Ακολουθήστε μας

Γενικά θέματα

Παμφλέτιο για τον Πασοκικό Εκσυγχρονισμό (αναδρομικό)

Δημοσιεύτηκε στις

του Αρ. Δοξιάδη

Επέτειος σήμερα για το ΠΑΣΟΚ. Ανασύρω από το ‘χρονοντούλαπο’ ένα κείμενο που έγραψα τον Ιανουάριο 2003 (τελευταία χρονιά της διακυβέρνησης Σημίτη). Κυκλοφόρησε μόνο μέσω email σε φίλους, και δεν θέλησα τότε να το δημοσιεύσω. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά, δεν έχω τίποτε να αλλάξω ως προς την αποτίμηση των κυβερνήσεων Σημίτη — ίσα ίσα νομίζω οτι η εκτίμηση μου αποδείχθηκε σωστή. Λάθος μου, μεγάλο, ήταν οτι πίστευα πώς μια επερχόμενη κυβέρνηση της ΝΔ θα ήταν καλύτερη, έστω και μόνο μέσα από τον μηχανισμό της εναλλαγής.
(Σημείωση: οι εκτενείς αριθμημένες υποσημειώσεις είναι αναπόσπαστο μέρος της ανάλυσης)
Τα τελευταία χρόνια όλο και πιο πολύ διαφωνώ με τους παλιούς φίλους για τις πολιτικές μας επιλογές. Σκέφτηκα λοιπόν, αντί να τα λέμε μεταξύ τυρού και αχλαδιού, συχνά σε υψηλούς τόνους, να κάτσω να γράψω τις απόψεις μου για το εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ, αφού εκεί εστιάζεται η διαφωνία. Με χαρά και ενδιαφέρον θα ακούσω τον όποιο αντίλογο. Το κείμενο αυτό είναι μια ‘κλειστή επιστολή’ και παρακαλώ να μην κυκλοφορήσει ευρύτερα. Ισως αποφασίσω να δημοσιεύσω κάτι αργότερα.

Απευθύνομαι σε φίλους που έχουν ευρεία μόρφωση, είναι ανοιχτοί στον κόσμο, στις διεθνείς εξελίξεις, έχουν αίσθηση της ιστορίας, δεν επιλέγουν την πολιτική τους ένταξη από ιδιοτέλεια, ενδιαφέρονται για το μέλλον περισσότερο από το σήμερα. Εχουμε κοινές πολιτικές και ιδεολογικές καταβολές, παρόμοια μόρφωση, και εν πολλοίς κοινές αξίες: έγνοια για το «δημόσιο συμφέρον», για την θέση της Ελλάδας στον κόσμο, και μια αίσθηση αλληλεγγύης στους αδύναμους και αποκλεισμένους. Δεν αθροίζουμε τα επιμέρους συμφέροντα για να αξιολογήσουμε την πρόοδο, αλλά προσπαθούμε να δούμε τη συνολική κίνηση της κοινωνίας. Και, νομίζω, οτι μπορούμε να διαχωρίζουμε στο μυαλό μας το πολιτικά πετυχημένο – το δημοφιλές – από το προοδευτικό – αυτό που η ανεξάρτητη ανάλυση μας για τη δυναμική της κονωνίας μας οδηγεί να θεωρούμε προτιμότερο.
Γιατί λοιπόν τα τελευταία χρόνια οι πολιτικές μας επιλογές αποκλίνουν; Καμμιά φορά μοιάζει για διαφορά αισθητικής ή για αντίδραση σε πρόσωπα: πόσο μας τη σπάει π.χ. ο Λαλιώτης ή ο Μεϊμαράκης, ο Βενιζέλος ή ο Παυλόπουλος, η επιλογή της Γεννηματά ή του Τζανετάκου. Επειδή όμως έχουμε τα πιο πάνω κοινά χαρακτηριστικά, οι πολιτικές μας επιλογές δεν (θα έπρεπε να) διαμορφώνονται από επιμέρους θέματα ήθους και ύφους.
Νομίζω οτι διαβάζουμε διαφορετικά το σύγχρονο κόσμο, τις αδυναμίες και τις δυνατότητες της Ελλάδας μέσα σε αυτόν, και τις προτεραιότητες που απορρέουν από αυτή τη σύγκριση. Ζητάω λοιπόν από τους φίλους που ασχολήθηκαν τόσα χρόνια με τις κοινωνικές επιστήμες, και ιδίως όσους έχουν μαρξιστικές καταβολές, να δουν αυτό που συμβαίνει σήμερα με όρους πολιτικής οικονομίας. Παραθέτω τη δική μου εκδοχή.

Ο ΕΣΩΣΤΡΕΦΗΣ ΚΟΡΠΟΡΑΤΙΣΜΟΣ
Ολες οι προτεραιότητες και οι παραλείψεις του πασοκικού εκσυγχρονισμού εντάσσονται σε ένα συγκροτημένο πρότυπο ανάπτυξης, που άρχισε να μορφοποιείται στις αρχές της δεκαετίας του 1990, προωθήθηκε πολύ συστηματικά από τις κυβερνήσεις Σημίτη, και θα παγιωθεί για πολλές δεκαετίες αν η κοινωνία δεν αντιδράσει γρηγορα. Ενας καλός χαρακτηρισμός του μοντέλου είναι «εσωστρεφής κορπορατισμός», σε αντιδιαστολή και με την ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς (Αμερική, Βρετανία, Ιρλανδία, Ολλανδία κτλ) και με τον εξωστρεφή κορπορατισμό της μεταπολεμικής Γερμανίας ή της Ιαπωνίας.
Το κύριο στοιχείο του μοντέλου είναι:
Συγκέντρωση οικονομικής εξουσίας σε ένα μικρό πλέγμα εταιριών και οργανισμών γύρω από το κράτος (είτε  με ελεγχόμενη διοίκηση, είτε προμηθευτών του δημοσίου). Τα έσοδα και τα κέρδη αυτών δεν στηρίζονται σε ότι κάνει μια επιχείρηση ανταγωνιστική στην αγορά (τιμή, ποιότητα, καινοτομίες, μάρκετιγκ, δίκτυο διανομής,service) αλλά σε προνομιακές σχέσεις με το κράτος, είτε ως ρυθμιστή δικαιωμάτων είτε ως πελάτη. Οι κλάδοι των εταιριών αυτών είναι κυρίως τα δίκτυα υποδομής και οι προμηθευτές αυτών (εργολάβοι κτλ), αλλά και το τραπεζικό σύστημα. Δεν είναι κλάδοι όπου υπάρχει ανταγωνιστική διεθνής αγορά, όπως είναι τα τρόφιμα, τα αυτοκίνητα, τα υλικά συσκευασίας ή οι μηχανές κλωστοϋφαντουργίας. Η πολιτική εξουσία επικεντρώνει πόρους και προσπάθειες κυρίως για την κερδοφορία και  την ανάπτυξη των εταιριών του πλέγματος. Αν τα συμφέροντα των εταιριών αυτών έρχονται σε αντίθεση με τα συμφέροντα των πελατών τους, δηλάδη των υπόλοιπων επιχειρήσεων και των καταναλωτών, υπερισχύουν τα πρώτα.
Οι εταιρίες αυτές παράγουν προϊόντα ή υπηρεσίες σε μια ποιότητα ίσα ίσα ικανή «για να μη μας κράξουνε», και σε τιμή αποδεκτή, αν πληρώνει ο καταναλωτής, ή σκανδαλωδώς ακριβή αν πληρώνει (με αδιαφάνεια) το κράτος. Επειδή η Ελλάδα είναι μια μικρή και ανοιχτή χώρα, και οι Ελληνες ξέρουν περίπου τι αγαθά έχουν οι Ευρωπαίοι, η ποιότητα των προϊόντων που προσφέρουν οι εταιρίες του πλέγματος δεν μένει στάσιμη. Βελτιώνεται σιγά σιγά, αλλά μένει πάντα και νομοτελειακά πίσω από την Ευρωπαϊκή, γιατί οι εταιρίες του πλέγματος δεν πιέζονται άμεσα από τον ανταγωνισμό. [1]
 Από τη διαπλοκή αυτή έχει άμεσο οικονομικό όφελος:
  • μια μικρή ομάδα επιχειρηματιών
  • ένας σοβαρός αριθμός στελεχών του δημοσίου (που μοιράζουν παιχνίδι και συχνά δωροδοκούνται), και
  • μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και στους προμηθευτές του, που πληρώνονται καλύτερα, ή δουλεύουν λιγότερο, από ότι θα συνέβαινε σε μια ανταγωνιστική επιχείρηση.
Αυτές οι τρεις ομάδες αποτελούν και το σκληρό πυρήνα στήριξης του ΠΑΣΟΚ σήμερα – μια άμεση αντανάκλαση της βάσης στο εποικοδόμημα, όπως θα λέγαμε κάποτε. (Μερικοί υποστηρίζουν οτι και οι υπόλοιποι έχουμε έμμεσο όφελος από το καθεστώς αυτό, αφού προσφέρει ένα σταθερό πλαίσιο για να αναπτυχθούν ισχυρές επιχειρήσεις. Εγώ – όπως και οι περισσότεροι οικονομολόγοι, πολιτικοί και επιχειρηματίες του αναπτυγμένου κόσμου – διαφωνώ.) [2]
Για να εδραιωθεί το μοντέλο αυτό, μετά τις περιπέτειες της μεταπολίτευσης και της πρώτης περιόδου του ΠΑΣΟΚ, απαιτήθηκαν κατ’ αρχήν ένα θεσμικό και πολιτικό περιβάλλον με τα εξής χαρακτηριστικά:
  • Περιορισμός του λαϊκισμού, κοινωνική νομιμοποίηση του κέρδους.
  • Νομισματική σταθερότητα, αποτροπή μεγάλων κύκλων.
  • Σταθερές διεθνείς σχέσεις, όχι κρίσεις
  • Εμφαση στα δημόσια έργα.
Τα παραπάνω ευνόησε η ένταξη στην ΕΕ και μετά στην ΟΝΕ. Ως εδώ, το περιβάλλον είναι συμβατό και με πιο ανταγωνιστικά ή εξωστρεφή μοντέλα ανάπτυξης. Και ως εδώ, είναι μεγάλη και θετική η ιστορική προσφορά του Κώστα Σημίτη.
 Αλλά το πασοκικό εκσυγχρονιστικό πρότυπο σημαίνει περαιτέρω και τα εξής:
 Α: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • Για τα δημόσια έργα υποδομής, και τις προμήθειες εξοπλισμού: η έμφαση είναι στην ανάθεση της κατασκευής, με διαδικασίες που ευνοούν τους δικτυωμένους. Ο διεθνής ανταγωνισμός αποθαρρύνεται. Τα συμφέροντα του χρήστη της υποδομής υποβαθμίζονται – αν δεν μπορεί να τα  καλύψει η τεχνογνωσία των προμηθευτών του πλέγματος, δεν θα επιλεγεί κάποιος ξένος καλύτερος. Παραμελείται η εκ των υστέρων συντήρηση ή αξιοποίηση του έργου. Ο εργολάβος σπανίως πληρώνει για κακοτεχνίες και καθυστερήσεις. [3]
  • Καλές σχέσεις με τους εργαζόμενους στο κράτος και τις ΔΕΚΟ, δηλαδή εκατέρωθεν ανοχή στα προνόμια, επιχειρηματικά και συντεχνιακά. Κατά συνέπεια, μέτρια ποιότητα, χαμηλή παραγωγικότητα, ψηλό κόστος.
  • Πολιτικο-οικονομική «διείσδυση» στα Βαλκάνια και την πρώην ΕΣΣΔ, με στόχο κυρίως τους δημόσιους πόρους των χωρών αυτών (προμήθειες, αλλά και άδειες μεταλλείων, τζόγου κτλ) – αυτούς δηλαδή τους κλάδους που στοχεύουν οι εταιρίες του πλέγματος. Οι εταιρίες αυτές δεν έχουν να πουλήσουν προϊόντα στη διεθνή ανταγωνιστική αγορά, ούτε μπορούν να γίνουν προμηθευτές του δημοσίου σε αναπτυγμένες χώρες. Αρα οι αναθέσεις από το βουλγάρικο ή το αρμένικο δημόσιο είναι μονόδρομος για την μεγέθυνση τους. [4]
  • Συγκέντρωση (περιορισμός του ανταγωνισμού) του τραπεζικού συστήματος, και μάλιστα σε ελληνικά χέρια, για να διευκολύνεται η χρηματοδότηση του πλέγματος.
 Αντίθετα, σε αυτό το πρότυπο υποβαθμίζονται  (και χειροτερεύουν):
  • Η ανταγωνιστικότητα στις διεθνείς αγορές (σε αντίθεση με τις προνομιακές αναθέσεις) [5]
  • Η παιδεία και η υγεία, που είναι δύσκολα οργανωτικά και θεσμικά ζητήματα, αλλά που η βελτίωση τους δεν είναι απαραίτητη για μια οικονομία με χαμηλή έμφαση στην ανταγωνιστικότητα.
  • Το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των επιχειρήσεων, με κατεύθυνση την ευελιξία και τη διαφάνεια. Αντίθετα, εντείνεται η υπερρύθμιση με τρόπο που αυξάνει την εξουσία του δημοσίου υπαλλήλου και ενισχύει την ανάγκη για παράνομη συναλλαγή.
  • Η αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος με κατεύθυνση την απλότητα και τη διαφάνεια. [6]
  • Η απελευθέρωση σε ωράρια, κλειστά επαγγέλματα κτλ
  • Η ευελιξία στην αγορά εργασίας – την οποία οι προμηθευτές του δημοσίου δεν χρειάζονται ιδιαίτερα, αφού μετακυλύουν το χρόνο παράδοσης και το κόστος
  • Ο ανταγωνισμός στα δίκτυα κοινής ωφέλειας (εκτός αν μπορεί να ελεγχθεί από το πλέγμα – οι ξενοι παίκτες αποθαρρύνονται) [7]
  • Η μέτρηση της παραγωγικότητας και η αξιολόγηση στο δημόσιο τομέα (που μπορεί να θίξει κεκτημένα των συντεχνιών) [8]
 Η υποβάθμιση αυτών είναι νομοτέλεια στον εσωστρεφή κορπορατισμό. Αντίθετα, συντιστούν κύρια στοιχεία του ιρλανδικού μοντέλου, που σαφώς αποκυρήσσει ο Σημίτης.
 Β.            ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Σε ιδεολογικό επίπεδο το ζητούμενο του εσωστρεφούς κορπορατισμού είναι να νομιμοποιηθεί το ιδιωτικό κέρδος αλλά όχι και ο ανταγωνισμός – μια βασική ιδεολογική αντίφαση, που δεν μπορεί να στηρίξει συγκροτημένη θεωρία. Θεμελιώδης νομιμοποίηση του κέρδους στον καπιταλισμό είναι ο ανταγωνισμός: το άνισο εισόδημα προκύπτει από ίσες ευκαιρίες. Οταν το κέρδος, ή ακόμα και οι ψηλές απολαβές, προκύπτουν από προνόμια, απαιτούνται άλλοι μηχανισμοί για να περιοριστούν οι αντιδράσεις.
 Ετσι ο ελληνικός κορπορατισμός χτίζει ένα consensus χωρίς αρχές, που στηρίζεται στα εξής στοιχεία:
  • Ελεγχος των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, μέσω οικονομικών μηχανισμών (δάνεια, αγγελιόσημο, προσωρινές άδειες, διαπλεκόμενη ιδιοκτησία) [9α]
  • Μια αριστερίζουσα εκσυγχρονιστική ελίτ (εν πολλοίς μέσα στα Πανεπιστήμια) που δεν είναι πολύ εξοικειωμένη με τους θεσμούς της αγοράς, δεν καταλαβαίνει τη σημασία του ανταγωνισμού, και δεν ενοχλείται αν κάποιες αρχές παραβιάζονται (π.χ «διαφθορά υπάρχει σε όλο τον κόσμο» κ.α.)  [9β]
  • Μια σοβαρότητα στο λόγο, ένας αντι-λαϊκισμός, που προσελκύει το «μεσαίο χώρο»
  • Ενσωμάτωση και έλεγχος των ιστορικών στελεχών του αριστερού λαϊκισμού.

Ιδεολογικά αποτελέσματα της βασικής ιδεολογικής αντίφασης (νομιμοποιούμε το επιχειρηματικό κέρδος αλλά όχι τον ανταγωνισμό) είναι :
  • Μια επιμονή στην έννοια του κοινωνικού σχεδιασμού (social engineering) που όμως επειδή συνυπάρχει με την παντελή έλλειψη κυρώσεων για τους σχεδιαστές (είτε από την αγορά είτε από ένα θεσμικό σύστημα με checks and balances) στην πράξη σημαίνει αυθαιρεσία και γραφειοκρατικούς φραγμούς. Και αντίστροφα, ένας φόβος για το καινούργιο και το μη ελεγχόμενο, που δεν υπάρχει στις φιλελεύθερες χώρες.[10]
  • Μια στρεβλή εικόνα για την ευελιξία και την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Στα στελέχη του ΠΑΣΟΚ επικρατεί η εντύπωση οτι δεν υπάρχει «κοινωνική δυναμική για την ανάπτυξη» (Χριστοδουλάκης), οτι η ελληνική κοινωνία δεν αντέχει σε γρήγορες αλλαγές, οτι οι Ελληνες δεν μπορούν να δεχτούν την αγορά και τις ανασφάλειες της. Αυτό δεν στηρίζεται ούτε στην ιστορία, ούτε στο σήμερα – η Ελλάδα έχει εξαιρετική επιχειρηματική παράδοση (με την έννοια του εμπόρου ή του entrepreneur), περισσότερη κινητικότητα στην απασχόληση από τις πιο πολλές ευρωπαϊκές χώρες, και πολλούς νέους επιχειρηματίες που ρισκάρουν. Ο φόβος της αγοράς υπάρχει όμως σε αυτούς που είναι πιο κοντά στην πολιτική εξουσία, και αυτοί διαμορφώνουν την εικόνα του «πολιτικού κόστους» για το ΠΑΣΟΚ.
  • Μια βαθεία ριζωμένη και διαβρωτική υποκρισία για την σχέση δημόσιου/ ιδιωτικούσε τομείς όπως η παιδεία, η υγεία, η ασφάλιση, οι μεταφορές — δηλαδή εκεί όπου η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία έχτισε ένα αξιοθαύμαστο δημόσιο τομέα και στήριξε τη νομιμοποίηση του μεγάλου κράτους. Στην Ελλάδα όλοι καταφεύγουν σε ιδιωτικά μέσα και δαπάνες (αν μπορούν), με πρώτα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, αλλά το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει τη σοσιαλδημοκρατική ρητορεία. Ετσι, ενώ δεν πιέζεται αρκετά να βελτιώσει το δημόσιο σκέλος, εμποδίζει και τη βελτίωση του ιδιωτικού. [11]
Τα παραπάνω οικονομικά, πολιτικά και ιδεολογικά στοιχεία συνιστούν ένα συγκροτημένο σύνολο, με συγκροτημένο εκφραστή τον Κώστα Σημίτη και τους περί αυτόν. Διασφαλίζουν μια τομή από ένα ασταθές και τριτοκοσμικό παρελθόν, αλλά ταυτόχρονα καθηλώνουν νομοτελειακά την Ελλάδα σε μια από τις τελευταίες θέσεις της ΕΕ. [12]  Και, εφόσον διαιωνιστεί, αυτό το κλειστό σύστημα εξουσίας θα είναι όλο και πιο ανήθικο και απεχθές.
Οπως σε όλα τα συγκροτημένα συστήματα, οι εκφραστές του έχουν πολλαπλά προσωπικά χαρακτηριστικά – πολλαπλό «ήθος και ύφος». Ο Σημίτης και μερικοί στενοί του συνεργάτες έχουν ένα ύφος χαμηλών τόνων, ιδιαίτερα συμπαθές σε εμάς, και ένα προσωπικό ήθος υψηλό για πολιτικό: φαίνεται να πορεύεται με βάση τις πεποιθήσεις του για το κοινό καλό, και όχι από αρχομανία ή οικονομική ιδιοτέλεια. Είναι ένας διανοούμενος πολιτικός, και γι΄αυτό συμπαθής στους διανοούμενους.
Αλλά ο εσωστρεφής κορπορατισμός που με τόση επιμονή χτίζει ο Σημίτης είναι ένα σύστημα που στηρίζεται στη αδιαφάνεια και εκτρέφει την διαφθορά και την αλαζονεία, πολύ περισσότερο από ότι μια οικονομία αγοράς. Η αντίληψη οτι τα προνόμια είναι αναπτυξιακός μηχανισμός, η μεγάλη εξουσία του κάθε κρατικού λειτουργού, το μεγάλο κράτος χωρίς checks and balances: αυτά είναι το υπόβαθρο της μίζας, της διαπλοκής και της αλαζονείας. Μπορεί ο Σημίτης να ήθελε να μην είναι έτσι. Αλλά είναι υπευθυνος για τις συνέπειες των επιλογών του, όταν αυτές είναι τόσο προβλέψιμες. Και αν δεν βλέπει τις συνέπειες, είναι υπεύθυνος και για αυτό. Για το λόγο αυτό, δεν καταλαβαίνω την αγανάκτηση αυτών που γνωρίζουν μεν την έκταση της διαπλοκής και της διαφθοράς, αλλά εξανίστανται όταν κατηγορείται για αυτό ο Σημίτης. [13]
Θεωρώ επίσης ότι πλανώνται οικτρά όσοι φίλοι ελπίζουν οτι μπορεί να υπάρξει ένα ΠΑΣΟΚ ισχυρό μεν, αλλά με την νοοτροπία του Λαλιώτη ή του Βενιζέλου στο περιθώριο. Ο πασοκικός εκσυγχρονισμός είναι το καθεστώς των εργολάβων. Και οι εργολάβοι συνεννοούνται μια χαρά με το Λαλιώτη. [14]
Μπορεί να αλλάξει κάτι μια κυβέρνηση της ΝΔ; Δυστυχώς όχι και δυστυχώς ναι. Δυστυχώς οχι, για όλους τους γνωστούς λόγους (ποιότητα αρχηγού, λαϊκισμός, έλλειψη προγραμματικού λόγου). [15]
Δυστυχώς ναι, γιατί αυτό το προβληματικό κόμμα προσφέρει διέξοδο μέσα από αυτό που δεν είναι. Δεν είναι ταγμένο να εξυπηρετήσει κανένα σχέδιο κοινωνικής μηχανικής. Δεν έχει την αλαζονεία και την αυτοπεποίθηση που δίνει η μακριά παραμονή στην εξουσία και η διαπλοκή. Δεν ταυτίζει το δημόσιο συμφέρον ή το «πολιτικό κόστος» με τα ειδικά συμφέροντα του κορπορατισμού, και άρα φοβάται λιγότερο την ανταγωνισμό που μπορεί να τα θίξει. [16]
Για να κάνει διαφορά η Νεα Δημοκρατία δεν χρειάζεται ούτε μεγάλο όραμα, ούτε μεγάλες τεχνοκρατικές ικανότητες, ούτε καν σταθερότητα στην υλοποίηση προγράμματος – αν είχε και αυτά τα στοιχεία, θα ήταν φυσικά καλύτερα. Αλλά αν απλώς περάσουμε τέσσερα χρόνια χωρίς νέες σοσιαλιστικές εμπνεύσεις του τύπου «απαγορεύονται οι υπερωρίες» ή «δεν απολύονται οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί», αν βάλει λίγο χέρι στους εργολάβους, αν βάλει στις ΔΕΚΟ διοικήσεις που ασχολούνται κυρίως με την παροχή των υπηρεσιών και όχι με «βιομηχανική στρατηγική», αν αφήσει τους δημόσιους πόρους να διαχυθούν ευρύτερα, αν επιτρέψει σε ξένους να συμμετάσχουν στην ιδιωτικοποίηση των υποδομών, τότε οι ζωντανές, εξωστρεφείς και ανταγωνιστικές δυνάμεις της οικονομίας θα μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους, χωρίς περισσότερη βοήθεια. Η δημοκρατία θα ωφεληθεί από την εναλλαγή. Στην παιδεία και στην υγεία ίσως να αναγνωριστούν τα πραγματικά προβλήματα, με τη βοήθεια και της αντιπολίτευσης. Και το εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ  θα έχει την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει την ιδεολογία του. [17]
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.            Τεχνολογική πρόοδος και συγκριτική υστέρηση
Μερικοί βλέπουν την πρόοδο σε σχέση με το χτες, αλλά όχι την υστέρηση σε σχέση με τους άλλους. Στη χρήση της τεχνολογίας (πληροφορική και τηλεπικοινωνίες) η Ελλάδα μένει όλο και πιο πίσω, παρόλο που προχωράει.
Οταν η τεχνολογία των επικοινωνιών προόδευε αργά, η δική μας βραδυπορεία δεν είχε μεγάλες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα. Τα τελευταία είκοσι χρόνια είναι αλλιώς. Αν ο Ολλανδός μείωσε το χρόνο που απαιτείται για κάποιες δουλειές από πέντε ανθρωποώρες σε μία, και εμείς τον μειώσαμε σε τέσσερις, αυτό επιδεινώνει την ανταγωνιστική μας θέση. Ούτε είναι κανένα επίτευγμα οτι κουτσά στραβά αγοράσαμε κάποιο εξοπλισμό και γράψαμε πέντε προγράμματα για μερικές δουλειές.
Σήμερα, το να θεωρείς αναβάθμιση τη γραμμή ISDN, όταν όλη η Ευρώπη έχει δίκτυαDSL, είναι οπισθοχώρηση. Και αν βάλεις ISDN στο κέντρο της Αθήνας, περίπου μια φορά το μήνα μένεις από σύνδεση είτε γιατί τα modem του ΟΤΕ είναι υπερφορτωμένα, είτε γιατί κάποιος έσκαψε τα καλώδια και τα συνεργεία δεν δουλεύουν Σαββατοκύριακο. Ή, ανακαλύπτεις οτι τα Windows XP δεν είναι συμβατά με τις συσκευές της ΙΝΤΡΑΚΟΜ που δίνει ο ΟΤΕ για σύνδεση στο δίκτυο.
Αν ζητήσεις να συνδέσεις επτά σημεία της επικράτειας με ευθείες γραμμές (που είναι μια ακριβή λύση αλλά τι να κάνεις χωρίς DSL), θα δεις οτι χρειάζονται τουλάχιστο τέσσερις μήνες για να το καταφέρεις (τουλάχιστο, και στο τέλος Φεβρουαρίου θα σας πω αν τελειώσαμε…) — βέβαια ο ΟΤΕ αρχικά σου είπε ένα μήνα, αλλά ποιός μετράει… Και όταν σκέφτηκες να κάνεις τη δουλειά σου με ασύρματη λύση μέσω Vodafone, έμαθες οτι θα ήταν μεν φτηνή και αξιόπιστη, πλην όμως παράνομη, γιατί δεν έχουν δοθεί άδειες για αυτό στη Vodafone, και μπορεί να ξυλωθούν οι κεραίες της!
Καλό είναι που μπορούμε να υποβάλουμε δήλωση φόρου από το Διαδίκτυο, αλλά πολύ χειρότερο το απόλυτο χάος, που διαιωνίζεται, π.χ., στα κεντρικά databases του Υπουργείου Οικονομικών, ή η μεσαιωνική πληροφορική του ΙΚΑ, και των Νοσοκομείων.
Δεν είναι ανάγκη αυτό να είναι έτσι. Τα θέματα αυτά έχουν λυθεί πολλές φορές σε άλλες χώρες, πριν από μας. Αρκεί να δόσουμε προτεραιότητα στη λύση, όχι στην παραγωγή της λύσης. Ας φέρει ο ΟΤΕ εξοπλισμό DSL απ’ έξω αν δεν μπορεί να τον παράγει η ΙΝΤΡΑΚΟΜ. Ας φέρουν τα Νοσοκομεία software και συμβούλους απ’ έξω αν η (πρώην) INTRASOFT δεν μπορεί, που αποδεδειγμένα δεν μπορεί, να δόσει λύση.
Γιατί δεν γίνεται αυτό: για τρείς λόγους που έχουν σχέση με το σύστημα διακυβέρνησης.
 Πρώτον: ο Πασοκικός εκσυγχρονισμός θεωρεί ακόμα οτι είναι αναπτυξιακό να ενισχύεις τον Ελληνα παραγωγό τεχνολογικών προϊόντων σε βάρος του Ελληνα χρήστη – industrial policy της 10ετίας του 1970 που εγκαταλείφθηκε σε όλο το δυτικό κόσμο από την πίεση των ραγδαίων αλλαγών μετά το 1980. Σε μερικά στελέχη, αυτό είναι μια καλοπροαίρετη πλάνη.
Δεύτερον: το ΠΑΣΟΚ αντλεί τα στελέχη του από το δημόσιο τομέα (ΔΕΚΟ, ΑΕΙ, Υπουργεία). Οι παραστάσεις που έχουν περί παραγωγικότητας και περί ποιότητας υπηρεσιών έχουν διαμορφωθεί εκεί, μακριά από τον ανταγωνισμό και την εξουσία του χρήστη, που τον χάνεις από πελάτη όταν δυσαρεστηθεί. Ετσι οι στόχοι μπαίνουν χαμηλά, και όλοι ικανοποιούνται απο μετριότατα αποτελέσματα.
Τρίτο, όμως, και πολύ χειρότερο, η πλάνη και η μετριότητα είναι συνυφασμένη με τη διαπλοκή και τη μίζα που στηρίζει το μηχανισμό του ΠΑΣΟΚ σχεδόν είκοσι χρόνια, και που ενισχύει με πολλούς τρόπους την ιδεολογία του κρατισμού και του κορπορατισμού.
Τα τρία αυτά στοιχεία δεν χαρακτηρίζουν συλλήβδην όλο το πολιτικό φάσμα. Αφορούν ειδκότερα στο ΠΑΣΟΚ, και μάλιστα στο εκσυγχρονιστικό τμήμα του. Τα πρώτα δύο αφορούν δυστυχώς και πολλά στελέχη του Συνασπισμού.
2.            Κορπορατισμός και ανταγωνιστικότητα
Οι απολογητές επικαλούνται τα παραδείγματα της Γαλλίας, της Γερμανίας ή της Ιαπωνίας για να δικαιολογήσουν τον κορπορατισμό. Είναι μεγάλη συζήτηση, που θα την κάνω με όποιον θέλει, αλλά η επιχειρηματολογία δε στέκει. Επιγραμματικά:
·       Οι επιτυχίες εκείνων ανάγονται σε άλλη εποχή, με πιο αργή τεχνολογική πρόοδο και πιο κλειστές αγορές.
·       Οι πρακτικές εκείνες έχουν εν πολλοίς εγακαταλειφθεί (Γερμανία) ή έχουν οδηγήσει σήμερα σε αδιέξοδο (Ιαπωνία).
·       Οι προϋποθέσεις του πετυχημένου κορπορατισμού περιλαμβάνουν μια εργασιακή και κονωνική πειθαρχία που δεν υπάρχουν στην Ελλάδα, και που κανείς  δε θέλει να αναπτύξουμε.
·       Οι οικονομίες τους είχαν και άλλα ισχυρά και μοναδικά πλεονεκτήματα που στήριζαν την ανταγωνιστικότητα των ηγετικών εταιρών (Μittelstand, γαλλική δημόσια διοίκηση)
·       Εταιρίες σαν τη Siemens, τη Mitsubishi και τη Renault στράφηκαν από νωρίς στη διεθνή αγορά και επιδίωξαν να γίνουν διεθνείς ηγέτες στον κλάδο τους με βάση την ποιότητα τους. Εταιρίες σαν την ΑΚΤΩΡ και την ΙΝΤΡΑΚΟΜ δεν έχουν τέτοια δυναμική. Ενώ αντίθετα, τέτοια δυναμική έχουν άλλοι κλάδοι της ελληνικής οικονομίας, που δεν ζουν από το κράτος.
3.            Η ασυδοσία των εργολάβων
Οι υπερβάσεις κόστους και χρόνου και η απόκλιση από τις προδιαγραφές είναι ο κανόνας στα δημόσια έργα, και ο κύριος τροπος που αποκομίζουν κέρδη οι εργολάβοι (δηλαδή και οι πάσης φύσεως προμηθευτές εξοπλισμού, ολοκληρωμένων λύσεων πληροφορικής κτλ). Τίποτα σχεδόν δεν έγινε, από κανένα υπουργό του ΠΑΣΟΚ, για να αλλάξει αυτό. Και δεν είναι τόσο δύσκολο να αλλάξει. Θυμίζω τις συμβάσεις για το Μετρό και το Αεροδρόμιο, όπου τα φαινόμενα αυτά ήταν πολύ περιορισμένα, γιατί η αρχική φιλοσοφία της σύμβασης δεν σχεδιάστηκε από τους επιτελείς του Λαλιώτη και της Βάσως. Είναι τόσο γενική η αδράνεια των υπουργών γύρω από το πρόβλημα, ώστε μόνο σε σαφή πολιτική επιλογή μπορεί να αποδοθεί. Στην καλή περίπτωση, το πρόβλημα θεωρείται άλυτο (= ανικανότητα). Στην κακή, είναι μια κυνική συναλλαγή.
4.            Η επέκταση στην ανατολική Ευρώπη
Είναι ευκαιρία για την Ελλάδα η ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων με την ανατολική Ευρώπη. Αλλά είναι λάθος οι μεγάλες προσδοκίες και η τόσο ψηλή προτεραίοτητα που δίνεται στο στόχο αυτό. Η επέκταση του ΟΤΕ , της Εθνικής Τράπεζας και της ΙΝΤΡΑΚΟΜ δημιουργούν μια πλασματική εικόνα διεθνοποίησης και ανταγωνιστικότητας, ενώ στηρίζονται σε παρόμοιους μηχανισμούς προνομιακών σχέσεων όπως στην Ελλάδα, ή σε ένα παροδικό κενό ανταγωνισμού.
Δυστυχώς ένας οργανισμός που είναι από το γονίδιο του μη ανταγωνιστικός δεν θα γίνει ανταγωνιστικός επειδή μεγάλωσε. Κάθε άλλο. Ετσι για πολλούς, η ευκαιρία των Βαλκανίων λειτουργεί αποπροσανατολιστικά. 
 Αντίθετα, πολλές επιχειρήσεις που αναπτύχθηκαν εξ αρχής σε ανταγωνιστικό περιβάλλον μπορούν να κερδίσουν μακροπρόθεσμα από την ευκαιρία αυτή (π.χ.Chipita, Alumil, Χαρτοποιϊα Θράκης). Οι δραστηριότητες στην αν. Ευρώπη προσθέτουν οικονομίες κλίμακας. Αλλά για αυτές η αγορά της ανατολικής Ευρώπης είναι ένας από τους πολλούς στόχους, όπως είναι και η ΕΕ ή η Αίγυπτος. Το γενικό ζητούμενο της ανταγωνιστικότητας είναι πιο σημαντικό από την ειδική περιφερειακή ευκαιρία.
5.            Η Ελλάδα χάνει σε ανταγωνιστικότητα
Οι διάφοροι δείκτες ανταγωνιστικότητας δίνουν μεικτή εικόνα για την πορεία της Ελλάδας, αλλά σε γενικές γραμμές έδειχναν μια βελτίωση από το 1995 ως το 2000, και μια επιδείνωση έκτοτε. Πρόσφατα κρούει κώδωνα κινδύνου ο Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδας και πολλοί άλλοι. Ποιά είναι η δυναμική;
Την ανταγωνιστικότητα την έχουν ενισχύσει σημαντικά ορισμένοι μακροοικονομικοί παράγοντες, όπως τα χαμηλά επιτόκια και ο χαμηλός πληθωρισμός, που οφείλονται στην ένταξη μας στην ζώνη του Ευρώ, και στις αλλαγές πολιτικής που έγιναν για να πετύχουμε αυτό το στόχο. Επίσης, η μαζική εισροή μεταναστών τα τελευταία δέκα χρόνια. Την δε μεγέθυνση του ΑΕΠ, που δεν υποδηλώνει πάντα ανταγωνιστικότητα, την ενισχύει επίσης το fiscal stimulus του ΚΠΣ και των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι παράγοντες αυτοί είτε αποτελούν πλέον κεκτημένο, είτε έχουν ημερομηνία λήξης.
Αντίθετα, στο μικροοικονομικό επίπεδο, τα πράγματα επιδεινώνονται σταθερά. Οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που δημιουργεί η διαπλοκή εντείνονται αντί να μειώνονται. Και όσο, λόγω του ΚΠΣ, το δημόσιο εξακολουθεί να καθορίζει σε πολλούς κλάδους τους νικητές και τους ηττημένους (πληροφορική, εξοπλισμός τηλεπικονωνωνιών, κατασκευαστές, οικοδομικά υλικά, ηλεκτρολογικά, εργολαβίες ΥΠΕΘΑ κ.α.) τόσο η νοοτροπία των επιχειρήσεων στρεβλώνεται: στον ιδιώτη πελάτη κερδίζεις όταν παραδώσεις το έργο στην ώρα του, εντός προδιαγραφών, και χωρίς υπερβάσεις κόστους. Στο δημόσιο, κερδίζεις αν κάνεις ακριβώς το αντίθετο.
Αποτέλεσμα: όσες επιχειρήσεις ζουν από έργα και προμήθειες του δημοσίου δεν μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς. Οι κατασκευαστικές εταιρίες που άλλοτε δέσποζαν στη Μέση Ανατολή τώρα έχουν περιχαρακωθεί στο εσωτερικό. Η ΙΝΤΡΑΚΟΜ, που έχει ενισχυθεί με εκατοντάδες δισεκατομμύρια από τον ΟΤΕ και το δημόσιο, που έχει προσλάβει χιλιάδες επιστήμονες με καλές σπουδές, που ξοδεύει σεβαστά ποσά σε «Ερευνα και Ανάπτυξη» δεν έχει καταφέρει να καταξιωθεί ως αξιόπιστος προμηθευτής  στις δυτικές αγορές με ένα έστω εξάρτημα ή λογισμικό που να είναι διεθνώς ανταγωνιστικό (οι μικροδουλίτσες δεν μετράν για τέτοια μεγέθη). Σαν τον Ολυμπιακό, που είναι πάντα πρώτος στην Ελλάδα και πάτος στην Ευρώπη, οι προστατευμένοι προμηθευτές και εργολάβοι δεν μπορούν να γίνουν ανταγωνιστικοί σε πεδία όπου δεν τους παραχωρούνται προνόμια. Και ίσως δεν ενδιαφέρονται. Τα περιθώρια κέρδους σε βάρος του Ελληνα φορολογούμενου δεν μπορούν να τα βρουν αλλού.
Στους υπόλοιπους κλάδους η καθυστέρηση των υποδομών (ακόμα διπλής κατεύθυνσης η Εθνική Οδός Κόρινθος – Πάτρα), η γραφειοκρατία που όλο περιορίζεται και όλο ξεπροβάλλει από αλλού (τώρα θέλουμε και ενημερότητα ΙΚΑ για να αγοράσουμε οικόπεδο!), οι νέοι περιορισμοί (απαγορεύτηκαν οι υπερωρίες – από την εποχή του νόμου Γιαννίτση όλες οι επιχειρήσεις λογισμικού στην Ελλάδα λειτουργούν παράνομα) και η διαφθορά κάνουν το έργο των επιχειρήσεων πολύ δύσκολο.
6.            Η προβλέψιμη έκτακτη φορολόγηση
Οσο καθαρά και τακτοποιημένα βιβλία και αν έχει, μια εμπορική επιχείρηση θα υποχρεωθεί κατά κανόνα να πληρώσει περίπου 1% του τζίρου της εκ των υστέρων, για φορολογικές διαφορές και πρόστιμα. Εκτός αν έχει ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τον έφορο. Η επιβάρυνση αυτή ισοδυναμεί με αύξηση του φορολογικού συντελεστή επί των κερδών από 35% σε 45% και βάλε.
7.            Ο φόβος των ξένων και των ιδιωτών
Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν η κινητή τηλεφωνία είχε φτάσει εδώ επί εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ, και χειριζόταν την ανάθεση ο Χριστοδουλάκης και ο Βερελής. Θα είχαμε δύο ανάδοχες κοινοπραξίες, την πρώτη υπό τον έλεγχο του ΟΤΕ και την άλλη υπό την την Εθνική Τράπεζα, με ξένους συνεταίρους τέταρτης κατηγορίας, και με επίπεδο υπηρεσιών εφάμιλλο του ΟΤΕ και της Εθνικής. Η απόφαση της ΝΔ να δόσει τις άδειες σε μεγάλους ξένους παίκτες θα εθεωρείτο πολύ τολμηρή αφού «η Ελληνική κοινωνία δεν αντέχει σε σοκ» (διάβαζε: θα αντιδράσει ο ΟΤΕ). Χάσαμε λοιπόν που ήρθε ηVodafone στην Ελλάδα; Θα ήταν τόσο καλός ο Cosmote (που είναι εξαίρεση για δημόσια επιχείρηση), αν δεν ήταν αναγκασμένος να ανταγωνιστεί με ισχυρούς ξένους ιδιώτες;
Αφού καταφέραμε στην κινητή τηλεφωνία να έχουμε ισάξια υποδομή και υπηρεσίες με τους Αγγλους και τους Γερμανούς (και καλύτερες από τους Γάλλους, όπου κυριαρχεί η France Telecom!), είναι ανεύθυνο και ηττοπαθές να δεχόμαστε την υστέρηση σε τόσα άλλα: σταθερή τηλεφωνία, λιμάνια και τρένα, ύδρευση, μετρό Θεσσαλονίκης, πληροφορική του δημοσίου.
Προσωπικά ο καθένας μας μπορεί να βολεύεται με κάτι χειρότερο, γιατί είμαστε σε μια ηλικία όπου το επάγγελμα μας έχει παγιωθεί, η νέα τεχνολογία μας αφήνει λίγο αδιάφορους, και κάθε μικρή βελτίωση στις υποδομές μας κάνει εντύπωση μετά από δεκαετίες ταλαιπωρίας. Αλλά για τις επιχειρήσεις, που ανταγωνίζονται τους ξένους με τις καλές υποδομές, και για τα παιδιά μας, που θελουν να είναι ισότιμοι πολιτες του νέου κόσμου της πληροφορίας και της παγκόσμιας αγοράς, αυτή η υστέρηση είναι καταδίκη.
Κάθε μήνα έχουμε και νέες αποδείξεις οτι για το ΠΑΣΟΚ οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία έχουν τελειώσει. Πρόσφατα ο Χριστοδουλάκης δήλωσε οτι ποτέ δεν θα δοθεί το μάνατζμεντ των ΔΕΚΟ, ούτε ο μετοχικός έλεγχος, σε ιδιώτες. Μέχρι τώρα, μερικοί εκσυγχρονιστές ψιθύριζαν οτι οι «μετοχοποιήσεις» ήταν ένα πρώτο βήμα για την ιδιωτικοποίηση των ΔΕΚΟ. Τώρα μαθαίνουμε από τον πιο εκσυγχρονιστή οτι ως εδώ ήταν η μεταρρύθμιση. Είναι λοιπόν ικανοποιημένοι από την κατάσταση; Μήπως ο ΟΤΕ έφτασε τη  British Telecom και δεν το έχω καταλάβει; Μήπως ο ταχυδρόμος άρχισε να φέρνει τις επιστολές την εβδομάδα που ταχυδρομήθηκαν; Μήπως μετρήσαμε την συμβολή του ΟΣΕ στην ανταγωνιστκότητα και τη βρήκαμε θετική; Η μήπως θυμηθήκαμε πάλι τους «στρατηγικούς κλάδους» που πρέπει να περιφρουρηθούν για να μην μας υπονομεύσουν οι ξένοι;
Δεν υπάρχει οικονομική ή επιχειρηματική λογική σε όλα αυτά. Είναι ένας συμβιβασμός με τη μετριότητα, και παράλληλα μια πολιτική επιλογή για ένα μέτωπο προμηθευτών, συνδικαλιστών και πολιτικού προσωπικού που πρέπει παση θυσία να μείνει αρραγές για να διατηρηθεί η εξουσία.
8.            Η ασυλία των δημοσίων οργανισμών
Η αξιολόγηση του έργου των οργανισμών, ίδιως η απλή μέτρηση, είναι από τα πιο εύκολα μέτρα που μπορεί να λάβει μια μεταρρυθμιστική κυβέρνηση – εύκολο από τεχνική και δημοσιονομική άποψη. Πολιτικά όμως πολυ δύσκολο, αν τα τα στελέχη αυτών των οργανισμών είναι ένας από τους πυλώνες της εξουσίας.
Σήμερα λοιπόν, εν έτει 2003, στα ΑΕΙ συζητάν ακόμα όχι για το πώς πρέπει να γίνεται αξιολόγηση των πανεπιστημαικών τμημάτων, αλλά άν πρέπει. Τα δε Νοσοκομεία αντιδρούν με βδελυγμία στην απλή κοστολόγηση, πόσο μάλλον στην τεχνική της σύνδεσης των δαπανών με το του casemix που εφαρμόζεται σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο, από την συγκεντρωτική Γαλλία μέχρι τη (θου κύριε φυλακή τω στοματί μου) ασύδοτη Ιρλανδία.
Αλλά η αξιόπιστη μέτρηση δεν είναι το φόρτε του εκσυγχρονισμού. Ακόμα είναι στη θέση του ο Γενικός Γραμματέας της ΕΣΥΕ κ. Κραβαρίτης, που πέρυσι κατηγορήθηκε εκ των εσω, και περίπου παραδέχτηκε, ότι μαγείρεψε τα στοιχεία της απασχόλησης.
9 α.            Τα ημι-δυτικά media
Τα ΜΜΕ μας έχουν αναπτυχθεί κατά τον ένα άξονα όπως στη δύση: προβάλλουνcelebrities, πλούτο, reality shows. Είναι σύμπτωμα της ανόδου των εισοδημάτων και του απογαλακτισμού από τις παραδοσιακές αξίες της οικογένειας και του χωριού. Αλλά παραμένει τελείως ατροφικός ο άλλος άξονας των δυτικών ΜΜΕ: η ανεξάρτητη και σοβαρή δημοσιογραφία, που στηρίζει τη νομιμότητα και το ήθος του καπιταλισμού, και ελέγχει την οικονομική και την πολιτική εξουσία. Εχουμε το ύφος, αλλά όχι το ήθος, τον πλούτο χωρίς τον ανταγωνισμό.
9 β.            Η μεροληψία των opinion leaders
Αυτή η ελιτ ελαστικών αρχών μαζί με τα ελεγχόμενα ΜΜΕ επιφέρουν μια ιδιαίτερη στρέβλωση στην ατζέντα του δημόσιου διαλόγου. Ολισθήματα που θα ξεσήκωναν μεγάλη κατακραυγή αν τα διέπραττε η ΝΔ περνάν στα ψιλά για το ΠΑΣΟΚ.
Μικρό παράδειγμα: στις δημοτικές εκλογές οι εθνικές ομάδες άρσης βαρών και ρυθμικής γυμναστικής επισκέφτηκαν τους υποψήφιους του ΠΑΣΟΚ στη Νίκαια και την Πάτρα αντίστοιχα, και εκφάσανε την υποστήριξή τους! Οχι ένας ή δύο αθλητές ιδιωτικά, αλλά όλη η ομάδα με επικεφαλής τον προπονητή. Τσαουσεσκικό, τριτοκοσμικό ή όχι; Πόσο κατακρίθηκε; Τι θα γινόταν αν αυτό συνέβαινε επί ΝΔ;
Μεσαίο παράδειγμα: πόσο συζητήθηκε στα ΜΜΕ η περίπτωση του ακροδεξιού Ψωμιάδη της ΝΔ, και πόσο η ακόμα πιο ακραία περίπτωση του Βουνάτσου του ΠΑΣΟΚ;
Μεγάλο παράδειγμα: η χειραγώγηση του Χρηματιστηρίου από τους δημόσιους οργανισμούς και τις τράπεζες πριν τις εκλογές του 2000, γεγονός πασίγνωστο στους χρηματιστές. Χάθηκαν πολλά δισεκατομμύρια από το δημόσιο και από μικροεπενδυτές για να εξυπηρετηθούν οι εκλογικοί στόχοι. Μόνο ο Εβερτ, με τη γνωστή προχειρότητα, προσπάθησε να δημιουργήσει ζήτημα, και η υπόθεση κουκουλώθηκε. Η ΝΔ ως κόμμα ούτε τόλμησε να το αγγίξει, γιατί οι ποινικές ευθύνες είναι τόσο μεγάλες που θα έπρεπε να δόσει μάχη μέχρι τέλους, με όλο το μηχανισμό του κράτους και της διαπλοκής εναντίον της. Αλλά οι opinion leaders του κορπορατισμού, κατά βάθος πεπεισμένοι για την ανηθικότητα του καπιταλισμού, ουδόλως ενοχλήθηκαν – «παντού γίνονται αυτά, δεν βλέπεις και την Enron;» (μόνο που εκεί κάποιοι μπήκαν φυλακή, και μια εταιρία κολοσσός διαλύθηκε εξαιτίας του σκανδάλου)
10.            Η απαγόρευση των ΑΕΙ
Ο Κ. Σημίτης έχει την κύρια ευθύνη που δεν αναθεωρήθηκε το Σύνταγμα και σήμερα ακόμα απαγορεύονται τα μη κρατικά ΑΕΙ. Δεν μπορώ να σκεφτώ μεγαλύτερο σκοταδισμό σε μια δημοκρατία από το να απαγορεύεται η πανεπιστημιακή διδασκαλία έξω από τα ασφυκτικά πλαίσια του δημοσίου. Αγανακτούμε όταν κάποιοι καίνε βιβλία, αλλά ευτυχώς κανένας απ΄αυτούς δεν κατάφερε ακόμα να απαγορεύσει τη κυκλοφορία τους. Αντίθετα, το κρατικιστικό κατεστημένο απαγορεύει την ίδρυση Ανώτατων Σχολών, μια πραγματική και όχι συμβολική στέρηση δικαιώματος, και όμως πολλοί απο μας το θεωρούν φυσικό ή ασήμαντο. Ετσι η πανεπιστημιακή διδασκαλία εξομοιώνεται με τη χορήγηση μεθαδόνης: είναι οι μόνες δραστηριότητες που μπορώ να σκεφτώ που επιτρέπονται σε κρατικούς λειτουργούς και όχι σε ιδιώτες.
Εδώ δεν ισχύει καμμία από τις συνήθεις δικαιολογίες που δεν έγινε η αναθεώρηση (δημοσιονομικό κόστος, πολιτικό κόστος, αδράνεια της γραφειοκρατίας): η μόνη εξήγηση είναι ο πατερναλισμός της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ, που θεωρεί οτι ξέρει καλύτερα από εμάς τους πληβείους πώς πρέπει να σπουδάσουν τα παιδιά.. Και είναι ξεφτίλα η παθητική απολογία του τύπου «ε, δεν πειράζει και πολύ, αφού δεν θα μπορούσαν να γίνουν πολλές σχολές με ιδιωτική χρηματοδότηση» — ή, όπως το διατύπωσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος «οταν βρεθεί ο μεγάλος χορηγός θα το επανεξετάσουμε» (αυτός ο άνθρωπος είναι υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών). Είναι ξεφτίλα για πολλούς λόγους, και σημειώνω μόνο έναν: σήμερα οι κοινωνίες πάνε μπροστά όταν αφήνουν τους ιδιώτες να δημιουργήσουν αυτά που δεν μπορεί να φανταστεί ο κάθε κυριος Βενιζέλος ή Σημίτης. Οποιος δεν ενστερνίζεται αυτή την απλή αλήθεια δεν μπορεί να λέγεται εκσυγχρονιστής. Είναι κολλημένος στην ξεπερασμένη νοοτροπία του social engineering. Και δυστυχώς αυτή είναι η κυρίαρχη τάση στην κυβέρνηση.
Και μια εύθυμη(;) νότα: ο Πέτρος Ευθυμίου (γέννημα θρέμμα του εκσυγχρονιστικού ΔΟΛ),  δηλώνει πως και το Χάρβαρντ δημόσιο είναι, αφού δεν είναι κερδοσκοπικό!
11.            Η υποκρισία για τη δημόσια παιδεία
Οταν προτιμάμε το ιδιωτικό αλλά παινεύουμε το δημόσιο για να μη χαλάσουμε το σοσιαλδημοκρατικό προφίλ, μεταρρυθμίζουμε άλλα αντ άλλων.
Ολοι οι Υπουργοί Παιδείας του ΠΑΣΟΚ στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία. Αν τα παιδιά είναι καλοί μαθητές, θα επιδιώξουν μετά να τα στείλουν για σπουδές στο Λονδίνο ή τη Βοστώνη. Ο Γιώργος Παπανδρέου, όντας Υπουργός, είχε το παιδί του στοSt. Catherines, που δεν ανήκει καν στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και όπου απαγορεύεται να πάει το κοινό ελληνόπουλο. Το Κολλέγιο Αθηνών έχει ένα αριθμό θέσεων κάθε χρόνο διαθέσιμο για τα ρουσφέτια των υπουργών («policy cases»).
Αυτά θα ήταν αποδεκτά, αν η πολιτική που εφαρμόζουν ως Υπουργοί δεν ερχόταν σε τόσο κραυγαλέα αντίθεση με τις ιδιωτικές τους επιλογές. Αυτό που κάνει τα ιδιωτικά και τα ξένα σχολεία προτιμητέα είναι οτι διαφέρουν από το δημόσιο λύκειο: αν έχουν καλύτερους καθηγητές προφανώς αυτό οφείλεται στις διαφορετικές εργασιακές σχέσεις. Αν προετοιμάζουν καλύτερα για το ξένο Πανεπιστήμιο ή εξοικειώνουν με την τεχνολογία ή καλλιεργούν τα καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα, είναι γιατί έχουν ενμέρει διαφορετικό πρόγραμμα. Αντί λοιπόν να ενισχύσουν τη διαφορετικότητα του ιδιωτικού, και αντί να μπολιάσουν και το δημόσιο σύστημα με ψήγματα πλουραλισμού, επιμένουν στον κεντρικό σχεδιασμό και στον ασφυκτικό έλεγχο και επί των ιδιωτικών. Γι αυτό τα καλά σχολεία είναι συνήθως αυτά που οχυρώνονται πίσω από μια σχέση με ξένα συστήματα για να έχουν κάποιους βαθμούς ελευθερίας. Και φυσικά οι Υπουργοί, για τα δικά τους παιδιά, αυτά θα προτιμήσουν.
Υπάρχει εδώ ένα βαθύτερο και ευρύτερο ζήτημα. Η φτωχή Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ιδιωτικών δαπανών για παιδεία και υγεία από όλες (σχεδόν;) τις Ευρωπαϊκές χώρες. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος από αυτά τα χρήματα πάει χαμένο σε μη αποδοτικές χρήσεις: φροντιστήρια, έξοδα διαβίωσης στο εξωτερικό, φακελάκι στο ΕΣΥ, πολλαπλές άχρηστες εργαστηριακές εξετάσεις. Αντί να αναγνωρίσουν τη σημασία των ιδιωτικών δαπανών και να ενισχύσουν την ποιοτική ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, επιμένουν σε  πολιτικές που εδραιώνουν μια παρασιτική σχέση με το δημόσιο.
12.            25οι  στους 25; 
Πόσοι πιστεύουμε οτι το 2010 θα είμαστε μπροστά από τα νέα μέλη της ΕΕ σε ανταγωνιστικότητα, σε εισόδημα, σε ποιότητα υπηρεσιών και σε παιδεία; Νομίζω οτι όλοι βλέπουμε το συγκριτικό δυναμισμό  των νέων μελών, και ξέρουμε οτι αν συνεχίσουμε έτσι θα είμαστε στην καλύτερη περίπτωση 22οι  στους 25 (ή στους 27). Αρκετά νέα μέλη της ΕΕ θα μας ξεπεράσουν μέσα σε πέντε χρόνια. Ηδη η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Σλοβενία και η Κύπρος ίσως είναι μπροστά. Μας νοιάζει αυτό; Θα έπρεπε – όχι από κάποια εθνική περηφάνεια, αλλά επειδή η πορεία των άλλων δείχνει τι μπορούμε να πετύχουμε και εμείς, που στο κάτω κάτω ευτυχήσαμε να είμαστε στη σωστή όχθη της ιστορίας τα τελευταία πενήντα χρόνια.
Αυτό που με στεναχωρεί περισσότερο προσωπικά είναι να βλέπω φίλους που αποδέχονται τη φιλοσοφία του «αυτή είναι η Ελλάδα, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα καλύτερο». Και φυσικά αυτοί που πάσχουν περισσότερο σε μια καθυστερημένη και περιθωριακή χώρα είναι οι φτωχότεροι.
13.            Η επιθετική διαφθορά
Δεν υπάρχουν στατιστικά δεδομένα για τη διαφθορά. Αλλά όσοι συναλλάσσονται με το δημόσιο συμφωνούν οτι η κατάσταση χειροτερεύει με τα χρόνια. Η μίζα στις επιδοτήσεις έχει ανέβει από το 2 ή 3% στο τουλάχιστο 5% και συχνά 10%. Το σύστημα λειτουργεί όλο και πιο ανοιχτά. Οι εργολάβοι καταθέτουν ποσά απ ευθείας στο τραπεζικό λογαριασμό του υπαλλήλου της πολεδοδομίας. Τα γραφεία συμβούλων που διοχετεύουν τις μίζες είναι μια καλά εδραιωμένη και γνωστή σε όλους βιομηχανία. Οταν ο ενδιαφερόμενος προμηθευτής δεν μπεί στο νόημα, υπάρχει πάντα κάποιος σύμβουλος του Προέδρου του Οργανισμού να του εξηγήσει ξεκάθαρα το ζητούμενο («θα πάνε στο κόμμα»). Κυνικά μπορεί να πει κάποιος οτι καλύτερα έτσι, αφού ο καθένας μπορεί να κάνει τη δουλειά του — είναι πιο εύκολο στον αδαή να βρεί τον τρόπο, όταν το σύστημα είναι σχεδόν θεσμοθετημένο. Αλλά αν για μια πολεοδομική άδεια ισχύει αυτό (με όλες τις επιπτωσεις στο περιβάλλον), στα μεγάλα έργα και προμήθειες δεν υπάρχει καμμία ισότητα ευκαιριών για λάδωμα.
Εκεί οι σχέσεις διαπλοκής είναι σύνθετες, μακροχρόνιες και στρατηγικές. Εκεί το παράνομο χρήμα δημιουργεί μια αλληλεξάρτηση. Ο ιδιώτης πετυχαίνει μια μόνιμη προνομιακή μεταχείριση, και το κόμμα αγοράζει την εύνοια των ΜΜΕ, την επαγγελματική εξασφάλιση στελεχών και τη δυνατότητα να κάνει ακριβούς εκλογικούς αγώνες.  Αυτό στρεβλώνει μόνιμα τη δημοκρατία, αφού αναπαράγει το ένα φυσικό κόμμα εξουσίας, με την αντιπολίτευση σταθερά σε μειονεκτική θέση.
Χρόνια έχουμε να ακούσουμε από την κυβέρνηση κάτι για τη διαφθορά στο κεντρικό κράτος και στις ΔΕΚΟ. Γιατί; Στον γενικά ανερμάτιστο λόγο της ΝΔ, αυτό είναι ένα από τα λίγα σταθερά μοτίβα. Η απάντηση της κυβέρνησης ποιά είναι; Ο Σημίτης, που οι περισσότεροι τον θεωρούμε ατομικά έντιμο, γιατί δεν τολμά ούτε να θίξει το θέμα;
14.            Σημίτης και συμβιβασμοί
Ακούω φίλους να λένε συχνά: «ο Σημίτης έχει μεταρρυθμιστικό όραμα, αλλά δε μπορεί να ανατρέψει όλες τις ισορροπίες μέσα στο ΠΑΣΟΚ, γι’ αυτό συμβιβάζεται στα μικρά για να πετύχει τα μείζονα». Ωραία λοιπόν ποιός είναι ο μείζων στόχος της τρέχουσας τετραετίας, αφού για χάρη του θυσιάζονται: η ανταγωνιστικότητα, η ευελιξία στην αγορά εργασίας, οι ιδιωτικοποιήσεις, το ασφαλιστικό, η παιδεία, η εξυγίανση των δημοσίων έργων, ο πολεδομικός σχεδιασμός. Ποιός; Εκτός από τα Ελληνοτουρκικά, ποιά είναι μία μεγάλη διαρθρωτική αλλαγή που προχωράει με συνέπεια αυτή την τετραετία;
15.            Ο μπαμπούλας της ακροδεξιάς
Δεν περιλαμβάνω στα μεγάλα προβλήματα του κόμματος της ΝΔ την ύπαρξη δυνάμεων ακροδεξιών/ εθνικιστικών/ εκκλησιαστικών. Παρόμοιες υπάρχουν σε πολλές χώρες κοντά ή μέσα στο κόμμα εξουσίας, χωρίς να ακυρώνουν ούτε την ανοιχτή κοινωνία, ουτε την αγορά και την ανάπτυξη, ούτε το κοινωνικό κράτος. Είναι επικίνδυνες πιο πολύ μέσω της κοινωνίας των πολιτών, παρά μέσω της κρατικής εξουσίας. Και θα παραμείνουν στο περιθώριο μόνο μέσα από πολιτικές ανοιχτής κοινωνίας, δηλαδή φιλελεύθερες. Αντίθετα, θα γιγαντωθούν κάποτε, αν ο αντίπαλος τους παραμένει ένα συμπαγές συντεχνιακό κλειστό σύστημα, με κυρίαρχη ιδεολογία το social engineering, δηλαδή σε ελεύθερη μετάφραση το κράτος πατερούλη.
 16.            Κρατισμός παροχών και κορπορατισμός
Η ΝΔ απέχει πολύ από του να είναι ένα φιλελεύθερο κόμμα αρχών. Εχει ισχυρά αντανακλαστικά ενός κρατισμού παροχών, που όμως διαφέρει ποιοτικά από τον κορπορατισμό. Σε σχέση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους οργανισμούς, και την παιδεία η ΝΔ παρουσιάζεται σαφώς πιο φιλελεύθερη από το ΠΑΣΟΚ. Αναφέρεται όμως πολύ σε παροχές και ελαφρύνσεις για λαϊκά στρώματα, με τρόπο ίσως ανεύθυνο. Ευτυχώς η πειθαρχία της ΟΝΕ δεν αφήνει πολλά περιθώρια για δημοσιονομική χαλάρωση.
17.            Το πρόγραμμα της ΝΔ
Το κείμενο αυτό είχε σχεδόν τελειώσει όταν είδα στην Καθημερινή της 5 Ιαν. 03 μια περίληψη κυβερνητικού προγράμματος της ΝΔ. Ενισχύει την ανάλυση μου. Εχει σαφώς φιλελεύθερες τοποθετήσεις σε κρισιμα ζητήματα, αλλά και παροχολογία, κυρίως προς τους αγρότες. Μοιάζει να θέλει να λύσει το πλέγμα του κορπορατισμού, και να χτίσει  μια αντίπαλη κοινωνική συμμαχία ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, μικρομεσαίων και αγροτών. Φυσικά είναι τεράστια η απόσταση από ένα προγραμματικό κείμενο σε ένα κόμμα με σαφή προσανατολισμό. Οψόμεθα
Σχετικά θέματα
Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

4 Οκτωβρίου 2026

από τον

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).

 Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν

Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.

 Οι διασυνδέσεις των επενδυτών

Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.

Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

 Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων

Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.

Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.

Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil

Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.

Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.

Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.

 Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης

Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.

Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

 Η ενεργειακή διάσταση

Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.

Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.

Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.

skpress.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

3 Οκτωβρίου 2026

από τον

Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα.⁠ Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.

Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.

Η ιστορία

Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.

Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου.⁠ Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.

Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.⁠

Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.

Η δημιουργία της Πινακοθήκης

Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».

Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.

Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».

Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.

Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.

Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».

Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.

Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.

Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.

Ο ζωγράφος

Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.⁠

Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.

tovima.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Ούμαρ Κρέμλεφ: Ο άνθρωπος του Πούτιν που «εισέβαλε» στον αμερικανικό αθλητισμό

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

3 Οκτωβρίου 2026

από τον

Πριν γίνει γνωστός ως Ούμαρ Κρέμλεφ, ο 43χρονος που χρόνια αργότερα θα συνδεόταν ακόμη και με το πολυτελές πάρτι του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στις Μπαχάμες, ήταν γνωστός με το όνομα Ούμαρ Λουτφουλόεφ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2010, το όνομα Κρέμλεφ παρέμενε ουσιαστικά άγνωστο.

Όταν «πάτησε» τα 28 κι έχοντας, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, καταδίκες για εκβιασμό και ξυλοδαρμό, είδε τις φιλοδοξίες του για καριέρα στην πυγμαχία να σβήνουν εξαιτίας της έλλειψης πειθαρχίας και θέλησε να κάνει μια νέα αρχή για να ανεβεί τα σκαλοπάτια της ρωσικής κοινωνίας.

Και για να πετύχει αυτή του την επιδίωξη, δεν θα μπορούσε να διαλέξει καταλληλότερο επώνυμο από το Κρεμλέφ – ουσιαστικά, «ο άνθρωπος του Κρεμλίνου». Όπως και στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, αυτό ήταν ένα όνομα που έμελλε να συνδεθεί με φήμη, πλούτο και αντιπαραθέσεις.
Ο Ρόμπερτ Γκαρσία, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, έθεσε το εύλογο ερώτημα: «Τι πήρε ως αντάλλαγμα; Χρειαζόμαστε απαντήσεις» και το ζευγάρι των νεόνυμφων έσπευσε να απαντήσει: «Η φιλία δεν προϋποθέτει πολιτικά κίνητρα. Η γενναιοδωρία δεν συνοδεύεται αυτομάτως από κάποια ατζέντα. Και μερικές φορές ένα γαμήλιο δώρο είναι απλώς ένα γαμήλιο δώρο», προσφέροντας στη συνέχεια να επιστρέψει τα χρήματα.

Ο 43χρονος μεγάλωσε στο Σερπούχοφ, μια πόλη περίπου 120.000 κατοίκων, 60 μίλια νότια της Μόσχας και 5.729 μίλια ανατολικά του Little Pipe Cay, του νησιού στις Μπαχάμες που νοίκιασε για τον γιο του Αμερικανού προέδρου. Γεννημένος από μητέρα Τατζίκα σε μουσουλμανική οικογένεια, «παντρεύτηκε» αρχή τον ρόλο του αουτσάιντερ.

Στράφηκε από μικρός στην πυγμαχία, όμως έχει παραδεχτεί σε συνέντευξή του ότι σταμάτησε στα 19 του, επειδή δεν διέθετε την απαιτούμενη πειθαρχία. Ακόμη και την ημέρα ενός αγώνα μπορούσε να βρεθεί σε νυχτερινό κέντρο ως τις τέσσερις τα ξημερώματα. Με μεγάλα χέρια και τη σωματική διάπλαση πυγμάχου βαρέων βαρών, ο Κρεμλέφ πέρασε τα επόμενα χρόνια αναζητώντας τον δρόμο που του ταίριαζε. Παρέμεινε, πάντως, στον κόσμο της πυγμαχίας, εργαζόμενος ως διοργανωτής αγώνων.

Σύμφωνα με το ρωσικό ερευνητικό μέσο Proekt, καταδικάστηκε για εκβιασμό το 2004 και για ξυλοδαρμό το 2007, αν και οι ακριβείς συνθήκες των υποθέσεων παραμένουν ασαφείς. Ο ίδιος δεν έχει αρνηθεί τις καταδίκες.

Οι Night Wolves εμφανίστηκαν την περίοδο της Περεστρόικα, της οικονομικής αναδιάρθρωσης της δεκαετίας του 1980, ως μια ομάδα μοτοσικλετιστών και φίλων της ροκ μουσικής. Επικεφαλής τους ήταν ο Αλεξάντερ Ζαλντοστάνοφ, γνωστός ως «Χειρουργός», στενός φίλος του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Μέσα σε αυτόν τον ετερόκλητο κόσμο που ο Κρεμλέφ άρχισε να καλλιεργεί τις σχέσεις που θα τον μετέτρεπαν από πυγμάχο σε ισχυρό παράγοντα της ρωσικής κοινωνίας. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν με τον Αλεξέι Ρουμπέζνι, υποστράτηγο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας (FSO) ψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων, με τον οποίο έγιναν αχώριστοι.

Το 2016, ο Ρουμπέζνι ήταν πλέον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας του Προέδρου και ο Κρεμλέφ είχε αποκτήσει, με αυτό τον τρόπο, πρόσβαση στον Πούτιν. Έκτοτε, η καριέρα του απογειώθηκε.

Ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία και το 2017 ανέλαβε την ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας Πυγμαχίας. Όμως η ορεξη του Κρεμλέφ είχε ανοίξει και δεν χόρταινε. Η Association Internationale de Boxe Amateur (AIBA – Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικής Πυγμαχίας) βρισκόταν τότε σε βαθιά κρίση, αντιμέτωπη με καταγγελίες διαφθοράς που οδήγησαν το 2019 στην αρχική αναστολή της από τους Ολυμπιακούς Αγώνες ως φορέα που είχε την ευθύνη της ολυμπιακής πυγμαχίας.

Ο Κρεμλέφ υποσχέθηκε σαρωτικές μεταρρυθμίσεις και την εξόφληση χρέους που υπολογιζόταν στα 16 εκατ. δολάρια, με στόχο ο οργανισμός να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας. Έτσι, το 2020 κέρδισε με άνεση την ψηφοφορία για την προεδρία, ενώ το γεγονός ότι μιλούσε από ελάχιστα έως καθόλου αγγλικά δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Και όπως έκανε με τον ίδιο του τον εαυτό, και σε αυτή την περίπτωση έκανε το restart με τον ίδιο τρόπο: άλλαξε το όνομα του οργανισμού σε International Boxing Association (IBA).

Ακολούθησε συνεργασία της IBA με την Gazprom, τον ρωσικό κρατικό ενεργειακό κολοσσό, με συνέπεια το χρέος να μηδενιστεί και τα χρηματικά έπαθλα να αυξηθούν. «Γιατί να μην μπορούν οι ερασιτέχνες πυγμάχοι να πληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια και να στηρίζουν τις οικογένειές τους;» είχε δηλώσει τότε ο Κρεμλέφ.

Το 2022, η IBA ήρε περιορισμούς που είχαν επιβληθεί νωρίτερα την ίδια χρονιά και επέτρεψε σε Ρώσους και Λευκορώσους πυγμάχους να αγωνίζονται με τις εθνικές σημαίες και τους ύμνους τους, ενώ απέκλεισε από τις τάξεις της την Ουκρανική Ομοσπονδία Πυγμαχίας. Την επόμενη χρονιά, ωστόσο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ψήφισε – με αφορμή τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία – υπέρ της αφαίρεσης από την IBA της ιδιότητας της παγκόσμιας ομοσπονδίας του αθλήματος.

Ο Κρεμλέφ γίνεται ο «σκιώδης δήμαρχος»

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι πυγμάχοι του Κρεμλέφ που πληρώνονταν καλά. Το 2019, μια εταιρεία του απέκτησε το δικαίωμα να γίνει ο μοναδικός διαχειριστής της εθνικής λοταρίας της Ρωσίας. Σε ένα μοτίβο που θα επαναλαμβανόταν αρκετές φορές, η λοταρία έγινε σύντομα χορηγός της IBA.

Τα επόμενα χρόνια, ο Κρεμλέφ απέκτησε μερίδια σε τρεις από τις μεγαλύτερες στοιχηματικές εταιρείες της Ρωσίας, τις Fonbet, Liga Stavok και Pari. Ρωσικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι οι συμφωνίες αυτές είχαν την υποστήριξη του Αντρέι Κόστιν, του υπό κυρώσεις χρηματοδότη και προέδρου της συνδεδεμένης με το Κρεμλίνο τράπεζας VTB, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί «τραπεζίτης-κουμπαράς του Πούτιν».

Οι εταιρείες αυτές φαίνεται ότι είχαν συνολικά έσοδα περίπου 625 δισ. ρούβλια (5,5 δισ. λίρες) το 2023, ενώ η Liga Stavok αποτελεί πλέον βασικό εταίρο της IBA.

Ο Κρεμλέφ είχε επίσης αποκτήσει σταδιακά τον έλεγχο της Tsupis, μιας εταιρείας πληρωμών που συνδέει τους παίκτες με τις στοιχηματικές εταιρείες και εισπράττει προμήθεια από κάθε ποντάρισμα. Το 2021, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα κατά της απάτης, το οποίο παραχώρησε στην Tsupis μονοπώλιο σε αυτή την εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα. Την ίδια περίοδο, οι φορείς που ρύθμιζαν την αγορά στοιχημάτων πέρασαν επίσης υπό τον έλεγχο του Κρεμλέφ και ενοποιήθηκαν σε έναν κοινό εποπτικό οργανισμό, με αρκετά μέλη του διοικητικού συμβουλίου να προέρχονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, από το δίκτυό του στον χώρο της πυγμαχίας.

Στη γενέτειρά του, το Σερπούχοφ, καθώς εξελισσόταν σε ολιγάρχη, ο Κρεμλέφ απέκτησε το προσωνύμιο «σκιώδης δήμαρχος», έχοντας συγκεντρώσει ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Κάποια από αυτά φέρεται να περιήλθαν στην κατοχή του μετά την αναδιανομή περιουσιακών στοιχείων του φυλακισμένου πρώην δημάρχου Αλεξάντερ Σεστούν.

Πηγές αναφέρουν ότι απέκτησε γεωργικές εκτάσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ένα λιμάνι, ένα εμπορικό κέντρο και ένα ξενοδοχείο, ενώ το 2024, ο Κρεμλέφ φέρεται να επωφελήθηκε και από απαλλοτρίωση. Τον Φεβρουάριο, το Κρεμλίνο κατέσχεσε τη Rolf, τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία αυτοκινήτων της Ρωσίας, από τον Σεργκέι Πετρόφ, τον εξόριστο ιδιοκτήτη της και πρώην βουλευτή της αντιπολίτευσης και μέχρι τον Σεπτέμβριο, η εταιρεία είχε περάσει στον Κρεμλέφ μέσω συμφωνίας ύψους 35 δισ. ρουβλίων.

Σε ανακοίνωσή της, η Rolf παρουσίασε τον Κρεμλέφ ως νέο ιδιοκτήτη της, χαρακτηρίζοντάς τον «στρατηγικό επενδυτή, ο οποίος θα επιτρέψει στην εταιρεία να διατηρήσει τη μοναδική εταιρική κουλτούρα της και να διευρύνει το φάσμα των δραστηριοτήτων της, με έμφαση στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και την προσέλκυση νέων συνεργατών και πελατών».

Ένας από αυτούς τους νέους συνεργάτες, σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιεύματα του Proekt, ήταν η IBA.

Η πίστη στον Πούτιν

Έχοντας συγκεντρώσει προσωπική περιουσία που υπολογίζεται έως και σε 300 εκατ. λίρες και αναλαμβάνοντας παράλληλα και άλλα αξιώματα – μεταξύ αυτών την προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ταβλιού – ο Κρεμλέφ δεν έκρυβε ποτέ τις πολιτικές του συμπάθειες.

«Χάρη σε έναν άνθρωπο, σήμερα υπάρχουν πραγματικά κάθε είδους ευκαιρίες να κερδίσεις χρήματα και να επιδιώξεις περισσότερα», είχε δηλώσει σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξη το 2024, την οποία εντόπισε ο Guardian. «Αυτός ο άνθρωπος, φυσικά, είναι ο πρόεδρός μας, Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν».

Λίγους μήνες αργότερα, η Ουκρανία του επέβαλε κυρώσεις, χωρίς να βρίσκεται, ωστόσο, υπό κυρώσεις από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τον Απρίλιο, ο Πούτιν απένειμε στον Κρεμλέφ το Παράσημο της Φιλίας, ενώ λίγες ημέρες πριν από τον γάμο του Τραμπ Τζούνιορ, ο Κρεμλέφ συνόδευσε τον Ρώσο πρόεδρο σε επίσκεψη στην Κίνα, επιμένοντας πάντως ότι δεν βρισκόταν εκεί με επίσημη ιδιότητα.

Τα οφέλη για την οικογένειά του

Όπως συμβαίνει συχνά με τις οικογένειες ισχυρών και εύπορων πατριαρχών, και οι συγγενείς του Κρεμλέφ φαίνεται ότι επωφελήθηκαν από την άνοδό του. Το 2024, η ρωσική Novaya Gazeta ανέφερε ότι είχε παραχωρήσει στην τότε 21χρονη σύζυγό του, Αναστάσια Λεστσίνσκαγια, ένα κουρείο και ένα καφέ στο Σερπούχοφ, καθώς και πολυτελή αυτοκίνητα. Μάλιστα, αψηφώντας πλήρως τους νόμους, οι Porsche, Lamborghini και Aston Martin που φέρεται να της ανήκαν έχουν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, συγκεντρώσει περίπου 50 κλήσεις από την τροχαία της περιφέρειας της Μόσχας.

Η Λεστσίνσκαγια ήταν γνωστή δημιουργός στο TikTok και το ένα από τα δύο μέλη του διδύμου «twinsrussian».

Ωστόσο, η δίδυμη αδελφή της είναι εκείνη που έχει προσελκύσει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η Εκατερίνα Λεστσίνσκαγια διευθύνει τη φιλοπουτινική οργάνωση Healthy Fatherland, ένα αθλητικό και πατριωτικό κίνημα στο οποίο το Κίεβο έχει επιβάλει κυρώσεις για τον φερόμενο ρόλο του στην απαγωγή, την απέλαση και την αναγκαστική μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία. Η ίδια έχει επίσης συναντηθεί επανειλημμένα με τον Ρώσο πρόεδρο.

Και φαίνεται πως αυτή ακριβώς η σύνδεση του Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ ήταν που ώθησε τη Μελάνια Τραμπ – η οποία έχει μεσολαβήσει σε συμφωνίες με Ρώσους αξιωματούχους για την επιστροφή Ουκρανών παιδιών – να πάρει αποστάσεις από τον γάμο του θετού γιου της, με εκπρόσωπό της να δηλώνει: «Η κυρία Τραμπ δεν έχει και δεν είχε ποτέ καμία σχέση με τον κ. Κρεμλέφ».

Ασαφής ο τρόπος σύνδεσης του Τραμπ Τζούνιορ με τον Κρεμλέφ
Ο Τραμπ Τζούνιορ, όμως, έχει. Το πώς ακριβώς ο γιος του Αμερικανού προέδρου μπήκε στον κύκλο του Κρεμλέφ παραμένει ασαφές. Εκπρόσωπος του γιου του Αμερικανού προέδρου δήλωσε ότι οι δύο άνδρες, αμφότεροι λάτρεις του κυνηγιού, γνωρίστηκαν μέσω κοινού φίλου και «δέθηκαν χάρη στην αγάπη τους για την πυγμαχία και τις δραστηριότητες στη φύση».

Επιπλέον, ο Τραμπ Τζούνιορ είχε επαφή με την πυγμαχία από μικρή ηλικία, λόγω της δραστηριότητας του πατέρα του ως διοργανωτή αγώνων. Στα δέκα του χρόνια είχε παρακολουθήσει από κοντά τον Μάικ Τάισον να διαλύει τον Μάικλ Σπινκς μέσα σε μόλις 91 δευτερόλεπτα στο Trump Plaza Hotel του Ατλάντικ Σίτι.

Ο κοινός φίλος μέσω του οποίου γνωρίστηκαν δεν έχει κατονομαστεί, ωστόσο αμφότεροι διατηρούν στενές σχέσεις με έναν Τούρκο επιχειρηματία, τον Κάαν Καρακάγια. Ο Καρακάγια φέρεται, μάίστα, να ήταν παρών σε ένα αμφιλεγόμενο κυνηγετικό ταξίδι στη Μογγολία το 2019, κατά το οποίο ο Τραμπ Τζούνιορ πυροβόλησε και σκότωσε ένα απειλούμενο πρόβατο.

Τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, σε εκδήλωση της IBA στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία παρευρέθηκε και ο Μάνι Πακιάο, παγκόσμιος πρωταθλητής σε οκτώ διαφορετικές κατηγορίες βάρους, ο Κρεμλέφ ανακοίνωσε τον διορισμό του Καρακάγια ως εκπροσώπου της οργάνωσης στην Τουρκία.

«Ο Κάαν υπήρξε μια γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, ένας φίλος που φέρνει τους ανθρώπους κοντά», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ.

«Ηγέτης και φίλος»

Ο Τραμπ Τζούνιορ παρευρέθηκε στην ίδια εκδήλωση της IBA και κάθισε δίπλα στον Κρεμλέφ πάνω στη σκηνή. Οι δύο άνδρες φαίνεται ότι διατηρούσαν ήδη τότε φιλική σχέση, παρά τα περιορισμένα αγγλικά του Ρώσου, ενώ ο Κρεμλέφ, σε μια ιδιαίτερα θερμή αναφορά, δήλωσε ότι ήταν «υπερήφανος που βρίσκεται εδώ με τον φίλο μου» και υποσχέθηκε ότι εκείνος και ο Τραμπ Τζούνιορ θα «προστατεύσουν τη διαφάνεια στην πυγμαχία και θα ανοίξουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ Τζούνιορ επαίνεσε τον 43χρονο για το γεγονός ότι «επανέφερε την καθαρότητα της πυγμαχίας» και «αποκατέστησε την πραγματική δικαιοσύνη» στο άθλημα – μια αναφορά, όπως φαίνεται, στην πολιτική της IBA να μην επιτρέπει σε βιολογικούς άνδρες να αγωνίζονται στη γυναικεία πυγμαχία. «Είμαι υπερήφανος που αποκαλώ τον Ούμαρ όχι μόνο ηγέτη αλλά και φίλο», είχε δηλώσει, σύμφωνα με δελτίο Τύπου της IBA που είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ούμαρ Κρεμλέφ και Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ ενώνουν τις δυνάμεις τους».

Η θέση του για την πυγμάχο Ιμάν Κελίφ

Η IBA βρέθηκε ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024, γεγονός που δημιούργησε μια ευκαιρία την οποία ο Κρεμλέφ μπορούσε να αξιοποιήσει.

Στους Αγώνες, η ΔΟΕ χρησιμοποίησε δική της μονάδα πυγμαχίας για τη διοργάνωση του τουρνουά, καθώς η IBA είχε ήδη αποβληθεί. Η διοργάνωση, ωστόσο, βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης όταν επετράπη στην Αλγερινή πυγμάχος Ιμάν Κελίφ να αγωνιστεί στην κατηγορία των 66 κιλών γυναικών, μολονότι είχε αποκλειστεί από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της προηγούμενης χρονιάς επειδή δεν είχε περάσει εξετάσεις επαλήθευσης φύλου.

Κι ενώ η IBA του Κρεμλέφ είχε αποκλείσει την Κελίφ από τις διοργανώσεις της, η ΔΟΕ της επέτρεψε να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες με βάση το γεγονός ότι στο διαβατήριό της αναγράφεται ως γυναίκα. Ακολούθησε διεθνής αντιπαράθεση, με την Κελίφ να κερδίζει ομόφωνα όλους τους αγώνες της και να κατακτά τελικά το χρυσό μετάλλιο.

«Είναι ξεκάθαρα καθορισμένο: ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες, ο ανδρικός αθλητισμός για άνδρες. Ο γυναικείος αθλητισμός είναι για γυναίκες», είχε δηλώσει ο Κρεμλέφ στο TalkSPORT, μεταφέροντας, μάλιστα, το μήνυμα αυτό στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, στέλνοντας ανοιχτή επιστολή 1.100 λέξεων στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε πρόσφατα υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα που απαγόρευε στις τρανς γυναίκες να αγωνίζονται στις γυναικείες κατηγορίες αθλημάτων.

Στην επιστολή, ο Κρεμλέφ έγραφε: «Είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι αθλητές να αγωνίζονται επί ίσοις όροις και η θέση σας στο ζήτημα αποτελεί σημαντικό βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου», ενώ επιτέθηκε και στη ΔΟΕ, λέγοντας: «Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και η σημερινή ηγεσία της έχουν, δυστυχώς, οδηγήσει το Ολυμπιακό Κίνημα σε παρακμή με τις κοντόφθαλμες ενέργειές τους και την κακή διοίκηση».

Ο Κρεμλέφ έριξε επίσης στον Αμερικανό πρόεδρο άλλο ένα «τυράκι». «Το τελευταίο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πυγμαχίας της IBA στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκε το 2007 στο Σικάγο. Ενδιαφερόμαστε πολύ να επαναφέρουμε τη διοργάνωση στη χώρα σας και είμαστε περισσότερο από έτοιμοι να συνεργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση» έγραψε, ενώ έκλεισε την επιστολή του παραλλάσσοντας δύο από τις αγαπημένες φράσεις του Τραμπ: «Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτά τα σημαντικά ζητήματα. Προσβλέπουμε με μεγάλη αισιοδοξία στην πιθανότητα να συνεργαστούμε για να κάνουμε ξανά σπουδαίο το Ολυμπιακό Κίνημα, να προωθήσουμε το άθλημα της πυγμαχίας και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των αθλητών σε ολόκληρο τον κόσμο».

Η αντιπαράθεση με τους Σαουδάραβες

Το 2025, η IBA ανέβασε ακόμη περισσότερο στροφές. Σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph, στην Κωνσταντινούπολη η ομάδα του Κρεμλέφ προσέφερε στον γνωστό Βρετανό πυγμάχο Τάισον Φιούρι αμοιβή 50 εκατ. λιρών προκειμένου να αγωνιστεί σε μία από τις διοργανώσεις της IBA. Ο Φιούρι, ωστόσο, επέλεξε να υπογράψει συμφωνία τριών αγώνων με τον Τούρκι Αλ-Σέιχ, αξιωματούχο της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.

Ο Κρεμλέφ αποτελεί, ουσιαστικά, τον ισχυρότερο promoter του αθλήματος στην Ανατολική Ευρώπη, αποτελώντας άμεση πρόκληση για την επιρροή του Αλ-Σέιχ και των Σαουδαράβων στην πυγμαχία και για τον έλεγχό τους σε ορισμένους από τους σημαντικότερους αγώνες του αθλήματος.

Άνθρωποι από τον χώρο της πυγμαχίας περιγράφουν τον Κρεμλέφ ως «μια χαρισματική προσωπικότητα που εμφανίζεται σε εκδηλώσεις και διοργανώσεις περιστοιχισμένος από μια πολυάριθμη ομάδα συνεργατών, σχεδόν σαν αρχηγός κράτους». Οι ομιλίες του είναι συχνά φορτισμένες συναισθηματικά και δυναμικές, με επαναλαμβανόμενες αναφορές στον τρόπο με τον οποίο η πυγμαχία μπορεί να αλλάξει τις ζωές των νέων ανθρώπων.

«Συχνά δεν έχει ιδιαίτερη έκφραση στο πρόσωπό του, κι όμως αποπνέει μια ευγένεια και μια ταπεινότητα», δήλωσε άνθρωπος του χώρου.

Το περασμένο καλοκαίρι, η IBA λάνσαρε και δικό της πρωτάθλημα πυγμαχίας χωρίς γάντια. Οι πρώτοι αγώνες πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα, όμως ήταν το ντεμπούτο στις ΗΠΑ, στο Μαϊάμι, το φετινό καλοκαίρι που τράβηξε την προσοχή.

Συμπαρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο Άντριου Τέιτ, ο Βρετανός πρώην kickboxer και αυτοαποκαλούμενος μισογύνης, ο οποίος δεν ανέβηκε ποτέ στη σκηνή, καθώς συνελήφθη έξω από τον χώρο της διοργάνωσης. Ο Τέιτ και ο αδελφός του, Τρίσταν, βρίσκονται αντιμέτωποι με έκδοση στη Βρετανία, όπου αντιμετωπίζουν συνολικά 59 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων βιασμό, αδικήματα που συνδέονται με εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και άσεμνες εικόνες παιδιού. Και οι δύο αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.

Γλυκάθηκε με το Παγκόσμιο Κύπελλο και το UFC Freedom στον Λευκό Οίκο

Ωστόσο, δύο άλλες διοργανώσεις του καλοκαιριού φαίνεται ότι ενέπνευσαν περισσότερο τον Κρεμλέφ: το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA υπό τον Τζάνι Ινφαντίνο και το UFC Freedom 250 του Ντέινα Γουάιτ, που φιλοξενήθηκε σε κήπο του Λευκού Οίκου.

«Ο Κρεμλέφ είδε πώς ο Ντέινα και ο Ινφαντίνο κατάφεραν να πάρουν αυτό που ήθελαν», δήλωσε παράγοντας του αθλητισμού. «Θέλει κι αυτός ένα κομμάτι από αυτή την πίτα».

«Και το να έχεις πρόσβαση στον Ντον Τζούνιορ είναι μια καλή αρχή», πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Μάλλον πέρασε τα όρια και το «πληρώνει»

Στην προσπάθειά του, όμως, να αποκτήσει κυρίαρχη θέση στον παγκόσμιο αθλητισμό, ο Κρεμλέφ ίσως να πέρασε τα όρια. Η Ομοσπονδπια της οποίας ηγείται, απέχει πολύ από το να ανακτήσει τον έλεγχο της ολυμπιακής πυγμαχίας, καθώς τι χάσμα με τη ΔΟΕ δεν γεφυρώνεται, και η ζημιά που προκάλεσε το «εξαιρετικά γενναιόδωρο γαμήλιο δώρο» του – όπως το χαρακτήρισαν ο κύριος και η κυρία Τραμπ Τζούνιορ – φαίνεται ότι βαρύνει κυρίως τον ίδιο.

Παρότι στο νησί στις Μπαχάμες βρίσκονταν μόλις περίπου 50 άνθρωποι, ο Κρεμλέφ είχε φτάσει συνοδευόμενος από μεγάλη ομάδα Ρώσων, οι οποίοι απομονώνονταν από τους υπόλοιπους και μιλούσαν μεταξύ τους, σύμφωνα με το ProPublica. Η παρουσία και η συμπεριφορά τους είχε προκαλέσει, μάλιστα, απορίες στους άλλους καλεσμένους.

Και ύστερα τραβήχτηκε μια ομαδική φωτογραφία, όπου το ξυρισμένο κεφάλι του Κρεμλέφ διακρίνεται μισοκρυμμένο στο πίσω μέρος, ενώ στο κέντρο βρίσκονται η Ιβάνκα Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, η Τίφανι Τραμπ και άλλοι.

«Τι σκεφτόταν;» σχολίασε στην Telegraph πρόσωπο από κύκλους Ρώσων ολιγαρχών. «Είναι ένας μπράβος που κατάφερε να βρεθεί στη σωστή πλευρά του προέδρου και ενθουσιάστηκε υπερβολικά».

Πρώτα ήταν η Μελάνια Τραμπ που πήρε αποστάσεις. Στη συνέχεια, εκπρόσωπος του Έρικ Τραμπ, αδελφού του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, δήλωσε για τον Κρεμλέφ: «Ο Έρικ δεν έχει απολύτως καμία ιδέα ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος και δεν έχει ακούσει ποτέ το όνομά του». Και μετά ήρθε το τελειωτικό χτύπημα από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ: «Δεν έχω ιδέα ποιος είναι ο Ούμαρ. Δεν τον έχω ξανακούσει ποτέ».

protothema.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO11 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Ιστορία - Πολιτισμός12 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Αναλύσεις12 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
GEOPOLITICO12 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
GEOPOLITICO12 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή