Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ελληνική βιβλιογραφία για το Μακεδονικό. Μια ούτως ή άλλως χρήσιμη εργασία.

Δημοσιεύτηκε στις

  1. Αβέρωφ Ευάγγελος : Η Πολιτική Πλευρά του Κουτσοβλαχικού Ζητήματος.  Αθήναι 1948.
  2. Αγγελόπουλος Αθανάσιος : Α. Αι ξέναι προπαγάνδαι εις την επαρχίαν Πολυανής, κατά την περίοδον 1870-1912. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1973. Β. Η Επισκοπική Σύνοδος της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης και η σημασία αυτής σήμερον. Αθήναι 1977. (ανάτυπον από την Θεολογίαν). Γ. Ο Ελληνισμός της Στρωμνίτσης. Θεσσαλονίκη 1979.
  3. Αδαμίδης Α : Α. Στέργιος Παναγιωτίδης. ΄Ενας άξιος ιεροδιδάσκαλος. Θεσσαλονίκη 1981. Β. Καπετάν Λούκας Κόκκινος. Ο λεοντόκαρδος Μακεδονομάχος. Θεσσαλονίκη 1986.
  4. Aκροπολίτης Γεώργιος: Χρονική συγγραφή. ΄Εκδοση Α. Heisenbrg. Lipsiae. Τ. 1-2. 1903. Corpus scriptorium Historiae Byzantinae, Nikephorus Gregoras.
  5. Αλεξάνδρου Ν. Δημήτριος : Εγκλωβισμένοι. Οι ΄Ελληνες των Σκοπίων. Συγκλονιστικές μαρτυρίες. Εκδόσεις Ερωδιός. Θεσσαλονίκη 2008.
  6. Αλιβιζάτος Π. Γερ και Σκλέπας – Ιουστινιανός Π : Η κατανομή των ομάδων αίματος παρ΄ ΄Ελλησιν, από Εθνολογικής απόψεως. Ελληνική Ιατρική, τεύχος 10, Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος 1948, σελ. 873-909. Η εισαγωγή και τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης δημοσιεύθηκαν και στο L΄ Hellenisme Contemporain, No 1 Janvier – Fevrier 1949, όπως και στην  αθηναική  γαλλόφωνη εφημερίδα Le Messager d΄ A δε, σε χωριστό φυλλάδιο, γαλλικά. Σχετικά μ΄ αυτή την μελέτη βλέπε Εστία 26-1-1949, άρθρο του Σπ. Μελά με τίτλο η φυλή μας και Βήμα 1-1-1949, άρθρο με τίτλο, η φυλετική καθαρότης των Ελλήνων.
  7. Αμάντος Κ. Α : Οι βόρειοι γείτονες της Ελλάδος. Αθήναι 1923. Β. Μακεδονικά. Συμβολή εις την μεσαιωνικήν ιστορίαν και εθνολογίαν της Μακεδονίας. Αθήναι 1920. Γ. Ιστορικαί σχέσεις Ελλήνων, Σέρβων και Βουλγάρων. Αθήναι 1949.
  8. Ανεστόπουλος Α : Ο Μακεδονικός Αγών 1903-1908. Τόμοι 2. Θεσσαλονίκη 1969.
  9. Ανδριώτης Ν. Α : Το Ομόσπονδο Κράτος των Σκοπίων και η γλώσσα του. Εκδόσεις ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1960. Αναδημοσίευση 1992. (Πρωτοδημοσιεύθηκε αγγλικά το 1957. The Federative Republic of Skopje and its language. Aναδημοσίευση 1991).  Ομοίως εκδόσεις Πελασγός. Β. Η Γλώσσα και η Ελληνικότητα των Αρχαίων Μακεδόνων. Θεσσαλονίκη 1952.
  10. Ανδρεάδη Α : Ο λόρδος Σαλίσβουρη και τα Ανατολικόν Ζήτημα, εις ΄Εργα, τόμος Γ΄. Αθήναι 1904.
  11.  Ανδρόνικος Μανώλης : α. Η ανακάλυψη της Μακεδονίας. Τράπεζα της Επαγγελματικής Πίστεως. Αθήνα 1992. Και αγγλικά: Andronikos Manolis. The Discovery of Alexander΄s Macedonia. Translation by John Davis. Traders΄ Credit Bank S.A. Athens 1992. β. Βεργίνα. Οι   Βασιλικοί Τάφοι. Εκδοτική Αθηνών Α.Ε. Αθήνα 1992. γ. Φίλιππος Βασιλεύς Μακεδόνων. Εκδοτική Αθηνών Α.Ε. Αθήνα 1992.
  12. Αξιώτης Ι. Π : Η Ανδριανούπολις – Θράκη – Ανατολική Ρωμυλία. Θεσσαλονίκη 1949.
  13. Αποστολίδης Μυρτίλος Κ : Στενίμαχος. Αθήναι 1929.
  14.  Αραβαντινού Π : Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων. Αθήναι 1905.
  15. Αργυρόπουλος Π : Ο Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1957.
  16. Αρριανός : Στο γνωστό Ι,16,11, αναφέρεται ότι μετά την μάχη του Γρανικού ποταμού, ο Αλέξανδρος αφιέρωσε ως ευχαριστήριο στην Παλλάδα Αθηνά, 300 περσικές πανοπλίες με την πολύ εύγλωττη επιγραφή: Αλέξανδρος Φιλίππου και οι ΄Ελληνες, πλην Λακεδαιμονίων, από των βαρβάρων των την Ασίαν κατοικούντων. Επιγραφή χαρακτηριστική για την ελληνικότητα και του Αλεξάνδρου και των Μακεδόνων στρατιωτών, γιατί στους ΄Ελληνες περιλαμβάνονταν βέβαια και οι Μακεδόνες. Πρβλ. και Αρριανού, Ι,16,10. ΄Αλλωστε η προστάτιδα θεά των Μακεδόνων ήταν η Αθηνά.
  17. Ασπρέας Γ : Πολιτική ιστορία της Ελλάδος. 1821-1928. Αθήναι 1930.
  18. Βαβούσκος Α. Κ : Η συμβολή του Ελληνισμού της Πελαγονίας εις την Ιστορίαν της Νεωτέρας Ελλάδος. Δημοσίευμα στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τεύχος 33/34. ΄Ετος 1962, όπως και ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1959.
  19. Βακαλόπουλος  Κ : Α. Ο Βόρειος Ελληνισμός κατά την πρώιμη φάση του Μακεδονικού αγώνα. (1878-1894). Β. Νεώτερη Ιστορία της Μακεδονίας (1830-1912). Θεσσαλονίκη 1986.
  20. Βασδραβέλλης Κ. Ι : Α. Ο Αγώνας του 1821 στην Μακεδονία. Δημοσίευμα στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τεύχος 2/44. ΄Ετος 8ον. 1924. Β. η Φιλική Εταιρεία, ο Καποδίστριας και η ρωσική πολιτική. 8ον, σελ. 20. Θεσσαλονίκη 1968. Δημοσίευμα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Γ. Αρματολοί και Κλέφτες εις την Μακεδονίαν. Θεσσαλονίκη 1948. Δ. Η Επανάστασις του 1854, εις την Χαλκιδικήν Χερσόνησον. Θεσσαλονίκη 1959. Ε. Oι Μακεδόνες εις τους υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνας 1796-1832. Θεσσαλονίκη 1940. Βραβείον Ακαδημίας Αθηνών. Μακεδονική Βιβλιοθήκη 8ον σ. ιε+297. ΣΤ. Η Θεσσαλονίκη κατά τον αγώνα της ανεξαρτησίας. Θεσσαλονίκη 1946. Μακεδονική Βιβλιοθήκη. 8ον σ.46.
  21. Βασιλειάδης Γ : Το Ελληνικόν πρόβλημα. Προδοσία της Γιουγκοσλαβίας έναντι ανταλλαγμάτων. Αθήναι 1948.
  22. Βέλκος Γ : Ιστορικόν σημείωμα περί Λαζαίων. Έκδοση Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κάτω Μηλιάς Πιερίων, ΟΙ ΛΑΖΑΙΟΙ. Κατερίνη 1994.
  23. Βελόπουλος Κυριάκος : Μακεδονία και ύβρεις. Εκδόσεις Κάδμος. Θεσσαλονίκη.
  24. Βεντήρης Γ: Ελλάς του 1940-1920.
  25. Βλάχος Β. Νικόλαος : Α. Το Μακεδονικόν, ως φάσις του Ανατολικού Ζητήματος. 1878-1908.   Τόμοι 2. Αθήνα 1935. Β. Η εθνολογική σύνθεσις των ανηκόντων εις την Ελλάδα τμημάτων της Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης. Αθήναι 1945.
  26. Βογιατζής Θ. Β : Η γεωπολιτική και οικονομική σπουδαιότης του Μακεδονοθρακικού χώρου, δια την Ελλάδα. 8ον, σελ.24. Θεσσαλονίκη 1968. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. 
  27. Βογιατζίδης Κ. Ιωάννης : Τα προς βορράν σύνορα του Ελληνισμού. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη 8ον σ.18. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. 9. Μελέτη αναγνωσθείσα εν τω εν Θεσσαλονίκη συνελθόντι Συνεδρίω Εθνικών Δικαίων την 5ην Ιουνίου 1946.
  28. Γ.Α.Λ : Η εναντίον της Ελλάδος Βουλγαροκομμουνιστική επιβουλή. Αθήναι 1963.
  29. Γεδεών Μ : ΄Εγγραφα Πατριαρχικά και Συνοδικά, περί του Βουλγαρικού ζητήματος. Αθήναι 1908.
  30. Γενική Στρατιωτική Επιθεώρησις : 1953. Ιστορικά σημειώματα, του Υποστρατήγου Ζάγκλη Δ. Δημητρίου. A. Αι δύο Μακεδονίαι. Β. Η θεωρία του Drinov.
  31. Γενικό Επιτελείο Στρατού : Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα.  Αθήναι 1979.
  32.  Γιαννακάκου-Ραζέλου Γ : Οι Εθελοντικοί Αγώνες της Μάνης. Αθήναι 1950.
  33. Γιαννάκενας Χρ. Ιωάννης : Βόρειος Μακεδονία. Η απάντηση στα Σκόπια. Εκδόσεις Πελασγός.
  34.  Γκισδαβίδη Απ : Το Μενέλικον. Αρχαιολογική – ιστορική μελέτη. Τόμοι 2. Θεσσαλονίκη 1957 – 1959.
  35. Γκοτζαμάνης Σωτήριος : Το Μακεδονικόν Ζήτημα. ΄Εκδοση 1943.
  36. Γκριτζώνας Κώστας : Μακεδονία και η Σκοπιανή Απειλή. Το Μακεδονικό Ζήτημα. Από τον Βίσμαρκ στον Νίμιτς. Πρωτότυπες Θεσσαλικές Εκδόσεις.
  37. Γονατάς Στυλιανός : Απομνημονεύματα. Αθήναι 1958.
  38. Γρηγόριος Θ. Εμμανουήλ : Α. ΄Ελληνες και Βούλγαροι. Β΄ έκδοσις. 8ον, σελ. η΄ + 662. Θεσσαλονίκη 1954. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Β. Το Βουλγαρικόν όργιον αίματος εις την Δυτικήν Μακεδονίαν. Αθήναι 1947.
  39. Γυαλίστρας Σέργιος : Α. Μακεδονία. ΄Εκδοση 1928. Β. Εθνικοί αγώνες 1909-1959. Αθήνα 1963. Γ. Ο Ελληνισμός και οι Βαλκανικοί γείτονές του, κατά τους τελευταίους χρόνους. Αθήναι 1945. Δ. Ελλάς. ΄Εκδοση 1956.
  40. Δαγκλής Π : Αρχείο Μακεδονικού Αγώνος.( στο Μουσείο Μπενάκη). Αθήνα.
  41. Δασκαλάκης Απόστολος : Α. Ο Δημοσθένης και οι Μακεδόνες. ΄Αρθρο στην εφημερίδα Ελεύθερος Κόσμος. Τεύχη 532-3. ΄Ετος Β. 1968. Β. Ο Ελληνισμός της Αρχαίας Μακεδονίας. (Καταγωγή και γλώσσα των Μακεδόνων). Αθήνα 1960. (= L΄ Hellenisme de ι Ancienne Macedoine, Θεσσαλονίκη 1965).
  42. Δέλτα Πηνελόπη : Τα μυστικά του βάλτου.
  43. Δεμέστιχας Ιωάννης : Α. Από τον Μακεδονικό αγώνα του σώματος Νικηφόρου, λίμνη των Γιαννιτσών ( Βάλτος). Β. Εξοπλισμός των εις Μακεδονίαν και Θράκην ομοεθνών μας. Μελέτη εις Αρχείον ΔΙΣ.  (Διευ/νση Ιστορίας Στρατού).
  44. Δημητρόπουλος Θεόδωρος : Μακεδονία. Ιστορία και Πλαστογραφία.  Μαρμαρυγή έαρος ελληνικού ες αεί. Εκδόσεις Κάκτος. Αθήνα 2007.
  45. Δημίτσας Γ. Μαργαρίτης : Α. Επίτομος Ιστορία της Μακεδονίας. Από των αρχαιοτάτων χρόνων, μέχρι της Τουρκοκρατίας. Αθήνησιν 1879. Επανέκδοση εκδόσεις Καραβία, Αθήνα. Βιβλιοθήκη Ιστορικών Μελετών, 155. Β.  Αρχαία Γεωγραφία της Μακεδονίας. 1874.
  46. Δόγας Ι. Μηνάς: Θησαυρός Μακεδόνων. Αλλ΄ ώ Μακάριοι, ΄Εστιν μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία. Οι Βαρδαρίτες δεν είναι Μακεδόνες. Ιδιωτική έκδοση. Αθήνα 2008.
  47. Δούβου Λ : Οι Δημιουργοί του Σλαυοκομμουνιστικού Μηδενισμού. Αθήναι 1949.
  48. Δραγούμης Στ.  Ίων : Κοινότης, Έθνος και Κράτος. 8ον, σελ. 194. Θεσσαλονίκη 1967. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
  49. Δραγούμης Φιλ : Α. Προσοχή στην Βόρειον Ελλάδα. Θεσσαλονίκη 1940. Β. Ο Μακεδονικός Αγών. Περιοδικόν Νέα Εστία. Τόμος 850. Αθήναι. Δεκέμβριος 1962.
  50. Δρακιώτης Ι : Περιγραφή Λιτοχώρου και χωρίων τινών της Κασσάνδρας. Βιβλιοθήκη Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.  (αρ. ΑΙΙ 32576).
  51. Δρούγου Στέλλα – Σαατσόγλου-Παλιαδέλη Χρυσούλα : Βεργίνα, Περιδιαβάζοντας τον Αρχαιολογικό Χώρο. Υπουργείο Πολιτισμού. Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. Αθήνα. 3η ΄Εκδοση 2001.
  52. Ελληνική Υπηρεσία Τύπου : Hellenic Department of Information. 15, SHARIA EMAD-EL-DIN.CAIRO. Οι Βούλγαροι στη Μακεδονία. Επί τη βάσει επισήμων εκθέσεων που υποβλήθηκαν στις Αρχές Κατοχής και στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό. Κάιρον 1944.
  53. Eλληνισμός (Εταιρεία) : Τα δίκαια του Ελληνισμού. ΄Εκδοση 1893.
  54. Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών : Α. Καρίπειον ΄Ιδρυμα Μελετών Μακεδονίας Θράκης. Ο ιμπεριαλισμός των Σκοπίων. 1944-2006. Εκδόσεις Έφεσσος. 2007. Β. Macedonia and the Macedonian Question. A brief Survey. Θεσσαλονίκη 1983.
  55. Εταιρεία Θρακικών Μελετών : Αγχίαλος. Τόμος ΙΘ΄.
  56. Ευρυγένη Δ : Ο ΄Ιων Δραγούμης και ο Μακεδονικός Αγών. ΙΧΜΑ. Θεσσαλονίκη 1961.
  57. Εφημερίδα Ακρόπολις : Α. Φύλλο 30-9-1960. ΄Αρθρο Δημ. Ζάγκλη, Υπ/γου ε.α : Να μάθουν μερικοί ανιστόρητοι αμερικανοί, ότι ο Μέγας Αλέξανδρος δεν ήτο Βούλγαρος. Β. Δύο άρθρα του Δ. Ζακυθηνού, της 27-3-1949 και 29-3-1949  με τίτλο, Το Μακεδονικόν Ζήτημα.
  58. Εφημερίδα Απογευματινή : Γύρω από ένα επιστημονικόν σκάνδαλον.
    (Σάββας Κωνσταντόπουλος). Απευθυνόμενος προς τον κ. Στεφανόπουλον. Φύλλο της  6-11-1965.
  59. Εφημερίδα Βραδυνή :Α. ΄Ετος 43ο. Φύλλο 5278/15084/1-11-1966. Κύριο άρθρο και χάρτης. Β. Αλιβιζάτος Π. Γεράσιμος. Σειρά άρθρων με τίτλο, το αίμα των Ελλήνων, από 18 Απριλίου έως 26 Απριλίου 1949.

  60. Εφημερίδα Βήμα Αθηνών : Φύλλο 31-8-1931 κ.εξ. ΄Αρθρα του Βουλγάρου επιτετραμμένου στην Αθήνα, Τοσέφ. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι.
  61. Εφημερίδα Βήμα Αθηνών : Φύλλο 15-7-1945. ΄Αρθρο Κ. Ρέντη. Δ ημοσίευση εγγράφων, περί προσφοράς τον Σεπτέμβριο του 1915 από τους Σέρβους, της περιοχής Γευγελής-Δοιράνης-Στρωμνίτσης
  62. Εφημερίδα Βορράς Θεσσαλονίκης : Φύλλο 13-10-1960. ΄Αρθρο ιατρού Θωμά Βαφειάδη. Το Μακεδονικό Κράτος των Σκοπίων.
  63. Εφημερίδα Ελληνική Φωνή – Φλώρινας : ΄Αρθρο της 9-7-1949 με τίτλο, Οι Γραικομανείς.
  64. Εφημερίδα ΄Εθνος : Μιχαλόπουλος Φ: Η Ελληνική Μακεδονία. 24-10-1949.
  65. Εφημερίδα Εμπρός : ΄Αρθρο Μόδη Χ. Γ, της 30-6-1949, με τίτλο, Πολλαπλή Προδοσία.
  66. Εφημερίδα Εστία : Α. ΄Ετος ΟΒ΄. Φύλλο 25339/17-4-1965. Κύριο άρθρο. Β. 19-8-1949 : Αι διαπραγματεύσεις δια την συμμετοχήν της Νοτιοσλαβίας, εις την εναντίον της Ελλάδος επίθεσιν. Γ. 3-12-1949 : Η ύπουλος πολιτική της Νοτιοσλαβίας, δια την Μακεδονίαν. Δ. 22-12-1949 : Αι νοτιοσλαυικαί και βουλγαρικαί διεκδικήσεις επί της Μακεδονίας. Ε. Βουδικλάρης Δ. Θ : ΄Αλτ, Εδώ Ελλάς. 4-8-1949.
  67. Εφημερίδα Ημέρα : ΄Ετος 1ο, αριθμός φύλλου 272/12.2.1965. Το αρχείο Κβέντερ για το Μακεδονικό. Σελίδες 1Η και 6η.
  68. Εφημερίδα Ημερησία Δράμας: Ο Δραμηνός ήρως ΄Αρμεν Κούπτσιος. Φύλλον της 1/7/1967. Από τον Β. Πασχαλίδη.
  69. Εφημερίδα Θάρρος, Δράμας : Εξιστόρησις της εθνικής δράσεως εθνομάρτυρος ΄Αρμεν. Λόγος του Ε. Δαυίδ. Φύλλον της 3/7/1955.
  70. Εφημερίδα Καθημερινή : 17-11-1948. Ν. Καλημέρης. Οι σκοποί των σλάβων στην Μακεδονία.
  71. Εφημερίδα Τα Νέα : Α. Επί τη επετείω της ΄Ιλιντεν, εκδηλούται ο ανταγωνισμός των εχθρών μας. 8-9-1949. Β. Ο Μακεδονικός Αγώνας, μέσα από τις φωτογραφίες του. 1904 – 1908. Α΄ έκδοση 2000. Κείμενα, Βασίλης Γούναρης.
  72. Εφημερίδα Νέα Αλήθεια Θεσσαλονίκης : Αρχιερείς και Ιερείς αγωνισταί, υπέρ της Απελευθερώσεως της Μακεδονίας. ΄Αρθρο της Αγγελικής  Μεταλληνού. 20-4-1959.
  73. Εφημερίδα Φως Θεσσαλονίκης : Φύλλο 18-6-1954. ΄Αρθρο Δημ. Δ. Ζάγκλη, Υπ/γου ε.α. Η άμυνα της Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης.
  74. Ζάγκλης Δημήτριος : Η Μακεδονία του Αιγαίου και οι Γιουγκοσλάβοι. Εκδόσεις Ι. Σιδέρη. Αθήνα 1975.
  75. Ζακυθηνός Δ : Οι Σλάβοι εν Ελλάδι, Αθήναι 1945.
  76. Ζάννας Αλέξανδρος : Ο Μακεδονικός Αγών. Αναμνήσεις. Θεσσαλονίκη 1960. Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου: Ο Μακεδονικός Αγώνας-Απομνημονεύματα, Θεσσαλονίκη 1984. Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου-Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα: Ο Μακεδονικός Αγώνας-Συμπόσιο, Θεσσαλονίκη 1987.
  77.  Ζαφειρόπουλος Δ : Το Κ.Κ.Ε και η Μακεδονία. Αθήναι 1948.
  78.  Θαβώρης Αντώνιος : Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας (σελ. 31-48). Ιωάννινα 1983.
  79. Θεοχαρίδης Γ : Σύντομη Ιστορία της Μακεδονίας, έως την Τουρκοκρατίαν. ΙΧΜΑ. Θεσσαλονίκη 1965.
  80. Θουκυδίδης : Στο ΙΙ 99, 3-6, ο οποίος μεταχειρίζεται ως πηγή τον Ηρόδοτο, αναφέρει ότι οι βασιλείς των Μακεδόνων είναι Τημενίδες από το ΄Αργος, πράγμα που σημαίνει, ότι αποδέχεται την ελληνικότητα των Μακεδόνων.
  81. Kαβάλος Ν : Το Λιτόχωρο κατά την επανάσταση του1878 και ο Ευάγγελος Κοροβάγκος. ΄Εκδοση Δήμου Λιτοχώρου.
  82. Καζάζης Νεοκλής : Α. Το μακεδονικόν πρόβλημα. Αθήναι 1907. Β. Ο Ελληνισμός εν τη Χερσονήσω του Αίμου. ΄Εκδοση 1899.
  83. Κακκάβος Δημήτριος : Α. Η Μακεδονία κατά την τελευταίαν τεσσαρακονταετίαν και τα εθνικά ημών δίκαια. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη 8ον σ. 18. Β. Απομνημονεύματα. ΕΜΣ. Θεσσαλονίκη 1972.
  84. Καλαφάτης Χρυσόστομος (Μητροπολίτης Δράμας) : Εκθέσεις περί του Μακεδονικού Αγώνος 1903-1907. Τόμοι 2. ΙΧΜΑ. Θεσσαλονίκη 1960.
  85. Καλλέρης Ιωάννης : Les Acnes Macedonies, Τόμοι Α΄- Β΄, Αθήνα 1954-1975.
  86.  Καλογερόπουλος Μ : Οι Πρώσσοι της Ανατολής. Αθήναι 1946.
  87.  Καλογιάννης Β : Λεύκωμα. ΄Εκδοση Δήμου Λαρίσης. 1990.
  88.  Καλοστύπης Ι : Μακεδονία. Αθήναι 1886.
  89.  Καμμώνα Ν: Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος. Ανέκδοτη  δακτυλογραφημένη μελέτη, στην βιβλιοθήκη ΔΙΣ (Δ/νση Ιστορίας Στρατού 1953).
  90. Κανατσούλης Δημήτριος : Η Μακεδονία από αρχαιοτάτων χρόνων, μέχρι της ανόδου του Φιλίππου Β΄. ΙΙ. Εσωτερική Ιστορία. Μακεδονική Βιβλιοθήκη. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. 50. Θεσσαλονίκη 1976. 
  91. Κανελής  Μανώλης : Οι Βούλγαροι. Αθήνα 1947. Β΄ έκδοση.
  92. Κανελόπουλος Γρηγ. Θεόδωρος : Καπετάν Άγρας. Τέλλος Αγαπηνός, Εθνομάρτυς. 1880-1907. Εισαγωγή Στο Μακεδονικό Αγώνα. ΄Εκδοση πρώτη, Αθήνα 1958, τυπογραφείο Μυρτίδη. ΄Εκδοση δεύτερη, Αθήνα 2003, εκδοτική παραγωγή Επτάλοφος ΑΒΒΕ.
  93. Καραβαγγέλης Γερμανός Μητροπολίτης Καστοριάς :  Απομνημονεύματα Μακεδονικού Αγώνος. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1959.
  94. Καραβίτης Ιωάννης : Απομνημονεύματα. Εφημερίδα Ελληνικός Βορράς. Φύλλα ετών Μαίου 1949 – Δεκεμβρίου 1950.
  95. Καράδαλη Γ : Γ.Σ. Ηρακλής 1899-1969, Θεσσαλονίκη 1969.
  96. Κατσαρέας Ι. Γρηγόριος : Αι κατά του Ελληνισμού ασκηθείσαι προπαγάνδαι. Αθήναι 1948.
  97. Κατσουγιάννης Μ. Τα : Α. Περί των Βλάχων των ελληνικών χωρών. Α΄. Συμβολή εις την έρευναν, περί της καταγωγής των Κουτσοβλάχων. 8ον, σελ. 96 + 1 χάρτης. Θεσσαλονίκη 1954. Β. Εκ του βίου και της ιστορίας των Κουτσοβλάχων, επί τουρκοκρατίας. 8ον, σελ. 120. Θεσσαλονίκη 1966. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
  98. Καφταντζή Γ: Ορφέας Σερρών 1905-1995. Ιστορική αναδρομή. ΄Εκδοση Ομίλου Ορφέα Σερρών. Θεσσαλονίκη 1995.
  99. Κεραμόπουλος Δ. Αντώνιος : Α. Μακεδονία και Μακεδόνες. Εκδόσεις Μακεδονικής Εκπαιδευτικής Εταιρείας. Εν Αθήναις 1930. Β. Οι Μακεδόνες και η Μακεδονία. Ημερολόγιον Μεγάλης Ελλάδος. 1930. Γ. ΄Ελληνες και Μακεδόνες. Ελληνικά 7,  (37-49), 1934. Δ. Οι Βόρειοι ΄Ελληνες κατά το Εικοσιένα. Ανάτυπο Ομιλίας στην Ακαδημία Αθηνών. ΄Ετος 1938. Ε. Αρχαία Ιστορία των Εβραίων, η Αίγυπτος και οι Βλάχοι. Ανάτυπο διαλέξεως στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. ΄Ετος 1952. ΣΤ. Τι είναι οι Κουτσόβλαχοι. ΄Εκδοσις έτος 1939. Ζ. Περί της φυλετικής καταγωγής των αρχαίων Μακεδόνων. Αθήναι 1945. Η. Η σημερινή γερμανική επιστήμη, περί της φυλετικής καταγωγής των αρχαίων Μακεδόνων. Αθήναι 1945.
  100. Κοεμτζόπουλος Ν : Καπετάν Κώττας. Αθήναι 1968. Οι Λαζαίοι του Ολύμπου και απόγονοι, εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα 1994.
  101. Κόης Α : ΄Εγγραφα από το αρχείο του Καπετάν Βάλτσα (Κόης). Έκδοση από τον Β. Λαούρδα. Θεσσαλονίκη 1961.
  102. Kόκκινος Διονύσιος: Οι δύο πόλεμοι. 1940-1941. Αθήναι 1949.
  103. Κολοκοτρώνης Β : La Macedoine et l΄ Hellenisme. Paris 1919.
  104. Κοντούλης Α : Βιογραφία Καπετάν Κώττα. ΄Εκδοση 1931.
  105. Κορρές Γ. Σ. : Η δύναμις των Ελληνικών Γραμμάτων και η συμβολή αυτών εις την Ζωήν του ΄Εθνους. Ανάτυπο ομιλίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΄Ετος 1960.
  106. Κοριζής Σ. Χαρίτων : Μακεδονία γη Ελληνική. Αθήναι 1950.
  107. Κοτζαμάνης Σ. : Α. Η Πανελλήνιος Ιδέα, ως δυναμικόν στοιχείον του τετάρτου αιώνος π.Χ. Έκδοσις 1940. Β. Υπομνήματα επί της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής, περί μειονοτήτων και αφομειώσεως πληθυσμών, 1937-1940.
  108. Κουκούλης Χ : Αρχαιότητες και Μνημεία Ανατολικής Μακεδονίας. Ανάτυπον εκ των χρονικών του αρχαιολογικού δελτίου, Τόμος 23 (1968). Αθήναι 1969.
  109. Κρυστάλλης Κ : Οι Βλάχοι της Πίνδου. ΄Απαντα Κ. Κρυστάλλη. 1952. Επιμέλεια Χ. Αγγελομάτη.
  110. Κυριακίδης Π. Στίλπων : Α. Τα Βόρεια εθνολογικά όρια του Ελληνισμού. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη. 8ον σ. 104. Β. Βούλγαροι και Σλαύοι εις την Ελληνικήν ιστορίαν. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη 8ον σ. 50. Γ. Ο Ελληνικός ζωτικός χώρος από της αρχαιότητος, μέχρι σήμερον. ΄Εκδοση 1945.
  111. Κυριακόπουλος Ι. Παναγιώτης : Το Μακεδνόν Ελληνικόν ΄Εθνος, Αρχαίον Πρόφραγμα Ελλάδος. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Ινστιτούτο Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΙΤΕ). Αθήνα 1992.
  112. Κύρος Αλέξης : Οι Βαλκανικοί γείτονές μας. Αθήνα 1962.
  113. Κωνσταντινίδης  Λ. Κωνσταντίνος : ΄Ερευνα εν τη ΄Ανω Μακεδονία, περί της Αρχαίας Ηρακλείας των Λυγκηστών. Μελέτη στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τόμος Δ΄. Τεύχος 19. ΄Ετος 1960.
  114. Κωστόπουλος Α : Η συμβολή της Δυτικής Μακεδονίας, εις τους απελευθερωτικούς αγώνας του ΄Εθνους. Θεσσαλονίκη 1970.
  115. Κωφός Ευάγγελος : Α. Η Μακεδονία στην Γιουγκοσλαβική Ιστοριογραφία. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Αριθμός 24. Θεσσαλονίκη 1974. Β. Ο Μακεδονικός Αγώνας στη Γιουγκοσλαβική Ιστοριογραφία. Θεσσαλονίκη 1987. Γ. Nationalism and Communism in Macedonia. Civil Conflict, Politics of Mutation, National Identity. New Rochelle-New York 1993. Δ. Η Επανάστασις της Μακεδονίας κατά το 1878. Ανέκδοτα προξενικά έγγραφα, μετά συντόμου ιστορικής επισκοπήσεως, ΙΜΧΑ 1969. Ε. Ο Αντάρτης Επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος. Εκδόσεις Δωδώνη. Αθήνα 1992.
  116. Ladas S : The Exchahge of  Minorities Bulgaria, Greece and Turkey. New York 1932.
  117. Λαούρδας Β : Α. ΄Ελληνες και Σλαύοι. ΄Αρθρο στην εφημερίδα Μακεδονία Θράκη. ΄Ετος 14ο. Φύλλο 141. 1968. Β. Η Μητρόπολις Νευροκοπίου 1900-1907.  Θεσσαλονίκη, ΙΜΧΑ 1961. Γ. Ο Μακεδονικός Αγών εις την περιοχήν των Σερρών. Αθήναι 1958. Δ. Το Ελληνικόν Γενικόν Προξενείον Θεσσαλονίκης. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1961.
  118. Λάσκαρις Μ : Το Ανατολικόν Ζήτημα, 1800-1923. (σελ. 291-300). Θεσσαλονίκη 1948.
  119. Λέτσας Ν. Αλέξανδρος : Α΄. Δύο διαλέξεις : α. Τα ελατήρια άτινα ώθησαν τον Κάσσανδρον να ιδρύση την Θεσσαλονίκην. β. Η Εξέλιξις της Θεσσαλονίκης κατά την μακεδονικήν, ρωμαικήν και βυζαντινήν περίοδον. 8ον, σελ. 72. Θεσσαλονίκη 1964. Β΄.  Πανηγυρικόν λεύκωμα Γερμανού Καραβαγγέλλη, μητροπολίτου Καστοριάς. 4ον, σελ. 80 (92 εικόνες). Θεσσαλονίκη 1959. Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
  120. Λιβαδέας  Δ. Α : Βούλγαροι και Βουλγαρισμοί. Αθήναι 1945.
  121. Λιούμπας Κ. Ν : Η αναγκαία στρατηγική διαρρύθμισις των ελληνικών συνόρων. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη 8ον σ. 15.
  122. Λιούφη Π : Ιστορία της Κοζάνης. Αθήνα 1924.
  123. Λυριτζή Γ : Α. Η Εθνική Εταιρεία και η δράσις αυτής. Κοζάνη 1970. Β. Ένα χειρόγραφο σημείωμα του οπλαρχηγού Ιωάννου Λάζου, για την μάχη της Πέτρας στα 1878. Περραιβία 1974. Γ. Γεώργιος Παπαζήσης, Αρχίατρος του Στρατού. ΄Εκδοσις Συνδέσμου Γραμμάτων και Τεχνών, Νομού Κοζάνης. Θεσσαλονίκη 1976.
  124. Λυγερός Σταύρος : Εν Ονόματι της Μακεδονίας. Ο διπλωματικός πόλεμος για το όνομα. Αθήνα 2007. Εκδόσεις Α. Λιβάνη.
  125. Λουρέντζης  Κ : Η ιστορία του Ρωσο–Τουρκικού πολέμου. Αθήναι 1892.
  126. Μαζαράκης Αλέξανδρος : Αι ιστορικαί περιπέτειαι της Μακεδονίας. Αθήνησι. 1912.
  127. Μαζαράκης Ι. Κωνσταντίνος : Μακεδονικός Αγών. 1903-1908. Ανάτυπο από το περιοδικό Μήνες, τεύχη 1-8. Αθήναι 1937.
  128. Μακρή-Δικωνύμου Γ : Ο Μακεδονικός Αγών – Απομνημονεύματα, ΙΜΧΑ 1959.
  129. Μαρκεζίνης Σπύρος : Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος. Τόμοι 4. Αθήναι 1966.
  130. Μάρτης Κ. Νικόλαος : Η πλαστογράφηση της ιστορίας της Μακεδονίας. Εκδόσεις Μαλλιάρης Παιδεία. Αθήνα 2007.
  131. Μαυρογορδάτου Μ – Χαμουδοπούλου Α : Α. Η Μακεδονία. Θεσσαλονίκη 1931. Β. Μαυρογορδάτος Μ : Η Βόρειος Ελλάς και οι Βούλγαροι. Αθήναι 1944.
  132. Μέγας Γ : Ανατολική Ρουμελία. Αθήναι 1945.
  133. Μελά Π. Ναταλία : Παύλος Μελάς. Αθήναι 1964.
  134. Μελάς  Λέων : Πολιτικαί Μελέται. Αθήναι 1900.
  135. Μελάς Σπύρος : Πόλεμοι 1912-1913. ΄Εκδοση 1958.
  136. Μέρτζος Ν : Εμείς οι Μακεδόνες. Εκδόσεις Σιδέρη.
  137. Μεταλλινού Β. Αγγελική : Α. Πάνθεον των Μακεδόνων Αγωνιστών. 1896-1914. Θεσσαλονίκη 1951. Β. Η Ελληνικότης της Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη 1949. Γ. Οι Μοναστηριώται κατά τον εθνικόν Μακεδονικόν Αγώνα. Θεσσαλονίκη 1948. Δ. Φύλλα εκ της ιστορίας της πολυπαθούς Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη 1947. Ε. Εικονογραφημένον λεύκωμα παλαιών Θεσσαλονικέων. Θεσσαλονίκη 1941. ΣΤ. Παλαιοί επιστήμονες της Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη 1941. Ζ. Λεύκωμα Μακεδονικού Αγώνος 1990-1912. Θεσσαλονίκη 1941. Η. Παλαιά Θεσσαλονίκη. Θεσσαλονίκη 1939. Θ. Μακεδονικόν Λεύκωμα, 1931, τόμος Α, 1936, τόμος Β.
  138. Μισύρης Βασίλειος : Μακεδονία. Γη ποτισμένη με αίμα. Εκδόσεις Νέα Θέσις. Αθήνα 1991.
  139. Μόδης Χ. Γ : Α. Αι Ελληνικαί Κοινότητες της Αυστροουγγαρίας και Γιουγκοσλαβίας. Δημοσίευμα στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τόμος Ε. Τεύχος 25. ΄Ετος 1961. Β. Συμβολή και επίδρασις των Δυτικομακεδόνων, στην Πνευματικήν και Οικονομικήν ανάπτυξιν της Σερβίας, κατά τον ΙΗ΄- ΙΘ΄ αιώνα. Σε έκτακτο τεύχος στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τεύχος 5/41. ΄Ετος 1963. Γ. Η Μακεδονική εθνότης και η Μακεδονική στην Ελλάδα Μειονότης. Ανάτυπο διαλέξεως στην Αρχαιολογική Εταιρεία Αθηνών. ΄Ετος 1967. Δ. Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες Αρχηγοί. Θεσσαλονίκη 1950. Ε. Μακεδονικές Ιστορίες. Φλώρινα 1958. ΣΤ. Στα Μακεδονικά Βουνά. Αθήναι 1930. Ζ. Ο Μακεδονικός Αγών και η Νεώτερη Μακεδονική Ιστορία, Ε.Μ.Σ. Θεσσαλονίκη 1967.
  140. Μοσχόπουλος Ν : La Fable de L΄IIin – den ou la Pretendue. Revolution Macedonienne de 1903. Σειρά άρθρων στην εφημερίδα, Le Messager d΄ Athenes. 6-4-1949, 8-4-1949, 10-4-1949,13-4-1949.
  141. Mπακούρος Κ. Βασίλειος: Μακεδονική Βιβλιοκρισία. Η Τεκμηριωμένη και μη Εθνικιστική κριτική που έλλειπε, για το ABECEDAR – ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ. Συγκριτική Μελέτη. ΄Ενθετο. Περιοδικό ΤΡΙΤΟ ΜΑΤΙ. Φεβρουάριος 2008.
  142. Μπάλλας Η : Ιστορία του Κρουσόβου.  ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1962.
  143. Mπαλάνος Ν : Η παρουσία γιατρών στον Μακεδονικό Αγώνα περιοχής Σερρών. Πανσερραικό Ημερολόγιο 1944.
  144. Μπόννης Κ : Η Στρώμνιτσα. Θεσσαλονίκη 1961.
  145. Μπουκουβάλας Γ : Η γλώσσα των βουλγαροφώνων της Μακεδονίας. Έκδοση 1905.
  146. Μυλωνάς Δ. Θαλής : Το Μακεδονικό Ζήτημα και η Διαβαλκανική Συνεργασία. Ινστιτούτο Διαβαλκανικών Σχέσεων. Εκδόσεις Πελασγός. Αθήνα 2007.
  147. Νάλτσας Α. Χριστόφορος : Τα Ελληνοσλαυικά σύνορα. Αι προς βορράν εθνικαί μας διεκδικήσεις. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη 8ον σ. 88.
  148. Νεράντζης Χρήστος : Ο Μακεδονικός Αγών. Τρείς Τόμοι. Εκδόσεις Αλέξανδρος. Θεσσαλονίκη 1992.
  149. Νικολαίδης Κλεάνθης :  Α. La Macedoine. Berlin 1899. B. Ιστορία του Ελληνισμού με Κέντρον και Βάσιν την Μακεδονίαν. 1928.
  150. Νοτάρης Ι : Αρχείο Στεφάνου Νικ. Δραγούμη. Ανέκδοτα ΄Εγγραφα για την Επανάσταση του 1878 στην Μακεδονία. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1966.
  151. Νούσκας Ε. Κωνσταντίνος : Α. ΣΤΟΠ. Εδώ Μακεδονία. Εκδόσεις Ορθόδοξη Χριστιανική Αδελφότης, Λυδία. Θεσσαλονίκη 1986. Β. Η ΄Εδεσσα στις επάλξεις του Μακεδονικού Αγώνα (1848-1912). Βιβλιοθήκη της Εδέσσης. 1994.
  152. Νταηλάκης Λάκης : Αρχείο ΔΙΣ (Δ/νση Ιστορίας Στρατού). Ανέκδοτα απομνημονεύματα Οπλαρχηγού Α΄ Τάξεως, Λάκη Νταηλάκη.
  153. Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου Μαρία : Α. Το Μακεδονικό Ζήτημα.
    Ιστορική Θεώρηση του προβλήματος. Εκδόσεις Βανιάς. Θεσσαλονίκη
    1993. Β. Οι Βαλκανικοί Λαοί. Από την τουρκική κατάκτηση στην εθνική
    αποκατάσταση. (14ος – 19ος αιών). Β΄ έκδοση. Θεσσαλονίκη 1991.
  154. Ξανάλατος Διογένης : Α. Οι ΄Ελληνες και Βούλγαροι, εις Μακεδονίαν και Θράκην. ΄Εκδοση 1944. Β. Τα όρια του Ελληνισμού εις την Βαλκανικήν. ΄Εκδοση 1945.
  155. Ξάνθος Ιωάννης : Ιστορία της Γευγελής και εθνική δράσις των κατοίκων αυτής και των πέριξ χωρίων. Θεσσαλονίκη 1954.
  156. Οικονόμου Π : Το Λέχοβον, Προπύργιον του Ελληνισμού κατά τον Μακεδονικόν Αγώνα, 1990-1912. Ανέκδοτη εργασία (1953), στην βιβλιοθήκη ΔΙΣ ( Δ/νση Ιστορίας Στρατού ).
  157. Παγιαρές Μ : Η Μακεδονική θύελλα. Εκδόδεις Τροχαλία. Ανατύπωση. Αθήνα 1994.
  158. Πάλλης Α. Α : Α.Συλλογή των κυριωτέρων στατιστικών των αφορωσών την ανταλλαγή των πληθυσμών, και προσφυγικήν αποκατάστασιν μετά αναλύσεως και επεξηγήσεων. Αθήναι 1929. Β. Η ανταλλαγή των πληθυσμών. Αθήναι 1933.
  159. Παναγιωτίδης Ι : Υγεία και περίθαλψη στον μείζονα ηπειρωτικό χώρο, 1788-1913. Θεσσαλονίκη 1994.
  160. Παπαβύζας Κ. Γεώργιος :  Αγώνες στον Ελληνικό Βορρά. Μακεδονία 1862-2007. Εκδόσεις Συμμετρία. Αθήνα 2007.
  161. Παπαγαρυφάλου Λ. Παναγιώτης : Το χρονικό της εθνικής μειοδοσίας του ονόματος της Μακεδονίας. Εκδόσεις Γεωργιάδη. Αθήνα.
  162. Παπαγεωργίου Αλκιβιάδου Αλέξανδρος : Η Συμβολή των Μακεδόνων εις τον Πολιτισμόν και τους Αγώνας του ΄Εθνους μας. Αθήναι 1974.
  163. Παπαδάτη Ι. Α : Ιστορία Αγώνες Δίκαια του Ελληνισμού, της Ανατολικής Ρωμυλίας. ΄Εκδοσις 1948.
  164. Παπαδόπουλος Σ : Οι επαναστάσεις του 1854 και του 1878 στην Μακεδονία. Ε.Μ.Σ. 1970.
  165. Παπαθανασίου Γ : Το Λεοντόκαρδο Μοναστήρι. ΄Αρθρο στο ημερολόγιο εφημερίδος Δυτική Μακεδονία. ΄Ετος 1960.
  166. Παπακυριακόπουλος Π. Ιωάννης : Βούλγαροι και Ιταλοί εγκληματίαι πολέμου εν Μακεδονία. Αθήναι 1946. Εισαγγελική αγόρευσις, κατά την πρώτην δίκην εγκληματιών πολέμου εν Ελλάδι, αξιωματικών Ραβάλι (ιταλού) και Κάλτφεφ (βούλγαρου), εν τω εν Αθήναις ειδικώ στρατοδικείο, εγκληματιών πολέμου. Αίθουσα Παλαιάς Βουλής. Συνεδριάσεις της 6ης, 7ης,  8ης  και 9ης  Μαίου 1946.  Επαναδημοσίευση, αναστατική έκδοση, εκδόσεις Πελασγός. Αθήνα 2001.
  167. Παπακυριάκος  Κυριάκος :   Η ιστορική ταυτότητα της Μακεδονίας και το ψευδεπίγραφο κράτος των Σκοπίων. ΄Εκδοσις της Ιεράς Μονής Αγίας Θεοδώρας, της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης. 
  168. Παπακωνσταντίνου Θ : Εναντίον του Ρεύματος. Αθήναι 1949.
  169. Παπακωνσταντίνου Μ : Η Μακεδονία μετά τον Μακεδονικό Αγώνα. Αθήνα 1992.
  170. Παπασταμάτης Π : Ο Οπλαρχηγός Λάκης Πύρζας. Φλώρινα 1960. Περιοδικό Αριστοτέλης, τόμος 20.
  171. Παπασταύρος Ι : Η Συμβολή της Βορείου Ελλάδος εις τον Αρχαίον Ελληνικόν Πολιτισμόν. Θεσσαλονίκη 1946. Εθνική Βιβλιοθήκη. 8ον σ. 27.
  172. Παπατζανετέα Π : Μακεδονικός Αγών-Απομνημονεύματα. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1960.
  173. Πάσχος Α : Ιστορία της Λιγκοβάνης. Θεσσαλονίκη 1962.
  174. Πελεκίδης Χρήστος : Μύθοι και Σύμβολα των αρχαίων Μακεδόνων. Ο ήλιος της Βεργίνας.
  175. Περιοδικόν Μακεδονικόν Ημερολόγιον: ΄Ετη 1909-1910-1911. ΄Εκδοση Πανμακεδονικού Συλλόγου Αθηνών.
  176. Πέτροβιτς Εμμ. Νατάλης : Αμφίπολις η Μακεδόνων Πρώτη. Αθήναι 1959.  Συγχρόνως και στον 3ο Τόμο των Σερραϊκών Χρονικών της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρίας Σερρών Μενελίκου, του 1959.
  177. Πετρόπουλος Α. Δημήτριος : Πνευματικές σχέσεις Ελλήνων και Βουλγάρων. Αθήναι 1954.
  178. Πεφάνης Γ. Δ : Οι ΄Ελληνες Σλαβόφωνοι της Μακεδονίας και οι Ελληνοβλάχοι. Αθήναι  Μάρτιος 1949 και Ραδιοφωνικό πρόγραμμα Ε.Ι.Ρ, 10-16 Απριλίου 1949, όπου περιέχεται ραδιοφωνική ομιλία της 3 Απριλίου 1949, από τον σταθμό Αθηνών, του Α. Δ. Κεραμόπουλου.
  179. Πηχεών Κ : Η προσφορά της πόλεως Καστοριάς εις τον ένοπλον Μακεδονικόν Αγώνα. Αθήνα 1994.
  180. Πολύβιος : Στο ΧΧVΙΙΙ, 8, 9, καταγράφεται η ακόλουθη σημαντική πληροφορία. Στην πρεσβεία που έστειλε ο βασιλεύς της Μακεδονίας Περσέας ( τελευταίος Μακεδών βασιλεύς, πριν την υποδούλωση της Ελλάδος στην Ρώμη, μετά την μάχη της Πύδνας) στον βασιλέα της Ιλλυρίας, για την σύναψη συμμαχίας εναντίον των Ρωμαίων, συμμετείχε και ένας πρέσβυς ιλλυρικής καταγωγής «δια το την διάλεκτον ειδέναι την Ιλλυρίδα», που αποδεικνύει ότι οι Μακεδόνες δεν γνώριζαν την ιλλυρική γλώσσα, καθόσον στις συνομιλίες τους με τους Ιλλυριούς, είχαν την ανάγκη διερμηνέα. Βλ. επίσης ΙΧ, 37, 7 : «προς Αχαιούς και Μακεδόνας ομοφύλους και τον τούτον ηγεμόνα Φίλιππον» . Πρβλ. Και ΙV, 9, και VΙΙ, 9, 3.
  181. Πολύζος Δημήτριος : Αι Γιουγκοσλαβικαί μειονότητες του Εξωτερικού, υπό Δρος TRINIEGORSKY 1938, μετάφραση και ανασκευή, όπου και δύο κεφάλαια που ανήκουν στην ανασκευή, το ένα με τίτλο, Οι Μακεδόνες κατά την αρχαιότητα, σελ. 159-164 και το άλλο, Η Ελληνικότης των Παιόνων, σελ. 164-170. Αθήναι 1949.
  182. Πολυζωίδης  Σ : Μισός αιώνας με τον Ιατρικό Κόσμο της Θεσσαλονίκης. ΄Εκδοση Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη 1990.
  183. Πολύκαρπος Μητροπολίτης Σισανίου και Σιάτιστας : Η  Δυτική      Μακεδονία και ο Ελληνοχριστιανικός Πολιτισμός. ΄Αρθρο στο ημερολόγιο εφημερίδος Δυτική Γεωργίου Δικωνύμου  Μακρή. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1959.
  184. Πουλιανός ΄Αρης : Η προέλευσις των Ελλήνων, Εθνογενετική έρευνα. Αθήναι 1968.
  185. Πύρζα Λ : Ημερολόγιον ( Αριστοτέλης τεύχ.20), Φλώρινα 1920.
  186. Ρωμαίος Κωνσταντίνος : Βεργίνα. Τα ευρήματα του τάφου του  Φιλίππου και η λαογραφική ερμηνεία τους. Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, 25 (1981), σελίδα 251 και επόμενα. Μακεδονία. ΄Ετος 1960.
  187. Πρακτικά Βουλής Των Ελλήνων : ΄Ετος 1903.
  188. Προμπονάς Κ. Ιωάννης : Η συγγένεια της Μακεδονικής και Μυκηναικής Διαλέκτου και η Πρωτοελληνική Καταγωγή των Μακεδόνων. Αθήναι 1973.
  189. Ράπτης Σ : Α. Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα.Τόμοι 2. Αχρονολόγητοι. Β. Ο Καπετάν Πούλακας. Τόμοι 2. Αχρονολόγητοι. Αθήναι.
  190. Ρωμιοπούλου Κατερίνα : Λευκάδια – Αρχαία Μίεζα. Υπουργείο Πολιτισμού. Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. Αθήνα 1997.
  191. Σαββόπουλος Ευάγγελος : Μακεδονία. Α΄ έκδοση 1945, Β΄ έκδοση 1947.
  192. Σαπουντζής Τ : Η συμμετοχή του Νομού Φλωρίνης, εις τον Μακεδονικόν Αγώνα. Ανάτυπο διαλέξεως στην Φλώρινα. ΄Ετος 1954.
  193. Σαράντης Κ. Θεόδωρος : Δυτική Μακεδονία. ΄Αρθρο στο   ημερολόγιο εφημερίδος Δυτική Μακεδονία. ΄Ετος 1960.
  194. Σαχτούρης Αντώνιος : Αναμνήσεις από την διπλωματικήν μου  σταδιοδρομίαν. Αθήναι 1951.
  195. Σειζάνης Μιλτιάδης : Η πολιτική της Ελλάδος και η Επανάστασις του 1878 εν Μακεδονία, Ηπείρω και Θεσσαλία. Αθήναι 1878.
  196. Σιγανίδου Μαρία – Λιλαμπάκη-Ακαμάτη Μαρία : Πέλλα Πρωτεύουσα των Μακεδόνων. Υπουργείο Πολιτισμού. Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. Αθήνα 2004. 3η ΄Εκδοση.
  197. Σίμος Νικόλαος : Το Μακεδονικό. Εκδόσεις Περίπλους. Αθήνα 2008.
  198. Σίνος Α : Η Γεωγραφική ενότης του Ελληνικού Μεσογειακού   χώρου.
  199. Σνώκ Κ : Μακεδονία – Θράκη. ΄Εκδοση 1942. Θεσσαλονίκη.
  200. Σουλιώτης-Νικολαίδης Αθανάσιος : Ο Μακεδονικός Αγών. Η Οργάνωσις Θεσσαλονίκης 1906-1908. Απομνημονεύματα Θεσσαλονίκη 1959.
  201. Σπανός Ναούμ : Αναμνήσεις εκ του Μακεδονικού Αγώνος. ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1961.
  202. Σπηλιάδης Π : ΄Εκθεσις εις περιοδικόν Μακεδονικός Αγών. Τεύχος 5-10/9/1929.
  203. Σπηλιωτόπουλος Θ. Αντώνιος : Α. Οι βλαχόφωνοι ΄Ελληνες και η ρουμανική προπαγάνδα. Αθήναι 1905.  Β. Η Μακεδονία και ο Ελληνισμός. Αθήναι 1904. Γ. Σερβία. 1912.
  204. Στάμος Π : Ο Μητροπολίτης Κασσανδρείας Ειρηναίος, 1863-1945. Αθήναι 1970.
  205. Σταυριανός Σ. Λ : Balkan Federation. A History of the Movement  toward Balkan Unity in Modern Time. Hamdem-Connecticut 1964.
  206. Σταυρίδης Θ. Αντώνης : ΄Αννα-Μελά Παπαδοπούλου. Εκεί που δεν πεθαίνουν οι άνθρωποι. Μακεδονικός Αγών-Βαλκανικοί-Μικρασιατικό. Εκδόσεις Μίλητος. Αθήνα 2008.
  207. Σταυρόπουλος Β : Ο Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα.   ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1961.
  208. Στεφανίδης Δ : ΄Ελληνες και Βούλγαροι, ως οικονομικοί παράγοντες εις την Βαλκανικήν. Αθήναι 1945.
  209. Στρατηγοπούλου Ι : Αναμνήσεις εκ της εν Μακεδονία επαναστάσεως του 1878. Αθήναι 1904.
  210. Συλλογικό έργο : Η γλώσσα της Μακεδονίας. Η Αρχαία Μακεδονική    και η ψευδεπίγραφη γλώσσα των Σκοπίων. Επιμέλεια Γ. Μπαμπινιώτη. Αθήνα 1992.΄Οπου οι μελέτες των Γ. Χατζιδάκι, Ν. Ανδριώτη, Μ. Σακελλαρίου, Ι. Καλλέρη, Αντ. Θαβώρη, Γ. Μπαμπινιώτη.
  211. Συλλογικό έργο : Μακεδονία. 4.000 χρόνια Ελληνικής Ιστορίας και Πολιτισμού. Γενική Εποπτεία, Σακελλαρίου Β.Μ. (Ακαδημαικός). Εκδοτική Αθηνών Α.Ε. Αθήνα 1992. Συγγραφείς : Ελένη-Γλύκατζη-Ahrweiler (Καθηγήτρια της Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου των Παρισίων), Μανώλης Ανδρόνικος (Καθηγητής της Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Απόστολος Βακαλόπουλος (Ομότιμος καθηγητής της Ιστορίας της Νεωτέρας Ελλάδος του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Robert Brownihg (Ομότιμος καθηγητής των Κλασσικών Γραμμάτων και της Αρχαίας Ιστορίας του Κολλεγίου Βirkbeck του Πανεπιστημίου του Λονδίνου), Κ. Θ. Δημαράς (Καθηγητής της Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου των Παρισίων-Σορβόννης), Ιωάννα Διαμαντούρου (Ιστορικός), J.R.Ellis (Senior Lecturer των Kλασσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Monash της Αυστραλίας), N.G.L.Hammond (Oμότιμος καθηγητής της Ελληνικής του Πανεπιστημίου του Bristol και επίτιμος Fellow του Clare College του Πανεπιστημίου του Cambridge), Σταύρος Θεοφανίδης (Καθηγητής της Εφηρμοσμένης Πολιτικής Οικονομίας της Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών), Ιωάννης Καραγιαννόπουλος (Καθηγητής της Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Κωνσταντίνος Κεφαλάς (Επίτιμος Πρόεδρος του Λαογραφικού και Εθνολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης), Ιωάννης Κολιόπουλος (Καθηγητής της Νεωτέρας Ευρωπαικής Ιστορίας, στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Ευάγγελος Κωφός (Διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου), Νικόλαος Μουτσόπουλος (Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Μορφολογίας και Ρυθμολογίας της Πολυτεχνικής Σχολής Θεσσαλονίκης), Δημήτρης Παντερμαλής (Καθηγητής της Κλασσικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Φανούλα Παπάζογλου (Καθηγήτρια της Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Βελιγραδίου), Χαράλαμπος Παπαστάθης (Επίκουρος καθηγητής του Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Μ.Β. Σακελλαρίου (Ακαδημαικός, ομότιμος καθηγητής της Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διευθυντής του Κέντρου Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών), Νικόλαος Σβορώνος (Ομότιμος καθηγητής-Διευθυντής Σπουδών της Εcole pratique des Hautes Etudes των Παρισίων), Michel Sivignon (Καθηγητής της Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου των Παρισίων, Raris-Nord), Ιωάννης Τσουράτσογλου (Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Saarland), ΄Αννα Τσιτουρίδου (Διδάκτωρ. Λέκτωρ της Βυζαντινής Αρχαιολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Μανόλης Χατζηδάκης (Ιστορικός της Βυζαντινής Τέχνης. Ακαδημαικός), Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου (Καθηγήτρια της Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών), F.W. Walbank (Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Liverpool), K.A. Wardle (Lecturer της Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Birmingham).
  212. Συλλόγου Σιατιστέων Θεσσαλονίκης : Σιατιστέων Μνήμη – Λεύκωμα. Θεσσαλονίκη 1972.
  213. Σωτηριάδης Γεώργιος : Το Δίον της Μακεδονίας και αι ανασκαφαί του Δίου. Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος. 1930. Σελίδες 105-128.
  214. Σωτηρόπουλος Κ. Χ : Α. Μακεδονία και Μακεδόνες. Μελέτη στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τόμος Δ΄, Τεύχος 22, έτος 1960. Β. Υπάντησης προς Βορράν. Αθήναι 1962.
  215. Τζινίκου – Κακούλη Αθηνά : Α. Γιατροί στον Μακεδονικό Αγώνα. Εκδόσεις Μαίανδρος. Θεσσαλονίκη 1996. Β. Η Μακεδόνισσα στο θρύλο και την ιστορία. Θεσσαλονίκη 1986.
  216. Τιμοθεάδης Τ : Η Ουνία των Γιαννιτσών. Γιαννιτσά 1992.
  217. Τριανταφυλλίδης Α. Σ : Ιστορικά Βεύης κατά τον Μακεδονικόν Αγώνα. ΄Εκτακτο τεύχος στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. ΄Ετος 1958.
  218. Τσάλλης Γ : Το δοξασμένο Μοναστήρι. Θεσσαλονίκη 1932.
  219. Τσάμης Π. Α : Α. Μακεδονικός Αγών. Ε.Μ.Σ. Θεσσαλονίκη 1975. Β. Οι Μακεδονομάχοι αδελφοί Παπασταύρος και Λάζαρος Κοσμά Τσάμης. Θεσσαλονίκη 1956.
  220. Τσαπάνος Γ. Σ : Το χρονικόν της Φλωρίνης. 2.300 χρόνια   αγώνων και πολεμικής αρετής. Δημοσίευμα στο φιλολογικό περιοδικό Αριστοτέλης Φλωρίνης. Τόμος ΣΤ. Τεύχος 35/36. ΄Ετος 1962.¨
  221. Τσιλτίκης Χαράλαμπος :  Έστι μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία.
  222. Τσοπανάκης Γ. Αγαπητός : Γλωσσικά Μακεδονίας. Μακεδονία 334-352.
  223. Tσουδερός  Ι. Ε : Διπλωματικά Παρασκήνια 1941 – 1944. Αθήναι 1950.
  224. Υψηλάντης Ιωάννης : Ο Μακεδονικός Αγών. Τόμοι 2. Θεσσαλονίκη 1961.
  225. Φεσσόπουλος Θ. Γ : Η Διαφώτισις 1948. Ελληνικός Βορράς Θεσσαλονίκης. 9-12-1947. Προπαγανδιστικές Βουλγαρικές Οργανώσεις, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακρόπολις της 8-9-1049. Οι αντικομμουνιστικές βουλγαρικές οργανώσεις του Εξωτερικού, υπέρ του σχηματισμού μακεδονικού κράτους, δια της αποσπάσεως Ελληνικών εδαφών.
  226. Φιλιππίδης Δ : Το Φιρμιλιανόν Ζήτημα, ήτοι  ο εκ Σερβίας κίνδυνος της Μακεδονίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εθνολογική μελέτη, Περί του Βιλαετίου του Κοσσόβου. Αθήναι 1903.
  227. Χαμουδόπουλος Χ. Α : Α. Οι ΄Ελληνες, οι Βούλγαροι και η βαλκανική συνεννόησις. Αθήναι 1945. Β. Η Μακεδονία. Θεσσαλονίκη. 1931. Γ. Η νεωτέρα Φιλική Εταιρεία. Αθήναι 1946.
  228. Χαριστός Νικόλαος : Αλέξανδρος ο Φιλλέλλην και η συμβολή αυτού, εις την ανάπτυξιν της Μακεδονίας. 1955.
  229. Χαροκόπου Σ : Ιατρική και Εθνικοί Αγώνες. Επιστημονική Επετηρίς της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης (1967-68).
  230. Χατζηκυριάκος Γ : Σκέψεις και εντυπώσεις εκ περιοδείας, ανά την Μακεδονίαν. Αθήναι 1906.
  231. Χατζιδάκις Ν. Γεώργιος : Α. Περί του Ελληνισμού των Αρχαίων       Μακεδόνων.΄Εκδοση 1925. Επανέκδοση, εκδόσεις Κυρομάνος.     Θεσσαλονίκη 1994. Β. Νέα στοιχεία του Ελληνισμού χαρακτήρος των      αρχαίων Μακεδόνων. ΄Εκδοση 1895. Γ. Zur Chronologie der griechish    Lautgesetze und zur Sprachfrage der alten Makedonien, Kuhn΄s     Zeitschrift. B. XXXVII, 1904.
  232. Χατζόπουλος Α : Die Fluchtlingsfrage in Griechenland. Athen 1927.
  233. Χιδίρογλου Παύλος : Η Σχέση της Τουρκίας με την Βαλκανική Κρίση. Εκδόσεις Ιδρύματος Γουλανδρή – Χορν. Αθήνα 1993.
  234. Χολέβας Κ. Ιωάννης : Α. Η Ενδιάμεση Συμφωνία Αθηνών Σκοπίων. Εκδόσεις Πελασγός. Αθήνα 1995. Β Οι ΄Ελληνες σλαβόφωνοι της Μακεδονίας. Εκδόσεις Πελασγός. Αθήνα
  235. Χρηστοβασίλης Χρ : Τα εν Μακεδονία Ελληνικά Δίκαια, Ιστορικώς και Στατιστικώς, στο Ελληνισμός, έτος ΣΤ΄, Σεπτέμβριος 1903, τεύχος 9.
  236. Χριστόδουλος Κ. Γεώργιος : Η Θεσσαλονίκη Πόλις του Εμπορίου. Ιστορία του εμπορίου από της κτίσεως αυτής, μέχρι των νεοτέρων χρόνων. Θεσσαλονίκη 1933. Τύποις Ν. Νικολαίδου. Τσιμισκή 9.
  237. Χρυσανθακάκη- Κουκούλη Χάιδω : Φίλιπποι. Υπουργείο Πολιτισμού. Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. Αθήνα 1995.
  238. Χρυσανθόπουλος Σ. Μιχαήλ : Φάκελος Μακεδονία. Υπόδουλοι ΄Ελληνες των Σκοπίων. Εκδόσεις ΚΑΔΜΟΣ. Θεσσαλονίκη 2008.
  239. Χρυσοχόος Ι. Αθανάσιος : Α. Η κατοχή εν Μακεδονία. Βιβλίον  Β΄. Η δράσις της βουλγαρικής προπαγάνδας. Τεύχος Α΄. 8ον , σελ. 344. Θεσσαλονίκη 1950. Δημοσιεύματα της Εταιρείας  Μακεδονικών   Σπουδών. Β. Ομοίως, τεύχος Β΄, 8ον, σελ.418. Γ. Ομοίως, βιβλίον Γ΄, η δράσις της ιταλορουμανικής προπαγάνδας. 8ον, σελ. 158.Θεσσαλονίκη 1951. Δ. Ομοίως, βιβλίον Δ΄, οι  Βούλγαροι εν Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τεύχος Α΄, 8ον, σελ. 286. Θεσσαλονίκη 1951. Ε. Ομοίως με Δ΄, τεύχος Β΄, 8ον, σελ. 308. Θεσσαλονίκη 1951. ΣΤ.

Πηγή: Σύνδεσμος “Αλέξανδρος Φιλίππου, Έλλην Μακεδών”

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO10 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...

Ιστορία - Πολιτισμός11 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...

Αναλύσεις11 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO11 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO12 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή