΟ με πολιτική ισότητα». Όπως υποστηρίχθηκε στην αρχή του παρόντος κειμένου, αυτονόητα και καταμαρτυρούμενα απαιτείται νέος στρατηγικός προσανατολισμός που διασφαλίζει την διαιώνιση της ΚΔ και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βιώσιμη διέξοδο. Αυτό που δεν συνιστάται είναι η κρατική αυτοκτονία με Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία και οι βαθύτατων προεκτάσεων συνέπειες που πιο πάνω επιχειρήθηκε να τύχουν σύντομης περιγραφής.

ΠΗΓΗ: huffingtonpost.gr

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Νικολοβγένης: Στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ σημαίνει ανταλλάγματα – Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο

Η αποτρεπτική ισχύς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η ανάγκη η Αθήνα να αξιοποιήσει τη στρατηγική αξία των υποδομών της βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του γεωπολιτικού αναλυτή στον Πελοπόννησος FM.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η Ελλάδα οφείλει να προσέρχεται στον στρατηγικό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες με συγκεκριμένες απαιτήσεις και να εξασφαλίζει οφέλη αντίστοιχα της γεωπολιτικής αξίας της. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του Θεόδωρου Νικολοβγένη, ο οποίος, μιλώντας στον Πελοπόννησος FM, συνέδεσε την ενίσχυση της κυπριακής άμυνας με την ανάγκη συνολικότερης στρατηγικής για τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με αφετηρία τη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο αναλυτής στάθηκε τόσο στη διεθνή παρουσία όσο και στα οπλικά συστήματα που παρουσιάστηκαν. Η συμμετοχή ξένων αντιπροσωπειών, κατά την εκτίμησή του, αποτυπώνει τη διπλωματική αναβάθμιση της Λευκωσίας. Ωστόσο, έδωσε προτεραιότητα στις δυνατότητες της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.

Τα όπλα και το φρόνημα της Κύπρου

«Πιο σημαντικό απ’ όλα […] είναι τα δικά μας όπλα», υπογράμμισε, αναφερόμενος σε αντιαεροπορικά συστήματα Barak, πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών Tamnava, πυραύλους Exocet και Spike.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ενίσχυση αυτών των δυνατοτήτων διαμορφώνει συνθήκες αποτροπής και δυσχεραίνει την επιχειρησιακή ελευθερία της Τουρκίας γύρω από το νησί. Ιδιαίτερα για τους Exocet, στάθηκε στη δυνατότητα δημιουργίας ζωνών αντιπρόσβασης για το τουρκικό ναυτικό.

Εξίσου σημαντικό χαρακτήρισε το ηθικό των πεζοπόρων τμημάτων. Όπως επισήμανε, πίσω από τα οπλικά συστήματα βρίσκονται οι άνθρωποι που τα χειρίζονται, ενώ η διατήρηση του εθνικού φρονήματος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της αμυντικής ισχύος.

Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία ελληνικών F-16 και πολεμικού πλοίου στην περιοχή, την οποία ενέταξε στη λογική ενός ενιαίου στρατηγικού άξονα από τον Έβρο και το Αιγαίο μέχρι την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, με προέκταση προς το Ισραήλ. Κατά την προσέγγισή του, η ασφάλεια Ελλάδας και Κύπρου πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα σε αυτό το ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ως πυλώνας του Ελληνισμού

Ο Νικολοβγένης χαρακτήρισε την Κυπριακή Δημοκρατία σημαντικό πυλώνα του Ελληνισμού, δίνοντας έμφαση στη διεθνή αναγνώριση του κράτους, στην ευρωπαϊκή του θέση και στην άσκηση ενεργού διπλωματίας.

Στάθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ που άρχισε να υπογράφει η Λευκωσία από το 2003, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Κατά την εκτίμησή του, η σημερινή διεθνής σημασία της Κύπρου διαψεύδει τις προειδοποιήσεις περί απομόνωσης και απουσίας προοπτικής που είχαν διατυπωθεί τότε. Η προσέλευση ξένων αντιπροσωπειών στην παρέλαση αποτέλεσε, για τον ίδιο, χαρακτηριστική εικόνα αυτής της εξέλιξης.

Παράλληλα, επέμεινε στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και του ελληνικού χαρακτήρα της Κύπρου. Υπενθύμισε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ είχε ως στόχο την Ένωση με την Ελλάδα και παρουσίασε τη δημιουργία του κυπριακού κράτους ως απότοκο εκείνου του αγώνα.

Τι πρέπει να διεκδικήσει η Αθήνα από τις ΗΠΑ

Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, με αφορμή την επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο που συζητήθηκε ως επικείμενη, ο αναλυτής έθεσε το ζήτημα της αμοιβαιότητας στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Υποστήριξε ότι η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη και οι υπόλοιπες υποδομές που παρέχει η Ελλάδα έχουν μεγάλη σημασία για τον αμερικανικό σχεδιασμό. Πρόσθεσε ότι και η Κύπρος αποτελεί κρίσιμο σημείο στήριξης στην περιοχή.

Ακριβώς γι’ αυτό, άσκησε κριτική στα ανταλλάγματα που, κατά την αποτίμησή του, έχει εξασφαλίσει η Αθήνα. Αναφέρθηκε σε παραχωρήσεις θωρακισμένων οχημάτων και σε παλαιότερες εξαγγελίες στρατιωτικής βοήθειας, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στη σημασία των ελληνικών διευκολύνσεων.

«Αν θέλουμε να μιλάμε για στρατηγικό διάλογο, θα πρέπει να σκεφτόμαστε στρατηγικά», τόνισε. Απέρριψε επίσης τη λογική της «στρατηγικής και διπλωματικής ανιδιοτέλειας», υπογραμμίζοντας ότι η συμμαχική σχέση πρέπει να παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.

Ο Νικολοβγένης τάχθηκε υπέρ της στρατηγικής σύμπλευσης με τις ΗΠΑ στην παρούσα συγκυρία, αλλά ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να αναδείξει το βάρος της χώρας και να το αξιοποιήσει διαπραγματευτικά. Όπως είπε, η Κύπρος έχει δείξει την αξία της και το ίδιο πρέπει να πράξει η Αθήνα, ώστε η συνεργασία να αποφέρει ουσιαστικό όφελος και να μην περιορίζεται στην αναγνώριση της Ελλάδας ως καλού συμμάχου.

Κλείνοντας, συνέδεσε τη σημερινή ανάγκη αυτοπεποίθησης με την ιστορική μνήμη, κάνοντας αναφορές στον Μέγα Αλέξανδρο και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η διπλωματία, η αμυντική ισχύς και το εθνικό φρόνημα πρέπει να υπηρετούν κοινό στρατηγικό σκοπό.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO55 λεπτά πριν

Ρούμπιο: «Ποτέ πιο ισχυρή η σχέση Ελλάδας–ΗΠΑ» – Άμυνα και LNG στο επίκεντρο

Η Αθήνα προβάλλει τον ρόλο της ως άγκυρας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών χαρακτηρίζει την Ελλάδα απαραίτητο...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Νικολοβγένης: Στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ σημαίνει ανταλλάγματα – Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο

Η αποτρεπτική ισχύς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η ανάγκη η Αθήνα να αξιοποιήσει τη στρατηγική αξία των...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO3 ώρες πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

Δημοφιλή