Διεθνή
Το νέο γεωστρατηγικό τοπίο στην Ν/Α Μεσόγειο και η ελληνοισραηλινή συνεργασία

Γράφει Γιάννης Μάζης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών
A. Εισαγωγή: Συστημική περιγραφή του Γεωπολιτικού και Γεωστρατηγικού Περιβάλλοντος της περιοχής.
Το γεωγραφικό Σύμπλοκο της Νοτιο-Ανατολικής Μεσογείου και Ευρύτερης Μέσης Ανατολής, και ιδιαίτερα το γεωπολιτικό Υποσύστημα Τουρκίας-Ελλάδας-Μέσης Ανατολής υπήρξε πάντοτε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περιοχή από πλευράς εστιών γεωστρατηγικής αστάθειας .
α. Η λήξη της ψυχροπολεμικής περιόδου, με τα γνωστά ιδεολογικά και κοινωνικο-πολιτικά χαρακτηριστικά τα οποία την όριζαν ως τέτοια, δημιούργησε ένα vacuum ισχύος μεταξύ των δύο πρώην, σαφώς καθορισμένων και ανταγωνιζομένων γεωστρατηγικών συμπλόκων. Η Φύση όμως, και το διεθνές γίγνεσθαι είναι φυσικό γίγνεσθαι “αντιπαθεί το κενό” και συνεπώς τείνει πάντοτε να το πληροί με τον κατάλληλο τρόπο και το κατάλληλο υλικό.
β. Οι γεωστρατηγικοί ανταγωνισμοί στο Γεωγραφικό και Γεωπολιτικό Σύμπλοκο των Υποσυστημάτων i) της Υπερκαυκασίας, ii) της Κεντρικής Ασίας, iii) του Κασπιανού γεωγραφικού και γεω-εθνικού χώρου, iv) του τριγωνικού υποστήματος Πακιστάν, Αφγανιστάν, Κίνας, v) του τετραπλεύρου υποσυστήματος Ιράν-Συρίας-Λιβάνου-Παλαιστινίων και και vi) της πρόσφατης προσπάθειας νεο-χαλιφατικού προσανατολισμού της ισλαμιστικής Τουρκίας, αποτελούν εξελίξεις οι οποίες επιδέχονται ερμηνείας ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο της μεθοδολογικής προσεγγίσεως.
β.1. Για λόγους μεθοδολογικούς, οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι η ανωτέρω περιγραφείσα γεωστρατηγικής φύσεως ανταγωνιστική αλλά και συστρατευσιακή κατάσταση πολώσεων και αντιπολώσεων, εγγράφεται στο πλαίσιο του Συστήματος της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής
β.2. Το σύνολο της ανωτέρω περιγραφείσας συστημικής συγκροτήσεως όμως, εγγράφεται και λειτουργεί από Υπερσυστημικής απόψεως, στο πλαίσιο του αντίστοιχου Υπερσυστημικού ανταγωνισμού μεταξύ του γεωστρατηγικού Διπόλου Λονδίνου-Ουάσιγκτον και των εν πολλοίς μεμονωμένων Νέων Πόλων Διεθνούς Ισχύος της Μόσχας και του Πεκίνου.
γ. Ένα πολύ σημαντικό όμως νέο, και καθαρά γεωγραφικής φύσεως νέο στοιχείο, δηλαδή η με γοργούς ρυθμούς επιβαλλόμενη στον πλανήτη κλιματική αλλαγή, έρχεται να κλονίσει και αυτή με τη σειρά της, την παλαιοψυχροπολεμική κατάσταση ανταγωνιστικών ισορροπιών ισχύος, που εδιέπετο εξολοκλήρου από το πρότυπο της Rimland του αμερικανο-ολλανδού Καθηγητού της γεωπολιτικής στο Yale, του Δρος Nickolas J. Spykman.Οι νέες κλιματολογικές συνθήκες που αυξάνουν τη θερμοκρασία του πλανήτη, δημιουργούν πλέον, με επιταχυνόμενους ρυθμούς, δύο αξιοσημείωτες πραγματικότητες στο διεθνές γίγνεσθαι των νέων ενεργειακών αποθεμάτων και των μεταφορών Εμπορευμάτων: i) την εκμετάλλευση των φυσικών διαθεσίμων και πόρων του Αρκτικού κύκλου (κυρίως των υποθαλασσίων υδρογονανθράκων του) και ii) τολμώ να πω, εξίσου σημαντικό, την δυνατότητα εμπορικής πλευσιμότητος του Αρκτικού Κύκλου η οποία αποτελεί και την συντομοτέρα εμπορευματική ζεύξη μεταξύ Κ.Α.Κ (Ρωσίας) και Η.Π.Α. Αλλά και βορείων εθνοκρατικών δρώντων της Ε.Ε και της Ρωσίας.
Σε ένα, τοιουτοτρόπως διαμορφούμενο Γεωπολιτικό πλαίσιο ανατρέπεται βαθμιαίως και με επιταχυνόμενο ρυθμό η αντίληψη του Διπόλου της Ειδικής Σχέσεως Λονδίνου-Ουάσιγκτον περί της χρησιμότητος της Τουρκίας για την ανάσχεση της Ρωσίας. Η τάση αυτή πλέον μετατρέπεται σε προοπτική συνεργασίας Ειδικής Σχέσεως και Ρωσίας, εν όψει της αναδύσεως Νέων Πόλων Ισχύος όπως η Κίνα με τον εν δυνάμει γεωστρατηγικό της συμπληρωματικό της πόλο ισχύος, την Ινδία. Φυσικά στον νέο αυτό προσανατολισμό συμβάλλει και η δυνατότητα πολιτικο-ιδεολογικής ομογενοποιήσεως του Μεσανατολικού ριζοσπαστικού Ισλάμ, στο πλαίσιο της Tawhid (φιλοσοφικο-θρησκευτικής ενότητος) και της Dawa (πολιτικο-θρησκευτικής προσκλήσεως για ενότητα). Ιδιαίτερα αν ληφθούν υπόψη οι δυνατότητες “σκληρής” ενισχύσεώς του με πυρηνικά οπλικά συστήματα συγκεκριμένων ισλαμικών ηγεμονικών του Πόλων.
Όταν από το 1990 έγραφα για την βεβαία ισλαμοποίηση της τότε, άκρως κεμαλο-εθνικιστικής και κοσμικο-λαϊκής Τουρκίας και την εξ αυτού του γεγονότος συγγρούσεώς της με το Ισραήλ και τις Η.Π.Α., και το επαναλάμβανα ανιαρά σε όλα τα μετέπειτα πονήματά μου εθεωρήθην από ορισμένους, ειδικά για την πρόβλεψή μου αυτή, τουλάχιστον ως “whisful thinker”. Δυστυχώς για την ειρήνη στην περιοχή, δεν ήμουν “διάπυρος ευχέτης” αλλά απλός πραγματιστής. Και ειλικρινώς δεν επιχαίρω για την επιτυχή γεωπολιτική αυτή πρόβλεψή μου.
Πρέπει τώρα, στην παρούσα συγκυρία, να σημειώσω ακόμη μια διαπίστωση η οποία προκύπτει από την ανάλυσή μου: το ότι η παρούσα περίοδος της ισλαμικής διακυβερνήσεως της Τουρκίας υπό το νταβουτογλιανό ισλαμιστικό θεωρητικό υπόβαθρο (το αποτελούν άλλωστε την θεωρητική συνέχεια της οζαλικής και ερμπακανικής πολιτικής προσπάθειας), συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από υποσχιζοειδή γεωστρατηγικό πανικό, πλήρη αποπροσανατολισμό και σύγχυση τα οποία καταλήγουν σε επικίνδυνο ανατολίτικο καιροσκοπισμό από πλευράς και των δύο ισχυρών πόλων της Τουρκικής πολιτικο-κοινωνικο-πολιτισμικής πραγματικότητος. Και γίνομαι σαφέστερος:
α) Οι κ.κ. Ερντογάν και Νταβούτογλου χρειάζονται την ευρωπαϊκή δυναμική της χώρας τους διότι αφενός μεν χρησιμοποιούν το δυτικο-ευρωπαϊκό πνεύμα ανοχής προς τις θρησκευτικές ελευθερίες για να ενισχύσουν την “απαγορευτική” θρησκευτικό-ιδεολογικο-πολιτική ουσία και δομή του ισλαμικού κόμματός τους σε ένα μέχρι σήμερα εχθρικό κεμαλο-κοσμικό πολιτικό και ιδεολογικό περιβάλλον, αφετερου διότι απομακρύνουν -κατά το δυνατό- την πιθανότητα ενός στρατιωτικού νεο-κεμαλιστικού πραξικοπήματος εις βάρος τους. Είναι φυσικό ότι, εφόσον δηλώνουν υπέρμαχοι της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας, ομού μετά των στρατιωτικών, να επισείουν την απειλή της καταστροφής αυτής της ευρωπαϊκής προοπτικής (την οποίαν ουδόλως επιθυμούν ή πιστεύουν) ως δαμόκλειο σπάθη άνωθεν των κεφαλών των στρατιωτικών σε περίπτωση που αυτοί με ένα πραξικόπημα ακυρώσουν αυτήν την “εθνική” τουρκική προσπάθεια “εκσυγχρονισμού της Πατρίδος”. Οι στρατιωτικοί από την άλλη πλευρά, ως υπέρμαχοι του “κοσμικού κράτους δυτικού τύπου” δεν είναι δυνατόν να στραφούν φανερά εναντίον της κατ’εξοχήν “εκσυγχρονιστικής-κοσμικής-ευρωπαϊκής” προσπάθειας της Τουρκίας η οποία, ούτως ή άλλως ξεκίνησε από τις ελεγχόμενες από αυτούς κοσμικές κυβερνήσεις.
Κατ’ ουσίαν όμως ουδείς επιθυμεί αυτήν την εξέλιξη. Και καταλήγουν και οι δύο πλευρές στην πρόταση μιας Τουρκο-ευρωπαϊκής σχέσεως “`a la carte” αρνούμενοι να “καταναλώσουν” το πλήρες ευρωπαϊκό “menu”. Μια τέτοια λύση όμως σημαίνει “τουρκοποίηση της Ευρώπης” και όχι “εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας” άρα δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτή από τις Βρυξέλλες. Συνεπώς η Άγκυρα, και η “ένστολη” αλλά και η “πολιτική” θεωρεί ότι απομακρύνει από αυτήν τον περιγραφέντα “κίνδυνο” χωρίς όμως να θεωρηθεί εκείνη υπαίτια του αποτελέσματος. Απεναντίας, βγαίνει παραπονούμενη ότι η Ευρώπη την “περιφρονεί” και έτσι “δικαιούται” να καταλήξει στις ισλαμιστικές της επιλογές! Ανατολίτικα τερτίπια!
Και όλα αυτά, γιατί να γίνονται; Απλούστατα από το φόβο διαμελισμού της σε ανατολική κουρδική ζώνη και δυτική τουρκική ζώνη. Άλλωστε, τη σημασία αυτών των “διζωνικών και δικοινωτικών” υποδειγμάτων και τα αποτελέσματά τους τα ξέρουν καλά, διότι καιρό τώρα προσπαθούν να τα εφαρμόσουν στην Κύπρο. Το Κουρδικό λοιπόν βρίσκεται στη βάση του “γεωστρατηγικού και γεωπολιτικού πανικού και σύγχισης” της τουρκικής γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής αυτοσυνειδησίας .
B. Το Κουρδικό Ζήτημα, η Τουρκία, οι Η.Π.Α.και το Ισραήλ.
Οι τουρκικοί υπερεθνικιστικοί κύκλοι πάντως, οι οποίοι διαχρονικώς παραμένουν στους θώκους της πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας της γείτονος, θεωρούν ότι έχουν να αντιμετωπίσουν ένα σημαντικότατο όσο και αποσταθεροποιητικό για την εθνικο-κρατική της ασφάλεια εθνο-μειωνοτικό και αποσχιστικό Κουρδικό πρόβλημα. Πιθανότατα ορθώς και δικαίως. Κάποτε όμως πρέπει να αναρωτηθούν σχετικώς με το περιεχόμενο των προσφάτων συμβουλών του Στρατηγού Εβρέν και όχι να θέτουν τον συμβουλεύοντα Στρατηγό “εις κατ’ οίκον περιορισμόν”. Πιστεύω πως “οι παροικούντες με κατανοούν” και αυτοί αρκούν.
Πέραν όμως αυτού, η Τουρκία είχε και έναν σημαντικότατο γεωστρατηγικό ρόλο να εκπληρώσει στο πλαίσιο της Βορειο-Ατλαντικής Συμμαχίας: την ανάσχεση της τότε Ε.Σ.Σ.Δ και την ασφάλεια του κράτους του Ισραήλ, το οποίο επίσης σε δεύτερο συστημικό επίπεδο αποτελούσε εγγύηση των Βορειο-Ατλαντικών συμφερόντων (ενεργειακά κυρίως).
Άρα έπρεπε να εξευρεθούν τρόποι να διασφαλισθεί η εθνικο-κρατική της ακεραιότητα ώστε να δύναται να εκπληρώσει τα δύο αυτά γεωστρατηγικά και εθνικο-κρατικά προτάγματα. Ο άξων, πάλι, της Ειδικής Σχέσεως δεν είχε καλύτερο γεωστρατηγικό αναχωματικό δρώντα για την γεωστρατηγική ανάσχεση (geostrategic containtment) της τότε Ε.Σ.Σ.Δ προς τα εμπορευματικά δίκτυα της Μεσογείου και των διεξόδων της (Δαρδανέλια, Σουέζ, Γιβραλτάρ). Η προαναφερθείσα όμως αλλαγή που αρχίζει να επιφέρει η πλευσιμότητα της Αρκτικής, απομειώνει σταδιακά την αναχωματική χρησιμότητα της Τουρκίας και επαναπροσανατολίζει τις αμερικανο-ρωσικές σχέσεις σε ένα ηπιότερο πλαίσιο το οποίο αρχίζει ήδη να γίνεται αισθητό (ζητήματα αφοπλισμού, επαναδιαπραγματεύσεις στην Υπερκαυκασία, κ.τ.λ.).
B.1. Το ζήτημα των Υδάτων και των υδρογονανθράκων σε σχέση με το Κουρδικό Ζήτημα .
Το κουρδικό επίσης ζήτημα δεν εξαντλείτο στα ορεινά και μη εδάφη της Ν/Α Τουρκίας. Εξικνείτο μέχρι τα εδάφη του Βορείου Ιράκ, συμπεριλαμβάνοντας τα άκρως στρατηγικά πετρελαιοφόρα κοιτάσματα της Μοσούλης και του Κιρκούκ, την βορειοδυτική Συρία και το Δυτικό/Νοτιοδυτικό Ιράν. Πληθυσμιακά ανεφέρετο σε 30 εκατομμύρια περίπου πληθυσμό με σαφή εθνική συνείδηση και αυτοπροσδιορισμό.
Επίσης κατείχε, με πληθυσμιακή πυκνότητα από 75%-100%, την περιοχή πέριξ και νοτίως του Ερζερούμ όπου ευρίσκονται οι πηγές του Τίγρητος και του Ευφράτη, δηλαδή το 70% περίπου των υδάτων της Εγγύς Ανατολής. Τα ύδατα που γονιμοποιούν τα εδάφη της Συρίας, του Ιράκ και βεβαίως της Ν/Α Τουρκίας. Συνεπώς εδάφη μεγίστης στρατηγικής σημασίας για τον επισιτισμό τριών μεγάλων κρατών της Εγγύς Ανατολής. Η Τουρκία χρησιμοποίησε τα ύδατα αυτά με ένα τεράστιο πρόγραμμα φραγμάτων και υδατοφρακτών, το γνωστό ως G.A.P (Great Anatolian Project) στις κουρδικές περιοχές της Ν/Α Τουρκίας εξαφανίζοντας εκατοντάδες κουρδικούς οικισμούς για την ολοκλήρωσή του. Mη υπαρχούσης διεθνώς αποδεκτή νομοθεσία για τα ύδατα των ποταμών (κυριαρχία, χρήση υδάτων από παρόχθιες χώρες, κ.τ.λ.), η Τουρκία ασκεί γεωστρατηγικές πιέσεις στη Συρία και το Ιράκ μέρος των οποίων οδήγησαν και στην απομάκρυνση Οτσαλάν από τη Συρία με τα γνωστά αποτελέσματα για τον Κούρδο ηγέτη.
Τα κατά περιόδους “ανεξάρτητα” Κουρδιστάν και οι καταπνιγείσες Κουρδικές εξεγέρσεις μεγάλης κλίμακας.
Το δεύτερο γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος ζήτημα στην περιοχή του Νοτίου Κουρδιστάν είναι τα εξαιρετικής ποιότητος (σχεδόν η χαμηλότερη περιεκτικότητα σε θειικές προσμίξεις) πετρέλαια της Μοσούλης και του Κιρκούκ (τύπου Light Kirkuk). Το κόστος του βαρελιού του “Light Kirkuk” με τις σημερινές τιμές του πετρελαίου είναι μόνον…US $ 1! Με παραγωγή, συνεπώς, ενός και ημίσεος έτους των δύο αυτών κοιτασμάτων του Ιρακινού Κουρδιστάν μπορεί κανείς να αγοράσει την…Gazprom! Η Τουρκία ανησυχεί ότι το ήδη, ανεπισήμως, σχηματισθέν Κουρδικό “ομόσπονδο” κρατίδιο του Βορείου Ιράκ θα αποτελέσει τον χρηματοδότη εξαγωγής των Κουρδικών εξεγέρσεων στα εδάφη της. Αλλά προωθεί και στους γείτονές της Ιράν και Συρία, ιδιαιτέρως μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και της αποχωρήσεως των Σοβιετικών Συμβούλων από τη Δαμασκό, την άποψη ότι όλοι μαζί πρέπει να συνεργασθούν για να ακυρώσουν αυτές τις αποσχιστικές κουρδικές εξεγέρσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούνται από το κρατίδιο του Ιρακινού Κουρδιστάν.
Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, πριν το 1989, το θέμα αυτό δεν ετίθετο, τουλάχιστον μετ’ επιτάσεως. Το προαναφερθέν όμως vacuum ισχύος, και η αποχώρηση των πρώην σοβιετικών στρατιωτικών συμβούλων από την περιοχή δημιούργησε τις προϋποθέσεις εκείνες που οδηγούν στην “πλήρωση” του κενού αυτού από ισλαμικές ή και ισλαμιστικές δυνάμεις της περιοχής οι οποίες διεκδικούν έναν νέο ηγεμονικό καθοδηγητικό ρόλο στον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο.
Τέτοιες ακριβώς περιπτώσεις είναι το Ιράν (με σκληρό αντίπαλο την Σαουδική Αραβία), η νεο-χαλιφατική, ισλαμιστική κυβέρνηση της Τουρκίας (με προσωρινή, αλλά αποσταθεροποιητική, τακτικιστική συνεργασία με το Ιράν), η Σαουδική Αραβία ως κάτοχος των Ιερών Τόπων του Ισλάμ (Μέκκα και Μεδίνα) και διακριτικός χειριστής του σουνιτικού ισλαμιστικού κινήματος αλλά και η Αίγυπτος ως ο πλέον αξιόπιστος αμυντικά και πολιτικά σύμμαχος της Ειδικής Σχέσεως και του Ισραήλ.
Καμία όμως από τις χώρες αυτές δεν είναι εισέτι σε θέση να εκπληρώσει αυτού του είδους τις φιλοδοξίες. Έτσι η Τουρκία προτείνοντας αφενός τον “Δυτικό” αλλά και “ισλαμικό” χαρακτήρα της και αφετέρου τον ρόλο του ηγέτη στην ανάσχεση του αποσχιστικού κουρδικού κινήματος στην περιοχή προς όφελος όλων διεκδικεί με τη σειρά της το ρόλο του Ηγέτη της Ούμα (Κοινότητα των Πιστών) του Ισλάμ.
Η μέθοδος την οποία χρησιμοποιεί για να αποκτήσει την επιστοσύνη του μεταχαλιφατικού, αραβομουσουλμανικού κόσμου, την οποία και δεν είχε ποτέ, είναι επιθετική, “τουρκο-ισλαμικής” ιδεολογικής “συνθέσεως”, προκρούστεια και άκρως επικίνδυνη για την ίδια, αλλά και για την ειρήνη στην περιοχή. Επιθυμεί να είναι εμφανής της σύγκρουσή της με το Ισραήλ και η προσπάθειά της να απομονώσει διεθνώς από ηθική, πολιτική, αμυντική και οικονομική άποψη αυτόν τον “Σιωνιστικό Σατανά” προς “όφελος του αραβομουσουλμανικού κόσμου”. Τα στερεότυπα περισσεύουν, όπως παρατηρεί κανείς. Έτσι εξηγούνται και οι σχετική κλιμάκωση ενεργειών, τα τελευταία τρία χρόνια οι οποίες βαθαίνουν, και μάλιστα εμφανώς, το χάσμα των Τουρκο-Ισραηλινών σχέσεων.
Γ. Στρατηγικοί στόχοι της νεο-χαλιφατικής Τουρκίας.
Οι σημαντικοί στόχοι της Τουρκίας, τους οποίους επιδιώκει με σπουδή και συμπαγείς, όσο και επικίνδυνες, διπλωματικές κινήσεις, είναι οι εξής:
Πρώτος στόχος της είναι να ελέγξει εν τω μεταξύ τα στρατηγικά κοιτάσματα Μοσούλης και Κιρκούκ στο Βόρειο Ιράκ (Ιρακινό Κουρδιστάν), και ιδιαιτέρως μετά την επερχόμενη (2011 τελικώς) αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων.
Η Τουρκία αντιλαμβάνεται κάτι που στην πατρίδα μας δεν έχει εισέτι γίνει αντιληπτό: το Ιράκ, μετά την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων δεν θα είναι μια πραγματική ομοσπονδία. Άλλωστε, φαίνεται καθαρά αυτό και από το γεγονός ότι πέντε περίπου μήνες μετά από τις διεξαχθείσες κοινοβουλευτικές εκλογές, η Βαγδάτη δεν κατόρθωσε ακόμη να αποκτήσει κυβέρνηση! Το Ιράκ, στην καλύτερη περίπτωση οδηγείται σε τρία “χαλαρότατα συνομόσπονδα” κράτη κατά την διαίρεση των παλαιών οθωμανικών σαντζακίων: Το Σαντζάκι της Μοσούλης, το Σαντζάκι της Βαγδάτης και το Σαντζάκι της Βασόρας.
Το πρώτο και το τρίτο είναι άκρως ενδιαφέροντα για την τουρκική γεωστρατηγική αντίληψη εθνικής ασφαλείας και για την ιδική της προβολή ισχύος στα τεράστια, επίσης, κοιτάσματα του Σαντζακίου της Βασόρας με σιιτικό πληθυσμό και σχέσεις με το Ιράν!
Αναφορικά με το Σαντζάκι της Μοσούλης (ιρακινό Κουρδιστάν) είπαμε αρκετά. Το Σαντζάκι όμως της Βασόρας εκπροσωπεί σιιτικό πληθυσμό της τάξεως του 62% του συνολικού ιρακινού πληθυσμού.
Η Τουρκία θεωρεί ότι μπορεί να προβάλλει την ισχύ της στον πλούσιο σε κοιτάσματα ιρακινό νότο, να εγκατασταθεί από οικονομικο-αμυντικής πλευράς εκεί, για όσο ισχύει η τακτική της συμμαχία με το Ιράν και να απολαύσει τα αντίστοιχα οικονομικά και γεωστρατηγικά οφέλη τα οποία θα έχουν και τη μορφή πιέσεων προς τους πάσης φύσεως δυτικούς καταναλωτές ιρακινού πετρελαίου.
Και όχι μόνον εκεί. Πολυάριθμες κοινότητες ιρακινών Αράβων σιιτών εργάζονται στα κοιτάσματα της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων και μάλιστα αποτελούν μόνιμο πονοκέφαλο για το ουαχαμπιτικό βασίλειο για λόγους που έχουν να κάνουν με τις πιθανές ιρανικές επιρροές επ’ αυτών οι οποίες μπορεί να σηματοδοτήσουν δημιουργία εστιών αποσταθεροποιήσεως στα σαουδαραβικά εδάφη με συγκλονιστικά αποτελέσματα εκβιασμών και πιέσεων προς την ενεργειοβόρα Δύση (Ευρώπη και Η.Π.Α.).
Αλήθεια, πόσο μπορεί να εφησυχάζει μια ανάλογη προοπτική την Ουάσιγκτον, το Λονδίνο και το Τελ Αβίβ; Επίσης πόσο μπορούν αυτού του είδους οι άκρως ανταγωνιστικοί συνδυασμοί να διασφαλίσουν την ισορροπία, άρα και την ειρήνη στην περιοχή της Μέσης Ανατολής; Ποιος απ’ όλους τους υπάρχοντες και εν δυνάμει Πόλους Ισχύος είναι έτοιμος να εγκαταλείψει χωρίς διεκδικήσεις την κατάσταση αυτή στην τύχη της; Φυσικά το ερώτημα είναι ρητορικό και δεν έχει να κάνει με “ηθική” αλλά με ανταγωνισμούς ισχύος. Και ακόμη και με την νεο-ρεαλιστική άποψη αν συνταχθεί κανείς τα πράγματα δεν εμφανίζονται καθησυχαστικά. Και φυσικά εύκολα καταλήγει κανείς ότι αδιαφορώντας για τις βλέψεις και τους ανταγωνισμούς του δυτικού κόσμου για την περιοχή, ούτως ή άλλως η επιπόλαιη και συγκρουσιακή πολιτική της Τουρκίας δεν εγγυάται κατά κανένα τρόπο την ειρήνη και την ευημερία στην περιοχή. Ούτε βέβαια και την επίλυση του Παλαιστινιακού ζητήματος!
Δεύτερος στόχος της είναι να… αποκτήσει τελικώς πυρηνικά όπλα το Ιράν και αυτό διότι όταν αυτό γίνει αντιληπτό από την διεθνή κοινότητα, η Άγκυρα έχει δύο επιλογές αντιδράσεων.
Η πρώτη είναι να δηλώσει… εξαπατημένη από την τουρκο-ιρανική συνεργασία και αμέσως μετά ii) θα προχωρήσει σε απόκτηση πυρηνικών όπλων και η ίδια, για “λόγους εθνικής ασφαλείας” που προκαλεί ένα πυρηνικά εξοπλισμένο και…δυστυχώς…“αναξιόπιστο” τελικώς Ιράν!
Η δεύτερη είναι να ρευστοποιήσει τη βοήθειά της προς την πυρηνικώς εξοπλισμένη, άρα υπολογίσιμη και επικίνδυνη για τη Δύση, Τεχεράνη και να… αποκτήσει και πάλιν πυρηνικά όπλα, χωρίς όμως την έγκριση, αυτήν τη φορά, του Δυτικού συστήματος συλλογικής ασφαλείας! Ανακάλυψις… του τροχού!
Η εκπλήρωση των ανωτέρω στόχων της νταβουτογλιανής Άγκυρας την κάνουν να ελπίζει ότι θα της προσφέρουν τον επιδιωκόμενο μεταχαλιφατικό, νεο-οθωμανικό, ισλαμιστικό της ρόλο στον Αραβο-μουσουλμανικό κόσμο και θα την μετατρέψουν σε Νέο Ισλαμικό Πόλο διεθνούς Ισχύος αλλά και ισότιμο συνομιλητή των λοιπών Πόλων Διεθνούς Ισχύος όπως η Η.Π.Α, η Κ.Α.Κ και η Κίνα. Και το ρόλο της αυτόν επιθυμεί να τον ισχυροποιήσει θέτοντας υπό την ισλαμική της αιγίδα και ολόκληρο το Ευρωπαϊκό Ισλάμ! Όσο και αν ξενίζει ο όρος αυτός, τα ευρωπαϊκά εδάφη αυτή τη στιγμή φιλοξενούν -επίσημα ή ανεπίσημα- περί τα 10 εκ. Μουσουλμάνους πολίτες, πολιτογραφηθέντες ή μη. Το 1/3 μόνον εξ αυτών έχει τουρκική ή τουρκογενή καταγωγή. Οι υπόλοιποι ουδεμία έχουν σχέση με την Τουρκία από εθνοτικής απόψεως. Η νταβουτογλιανή όμως κυβέρνηση της Αγκύρας για να επιτύχει τη συσχέτιση των πληθυσμών αυτών με την τουρκο-ισλαμική προβολή ισχύος χρησιμοποιεί ένα θεμελιώδες επιχείρημα: το ότι θα είναι “οσονούπω” η μόνη ισλαμική Ευρωπαϊκή -θεσμικώς- χώρα και άρα προς αυτήν πρέπει να στραφούν για να αναζητήσουν την πάσης φύσεως υποστήριξη, οι ευρωπαίοι μουσουλμάνοι. Και αν θυμηθούμε και τις προ διετίας “προτροπές” Ερντογάν στην Φραγκφούρτη περί “περί αποφυγής ενσωμάτωσης” των τουρκικής καταγωγής γερμανών πολιτών στο γερμανικό πολιτισμικό και κοινωνικό ιστό, συνάδουν με την προσέγγιση αυτή. Και βεβαίως δικαίως ξεσήκωσαν τον, πάσης πολιτικής αποχρώσεως, πολιτικό κόσμο και τα ΜΜΕ της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Δεν έχει διαφύγει της προσοχής των δυτικών αναλυτών η τάση αυτή ούτε η δράση της τουρκο-ισλαμιστικής οργανώσεως Milli Görüş, η οποία είναι υπό την σταθερή παρακολούθηση της Γερμανικής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος, ούτε η δράση της γνωστής μας ακτιβιστικής-ανθρωπιστικής Ι.Η.Η της οποίας την λειτουργία απαγόρευσε η Γερμανική Κυβέρνηση και έκλεισε τα γραφεία της στη Γερμανία λίγες μέρες μετά τα πρόσφατα αιματηρά επεισόδια του στολίσκου για την Γάζα .
Η Άγκυρα προσπαθεί βεβαίως να προβάλει τουρκο-ισλαμική ισχύ και στους γειτονικούς της Πόλους Ισχύος, ώστε να δύναται να ασκεί και εκεί την έμμεση επιρροή της. Η περίπτωση της Κίνας δεν της διαφεύγει στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών της. Άλλωστε τα περί “αδελφών Ουϊγούρων του Σιν Γιάνγκ” της Β/Δ Κίνας δια χειλέων κ. Ερντογάν, είναι λίαν πρόσφατα.
Και τα συνεχή τρομοκρατικά πλήγματα (π.χ. η [18-08-2010] έκρηξη στο Σιν Γιάνγκ με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες ένεκα της οποίας η Κινεζική Κυβέρνηση επέβαλε στρατιωτικό νόμο στην επαρχία). Ας αναφέρουμε ότι από το Σιν Γιάνγκ διέρχεται ο αγωγός τροφοδοσίας της Κίνας από τη Ρωσία, ο οποίος ανατροφοδοτούμενος και εκ των τεραστίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων του Καζακστάν, καταλήγει τελικώς στην Σαγκχάη.
Στο αντίστοιχο όμως υπερσυστημικό πλαίσιο, αυτό δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτό από τη Μόσχα και οι “ενεργειακές υποσχέσεις” αμφοτέρων των πλευρών είναι χρήσιμες (για τις δύο πλευρές) μόνον για έναν λόγο ο οποίος ισχύει αμφιπλεύρως: την άσκηση πιέσεων προς την αγγλοσαξονική πλευρά σε ό,τι αφορά στην Άγκυρα, αλλά και στην άσκηση πιέσεων στην ελληνική πλευρά, σε ότι αφορά τη Μόσχα. Οι τουρκικοί εκβιασμοί προς το δίπολο της Ειδικής Σχέσεως γίνονται περισσότερο αντιληπτοί και πειστικοί και λόγω, ακριβώς, των τουρκο-ιρανικών σχέσεων οι οποίες είναι πλέον άκρως ενοχλητικές για τους επικεφαλείς της Βορειο-ατλαντικής συμμαχίας αλλά και το αμερικανο-ισραηλινό και βρετανο-ισραηλινό λόμπυ το οποίο αξιολογεί οσημέραι πλησιέστερα την πυρηνικοποίηση του Ιράν με τουρκική βοήθεια. Από την πλευρά του το Πεκίνο δεν αισθάνεται ιδιαιτέρως ασφαλές από την ανακίνηση ισλαμιστικού ουϊγουρικού ισλαμιστικού απελευθερωτικού αποσχιστικού κινήματος, σε μια από τις πλουσιότερες επαρχίες του με σημαντική βιομηχανία αλλά και κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Δεν μπορεί λοιπόν να συμπλεύσει σε καμμία περίπτωση με τα νεο-χαλιφατικά όνειρα της ισλαμιστικής νταβουτογλιανής Αγκύρας.
Τρίτος στόχος της είναι να μην επιτρέψει την άντληση υδρονανθράκων από πλευράς κοινοπραξίας εταιρειών Ισραηλο-αμερικανικών και Κυπριακών συμφερόντων (όπως η Noble Energy) από τη Λεκάνη της Λεβαντίνης (υποθαλάσσιος χώρος μεταξύ Καστελορίζου (Ελλάδος), Συρίας, Λιβάνου, Ισραήλ και κυρίως Ισραήλ-Κύπρου. Οι διαδικασίες για την εκμετάλλευση των Κυπρο-Ισραηλινών κοιτασμάτων έχει ήδη αρχίσει με πρωτοβουλίες του αείμνηστου Κύπριου Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου προς την εν λόγω κοινοπραξία. Το γεγονός αυτό του επέτρεψε να προσδιορίσει και την Α.Ο.Ζ του ελευθέρου, μη κατεχομένου από τα στρατεύματα του Αττίλα, τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι διαδικασίες για την εκμετάλλευση των Κυπρο-Ισραηλινών κοιτασμάτων έχουν ήδη αρχίσει με πρωτοβουλίες του αείμνηστου Κύπριου Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου προς την εν λόγω κοινοπραξία. Το γεγονός αυτό του επέτρεψε να προσδιορίσει και την Α.Ο.Ζ του ελευθέρου, μη κατεχομένου από τα στρατεύματα του “Αττίλα”, τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόκειται για κοιτάσματα τα οποία, σε συνδυασμό με τα συγκοινωνούντα υποθαλάσσια κοιτάσματα της ισραηλινής Α.Ο.Ζ ανέρχονται σε ποσότητα άνω των 160 δις m3 φυσικού αερίου, δηλαδή ποσότητες που μπορούν να καλύψουν τις παγκόσμιες απαιτήσεις για ένα χρόνο! (Συγκεκριμένα: Κοίτασμα “Tamar”: 90 km έξω από τη Χάιφα σε βάθος ~ 1680 m. Εκτίμηση αποθεμάτων 142 δις m3 (δισ. κυβικά μέτρα). Κοίτασμα “Dalit”: 13 km ανατολικά του κοιτάσματος “Tamar”. Εκτίμηση αποθεμάτων 14 δις m3. Ασφαλή στοιχεία για το κοίτασμα Mari-Β δεν είναι γνωστά). Δεν θα ήθελε συνεπώς η Τουρκία να εγκαταλείψει ένα τέτοιο χρυσωρυχείο, έστω και αν… δεν της ανήκει! Δεν φαίνεται όμως… εύκολο πλέον μετά από την πρόσφατη ελληνο-ισραηλινή Συμφωνία.
Κάτι τέτοιο όμως, δεν πρόκειται πλέον να γίνει αποδεκτό από το Τελ Αβίβ. Ούτε λύσεις “τύπου Ανάν” πλέον μπορούν να εξασφαλίσουν την εθνική ασφάλεια και την ενεργειακή ανεξαρτησία του Ισραήλ. Το Τελ Αβίβ (άρα και η Ουάσιγκτον πλέον) δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη στην νταβουτογλιανή ισλαμιστική, νεο-χαλιφατική Άγκυρα, η οποία θα “στραγγαλίσει” το στρατηγικό βάθος (strategic depth) του από θαλάσσης. Και βεβαίως, στο γεωστρατηγικό σύμπλοκο της Ν/Α Μεσογείου, μόνον μια στρατηγική ζώνη που θα περιλαμβάνει την Κύπρο, την Κρήτη, το Ανατολικό Αιγαίο και το Βόρειο Ιόνιο (προς βορράν και Βορειο-δυτικά), απεγκλωβίζουν στρατηγικώς το Ισραήλ. Συνεπώς, διαφαίνεται μοναδική η γεωγραφική σημασία της Κύπρου και της Ελλάδος. Πλέον είναι η σειρά της Κύπρου να προβεί σε ανάλογη σύσφιξη σχέσεων με το Τελ Αβίβ.
Τέταρτος στόχος της Άγκυρας ο οποίος συνδέεται απολύτως με τον προηγούμενο είναι η παρεμπόδιση χαράξεως Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδος-Αιγύπτου και Ελλάδος-Κύπρου η οποία θα λαμβάνει υπόψη και τα απορρέοντα από το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης δικαιώματα Α.Ο.Ζ του Καστελορίζου. και σχετικό άρθρο μου με τίτλο: Γεωγραφική κατανομή των Υδριτών Μεθανίου και Διεθνής Γεωπολιτική της Ενέργειας, “ΕΠΙΚΑΙΡΑ”, 15/04-21/04/2010, σσ.: 34-47).
Πέμπτος στόχος της είναι να εκμεταλλευτεί όλη αυτήν τη γεωστρατηγική δυναμική για να δημιουργήσει τετελεσμένα γεωστρατηγικού τύπου στο Κυπριακό ζήτημα και να επιτύχει την διχοτομική λύση που προτείνει ο κ. Έρογλου (“δύο λαοί-δύο κράτη”) ή να οδηγηθεί σε μία λύση τύπου Ανάν, την οποίαν έχουν (με 76%) απορρίψει οι ελληνοκύπριοι και ελλαδίτες ρεαλιστές και νεο-ρεαλιστές διεθνολόγοι, πολιτολόγοι (Π. Ήφαιστος, Αθ. Πλατιάς, Μ. Ευριβιάδης, Χ. Γιαλλουρίδης, Μ. Γκίβαλος), επιφανείς συνταγματολόγοι (Γεώργιος Κασιμάτης) ανώτατα στελέχη των Ε.Ε.Δ (Ναύαρχος Λυμπέρης, Πτέραρχος Κουρής, Στρατηγός Αλευρομάγειρος) και γεωπολιτικοί (όπως ο γράφων) αλλά τελικώς, και οι υπεύθυνοι μετριοπαθείς ελλαδίτες διεθνολόγοι (Θ. Κουλουμπής).
Έκτος στόχος της, ο οποίος θα προωθηθεί αμέσως μετά μια τουρκικής εμπνεύσεως “επίλυση” του Κυπριακού είναι η άσκηση ισχυρών πιέσεων στην Αθήνα, μέσω της ομηρίας την οποίαν θα ασκεί πλέον στον Κυπριακό Ελληνισμό, να προβεί σε υποχωρήσεις στο ζήτημα της Α.Ο.Ζ του Αιγαίου και την συνεκμετάλλευση των ελληνικών Αιγαιακών κοιτασμάτων του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, όπως και αυτών του Ιονίου-Αδριατικής.
Τώρα, η Τουρκία ασκεί όλες τις δυνατές πιέσεις και με όλους τους δυνατούς τρόπους, θεμιτούς και αθεμίτους, ώστε να απαγορεύσει στην Ελλάδα να προβεί στην χάραξη της Α.Ο.Ζ που της αναλογεί και μάλιστα, προσπαθεί να αναγκάσει την Αίγυπτο να μην προβεί σε χάραξη κοινού συνόρου Α.Ο.Ζ με την Ελλάδα, θέτοντας εκτός τα δικαιώματα σε Α.Ο.Ζ του Καστελορίζου και αποκόπτοντας τη δυνατότητα κοινού θαλασσίου συνόρου Ελλάδος-Κύπρου λόγω επαφής των αντιστοίχων Α.Ο.Ζ, συμπεριλαμβανομένης και αυτής του Καστελορίζου, η οποία είναι απολύτως νόμιμο να συνυπολογισθεί ως απορρέουσα από το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης.
Στο θαλάσσιο χώρο του Β. Ιονίου-Αδριατικής, εδώ και 10 τουλάχιστον έτη, η Άγκυρα φρόντισε να αναβαθμίσει συστηματικά την στρατιωτική ναυτική παρουσία της στις πρώην κινεζικές υποβρυχιακές βάσεις της Αυλώνας και στις αντίστοιχες ναυτικές βάσεις στο Πασαλιμάνι της Αλβανίας. Με τα Τίρανα, η Άγκυρα έχει αναπτύξει σοβαρά προγράμματα στρατιωτικής συνεργασίας αξίας αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Άλλωστε οι τουρκικές παρεμβάσεις ανέτρεψαν την μονογραφή της Συμφωνίας Θαλασσίου Συνόρου Ελλάδος-Αλβανίας, συνηγορούσης και της ελληνικής ολιγωρίας.
Επίσης οι σχετικές “κοινοβουλευτικές ημέρες μνήμης” της Βουλής των Τιράνων σχετικά με τις “περί αλυτρώτου Τσαμουριάς” διεκδικήσεις, συνάδουν με το ανωτέρω απαράδεκτο κλίμα, το οποίο “ενθαρρύνει στρατιωτικώς” η παρουσία του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού της Τουρκίας στις αλβανικές ναυτικές βάσεις, έναντι της Κερκύρας.
Και αυτός, όμως ο στόχος ματαιώνεται μέσω της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδος-Ισραήλ για συγκεκριμένους στρατηγικούς λόγους που ανελύθησαν ανωτέρω και καθιστούν το Ανατολικό Αιγαίο αλλά και το Βόρειο Ιόνιο αναντικατάστατο “γεωστρατηγικό βάθος” για το Ισραήλ.
Συμπερασματικά μπορούμε να συνοψίσουμε ότι τα αποτελέσματα της Ελληνο-ισραηλινής συνεργασίας, με τους κατάλληλους και άνευ ολιγωρίας χειρισμούς -και με την προϋπόθεση αυτή και μόνον- θα γίνουν συντόμως αισθητά στα πεδία της χαράξεως της Ελληνικής Α.Ο.Ζ όπως και ο προσδιορισμός του κοινού θαλασσίου συνόρου μεταξύ των Α.Ο.Ζ Ελλάδος και Κύπρου. Σύνορο το οποίο θα συνυπολογίζει τα ελληνικά δικαιώματα για Α.Ο.Ζ τα οποία εκπηγάζουν από την παρουσία του Καστελορίζου στην πλούσια σε υδρίτες μεθανίου και λοιπούς υδρογονάνθρακες Λεκάνη της Λεβαντίνης στη Ν/Α Μεσόγειο .
Αντιλαμβάνεται κανείς κατόπιν τούτων, ότι η Ελληνο-Ισραηλινή προσέγγιση ανοίγει σημαντικές διόδους και για μιαν αντίστοιχη Κυπρο-ισραηλινή, η οποία θα ολοκληρώσει τελεσιδίκως την πλήρη αλλαγή των γεωστρατηγικών ισορροπιών στην Ν/Α Μεσόγειο, προς όφελος της Ειρήνης και της Συνεργασίας στην περιοχή και εις βάρος των -άνευ νομικής βάσεως και ερεισμάτων- διεκδικήσεων και ονειρώξεων, της νταβουτογλιανής, ισλαμιστικής και νεο-χαλιφατικής Τουρκίας.
Έκτος στόχος της είναι να αποκομίσει ανάλογα γεωστρατηγικής φύσεως κέρδη και από τις διαδικασίες “κυπροποίησης” της ελληνικής Θράκης, (με βραχίονα το τουρκικό Προξενείο της Κομοτηνής αλλά και -αποχωρήσαντες πλέον- παράγοντες του τουρκικού διπλωματικού σώματος, π.χ. ο πρώην Τούρκος ΑΚΑΜ και προ ημερών αναβαθμισθείς σε Ταξ/χο. κ. Αττίλα Σιρίν ) ώστε εκτός από το γεγονός της αντίστοιχης “ομηρίας” των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής να ελέγξει τελικώς και την πιθανή ενεργειακή διαδρομή του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη σε περίπτωση που αυτός ολοκληρωθεί. Με τον τρόπο αυτό θα ελέγχει όλες τις δυνατές διεξόδους των ρωσικών υδρογονανθράκων στη Μεσόγειο μέσω του εμπορευματικού Διαύλου Δαρδανελλίων-Ανατολικού Αιγαίου, το οποίον σημειωτέον διεκδικεί και αυτό!
Έβδομος Στόχος της είναι ο πλήρης ισλαμο-τουρκικός έλεγχος των Βαλκανίων μέσω των μουσουλμανικών εθνοτικών θυλάκων της οριζόντιας βαλκανικής ζώνης (Αλβανία-Κόσοβο-Βοσνία-FYROM-Βουλγαρία). Ο έλεγχος αυτός θα μπορούσε, εάν πραγματοποιηθεί, να ελέγξει και την “παραεγνατιακή οδό” διελεύσεως αζερικών, ιρακινών, ιρανικών και ρωσικών υδρογονανθράκων όταν τεθεί ένα τέτοιο ζήτημα για την ενεργειακή προμήθεια των ευρωπαϊκών αγορών.
Δ. Το ζήτημα των τουρκο-ισραηλινών και τουρκο-αμερικανικών σχέσεων.
Καθόσον διάστημα η Τουρκία εκινείτο στα κοσμικο-λαϊκά κεμαλιστικά πλαίσια και χρησίμευε ως μέρος του Βόρειο-ατλαντικού συστήματος συλλογικής ασφαλείας στη Ν/Α πτέρυγα του ΝΑΤΟ αποτελώντας τμήμα του αναχωματικού Δακτυλίου της Ε.Σ.Σ.Δ και κατόπιν της Κ.Α.Κ., τα πράγματα έβαιναν ομαλώς για τις τουρκο-ισραηλινές και τουρκο-ΝΑΤΟικές σχέσεις και αρκετοί εκ των ανωτέρω στόχων έβαιναν προς ολοκλήρωση.
Τώρα όμως τα πράγματα άλλαξαν. Όπως απεδείχθη ανωτέρω η Τουρκική παρεμβατική διάθεση στα Ιρανο-Λιβανο-Παλαιστινιακά ζητήματα (και μάλιστα δια της Χεζμπολά και της Χαμάς ως “προβολέων ιρανο-τουρκικής ισχύος” μέσω της εκθέσεως, προκλήσεως και απομονώσεως του Τελ Αβίβ δημιούργησε αλυσιδωτά, τις αναμενόμενες αντιδράσεις στους κυβερνητικούς κύκλους της Ουάσιγκτον. Η νταβουτογλιανή ισλαμιστική Τουρκία δεν θεωρείται πλέον αξιόπιστος σύμμαχος της Δύσεως από τα ισχυρά αυτά κέντρα διεθνούς γεωστρατηγικού σχεδιασμού. Και η έντονη ανάμιξή της με κινήματα και προσωπικότητες του εξτρεμιστικού ισλαμιστικού ριζοσπαστικού κινήματος κάνει τους Δυτικούς Πόλους Ισχύος να αποσύρουν σταδιακά την εμπιστοσύνη τους από την Άγκυρα.
Επίσης, οι στενές Πακιστανο-τουρκικές σχέσεις αξιολογούμενες σε συνδυασμό με τις προσφάτως αποκαλειφθείσες αρνητικότατες “απόρρητες εκτιμήσεις” των ειδικών υπηρεσιών των Η.Π.Α (υπόθεση Wikileak) με τις πακιστανο-ιρανικές και πακιστανο-ταλιμπανικές σχέσεις, βάθυναν το ήδη υπάρχον κενό εμπιστοσύνης στις τουρκο-αμερικανικές σχέσεις.
Αυτό μας αποδεικνύουν και τα πρόσφατα (16/08/2010) “μηνύματα” Ομπάμα προς την Άγκυρα αναφορικά με τις προμήθειες αμερικανικών οπλικών συστημάτων και την ακύρωση του διορισμού του προσφάτως επιλεγέντος πρέσβεως των Η.Π.Α στην Άγκυρα ως “εντόνως φιλότουρκου αλλά και η εκφρασθείσα από πλευράς του ισραηλινού ΥΠΕΘΑ κ. Γιεχούντ Μπαράκ απαξίωση της επιλογής του νέου αρχηγού της τουρκικής Μ.Ι.Τ, ως “αναξιόπιστου ιρανόφιλου”.
Το βέβαιον είναι όμως ότι η ροή πληροφοριών μεταξύ των Μυστικών Υπηρεσιών των τριών κρατών (Η.Π.Α, Ισραήλ, Τουρκία) σχετικά με τις παραστρατιωτικές εξτρεμιστικές δραστηριότητες του P.K.K και των λοιπών εθνικο-απελευθερωτικών κουρδικών ομάδων, έχει διακοπεί. Ίσως και το τελευταίο πλήγμα του αγωγού Κιρκούκ-Μοσούλη (Β. Ιράκ)-Γιουμουρταλίκ (Τουρκία) τον τρέχοντα μήνα Αύγουστο, να οφείλεται σε αυτήν ακριβώς την έλλειψη πληροφορίας.
Ε. Η περίπτωση συσφίξεως των ελληνο-ισραηλινών σχέσεων.
Οι ανταλλαγές επισκέψεων μεταξύ των Πρωθυπουργών της Ελλάδος και του Ισραήλ εκτιμάται ότι έλαβαν χώρα, λόγω της ενδελεχούς αξιολογήσεως όλων των ανωτέρω δεδομένων από τον Έλληνα Πρωθυπουργό και το ελληνικό ΥΠΕΞ, και της συνεπαγομένης εξαγωγής των αναλόγων συμπερασμάτων.
Είναι ενδιαφέρον να εξετασθούν και τα -καλώς νοούμενα και όχι ιμπεριαλιστικού τύπου-οφέλη πέντε εθνοκρατικών δρώντων αλλά και της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή τα οποία θα προέλθουν από μια ειλικρινή και έντιμη Ελληνο-ισραηλινή διακρατική συνεργασία. Αυτά 1) της Ελλάδος 2) των Παλαιστινίων 3) του Αραβομουσουλμανικού κόσμου, 4) του Ισραήλ και 5) της Κύπρου.
1) Η Ελλάδα και η Κύπρος.
Για την Ελλάδα η εξέλιξη αυτή μπορεί να προσφέρει μια -κατά λογαριθμική πρόοδο-αύξηση των διπλωματικών της παρεμβάσεων στα διεθνή όργανα εις τα οποία συμμετέχει και ιδιαίτερα εις το ΝΑΤΟ. Οι δυνατότητες αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία κατόπιν σχετικών ενεργειών της Άγκυρας στο ΝΑΤΟ που αποβλέπουν στην πρόκληση ανηκέστων βλαβών στα ελληνικά εθνικά κυριαρχικά συμφέροντα στο Αιγαίο (π.χ το έγγραφο του Αυγούστου του 2006 του SHAPE τιτλοφορούμενο “Ακολουθούμενη πολιτική περί των Νήσων του Αιγαίου” ή η σχετική οδηγία SOP του Αεροπορικού Στρατηγείου Σμύρνης). Αυτό θα οφείλεται στο γεγονός, ότι διαμεσολαβούσα, ειλικρινώς και εντίμως, μεταξύ του Αραβομουσουλμανικού κόσμου και του Ισραήλ, αλλά και των δυτικών πόλων ισχύος οι οποίοι έχουν καλώς νοούμενα συμφέροντα στην Ν/Α Μεσόγειο (ενεργειακά, εμπορικά, επενδυτικά) αποκτά το απαραίτητο προς αυτό κύρος.
Τα ελληνικά διπλωματικά διαβήματα εξ άλλου, εξυπηρετούνται εύκολα και χωρίς νομικές, ηθικές και συνειδησιακές “εκπτώσεις” ή “υπερβάσεις” από πλευράς της διεθνούς κοινότητος διότι βασίζονται καθ’ ολοκληρίαν στις Διεθνείς Συμφωνίες, τις διεθνείς Συμβάσεις, τις διεθνείς Συνθήκες και στο Διεθνές Δίκαιο (κυρίως της Θαλάσσης και ιδιαίτερα στη Συνθήκη για το Δίκαιο της Θαλάσσης του Montego Bay του 1982). Και αυτό συμβαίνει διότι η Ελλάδα δεν είναι, ούτε και συμπεριφέρεται όπως η Τουρκία δηλαδή, ως “αναθεωρητικό κράτος” ως προς την υπάρχουσα διεθνοδικαιική πραγματικότητα.
2) Οι Παλαιστίνιοι.
Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα με διεθνείς συμμετοχές σε διεθνείς εγκύρους θεσμούς συλλογικής ασφαλείας, όπως και μέλος της Ε.Ε., η οποία έχει δικαίως την εμπιστοσύνη του Αραβο-μουσουλμανικού κόσμου, στο βαθμό που δεν της την αποστερεί με ταχείς ρυθμούς η Άγκυρα, μέσω των παρεμβάσεών της στη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ισλαμικής Διασκέψεως όπου έχει κατακτήσει την θέση του Γενικού Γραμματέως του Οργανισμού, δια του Τούρκου Καθηγητού Εκλεμεντίν Ιχσάνογλου, από το 2005. Το μεθοδικά ανθελληνικό έργο του εν λόγω καθηγητού συνίσταται στην έκδοση ψηφισμάτων από τις Συνόδους ΥΠΕΞ του Οργανισμού τα οποία ομιλούν για “Τούρκους της Δυτικής Θράκης” για καταπίεση των “τουρκικών μειονοτήτων της Δυτικής Θράκης, της Κω και της Ρόδου” για επίσημη αναγνώριση των “τούρκων μουφτήδων της τουρκικής μειονότητας της Δυτικής Θράκης” για “διαχείριση των τουρκικών μουσουλμανικών βακουφιακών περιουσιών στη Δυτική Θράκη” από τους “εκλεγμένους τούρκους” μουσουλμάνους μουφτήδες κατακρίνει το έργο της Ελληνικής Δικαιοσύνης καταγγέλλοντας εν πολλοίς ως παράνομη και καταχρηστική την απόφαση του Αρείου Πάγου να μην αναγνωρίσει επιστημονικό σύλλογο “Τούρκων Επιστημόνων της Δυτικής Θράκης” και μάλιστα “προειδοποιεί” την ελληνική κυβέρνηση, εν όψει της εφαρμογής του “Καλλικράτη” να προσέξει “να μην βλάψει την αντιπροσωπευτική εκπροσώπιση των Τούρκων Μουσουλμάνων της Τουρκικής Μειονότητας της Δυτικής Θράκης” και άλλα παρόμοια θαυμαστά, θρασύτατα και απίθανα! Μάλιστα εξέδωσαν τον Μάιο (του 2010) στο οποίο αναθέτουν (!) στον κ. Ιχσάνογλου την επίβλεψη για όλα τα ανωτέρω ώστε να διαπιστώσουν εάν η Ελλάδα “συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις” του Ο.Ι.Δ! Ωχριά και η… Επιτροπή Ελέγχου του Δ.Ν.Τ ενώπιον των απαιτήσεων του Ο.Ι.Δ!
Αυτά συμβαίνουν με την επίσημη καθοδήγηση του Γ.Γ του Ο.Ι.Δ. Τούρκου Καθηγητού κ. Ιχσάνογλου! Πριν όμως την ύπαρξη του Τούρκου συναδέλφου στο αξίωμα του Γ.Γ., και μάλιστα από το 1979, ο Ο.Ι.Δ ανεγνώρισε επισήμως και “ομοφώνως” ως μέλος του το ψευδοκράτος του Αττίλα, ως “κράτος παρατηρητή/observer state” (!) με την ονομασία: “Τurkish Cypriot State” ! Μεταφέρω επακριβώς την ονομασία στα Αγγλικά, όπως έγινε δεκτό από τα 57 εν συνόλω, φιλικά προς την Ελλάδα, αραβομουσουλμανικά κράτη μέλη του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης. Των Παλαιστινίων συμμετεχόντων, με το καθεστώς του “κράτους-πλήρους μέλους” του Ο.Ι.Δ με την ονομασία “State of Palestine”.
Όλα τούτα συνέβησαν εις βάρος του Ελληνισμού, πριν ακόμα στεγνώσει καλά-καλά το αίμα των 4.000 νεκρών Ελληνοκυπρίων από το ξίφος του “Αττίλα” με 200.000 πρόσφυγες στα αντίσκηνα, και πριν ακόμα τολμήσει και ο ίδιος ο Ντενκτάς να ανακηρύξει την “Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου”. Αυτά, η “φίλη”, γείτων και “σύμμαχος” Τουρκία, τα επέτυχε δια μυστικής διπλωματίας εις βάρος του Ελληνισμού και με μοχλό, δυστυχώς, τα παρασυρθέντα -αλλά οπωσδήποτε- φιλικώς προσκείμενα προς τον ελληνισμό, αραβομουσουλμανικά κράτη του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης! Πάντως, πρέπει να ομολογήσουμε ότι δεν μένουν και πολλά περισσότερα πλήγματα να καταφέρει η Άγκυρα κατά του Ελληνισμού, με βραχίονα το θεσμικώς οργανωμένο σύνολο του αραβομουσουλμανικού Κόσμου!
Εκείνο όμως το οποίο μπορεί να αντιστρέψει την κατάσταση αυτή είναι ο νέος ρόλος της Ελλάδος ως διαμεσολαβητικής δυνάμεως κατευνασμού μεταξύ των δύο ανταγωνιζομένων πλευρών. Και είναι ιδιαιτέρως χρήσιμη ως πρώτη πρακτική και ουσιαστική ελληνική διπλωματική πρωτοβουλία, η ενεργοποίηση -του γαλλικής εμπνεύσεως θεσμού- της Ευρωμεσογειακής Συνεργασίας με ελληνική πρωτοβουλία ώστε η Αθήνα και η Λευκωσία να δημιουργήσουν έναν δίαυλο τροφοδοσίας, με κάθε απαραίτητο αγαθό, της Λωρίδας της Γάζας, υπό την επίβλεψη και ενός αντιπροσώπου από κάθε πλευρά, αλλά και ομάδος Εμπειρογνωμόνων του Ο.Η.Ε. Προερχομένους από κράτη κοινής εμπιστοσύνης των δύο πλευρών. Θα ήταν ένα πολύ σημαντικό μέτρο ουσιαστικής βελτίωσης των συνθηκών στη Γάζα αλλά και βάση παραγωγής πολιτικών λύσεων που θα προσέδιδε σημαντική βοήθεια στον παλαιστινιακό λαό της Γάζας, αλλαγή του αρνητικού κλίματος που βλάπτει το Ισραήλ αλλά και κύρος και δυναμική στην Ελληνική διπλωματική πρωτοβουλία, στην ελληνική κυβέρνηση και στη χώρα.
3) Ο Αραβομουσουλμανικός κόσμος.
Όπως ανελύθη ανωτέρω, ο αραβομουσουλμανικός κόσμος δεν αποτελεί κάτι το ενιαίο, ομοιογενές, στερούμενο ανταγωνισμών, καχυποψιών και εσωτερικών τριβών και αντιθέσεων.
i) Η Ελλάδα όμως δεν μετέχει κατά κανένα τρόπο σε αυτούς τους ανταγωνισμούς, ούτε υποστηρίζει κάποια πλευρά εις βάρος κάποιας άλλης.
ii) Επίσης η χώρα μας δεν έχει “ποινικό μητρώο” στη Μέση Ανατολή όπως έχει η γείτων Τουρκία, η οποία καταδικάζεται στη συνείδηση του Αραβομουσουλμανικού κόσμου ως “ο καταστροφέας του Χαλιφάτου”.
Σύνδρομο το οποίο στρέφει σήμερα την Άγκυρα εναντίον του Ισραήλ και την οδηγεί προς κάθε άλλο παρά ειλικρινείς συμμαχίες, με αποτέλεσμα την διατάραξη των πυρηνικών ισορροπιών στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή και συνεπώς την δημιουργία σοβαρότατων εστιών αστάθειας σε έναν εξαιρετικά εύφλεκτο χώρο.
Χώρο ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη το αποσταθεροποιητικό Πακιστανικό ισλαμιστικό υπόστρωμα, την ΝΑΤΟική “αιμορραγία” στο Αφγανιστάν και την ανοιχτή πληγή του Ιράκ, ειδικά μετά την τελική αποχώρηση του μεγαλύτερου μέρους των Αμερικανικών στρατευμάτων. Και σε όλα αυτά, η Τουρκία απαντά με την καταστολή του κουρδικού στοιχείου, τις “πυρηνικές διευκολύνσεις” στην Τεχεράνη και τις επιθετικές παρεμβάσεις της στην υπόθεση της Γάζας. Είναι φυσικό λοιπόν να μην θεωρείται πλέον η Τουρκία ως “αξιόπιστος σύμμαχος” από την Ειδική Σχέση και τα διεθνή συστήματα συλλογικής ασφαλείας όπου η Ειδική Σχέση έχει βαρύνοντα ρόλο.
iii) Από τη στιγμή που η Ελλάδα ασχοληθεί σοβαρά με το Παλαιστινιακό, αλλά και την υπόθεση των Συρο-ισραηλινών αλλά και Συρο-αμερικανικών Σχέσεων πέραν του όποιου θετικού αποτελέσματος για τα υπό διαμεσολάβηση θέματα υπάρχει ένα εξίσου σημαντικό θέμα εις το οποίο η ελληνική πρωτοβουλία βοηθά. Πρώτον, στην ουσιαστική πρόοδο των συνομιλιών με τις λιγότερες δυνατές ενδο-ισλαμικές ή ενδο-αραβικές τριβές και αντιδράσεις λόγω εσωτερικών ανταγωνισμών και αντιζηλιών (πρωτοκαθεδρίας ρόλου) μεταξύ αραβικών και μουσουλμανικών κρατών και δεύτερον, στον εφησυχασμό της Σαουδικής Αραβίας, διότι από τις ελληνικές πρωτοβουλίες, όσο… επιτυχημένες και αν είναι, η Τζέντα δεν κινδυνεύει να χάσει την πρωτοκαθεδρία της στον Αραβο-μουσουλμανικό κόσμο! Θα είναι λοιπόν ευγνώμων στην Αθήνα και για τον λόγο αυτόν. Και νομίζω πως δεν είναι άχρηστο να ευγνωμονεί η Τζέντα την Αθήνα για κάτι τέτοιο.Αντιστοίχως θα αισθάνονται η Αίγυπτος και η Ιορδανία, σημαντικές δυνάμεις σταθερότητος, κοσμικού χαρακτήρα στη Μέση Ανατολή και με συμφωνία ειρήνης μάλιστα με το Τελ Αβίβ.
iv) Ο ρόλος της Ελλάδος ως διαμεσολαβητού στις Συρο-ισραηλινές σχέσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το Τελ Αβίβ έχει διαρκώς στις διπλωματικές του αποσκευές την επιστροφή των Υψιπέδων του Γκολάν στη Δαμασκό, υπό το καθεστώς Άσαντ μάλιστα, έναντι διαρκούς και επισήμου ειρήνης, επικυρωμένης με έναρξη λειτουργίας πρεσβειών στις δύο πρωτεύουσες και υπογραφή Συνθηκών Ειρήνης και Συνεργασίας ανάλογες με αυτές της Ιορδανίας και της Αιγύπτου.
Πρέπει να αντιληφθούμε στην Αθήνα ότι η παρούσα Μπααθική κυβέρνηση της Συρίας είναι περισσότερον ανεκτή από τις Η.Π.Α, το Λονδίνο και το Τελ Αβίβ διότι είναι κοσμική. Αν ο Άσαντ υιός αποτύχει, στην εξουσία της Δαμασκού θα ανέλθουν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι με τα παράγωγα πολιτικά τους σχήματα. Και κάτι ανάλογο δεν είναι επιθυμητό από τα ανωτέρω κέντρα αποφάσεων. Από την άλλη πλευρά, ο μειωνοτικός αλαουίτης Άσαντ για να αναπροσανατολίσει την εξωτερική του πολιτική και να εξέλθει του αδιεξόδου εις το οποίο ευρίσκεται σήμερα, χρειάζεται μια υψηλού επιπέδου διπλωματική επιτυχία. Μόνο έτσι θα ανθέξει την αντίδραση της άτυπης μουσουλμανικής σουνιτικής αντιπολιτεύσεώς του η οποία εκπροσωπεί θρησκευτικώς, το 80% περίπου του συριακού λαού και η οποία ενθυμείται την αιματηρή καταστολή την οποία υπέστη από το συριακό Μπάαθ, του πατρός Άσαντ, τέσσερις περίπου δεκαετίες πριν.
iv. i) Ας μη λησμονούμε ακόμη, ότι οι δύο χώρες (Ιορδανία και Αίγυπτος), οι οποίες υπέγραψαν τις Συμφωνίες Ειρήνης με το Ισραήλ έχουν απωλέσει στον Πόλεμο των Έξι Ημερών του Ιουνίου του 1967, η μεν πρώτη την Δυτική Όχθη η δε δεύτερη τη Λωρίδα της Γάζας.
iv. ii) Επίσης, το Τελ Αβίβ είναι εκείνο που δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι τα περιβόητα “Αγροκτήματα Σεμπάα” ανήκουν στη Συρία μέρος του Γκολάν (!), ενώ η Συρία δεν το δέχεται λέγοντας ότι ανήκουν στον Λίβανο (!), διαφωνώντας με τον Ο.Η.Ε ο οποίος θεωρεί, όπως και το Τελ Αβίβ, ότι ανήκουν στην Συρία! Άρα υπάρχει και εδώ έδαφος για πρόοδο αφού γίνει η σχετική σχολαστική μελέτη από πλευράς Αθηνών των σχετικών Συμφωνιών αλλά και των προσφάτων αποφάσεων του Ο.Η.Ε μετά τη θερμή ρήξη μεταξύ Χεζμπολά και Ισραήλ κατά την περίοδο Iουλίου-Αυγούστου του 2006.
v) Αναφορικά με την ευκταία διαμεσολαβητική σχέση της Ελλάδος μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, επίσης η Αθήνα είναι “υπεράνω πάσης υποψίας”.
Πρώτον, δεν ενδιαφέρεται (αλίμονον) να καταστεί η ιδία… πυρηνική δύναμις, άρα θα είναι απολύτως ειλικρινής στις διαμεσολαβήσεις της με την σημαντική αυτή σιιτική ισλαμική χώρα, σε αντίθεση με την νταβουτογλιανή Άγκυρα.
Δεύτερον, ουδέποτε οι σχέσεις της με το Ιράν πέρασαν δοκιμασίες για το κουρδικό ζήτημα και ουδέποτε ασκήθηκαν εκβιασμοί προς την Τεχεράνη σε σχέση με την αποσταθεροποιητική υποκίνηση των κουρδικών πληθυσμών ένθεν και ένθεν των… ανύπαρκτων ελληνο-ιρανικών συνόρων, σε αντίθεση με την Άγκυρα.
Τρίτον, η Ελλάδα εκπροσωπεί και την Ε.Ε σε μία τέτοια προσπάθεια, και η Ε.Ε δεν χαρακτηρίζεται από… αντι-ιρανικό μένος. Κάθε άλλο! Άρα προσφέρει ακόμη μία, σημαντικότατη δικλείδα αξιοπιστίας προς τον ισλαμικό κόσμο γενικότερα, αλλά και προς το Ιράν ειδικότερα.
vi) Kαι ένα ακόμα ζήτημα, το πλέον σημαντικό, το οποίο προκαλεί και τις όποιες, κατανοητές άλλωστε, ενστάσεις της Αριστεράς στην ελληνο-ισραηλινή συνεργασία: ποια θέση θα κρατήσει η Ελλάδα σε μια περίπτωση Αμερικανο-ισραηλινής επιθέσεως εναντίον του Ιράν; Το ερώτημα απαιτεί κατ’ αρχάς την ανάλυσή του από γεωστρατηγικής πλευράς. Ας την δούμε λοιπόν.
Πρώτον, μια ισραηλινή αεροπορική επίθεση εναντίον του Ιράν δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί με μονομερή απόφαση του Τελ Αβίβ και άνευ της εγκρίσεως των Η.Π.Α. Δεν είναι όμως πιθανή μια τέτοια έγκριση, διότι, ιδιαίτερα σε περίοδο οικονομικής κρίσεως η τιμή του βαρελιού του πετρελαίου θα ξεπεράσει τα USA $ 500! Και ας μη λησμονούμε την θερμή αστάθεια στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ αλλά και την εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία του Πακιστάν. Ζητήματα τα οποία θα εκραγούν με όλους τους δυνατούς τρόπους, με ανυπολόγιστες συνέπειες στον οικονομικό και κοινωνικό ολοκλήρου του δυτικού κόσμου, και όχι μόνο για την Ουάσιγκτον ή το Λονδίνο.
Δεύτερον, μια τέτοια αεροπορική επίθεση με δεδομένη την υφιστάμενη υπόγεια οχύρωση και αμυντική προστασία των Ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, δεν θα επιφέρει τελικώς τα επιθυμητά, από πλευράς επιτιθεμένων, καταστροφικά αποτελέσματα. Το μόνο που θα επιτύχει θα είναι η πυροδότηση ανεξέλεγκτων εξελίξεων σε ολόκληρο τον ισλαμικό κόσμο οι οποίες ουδένα δύνανται να κρατήσουν στο απυρόβλητο και φυσικά ούτε την Ελλάδα η οποία μετέχει στο ΝΑΤΟ, το οποίο εκ των πραγμάτων θα εμπλακεί σε μια τέτοιας εμβέλειας δυτική επιχείρηση. Και να είμαστε βέβαιοι ότι ο Δυτικός κόσμος θα καταβάλλει τεράστιο κόστος! Σε ψυχές και σε υποδομές πάσης φύσεως!
Τρίτον, υποτεθείσθω ότι κάτι παρόμοιο εμφωλεύει, παρόλα αυτά, στους εγκεφάλους των ηγεμόνων της Ειδικής Σχέσεως. Μα τότε είναι ακόμη σημαντικότερη η διαμεσολαβητική προσπάθεια μιας αποδεδειγμένα φιλειρηνικής χώρας όπως η Ελλάδα, η οποία θα καταβάλλει όλες τις δυνατές προσπάθειες για να αποτρέψει ένα παρόμοιο ενδεχόμενο και να βοηθήσει την Τεχεράνη προς μια έντιμη αλλαγή προσανατολισμού. Είναι σαφές ότι αυτές οι προσπάθειες μπορούν να καρποφορήσουν μόνον όταν η Αθήνα έχει την διαπιστωμένη και “διαπιστευμένη” εμπιστοσύνη των δύο πλευρών! Άρα καλώς πράττει ο Έλληνας Πρωθυπουργός, αποδεδειγμένα φιλειρηνιστής και μη θερμοκέφαλος με αντίστοιχο πολιτικό παρελθόν, να επιδιώκει την σύσφιξη των ελληνο-ισραηλινών σχέσεων.
Τέταρτον, μένει προς απάντησιν το πλέον κρίσιμο ερώτημα: είναι προτιμότερο να δρα η χώρα μας προς την κατεύθυνση του κατευνασμού και της Ειρήνης ή να αναμένει μοιρολατρικώς να αποφασίσουν οι άλλοι για λογαριασμό της; Και μάλιστα όταν υπάρχει περίπτωσις να αποφασισθεί από άλλους, (και) για λογαριασμό της, ο Αρμαγεδδών; Η απάντησις είναι προφανής.
Συμπεράσματα.
Κατόπιν των προαναφερθέντων προκύπτει ότι τα θετικά αποτελέσματα μιας ελληνο-ισραηλινής συνεργασίας μπορεί να είναι ευεργετικά αφενός μεν για το κύρος της Ελλάδος με ό,τι αυτό σημαίνει σε όλους τους λοιπούς τομείς (άμυνα, οικονομία, ασφάλεια, τεχνολογία), για την έξοδο από την απομόνωση του Ισραήλ, για τον κατευνασμό και την παραγωγή κοινώς αποδεκτών λύσεων στις Ισραηλο-Παλαιστινιακές σχέσεις και τελικώς για την εδραίωση της Ειρήνης και της Συνεργασίας μεταξύ των Μεσογειακών Λαών. Παραμένει πλέον ως ζητούμενο, ο χειρισμός των λεπτών αυτών ζητημάτων και από τις δύο πλευρές. Οι κατάλληλοι άνθρωποι και θεσμικοί μηχανισμοί υπάρχουν ή/και επιβάλλεται να δημιουργηθούν και στις δύο πλευρές.
Ο ιερός, από το οικουμενικό Ελληνικό Πνεύμα των Αμφικτυωνιών, χώρος των Δελφών προσφέρει τον κατάλληλο χώρο για την στέγαση των συναντήσεων που συνεπάγονται οι αναληφθησόμενες (;) ελληνικές διεθνείς πρωτοβουλίες. Χώρος γνωστός στην Οικουμένη και ευρισκόμενος υπό την πεφωτισμένη διοίκηση της Ελένης Αρβελέρ-Γλυκατζή. Θα μπορούσε αξιοποιηθεί καταλλήλως από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού ως έδρα ενός μονίμου θεσμού Διεθνούς Ειρήνης. Ουδεμία άλλη χώρα διεθνώς δύναται να προσφέρει καταλληλότερο χώρο, αντιστοίχως νοηματοδοτημένο, απολαμβάνοντας τα συνεπαγόμενα πάσης φύσεως οφέλη.
Δεν μπορούμε να επαφιέμεθα πλέον σε αμέθοδες και εμπνευσιακού τύπου ενέργειες σε τόσο σοβαρές διεθνείς υποθέσεις. Πρόκειται για την σημαντικότερη απόφαση ελληνικής κυβερνήσεως σε ζητήματα γεωστρατηγικής αυτογνωσίας της Ελλάδος, μετά από την είσοδό της στο ΝΑΤΟ και αυτήν της εισδοχής της ως πλήρους μέλους στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια. Και ο Έλληνας Πρωθυπουργός έχει αποδείξει ότι ξέρει να προβαίνει σε ανάλογες τολμηρές επιλογές, να προχωρά δημιουργικά και αδιαφορώντας για το πρόσκαιρο “πολιτικό κόστος” ενώπιον του εθνικού συμφέροντος.
Του αξίζει, τουλάχιστον γι αυτό, μια αναγνώριση. Χωρίς μικροκομματικές και φοβικές μικροψυχίες…
SKAI.GR
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
