Γενικά θέματα
Η γερμανική ηγεμονία στην «ενδιάμεση» Ευρώπη
Πραγμάτων, που διαμορφώθηκε με μεγάλες δυσκολίες μετά το 1945, αλλά και
μετά τη κατάρρευση του Ανατολικού Συνασπισμού το 1989, αποκτά πλέον μια
νέα μορφή, που ακόμη όμως δεν έχει αποκρυσταλλωθεί πλήρως. Φαίνεται πως
σήμερα το «γερμανικό ζήτημα» δεν συσχετίζεται τόσο πολύ με γεωπολιτικά
δεδομένα της Ευρώπης, αλλά κυρίως με γεωοικονομικά.
Κάθε μήνας, κάθε εβδομάδα που περνά, γίνεται όλο και πιο εμφανές ότι η Γερμανία, μια χώρα που για δεκαετίες ήταν ενσωματωμένη σε μια πολύπλοκη αρχιτεκτονική σχέσεων, μεταξύ των δυτικοευρωπαϊκών κρατών, αναδεικνύεται σε ηγεμονική δύναμη της Ευρώπης. Κι αυτό πραγματοποιείται είτε με τη θέλησή της, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι, που προειδοποιούν για την ανάδυση ακόμη και ενός 4ου Ράιχ, είτε εκ των πραγμάτων και παρά τη θέλησή της, όπως ισχυρίζονται κάποιοι άλλοι, που βλέπουν στη Γερμανία έναν «διστακτικό ηγεμόνα», που δεν θέλει να αναλάβει τις ευθύνες του. Όπως για παράδειγμα ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, που τελευταία έκανε την ακόλουθη εντυπωσιακή δήλωση (για Πολωνό): «Πιθανότατα είμαι ο πρώτος στην ιστορία Πολωνός υπουργός Εξωτερικών που φοβάται λιγότερο τη γερμανική ισχύ από τη γερμανική απραξία¹». Μια δήλωση που ενθαρρύνει τους εκπροσώπους της γερμανικής ελίτ, όπως τον διευθυντή της «Συνόδου για τον Ασφάλεια» Βόλφρανγκ Ίσινγκερ, που ισχυρίζεται ότι η σημερινή Γερμανία είναι απλώς ένας «καλοκάγαθος ηγεμόνας» (gutmütiger Hegemon).
Υπάρχει βεβαίως και η τρίτη άποψη, σύμφωνα με την οποία η «πολιτική του Βερολίνου δεν οδηγεί σε μια γερμανική, αλλά σε μια χαοτική Ευρώπη²», καθώς, λόγω ανικανότητας ή λόγω απροθυμίας, η οικονομική πολιτική του Βερολίνου μοιάζει περισσότερο με αυτή συνηθισμένων κρατών που στρέφονται κατά της Ευρώπης, παρά με αυτή ενός ηγεμονικού κράτους, που πρώτα απ’ όλα θα έπρεπε να ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα και όχι να προκαλεί αναταράξεις, όπως κάνει η Γερμανία³.
Όπως και να έχει πάντως η εποχή που η Γερμανία, βρισκόμενη στη σκιά της Αμερικής, αλλά και υπό τη στενή επιτήρηση της Γαλλίας, δημιουργούσε συστηματικά την ισχυρή της ανταγωνιστικότητα και τη τεράστια παραγωγικότητά της, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ο οικονομικός γίγαντας που παράλληλα ήταν και πολιτικός νάνος ανήκει στο παρελθόν, όπως και η γερμανική κουλτούρα της αυτοσυγκράτησης.
Ιστορικές εξελίξεις όπως η γερμανική επανένωση, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς ανατολάς –στο πάλαι ποτέ πνεύμα του Drang nach Osten– η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και της Τσεχοσλοβακίας, η σταδιακή αποχώρηση της Αμερικής από την Ευρώπη και η στροφή της προς την Ασία και τον Ειρηνικό, η θεαματική βελτίωση των γερμανορωσικών σχέσεων, η αποδυνάμωση της Γαλλίας και, φυσικά, η πρόσφατη οικονομική κρίση, μετατόπισαν τις ισορροπίες και ανέδειξαν «σχεδόν ανεπισθήτως» τη Γερμανία σε ηγεμόνα της Ευρώπης.
Σε αυτή την εξέλιξη σημαντική είναι και μία άλλη παράμετρος, που συχνά υποτιμάται. Ακούει στο όνομα «γερμανική ιδεολογία» και αποτελεί τη βάση για τα συνεχιζόμενα ρεκόρ παραγωγικότητας στη Γερμανία. Έννοιες διαχρονικές στη γερμανική κοινωνία, όπως πειθαρχία, εργατικότητα, υποταγή στους ανωτέρους, στοχοπροσήλωση, αίσθηση καθήκοντος, ή ακόμα και απλήρωτη εργασία, συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση της παραγωγικότητας, που σε συνδυασμό με την ανταγωνιστικότητα και την ιστορικά φορτισμένη, λόγω της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, δημοσιονομική πειθαρχία, έφεραν τη Γερμανία εδώ που βρίσκεται σήμερα.
Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην προτεσταντική επικράτεια η οικονομία προσλαμβάνει ηθικές διαστάσεις, καθώς η επιτυχία θεωρείται η δίκαιη επιβράβευση για τη σκληρή εργασία. Για τους Γερμανούς αυτή η ηθική διάσταση ασφαλώς και ισχύει, καθώς η επιχειρηματικότητα, η καινοτομία και η διαρκής μεταρρυθμιστική προσπάθεια και ικανότητά τους είναι στοιχεία που δεν αμφισβητούνται.
Βασική παράμετρος ήταν πάντα η ηγεμονία, κυρίως μέσω της οικονομική διείσδυσης σ’ έναν ενδιάμεσο χώρο (Zwischeneuropa) μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, από τη Βόρεια μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Μια γεωγραφική περιοχή που ουσιαστικά περιλαμβάνει τις δέκα χώρες που εντάχθηκαν το 2004 και το 2007 στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Βαλτικές, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Σλοβενία, Ρουμανία, Βουλγαρία).
Ως γνωστόν, στο πλαίσιο του γερμανικού «ηπειρωτικού ιμπεριαλισμού» της βιλχελμινικής περιόδου μέχρι και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι χώρες της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης θα κατείχαν το στάτους των παραγωγών γεωργικών προϊόντων, των προμηθευτών πρώτων υλών, των καταναλωτών γερμανικών προϊόντων αλλά και της εμπορικής γέφυρας προς τη Μέση Ανατολή. Η δημιουργία ενός γερμανικού Μεγαχώρου περιλαμβανόταν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα της γερμανικής ελίτ και στην εθνικοσοσιαλιστική περίοδο. Σύμφωνα με αυτό, στην αρχή η Κεντρική Ευρώπη, ως ο «ατσάλινος πυρήνας», και κατόπιν ολόκληρη η ευρωπαϊκή ήπειρος, θα αποτελούσε μια τεράστια πρώτη ύλη και προνομιακό χώρο για τη γερμανική οικονομία. Όμως ο σχεδιαζόμενος οικονομικός Μεγαχώρος συνδέθηκε με το σχέδιο του Ζωτικού Χώρου (Lebensraum) και απέκτησε μια δυναμική η οποία, εκτός από τη στρατιωτική επέκταση και τη «συμμαχία» της Γερμανίας με τις ελίτ των κατακτημένων χωρών, περιλάμβανε και πολιτικές μαζικής εξολόθρευσης ανθρώπων, ως τους βασικούς πυλώνες για την οικοδόμηση της Νέας Ευρωπαϊκής Τάξης Πραγμάτων4.
Το σχέδιο Μεγαχώρος, με τις όποιες παραλλαγές του, παρέμεινε ζωντανό και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρώτος αναφέρθηκε σε αυτό ο συντηρητικός πολιτικός Φρανς Γιόσεφ Στράους, όταν μίλησε για μια ισχυρή Δυτική Ευρώπη, που με την οικονομική της δύναμη θα λειτουργούσε σαν κέντρο βαρύτητας (Gravitationszentrum) για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Κατόπιν και μέχρι την πτώση του τοίχους του Βερολίνου ήταν η Οστπολιτίκ του Βίλλυ Μπραντ ο βασικός πυλώνας όλων των γερμανικών κυβερνήσεων για το άνοιγμα αυτού του χώρου στις κεντρομόλες δυνάμεις της Δύσης. Στο πλαίσιο αυτό καθιερώθηκε το πρόταγμα της απελευθέρωσης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης από τα δεσμά της σοβιετικής κυριαρχίας, το οποίο βρήκε πρόσφορο έδαφος τόσο στην αντικομουνιστική στρατηγική όσο και στο γερμανικό κίνημα ειρήνης.
Το αργότερο με το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμού, η γερμανική οικονομία στόχευε πλέον ανοιχτά στον διαμελισμό της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης σε περιφέρειες με οικονομικό ενδιαφέρον και σε άλλες που δεν παρουσίαζαν ενδιαφέρον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η λεγόμενη «Ομάδα Εργασίας για τις Άλπεις και την Αδριατική», μεταξύ της βαυαρικής κυβέρνησης με τα τοπικά κρατίδια Σλοβενίας και Κροατίας –και όχι με την ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία– ήδη από τη δεκαετία του 19705. Η εξόφθαλμη υποστήριξη από τη Γερμανία των αποσχιστικών τάσεων σε Γιουγκοσλαβία, Τσεχοσλοβακία και Ρωσία, στη διάρκεια της δεκαετίας του ενενήντα, ήταν το φυσικό αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής. Οι προτεραιότητες της Γερμανίας μετατέθηκαν προς ανατολάς, αφού εκεί, σύμφωνα με τον Χένρι Κίσσιγκερ, «βρίσκονται όλοι οι ανεκπλήρωτοι στόχοι της Γερμανίας», αλλά και μια αναπτυσσόμενη αγορά περίπου τριακοσίων εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ηγεμονία της Γερμανίας σε όλη τη Γηραιά Ήπειρο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αφού πρώτα θα κυριαρχούσε στην Ανατολική Ευρώπη.
Πολύ σύντομα οι βαλτικές χώρες, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Κροατία, η Σλοβενία και η Τσεχία συνδέθηκαν με οικονομικά και διαρθρωτικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποχρεώθηκαν σε βίαιες αναδιαρθρώσεις των οικονομιών τους, στην απελευθέρωση των αγορών τους, σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικών επιχειρήσεων και σε μια συνεχή ελλειμματική οικονομική συγκυρία. Το αποτέλεσμα ήταν στη διάρκεια της μεταβατικής φάσης, για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση να επέλθει η αποβιομηχάνιση και η εκποίησης των εθνικών τους οικονομιών.
Παράλληλα, το 1993, παρουσιάστηκε το σχέδιο Σόιμπλε–Λάμερς για τη λεγόμενη «Ευρώπη του πυρήνα» (Kerneuropa), που ουσιαστικά σήμαινε την ιεράρχηση των κρατών μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατηγορηματική άρνηση των λοιπών Ευρωπαίων να δεχτούν το συγκεκριμένο σχέδιο έφερε στο προσκήνιο ένα άλλο, πιο μελετημένο, αυτό της ομαδοποίησης των κρατών–μελών σε «ομόκεντρους κύκλους», με διαφορετική παραγωγική δυναμική και διαφορετικό βαθμό πρόσδεσης στον ευρωπαϊκό πυρήνα. Σχέδιο που, επιμελώς και χωρίς τυμπανοκρουσίες, ακολούθησε και η ερυθροπράσινη κυβέρνηση Σρέντερ-Φίσερ μέχρι το 2005.
Σήμερα, επί διακυβέρνησης Μέρκελ, πρέπει να μιλάμε πλέον ξεκάθαρα αν όχι για ομόκεντρους κύκλους, τουλάχιστον για τεμαχισμό της Ευρώπης σε χώρες του πλούσιου Βορρά, και των φτωχών του Νότου και της Ανατολής. Συγκρίνοντας κανείς, για παράδειγμα, τα στοιχεία για την ανεργία, διαπιστώνει εύκολα αυτόν το διαχωρισμό. Όταν στην Ελλάδα χάνονταν 800.000 θέσεις εργασίας, στη Γερμανία δημιουργούνταν 600.000 νέες θέσεις εργασίας. Όταν στην Ελλάδα, την περίοδο της κρίσης, το ποσοστό ανεργίας ξεπέρασε το 28%, στη Γερμανία έπεσε στο 4,3%6.
Η ντε φάκτο οικονομική προσάρτηση μεγάλων γεωγραφικών περιφερειών της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης, που εν πολλοίς αντιστοιχεί με τον προπολεμικό Μεγαχώρο του 2ου και του 3ου Ράιχ, έφερε στο κέντρο της Ευρώπης τη Γερμανία, η αδιαμφισβήτητη οικονομική ισχύς της οποίας, αλλά και η πλεονεκτική της θέση στο εμπόριο και στις σχέσεις της με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, είχαν σαν αποτέλεσμα το Βερολίνο να αφήσει πολύ πίσω τους δυτικούς ανταγωνιστές, εταίρους και συμμάχους της.
Τα αποτελέσματα είναι πλέον ορατά στον καθένα, αν προσέξουμε τα παρακάτω οικονομικά στατιστικά στοιχεία. Εντός της ευρωζώνης, το γερμανικό πλεόνασμα στο ισοζύγιο εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών έφτασε στην περίοδο 2009-2011, εν μέσω δηλαδή της κρίσης, στα 255 δισ. ευρώ7. Από τις χώρες της «ενδιάμεσης» Ευρώπης, για παράδειγμα, το 2012, το μεγαλύτερο πλεόνασμα της Γερμανίας ήταν με την Πολωνία και ξεπερνούσε τα 8,6 δισ.ευρώ8. Όμως το πλεόνασμα στο ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου είναι συντριπτικά υπέρ της Γερμανίας και με τις περισσότερες χώρες του κόσμου και έφθασε, στην ίδια περίοδο, σε παγκόσμιο επίπεδο, στα 452 δισ. ευρώ, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε9. Ενδιαφέρουσα είναι επίσης και η διαπίστωση ότι, με την έναρξη της ισχύος του ευρώ και της νομισματικής ένωσης το 2002, η Γερμανία μέσα σ’ ένα χρόνο κι εντελώς ξαφνικά υπερδιπλασίασε το πλεόνασμά της στο εξωτερικό εμπόριο. Επίσης, παρατηρώντας τη δεκαετία πριν και μετά την έναρξη του ευρώ, βλέπουμε ότι ενώ στη δεκαετία 1992-2001 το πλεόνασμα της Γερμανίας ήταν μόνο 525 δισ., στη δεκαετία 2002-2011 τριπλασιάστηκε και έφτασε συνολικά στα 1.561 δισ. ευρώ!
Διάγραμμα 1. Η εξέλιξη του γερμανικού εξωτερικού εμπορίου 1990–2011 (εισαγωγές, εξαγωγές, πλεόνασμα).
Παρ’ όλα αυτά, σήμερα, οι Γερμανοί αυτοπαρουσιάζονται σαν τους φυσιολογικούς εμπόρους, που δρούσαν στην περιοχή έτσι κι αλλιώς εδώ και αιώνες, αλλά και σε κάποιο βαθμό ως φορείς δυτικών αξιών. Για όσους δεν αρέσκονται να χρησιμοποιήσουν σκληρούς όρους όπως γερμανοποίηση, τότε μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για τη δημιουργία ενός είδους νέας «Χανσεατικής Ένωσης», βασισμένης σε ένα πυκνότατο δίκτυο συνεργασιών σε πολιτικό, πολιτιστικό, κοινωνικό, επιχειρηματικό, τεχνολογικό, αυτοδιοικητικό, ακόμα και σωματειακό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ήδη από το 1991 οι γερμανικές κυβερνήσεις ξεκίνησαν την υλοποίηση ενός προγράμματος μετασχηματισμού και παροχής συμβουλών, που μόνο μέχρι το 1996 περιελάμβανε 5000 ειδικά προγράμματα για την προστασία του περιβάλλοντος, την αγροτική οικονομία, την κοινωνική πρόνοια, την υγεία, τη νομοθεσία κ.α. που κόστισε πάνω από 1,5 δισ. μάρκα10.
Βεβαίως, σημαντικός παράγοντας σε όλες τις επενδυτικές κινήσεις των Γερμανών σε στοχευμένες περιφέρειες είναι και η παρουσία εκεί του γερμανικού μειονοτικού στοιχείου (300.000 στην Πολωνία, 62.000 στην Ουγγαρία, 40.000 στην Τσεχία κ.α.).
Παρακάτω γίνεται μια σύντομη παρουσίαση μερικών μόνο οικονομικών κλάδων της Ανατολικής Ευρώπης, όπου κυριαρχεί η Γερμανία:
– Τόσο στο λιανικό όσο και στο χοντρικό εμπόριο σε όλη την Ανατολική Ευρώπη τα ονόματα των εταιρειών που κυριαρχούν είναι Λιντλ, Πλους, Τέσκο, Μέτρο. Έτσι, μόνο ο ετήσιος τζίρος της Μέτρο-Γκρουπ-Πόλσκα φτάνει σχεδόν στα 3,5 δισ. ευρώ.
– Η γερμανική Τέλεκομ είναι ο βασικός μέτοχος στην ουγγρική (Ματάι), στην πολωνική (PTC) και στην κροατική Τέλεκομ.
– H Allianz13 είναι η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία σε όλη την Ανατολική Ευρώπη, όπου το 2012 κατέγραψε τζίρο 3,7 δισ. ευρώ.
– Για το ρόλο της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας στην Ανατολική Ευρώπη αρκεί να σημειώσουμε ότι, ανάμεσα στους δέκα σημαντικότερους ομίλους επιχειρήσεων στις χώρες αυτές συγκαταλέγονται: 3η θέση για τη Σκόντα (Τσεχία), 6η θέση Φολκσβάγκεν (Σλοβακία) και 7η θέση Άουντι (Ουγγαρία).
Επιπλέον και ίσως το σημαντικότερο απ’ όλα: Ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ανατολικής Ευρώπης έχει εξαγοραστεί από τους Δυτικούς. Τα δυτικοευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν επενδύσει στην Ανατολική Ευρώπη πάνω από 1.150 δισ. ευρώ, με τα αυστριακά να ηγούνται, αφού επένδυσαν περίπου 224 δισ. ευρώ, σχεδόν όσο τα τρία τέταρτα του ΑΕΠ της Αυστρίας.
Ας σταθούμε όμως λίγο παραπάνω στο νευραλγικό τομέα των ΜΜΕ και ιδιαίτερα στην Πολωνία, όπου η γερμανική κυριαρχία είναι συντριπτική. Η πολωνική εκδοχή της Μπιλντ Τσάιτουνγκ, με 500.000 ημερήσια φύλλα (2005), η εφημερίδα Φακτ είναι ιδιοκτησίας Άξελ Σπρίνγκερ. Στο συγκρότημα αυτό ανήκουν, εκτός από το περιοδικό γνώμης Νιούσγουικ Πόλσκα και την οικονομική επιθεώρηση Πρόφιτ άλλοι 19 τίτλοι (γυναικεία και νεολαιίστικα περιοδικά, περιοδικά για αυτοκίνητα και υπολογιστές). Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση ενός μεσαίου σε οικονομική δύναμη εκδοτικού οίκου, του Πασάουερ Νέουε Πρέσε από τη Βαυαρία, που κατάφερε να ελέγχει μονοπωλιακά όλες τις τοπικές εφημερίδες της νοτιοανατολικής Πολωνίας, της περιοχής δηλαδή που οι Γερμανοί εξακολουθούν να ονομάζουν Ανατολική Πρωσία. Το ίδιο έκανε και στην Τσεχία, σε περιοχές που κάποτε κατοικούσαν οι Σουδήτες. Βεβαίως, ισχυρή είναι η παρουσία στην Πολωνία και άλλων γερμανικών εκδοτικών οίκων, όπως ο Μπάουερ, που ελέγχει συνολικά τριάντα τίτλους. Ανάλογη είναι η κατάσταση στη Τσεχία, όπου ελέγχεται συνολικά το 82% του τοπικού Τύπου και στην Ουγγαρία, όπου το 75% της συνολικής αγοράς είναι σε γερμανικά χέρια.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί, όσο φανερός είναι και ο στόχος της Γερμανίας να ελέγξει μονοπωλιακά το χώρο των ΜΜΕ, ακόμη και αν για κάποιο μεγάλο διάστημα παρουσιάζει παθητικό.
Έστω και με αυτά τα λίγα παραδείγματα, γίνεται σαφές ότι για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία η Γερμανία έχει μια τέτοια δεσπόζουσα θέση στον «ενδιάμεσο» ευρωπαϊκό χώρο, χωρίς βεβαίως να χρησιμοποιεί τα στρατεύματά της, αλλά την ισχυρή της οικονομία. Αυτό όμως αντανακλάται και στη γεωπολιτική, οπότε και η γερμανική ηγεμονία εδραιώνεται μέρα με την ημέρα.
Είναι αξιοσημείωτο πάντως πως, ένα σημαντικό κομμάτι της γερμανικής πολιτικής και οικονομικής ελίτ, αλλά και η γερμανική κοινή γνώμη, δεν δείχνουν να έχουν προετοιμαστεί για έναν τέτοιο ηγεμονικό ρόλο, που ενδεχομένως θα μπορούσε να καταλήξει πράγματι στη γερμανοποίηση της Ευρώπης. Ενδεικτικό αυτής της κατάστασης είναι και μια δημοσκόπηση του Φόκους14, σύμφωνα με την οποία τα δύο τρίτα των Γερμανών δεν κατανοεί γιατί η ευρωπαϊκή κρίση προκαλεί αντιγερμανικά συναισθήματα και εχθρότητα εναντίον τους!
Φαίνεται πως δεν διαβάζουν την έγκριτη εφημερίδα Ντι Τσάιτ, που συχνά περιγράφει για ποιους λόγους η Γερμανία έχει γίνει μαγνήτης εξωτερικών κεφαλαίων και γιατί κερδίζει και μάλιστα εν μέσω της κρίσης. Είναι, σύμφωνα με την εφημερίδα, διότι:
– Κρατά τα επιτόκια μέσα στη Γερμανία σε πολύ χαμηλά επίπεδα με ευνοϊκά αποτελέσματα για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κράτος.
– Συμπιέζει, όσο γίνεται, προς τα κάτω, τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, με τεράστια πλεονεκτήματα για τις γερμανικές εξαγωγές.
– Επιβάλλει υψηλό κόστος κεφαλαίου, με αποτέλεσμα να εξουδετερώνονται οι ανταγωνιστές των γερμανικών επιχειρήσεων.
– Εξασφαλίζει τις αποταμιεύσεις των πολιτών της, ώστε να παραμένει η Γερμανία σταθερά χώρα-πιστωτής.
Η ειρωνεία για την κα Μερκελ, που πρόσφατα αμφισβήτησε δημοσίως ότι η Γερμανία έχει ηγεμονικές τάσεις, είναι κάτι που ακόμη και η Ομοσπονδία Γερμανών Βιομηχάνων (BDI) της υπενθύμισε, ότι «ένα έθνος με το ένα εκατοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, που κατέχει το ένα εικοστό της παγκόσμιας οικονομικής απόδοσης, πρέπει να αναλάβει διεθνείς υποχρεώσεις και τα αναλογούντα κόστη (…) Μια χώρα όπως η Γερμανία, που ζει από τη δυνατότητα του κόσμου να αγοράζει, πρέπει να σηκώνει γι’ αυτόν τον κόσμο και κάποια βάρη».
Αντ’ αυτού, η Γερμανία, ακολουθώντας δογματικά μια εγωιστική πολιτική στραγγαλισμού και αφαίμαξης των χωρών της ευρωπαϊκής περιφέρειας, σε Ανατολή και Νότο, παίζει με τη φωτιά, που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο και την ίδια και να χάσει ό,τι μέχρι σήμερα έχει ήδη κατακτήσει. Άλλωστε, στο παρελθόν το έχει ξαναζήσει και μάλιστα με τον πιο σκληρό τρόπο.
Aly, Chr. Dieckmann u.a. (Hg), “Modelle fuer ein deutsches Europa.
Oekonomie und Herrschaft im Grosswirtschaftsraum”, 1992.
Γενικά θέματα
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Η τουρκική υστερία για τις NAVTEX και το ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας του GSI
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή...
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την...
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...
Γεωπολιτική και Προφητεία: Ο γέροντας Σίμων της Λατινικής Αμερικής, οι «τρεις ημέρες σκοταδιού» στην ανθρωπότητα
Η πραγματική εγρήγορση δεν είναι ο φόβος για το αύριο· είναι η υπεύθυνη, η φροντίδα της οικογένειας για τον άνθρωπό...
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας