Μάριος Καλογερόπουλος

Πατριώτης που δεν τον ενδιαφέρει το τι θα γίνει
με τον ίδιο αλλά μόνο το καλό της χώρας του δηλώνει ο Έντουαρντ
Σνόουντεν σε μια χειμαρρώδη συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό
Wired.

Ήδη η συνέντευξη έχει δημιουργήσει ποικίλες αντιδράσεις τόσο για τις
νέες αποκαλύψεις όσο και για τις φωτογραφίες που την συνοδεύουν και στις
οποίες ο Σνόουντεν εμφανίζεται να έχει πεταμένη τη σημαία των ΗΠΑ σε
έναν καναπέ.

Παρά τις αποκαλύψεις που έκανε σε βάρος της εθνικής υπηρεσίας ασφαλείας
των ΗΠΑ ο άλλοτε συνεργάτης της NSA δηλώνει ότι «με ενδιαφέρει
περισσότερο για τη χώρα μου παρά για το τι θα γίνει με μένα. Αλλά δεν
μπορούμε να επιτρέψουμε στο νόμο να μετατραπεί σε ένα πολιτικό όπλο ή να
συμφωνήσουμε στον εκφοβισμό πολιτών που μάχονται για τα δικαιώματά
τους, όσο καλή και να είναι η συμφωνία» αποκλείοντας με τον τρόπο αυτό
το ενδεχόμενο να επιστρέψει στις ΗΠΑ και να προχωρήσει σε κάποιου είδους
συμφωνία με την NSA παρά το γεγονός ότι δηλώνει πως «θα έμπαινα
εθελοντικά στη φυλακή αρκεί αυτό να εξυπηρετούσε το σωστό σκοπό».

Στη συνέντευξη που παραχωρήθηκε κάτω από άκρα μυστικότητα μετά από ένα
χρόνο προσπάθειας του Τζέιμς Ράμφορντ και με την εφαρμογή όλων των
συνομοτικών κανόνων – όπως η αφαίρεση της μπαταρίας από το κινητό
τηλέφωνο – ο Σνόουντεν περιγράφει τη ζωή του, τη συνεργασία του με την
εθνική υπηρεσία ασφαλείας και τη CIA αλλά και τους λόγους που τον
οδήγησαν στο να γίνει ένα νέο «βαθύ λαρύγγι». Ο Σνόουντεν ζει σε ώρα
Νέας Υόρκη ώστε να επικοινωνεί καλύτερα με τους υποστηρικτές τους και
αποφεύγει περιοχές της Μόσχας που συχνάζουν δυτικοί.

Μιλώντας, μάλιστα, για την παιδική του ηλικία – αν και δεν θέλησε να
μπει σε λεπτομέρειες – αποκαλύπτει ότι ένα από τα καλύτερα αναγνώσματά
του ήταν η ελληνική μυθολογία. Όπως λέει, δε, χαρακτηριστικά, «πιστεύω
ότι τότε ήταν που ξεκίνησα να σκέφτομαι πάνω στο πώς αναγνωρίζουμε τα
προβλήματα ενώ κατέληξα ότι η αξία ενός ανθρώπου προκύπτει από το πώς
αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα».

Θέλοντας να πείσει για την αγαθότητα των προθέσεων του ο Σνόουντεν
εξομολογείται ότι λειτούργησε με τέτοιο τρόπο ώστε η κυβέρνηση να έχει
μια ιδέα του τι ακριβώς έκλεψε. Όπως λέει άφησε ψηφιακά «ψίχουλα» ώστε
αυτοί που θα αναλάμβαναν την έρευνα να μπορούσαν εύκολα να καταλάβουν
ποια έγγραφα έχει αντιγράψει και ποια έγγραφα έχει απλά «ακουμπήσει»
ώστε να γίνει κατανοητό ότι πρόθεσή του δεν ήταν να γίνει κατάσκοπος για
λογαριασμό μιας τρίτης χώρας αλλά να προχωρήσει σε αποκαλύψεις.
Παράλληλα με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση θα είχε τον απαραίτητο χρόνο να
«καλύψει τα νώτα της» αλλάζοντας κωδικούς και αναθεωρόντας τα
επιχειρησιακά της πλάνα. Τελικά όμως πιστεύει ότι το μόνο που έκαναν
όσοι ασχολήθηκαν με την υπόθεσή του ήταν να καταλήξουν στον αριθμό των
εγγράφων που ακούμπησε – 1,7 εκατομμύρια έγγραφα. «Πίστευα ότι απλά θα
τους δυσκόλευε. Δεν πίστευα ότι θα ήταν τόσο απόλυτα ανίκανοι».

Επιχειρώντας να ερμηνεύσει τις αντιδράσεις της αμερικανικής κυβέρνησης ο
Σνόουντεν εκτιμά ότι η αποτυχία της έρευνάς τους – το οτι δεν ξέρουν τι
ακριβώς εκλάπη και συνεχώς μιλάνε για αυτά τα 1,7 εκατ. έγγραφα –
υποννοεί ότι πιστεύουν πως μέσα στα υποκλαπέντα στοιχεία είναι κάτι που
τους φοβίζει.

Ο Σνόουντεν ωστόσο δεν ήταν πάντα σίγουρος αν αυτό που έκανε θα είχε τον
επιδιωκόμενο αντίκτυπο. Θυμάται να σκέφτεται στην πρώτη πτήση του προς
το Χονγκ Κονγκ με τα καυτά έγγραφα στα χέρια του ότι «ήταν πολύ πιθανό η
κοινωνία ομαδικά να αδιαφωρήσει και να συνεχίσει την πορεία της». Η
πραγματικότητα βέβαια τον διέψευσε καθώς οι παρακολουθήσεις της NSA
έγιναν για ένα μεγάλο διάστημα ένα από τα πρώτα θέματα στην παγκόσμια
ατζέντα.

Πώς έφτασε να γίνει το «βαθύ λαρύγγι»

Οι πρώτες ανησυχίες για τις πρακτικές των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ
δημιουργήθηκαν στον Σνόουντεν την περίοδο της κυβέρνησης Μπους όταν
«βασανίζαμε ανθρώπους και είχαμε παρακολουθήσεις χωρίς εντάλματα». Αλλά
τότε άλλαξε γνώμη ενόψει της εκλογής Ομπάμα. «Έλεγε ότι δεν επρόκειτο να
θυσιάσει τα δικαιώματά μας. Ότι δεν θα αλλάξουμε αυτό που είμαστε απλά
για να συλλάβουμε ένα μικρό ποσοστό τρομοκρατών». Αλλά ο πρώτος
αφροαμερικανός πρόεδρος τον απογοήτευσε: «Τράβηξαν τον εντελώς αντίθετο
δρόμο. Τι σημαίνει για τη δημοκρατία και για μια κοινωνία όταν οι
άνθρωποι που εκλέγεις στη βάση των δεσμεύσεων τους μπορούν να
εξαγοράσουν τη θέληση των ψηφοφόρων;» αναρωτιέται.

Το επόμενο χτύπημα ήρθε τον Μάρτιο του 2012 όταν ο Σνόουντεν ανακάλυψε
ότι η NSA διοχέτευε χωρίς επεξεργασία επικοινωνίες και δεδομένα στην
Ισραηλινή αντικατασκοπεία. Αυτά αφορούσαν κυρίως τα email και τα
τηλεφωνήματα εκατομμυρίων αμερικανών αραβικής και παλαιστινιακής
καταγωγής οι συγγενείς των οποίων στην Παλαιστίνη θα μπορούσαν να γίνουν
στόχοι μόνο βάση των επικοινωνιών τους.

Και οι «εκπλήξεις» συνεχίζονταν για τον Σνόουντεν όταν έμαθε ότι το 2012
μια ομάδα χάκερς στους κόλπους της NSA (TAO) επιχείρησε να «εισβάλλει»
σε μια μεγάλη εταιρεία παροχής ίντερνετ στη Συρία εν μέσω εμφυλίου
πολέμου στη χώρα. Με το πρόγραμμα που θα εγκαθιστούσε η ομάδα η NSA θα
είχε πρόσβαση στη διαδικτυακή «κίνηση» όλης της χώρας. Αλλά κάτι πήγε
λάθος και τελικά με την παρέμβασή τους οι χάκερς έριξαν όλο το ίντερνετ
στη Συρία μολονότι οι Σύριοι δεν κατάλαβαν ποτέ ότι πίσω από την κίνηση
αυτή ήταν η αμερικανική κυβέρνηση.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η ύπαρξη ενός μυστικού
προγράμματος που επιτρέπει να περνάνε από ένα κτίριο ενός εκατομμυρίου
τετραγωνικών μέτρων γνωστού ως Mission Data Repository στο οποίο υπάρχει
η δυνατότητα να διατηρούνται ένα τετράκις εκατομμύριο γκιγκαμπάιτ
δεδομένων.

Και η αφορμή δόθηκε όταν ο διευθυντής της NSA Τζέιμς Κλάπερ στην ένορκη
κατάθεσή του ενώπιον της Γερουσίας εμφανίστηκε να παραδέχεται, κατά τον
Σνόουντεν, ότι η εξαπάτηση των Αμερικανών ήταν κάτι απόλυτα φυσιολογικό.

Το πρόγραμμα MonsterMind

Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι κατά τον Σνόουντεν το πρόγραμμα με την
κωδική ονομασία MonsterMind που αναπτύσσει η NSA. To πρόγραμμα αυτό, που
παρουσιάζεται για πρώτη φορά δημοσίως στη συνέντευξη στο Wired, είναι ο
φύλακας των ΗΠΑ κατά ενδεχόμενων κυβερνοεπιθέσεων. Αυτό, όμως, που το
κάνει μοναδικό είναι ότι έχει τη δυνατότητα να «αντεπιτίθεται» μόνο του
χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση. Και αυτό είναι πρόβλημα, εξηγεί ο
Σνοουντεν, γιατί αυτές οι επιθέσεις συνήθως είναι συγκαλυμμένες. «Θα
μπορούσε κάποιος να βρίσκεται στην Κίνα και να κάνει την επίθεσή του να
φανεί ότι ξεκινά από τη Ρωσία. Και τότε εμείς θα καταλήγαμε να
βομβαρδίσουμε κάποιο ρωσικό νοσοκομείο. Τι γίνεται τότε;» αναρωτιέται.

Παράλληλα το πρόγραμμα αυτό αποτελεί το τέλος της ιδιωτικότητας καθώς,
όπως εξηγεί ο πρώην συνεργάτης της NSA, για να μπορεί να ανιχνεύσει μια
ενδεχόμενη κυβερνοεπίθεση θα πρέπει πρώτα να παρακολουθεί όλες τις
ιδιωτικές συνομιλίες ανθρώπων από την άλλη άκρη του Ατλαντικού με
αμερικανούς πολίτες.

Οι μεγαλύτεροι φόβοι του

Δύο είναι αυτή τη στιγμή οι μεγαλύτεροι φόβοι του Σνόουντεν. Πρώτον ότι
θα κάνει κάποια γκάφα που θα καταστρέψει όσες μεταρρυθμίσεις έχουν
γίνει. Παρόλα αυτά αναγνωρίζει ότι κάποια στιγμή θα κάνει το λάθος και
τότε θα τον πιάσουν.

Ο δεύτερος λόγος ανησυχίας του είναι ότι με τον ορυμαγδό των αποκαλύψεων
αυτές θα έχουν τον ίδιο αντίκτυπο με αυτόν μια είδησης για θανάτους
κατά τη διάρκεια ενός πολέμου. «Ένας θάνατος είναι τραγωδία, ένα
εκατομμύριο θάνατοι είναι στατιστική» αναφέρει χαρακτηριστικά
χρησιμοποιώντας τη φράση του Στάλιν. «Ακριβώς όπως έγινε πρώτη είδηση η
κατασκοπεία σε βάρος της Μέρκελ και όχι η κατασκοπεία 80 εκατομμυρίων
Γερμανών».

Γι’ αυτό και πιστεύει ότι η λύση όλου του προβλήματος βρίσκεται στην
τεχνολογία και όχι στους πολιτικούς. «Η απάντηση είναι απλά η
κωδικοποίηση. Με το να κάνουμε την κωδικοποίηση όλων των επικοινωνιών
μια διεθνή σταθερά θα μπορούσαμε να τελειώσουμε μια και καλή με την
μαζική παρακολούθηση από όπου κι αν προέρχεται.

ΠΘ

Αποκαλυπτική συνέντευξη του 

Edward Snowden

Ο
Edward Snowden αποκαλύπτει ότι οι ΗΠΑ έριξαν κατά λάθος το ίντερνετ στη
Συρία όταν η NSA προσπάθησε να εγκαταστήσει μυστικό λογισμικό
παρακολούθησης της διαδικτυακής κίνησης στη χώρα. ©Wired

Ποικίλες αντιδράσεις προκαλεί διεθνώς η εφ΄όλης της ύλης αποκλειστική
συνέντευξη που παραχώρησε ο 30χρονος πρώην υπάλληλος των αμερικανικών
υπηρεσιών πληροφοριών, Edward Snowden, από τη Μόσχα για το περιοδικό Wired.
Η αποκαλυπτική συνέντευξη δόθηκε κάτω από άκρα μυστικότητα μετά από
πολύμηνη προσπάθεια του δημοσιογράφου και συγγραφέα, James Bamford στο
ξενοδοχείο Metropol, εκεί όπου ο τελευταίος είχε συναντήσει προ
εικοσαετίας δύο σημαντικούς πρώην αξιωματικούς της σοβιετικής KGB: τον
Victor Cherkashin, χειριστή των Αμερικανών κατασκόπων Aldrich Ames και
Robert Hanssen, και τον Yuri Modin, υπεύθυνο για την περιβόητη ομάδα των «Cambridge Five». Ο Snowden φωτογραφίζεται και
μιλά για τη ζωή του, για το ενδεχόμενο να επιστρέψει στις ΗΠΑ, αλλά και
για το πώς έφτασε στο σημείο να διαρρεύσει στοιχεία για τα απόρρητα
προγράμματα παρακολούθησης τηλεπικοινωνιών της ΝSA αφού έχει αφαιρέσει
πρώτα την μπαταρία του κινητού του τηλεφώνου για να μην
“γεω-εντοπιστεί”.

Τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης του Edward Snowden:

• Μιλώντας για την παιδική του ηλικία, αποκαλύπτει ότι ένα από τα
  καλύτερα αναγνώσματά του ήταν η Ελληνική μυθολογία. Επηρέαστηκε βαθύτατα
  από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και την άνοιξη του 2004
  προσπάθησε να καταταγεί στις ειδικές δυνάμεις, λόγω της δυνατότητας που
  παρείχαν στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Δεν κατάφερε να ολοκληρώσει ποτέ
  τη βασική εκπαίδευση γιατί έσπασε και τα δύο του πόδια.
• Προσελήφθη από τη CIA ως τεχνικός δικτύων και επικοινωνιών, όπου με
  έκπληξη ανακαλύπτει ότι ο εξοπλισμός της μεγαλύτερης υπηρεσίας
  πληροφοριών είναι τεχνολογικά ξεπερασμένος. Αφού εκπαιδεύτηκε για ένα
  εξάμηνο από τη CIA, μετέβη στη Γενεύη με διπλωματική κάλυψη της μόνιμης
  αντιπροσωπείας των ΗΠΑ στον ΟΗΕ ώστε να υποστηρίξει αποστολή της
  υπηρεσίας για τη στρατολόγηση ατόμων που κατέχουν κομβικές θέσεις στο
  ελβετικό τραπεζικό σύστημα. Εκεί έρχεται σε επαφή με δεκάδες πράκτορες
  της CIA που δηλώνουν απογοητευμένοι με την αμερικανική πολιτική στο Ιράκ
  και τη Μέση Ανατολή γενικότερα.
• Οι πρώτες ανησυχίες για τις πρακτικές των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών δημιουργήθηκαν όταν ο Snowden ανακάλυψε πως «βασανίζαμε ανθρώπους και είχαμε παρακολουθήσεις χωρίς εντάλματα». Οι ελπίδες του για αλλαγή πλεύσης της αμερικανικής πολιτικής με την εκλογή Obama διαψεύστηκαν.«Έλεγε
  ότι δεν επρόκειτο να θυσιάσει τα δικαιώματά μας. Ότι δεν θα αλλάξουμε
  αυτό που είμαστε απλά για να συλλάβουμε ένα μικρό ποσοστό τρομοκρατών». Αλλά ο πρώτος αφροαμερικανός πρόεδρος τον απογοήτευσε: «Τράβηξαν
  τον εντελώς αντίθετο δρόμο. Τι σημαίνει για τη δημοκρατία και για μια
  κοινωνία όταν οι άνθρωποι που εκλέγεις στη βάση των δεσμεύσεων τους
  μπορούν να εξαγοράσουν τη θέληση των ψηφοφόρων;».
• Ως υπάλληλος της ΝSA, συνεργάστηκε με τους υπεργολάβους της, Dell
  και Booz Allen Hamilton, επεδιώξε και πέτυχε μετάθεση στην Ιαπωνία και
  συγκεκριμένα στην Αεροπορική Βάση Yokota, έξω από το Τόκιο, όπου ανέλαβε
  να εκπαιδεύσει κυβερνητικά και στρατιωτικά στελέχη στην ασφάλεια των
  δικτύων από κυβερνοεπιθέσεις της Κίνας.
• Το Μάρτιο του 2012 μετατέθηκε στις εγκαταστάσεις της NSA στη Xαβάη,
  όπου αποκτά σχεδόν πλήρη πρόσβαση σε ολόκληρο το δίκτυο της NSA. Eκεί
  ανακαλύπτει ότι η υπηρεσία του διοχέτευε χωρίς επεξεργασία δεδομένα στο
  Ισραήλ που αφορούσαν κυρίως τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και
  τηλεφωνικές συνδιαλέξεις εκατομμυρίων Αμερικανών αραβικής καταγωγής.
  Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι το σύνολο των δεδομένων από τις
  παρακολουθήσεις των τηλεπικοινωνιών των Αμερικανών πολιτών αποθηκεύονται
  στο Mission Data Repository «χωρίς εισαγγελική εντολή ή την παραμικρή υπόνοια ή ένδειξη εγκληματικής ενέργειας».
• Αποκαλύπτει ότι εντόπισε έγγραφο του διοικητή της NSA, Στρατηγού
  Keith Alexander, με εντολή για παρακολούθηση των ιστοσελίδων
  πορνογραφικού περιεχομένου που επισκέπτονται «πολιτικοί εξτρεμιστές»
  (political radicals), δεδομένα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για
  να καταστραφεί η φήμη και αξιοπιστία εκείνων που ασκούν δριμεία κριτική
  στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

O Edward Snowden με τον πρώην διοικητή της ΝSA και της CIA, Πτέραρχο ε.α. Michael Hayden, σε δεξίωση το 2011. ©Wired

• Το 2012, η ομάδα χάκερς TAO της NSA επιχείρησε να εισβάλλει σε
  κεντρικό ρούτερ ενός διαδικτυακού παρόχου της Συρίας εν μέσω εμφυλίου
  πολέμου στη χώρα. Με το λογισμικό που θα εγκαθιστούσε η ομάδα, οι
  αμερικανικές υπηρεσίες θα είχα πλήρη πρόσβαση στη διαδικτυακή κίνηση
  όλης της χώρας και θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν τις διαδικτυακές
  επικοινωνίες όλης της χώρας. Αλλά κάτι πήγε λάθος και τελικά με την
  παρέμβασή τους οι χάκερς έριξαν ολόκληρο το Ιντερνετ στη Συρία μολονότι η
  Δαμασκός δεν αντελήφθη ποτέ ότι πίσω από την κίνηση αυτή ήταν η
  αμερικανική κυβέρνηση. Στο επιχειρησιακό κέντρο της ομάδας ΤΑΟ έλεγαν χάριν αστεϊσμού για να αποφορτιστεί η ένταση: «Ακόμα κι αν μας ανακαλύψουν, μπορούμε πάντα να ισχυριστούμε δάκτυλο του Ισραήλ!»
• Αποκαλύπτει την υπάρξη του MonsterMind, ενός απόρρητου προγράμματος
  της NSA που είναι σε θέση να εξαπολύει αυτοματοποιημένες
  κυβερνο-αντεπιθέσεις χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. «Θα μπορούσε κάποιος
  να βρίσκεται στην Κίνα και να κάνει την επίθεσή του και να φανεί ότι
  προέρχεται από τη Ρωσία. Και τότε εμείς θα καταλήγαμε να εξαπολύσουμε
  επίθεση [στα δίκτυα] κάποιου ρωσικού νοσοκομείου. Τι γίνεται τότε;» αναρωτιέται.
• Θέλοντας να πείσει για την αγαθότητα των προθέσεων του, ο Snowden
  εξομολογείται ότι λειτούργησε με τέτοιο τρόπο ώστε η κυβέρνηση να έχει
  μια ιδέα του τι ακριβώς έκλεψε. Όπως ισχυρίζεται, άφησε ψηφιακά ίχνη
  ώστε αυτοί που θα αναλάμβαναν την έρευνα να μπορούσαν εύκολα να
  καταλάβουν ποια έγγραφα έχει αντιγράψει και ποια έγγραφα έχει απλά
  «ακουμπήσει» ώστε να γίνει κατανοητό ότι πρόθεσή του δεν ήταν να γίνει
  κατάσκοπος για λογαριασμό ξένης χώρας αλλά να προχωρήσει σε αποκαλύψεις.
  Παράλληλα με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση θα είχε τον απαραίτητο χρόνο να
  «καλύψει τα νώτα της», αλλάζοντας κωδικούς και αναθεωρόντας τα
  επιχειρησιακά της σχέδια. Τελικά όμως πιστεύει ότι το μόνο που έκαναν
  όσοι ασχολήθηκαν με την υπόθεσή του ήταν να καταλήξουν στον αριθμό των
  εγγράφων που ακούμπησε – 1,7 εκατομμύρια έγγραφα. «Πίστευα ότι απλά θα τους δυσκόλευε. Δεν πίστευα ότι θα ήταν τόσο απόλυτα ανίκανοι».
• «Ενας θάνατος είναι τραγωδία, ένα εκατομμύριο θάνατοι είναι στατιστική» αναφέρει χαρακτηριστικά χρησιμοποιώντας τη φράση του Στάλιν. «Ακριβώς όπως έγινε πρώτη είδηση η κατασκοπεία σε βάρος της Merkel και όχι η κατασκοπεία 80 εκατομμυρίων Γερμανών».
• Η λύση του προβλήματος παράνομων παρακολουθήσεων βρίσκεται στην τεχνολογία και όχι στην πολιτική. «Η
  απάντηση είναι απλά η κωδικοποίηση. Με την κωδικοποίηση όλων των
  επικοινωνιών θα μπορούσαμε να τελειώσουμε μια και καλή με την μαζική
  παρακολούθηση από όπου κι αν προέρχεται».
• O Εdward Snowden δηλώνει ότι «με ενδιαφέρει περισσότερο για τη
  πατρίδα μου παρά για το τι θα γίνει με μένα. Αλλά δεν μπορούμε να
  επιτρέψουμε στο νόμο να μετατραπεί σε πολιτικό όπλο ή να συμφωνήσουμε
  στον εκφοβισμό πολιτών που μάχονται για τα δικαιώματά τους, όσο καλή και
  να είναι η συμφωνία», αποκλείοντας με τον τρόπο αυτό το ενδεχόμενο
  να επιστρέψει στις ΗΠΑ και να προχωρήσει σε κάποιου είδους συμφωνία με
  την NSA παρά το γεγονός ότι δηλώνει πως «θα έμπαινα εθελοντικά στη φυλακή αρκεί αυτό να εξυπηρετούσε το σωστό σκοπό».

Oλόκληρη η συνέντευξη στο Edward Snowden: The Untold Story
e-Amyna