Ιστορία - Πολιτισμός
Το ξαναγράψαμε – Η υπόθεση της πώλησης βλημάτων στη Σ. Αραβία, θα επηρεάσει τη συνοχή και τη σταθερότητα της κυβέρνησης
Σαουδική Αραβία: Δεν υπάρχει διακρατική συμφωνία για την πώληση βλημάτων
Μάκης Πολλάτος
Το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας δεν θεωρεί διακρατική τη συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ του υπ. Εθνικής Aμυνας και του μεσάζοντα Βασίλη Παπαδόπουλου – Ο μυστηριώδης έμπορος είναι… και λαθρέμπορος και είχε περιπέτεια με τον ΠΑΟΚ
Η συμφωνία που υπέγραφη μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του μεσάζοντα Βασίλη Παπαδόπουλου για την πώληση βλημάτων στους Σαουδάραβες από τα αποθέματα του Ελληνικού Στρατού δεν θεωρείται διακρατική από το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας. Η συγκλονιστική αποκάλυψη περιέχεται σε έγγραφο που συνέταξε ο πρεσβευτής της Ελλάδας στο Ριάντ Πολυχρόνης Πολυχρονίου με παραλήπτες το γραφείο του υπουργού Εθνικής Aμυνας Πάνου Καμμένου, τον επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων ναύαρχο Κυριάκο Κυριακίδη και τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, με ημερομηνία 24 Αυγούστου 2017!
Οπως αποκαλύπτει το «ΘΕΜΑ», ο πρεσβευτής της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία, μόλις έξι ημέρες πριν το άγριο επεισόδιο του Πάνου Καμμένου με τον ταξίαρχο που χειριζόταν την υπόθεση της πώλησης μη επιχειρησιακού αμυντικού υλικού στο Ριάντ, απέστειλε τηλεγράφημα αμέσου επιδόσεως, στο οποίο ενημέρωνε για τη μετάβαση στην Αθήνα πενταμελούς κλιμακίου Σαουδαράβων, εξουσιοδοτημένων από την πλευρά των αγοραστών, με σκοπό την επιθεώρηση των πυρομαχικών Μ1 105 mm, για την ολοκλήρωση της αγοράς των οποίων το Ριάντ είχε εγκρίνει την εκταμίευση του τιμήματος.

«Παράλληλα», έγραφε στο διαβαθμισμένο σημείωμά του ο πρέσβης Πολυχρονίου, «το κλιμάκιο επιθυμεί να διαπραγματευτεί λεπτομέρειες της συμφωνίας που συμφωνήθηκε επί της αρχής τον Ιούνιο τρέχοντος έτους, η οποία δέον να λάβει τον χαρακτήρα διακυβερνητικής (Government to Government) συμφωνίας».
Με απλά λόγια, ο πρεσβευτής της Ελλάδας στο Ριάντ ενημέρωνε τα υπουργεία Εθνικής Αμυνας και Εξωτερικών, στο οποίο κοινοποιούσε επίσης το τηλεγράφημά του, ότι τα αρμόδια στελέχη του σαουδαραβικού υπουργείου Αμυνας του είχαν εξηγήσει πως η συμφωνία που υπεγράφη στις 13 Ιουνίου στο αεροδρόμιο της Μίκρας μεταξύ του γενικού διευθυντή Εξοπλισμών Κυριάκου Κυριακίδη και του ενδιάμεσου Βασίλη Παπαδόπουλου, φερόμενου ως εκπροσώπου της Σαουδικής Αραβίας, δεν ήταν διακρατική, αλλά μια απλή επί της αρχής συμφωνία! Με το έγγραφό του, ο πρέσβης Πολυχρονίου καταρρίπτει τους ισχυρισμούς του υπουργείου Εθνικής Αμυνας ότι δήθεν η συμφωνία που επικυρώθηκε στο πόδι από τους κυρίους Κυριακίδη και Παπαδόπουλο ήταν διακρατική. Η συμφωνία μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών και του ενδιάμεσου Βασίλη Παπαδόπουλου «δέον να λάβει τον χαρακτήρα διακυβερνητικής», ήταν η ξεκάθαρη επισήμανση του πρέσβη της Ελλάδας στο Ριάντ, ο οποίος με τον τρόπο αυτό μετέφερε την άποψη των Σαουδαράβων πως η υπογραφείσα συμφωνία δεν έχει την πλήρη θεσμική θωράκιση μιας διακυβερνητικής σύμβασης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας.
Από το σημείωμα αναδεικνύεται με σαφήνεια η επισήμανση ότι το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας δεν είχε εκχωρήσει στον επιχειρηματία Βασίλη Παπαδόπουλο το δικαίωμα να υπογράφει συμφωνητικά που δεσμεύουν το Ριάντ με τον τρόπο που λειτουργεί μια σύμβαση Government to Government.
«Από πλευράς πρεσβείας», έγραφε στο τηλεγράφημα της 24ης Αυγούστου ο κ. Πολυχρονίου, «σημειώνεται πως εφόσον δεν πραγματοποιηθεί η επιθεώρηση των βλημάτων, η ολοκλήρωση της συμφωνίας καθίσταται εξαιρετικά επισφαλής, αν όχι αδύνατη, δεδομένου ότι τα εν λόγω στελέχη είναι επισήμως εξουσιοδοτημένα από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου τους».
Μάλιστα, το σαουδαραβικό υπουργείο Αμυνας είχε αποστείλει επιστολή με τα στοιχεία τριών στρατιωτικών και δύο στελεχών της ιδιωτικής εταιρείας που θα μετέφερε το φορτίο με τα πυρομαχικά στη Σαουδική Αραβία. Στο κλιμάκιο δεν περιλαμβανόταν το όνομα του Βασίλη Παπαδόπουλου.
Ο πρεσβευτής της Ελλάδας έκλεινε το σημείωμά του προς το υπουργείο Εθνικής Αμυνας με τη φράση: «Εξάλλου η ΓΔΑΕΕ, με ανωτέρω δ’ και ε’ σχετικά επισυναπτόμενα έγγραφά της παρακαλεί για τον προσδιορισμό εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου του σαουδαραβικού υπουργείου Αμυνας που θα προβεί στην υπογραφή της σχετικής διακρατικής συμφωνίας».
Χωρίς περιστροφές, στο τηλεγράφημα που αποκαλύπτει το «ΘΕΜΑ», ο πρέσβης Πολυχρονίου επαναλάμβανε όσα είχε αναφέρει από τις 13 Ιουνίου του 2017 ο πρόξενος της Ελλάδας στο Ριάντ Ηλίας-Ανδρόνικος Κλουβάτος. «Σαουδάραβες στρατιωτικοί δήλωσαν πλήρη άγνοια για δραστηριότητα κ. Παπαδόπουλου και εξέφρασαν την επιθυμία συνομιλίες να γίνονται Government to Government», ενημέρωνε το υπουργείο Εθνικής Αμυνας ο κ. Κλουβάτος. Κι όμως, ο κ. Καμμένος λοιδόρησε και προσπάθησε να απαξιώσει τον Ελληνα διπλωμάτη αφήνοντας υπαινιγμούς για την ακεραιότητά του και λέγοντας χαρακτηριστικά: «Φωτογραφίζεται με σπαθιά και καμήλες στην έρημο, κάνει περίεργα».
Το έγγραφο δημοσιοποίησε στις 13 Νοεμβρίου ο βουλευτής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Ανδρέας Λοβέρδος


Ωστόσο, η προειδοποίηση του Ελληνα διπλωμάτη ότι η Σαουδική Αραβία δεν αναγνωρίζει τον Βασίλη Παπαδόπουλο ως ενδιάμεσο, μεσάζοντα ή επίσημο αντιπρόσωπο αγνοήθηκε από το Πεντάγωνο. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το απόγευμα της 13ης Ιουνίου, της ίδιας ημέρας που το υπουργείο Εθνικής Αμυνας έλαβε επίσημη ενημέρωση ότι το Ριάντ δεν αναγνωρίζει τον κ. Παπαδόπουλο ως αντιπρόσωπο της Σαουδικής Αραβίας, ο κ. Καμμένος έδωσε εντολή στον γενικό διευθυντή Εξοπλισμών να επιβιβαστεί σε στρατιωτικό αεροσκάφος με προορισμό το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, όπου και υποχρεώθηκε να υπογράψει συμφωνία μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και του ενδιάμεσου Βασίλη Παπαδόπουλου.
Κατά την άποψη του κ. Καμμένου, αυτό το deal ήταν η επίσημη διακρατική συμφωνία για την πώληση 300.000 βλημάτων 105 mm στη Σαουδική Αραβία. Κατά την άποψη που εξέφρασε γραπτώς ο πρεσβευτής της Ελλάδας στο Ριάντ, σε τηλεγράφημα που απέστειλε στα υπουργεία Εθνικής Αμυνας και Εξωτερικών 41 ημέρες μετά τη «συμφωνία» της Θεσσαλονίκης, οι Σαουδάραβες θεωρούσαν το έγγραφο που συνομολόγησαν οι κύριοι Κυριακίδης και Παπαδόπουλος ως «επί της αρχής» και όχι διακρατική συμφωνία. Βεβαίως, από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας μπορούν να ισχυριστούν ότι τόσο ο πρεσβευτής Πολυχρονίου όσο και ο πρόξενος Κλουβάτος είναι μέλη κυκλώματος που θέλει να υπονομεύσει την πώληση του αμυντικού υλικού στη Σαουδική Αραβία κατηγορία που ο κ. Καμμένος εξαπέλυσε και κατά του ταξίαρχου Μιχαήλ Παπαδάκη, για τη σύλληψη του οποίου κινητοποίησε τέσσερις στρατονόμους με πλήρη εξάρτυση και χειροπέδες.
Τότε όμως θα πρέπει να απαντήσουν από το Πεντάγωνο γιατί ο πρέσβης Πολυχρονίου παραμένει επικεφαλής της ελληνικής διπλωματικής αποστολής στη Σαουδική Αραβία αλλά και γιατί ο πρόξενος Ηλίας Κλουβάτος είχε λάβει φύλλο μετάθεσης για την ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο. Αν ο κ. Κλουβάτος είναι… συνωμότης και ανίκανος, όπως περίπου τον παρουσίασε ο κ. Καμμένος, τότε γιατί το υπουργείο Εξωτερικών τον αντάμειψε με μια μετάθεση στην επίζηλη πρεσβεία Λονδίνου; Και αν από την άλλη ο πρόξενος Κλουβάτος είναι δήθεν μέλος κυκλώματος που θέλει να ακυρώσει την πώληση αμυντικού υλικού στη Σαουδική Αραβία, τότε γιατί την Παρασκευή 10 Νοεμβρίου ακυρώθηκε αιφνιδιαστικά -και εκδικητικά- η μετάθεσή του στη Βρετανία και έλαβε εντολή να παραμείνει στο Ριάντ;
Ο Ελληνας πρεσβευτής στο Ριάντ Πολυχρόνης Πολυχρονίου με τον πρίγκιπα Φαϊζάλ μπιν Μπαντάρ

«Ουδέν σχόλιον»
Το «ΘΕΜΑ» επικοινώνησε με την πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Αθήνα ζητώντας επισήμως την άποψη του Ριάντ για την πώληση των βλημάτων. «Δεν έχουμε να πούμε κάτι επί του παρόντος», ήταν η απάντηση συνεργάτιδας του πρεσβευτή της Σαουδικής Αραβίας, η οποία απέφυγε να αναφέρει το παραμικρό για την ουσία της υπόθεσης και για την εμπλοκή του κ. Παπαδόπουλου. «Οταν είναι, η πρεσβεία θα στείλει ανακοίνωση», πρόσθεσε, δημιουργώντας την αίσθηση ότι το Ριάντ αντιμετωπίζει την κατάσταση με αμηχανία.
Αξιωματικοί Διεύθυνσης Εξοπλισμών: «Εκτελούμε εντολές της ιεραρχίας»
«Στην υπόθεση Καμμένου – Σαουδικής Αραβίας είμαστε με την πλάτη στον τοίχο», έλεγε προσφάτως σε συνομιλητή του παράγοντας του πρωθυπουργικού γραφείου, την ώρα που στη Βουλή συζητείται όλο και περισσότερο ότι το Μέγαρο Μαξίμου, οι υπουργοί και οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κρατούν μια βολική απόσταση από τις πράξεις του Πάνου Καμμένου στον φάκελο της εκποίησης πυρομαχικών των 105 mm στο βασίλειο των Σαούντ. Κι αυτό διότι το τηλεγράφημα του πρεσβευτή της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία, το οποίο αποκαλύπτει σήμερα το «ΘΕΜΑ», δεν είναι το μοναδικό νέο στοιχείο που ανατροφοδοτεί την περίεργη υπόθεση της πώλησης αμυντικού υλικού στη Σαουδική Αραβία.
Μια άλλη πτυχή της πώλησης, άκρως προβληματική για τους χειρισμούς της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών, αναδεικνύεται από υπηρεσιακό έγγραφο που δημοσιοποίησε στις 13 Νοεμβρίου ο βουλευτής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Ανδρέας Λοβέρδος. Το συγκεκριμένο ντοκουμέντο είναι Φύλλο Ενημερώσεως Εισηγήσεων (ΦΕΕ) και αποτελεί ένα λεπτομερές χρονολόγιο με ημερομηνία 14 Ιουνίου 2017. Το έγγραφο δηλαδή συντάχθηκε μία ημέρα μετά την υπογραφή της δήθεν διακρατικής συμφωνίας μεταξύ του γενικού διευθυντή Εξοπλισμών ναυάρχου Κυριακίδη και του επιχειρηματία Παπαδόπουλου. Το εντυπωσιακό είναι ότι το υπηρεσιακό σημείωμα γράφτηκε από τους αρμόδιους αξιωματικούς της Διεύθυνσης Αμυντικών Προγραμμάτων και Κύριων Συμβάσεων (Τμήμα Λοιπών Προμηθειών) (ΔΑΠΚΣ/ΤΛΠ) της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων και είχε ως αποδέκτη την υπηρεσία ΔΑΠΚΣ/ΤΛΠ της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων! Οπως προκύπτει, οι αξιωματικοί που στελεχώνουν το τμήμα της Διεύθυνσης Εξοπλισμών που χειρίστηκε την υπόθεση της πώλησης βλημάτων στη Σαουδική Αραβία συνέταξαν ένα χρονικό της υπόθεσης με παραλήπτη τη Διεύθυνση στην οποία υπηρετούν και σκοπό να φυλαχθεί το Φύλλο Ενημερώσεως Εισηγήσεων στον φάκελο της υπόθεσης.
Τι επισημαίνουν οι αξιωματικοί στο έγγραφό τους:
■ Στις 12 Ιουνίου του 2017 ενημέρωσαν τον Βασίλη Παπαδόπουλο, τον οποίο αποκαλούν «εκπρόσωπο διαπραγματεύσεων του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας», ότι πρέπει να τους γνωστοποιήσει ποιος είναι ο εξουσιοδοτημένος αξιωματούχος που θα υπογράψει τη Διακρατική Συμφωνία.
■ Η ελληνική πρεσβεία στο Ριάντ ανέφερε ότι οι Σαουδάραβες στρατιωτικοί δήλωσαν πλήρη άγνοια για τη δραστηριότητα του κ. Παπαδόπουλου και εξέφρασαν την επιθυμία για συνομιλίες Government to Government.
■ Στις 13 Ιουνίου του 2017, ώρα 16.00, ο γενικός διευθυντής Εξοπλισμών ναύαρχος Κυριακίδης, ευρισκόμενος στο γραφείο του υπουργού Εθνικής Αμυνας, ζήτησε από τα στελέχη της ΔΑΠΚΣ/ΤΛΠ δύο αντίγραφα του σχεδίου της διακρατικής συμφωνίας.
■ Στις 13 Ιουνίου, ώρα 17.10, ο γενικός διευθυντής Εξοπλισμών που είχε λάβει τα δύο αντίγραφα της διακρατικής βγήκε από το γραφείο του κ. Καμμένου και ζήτησε από τον διευθυντή της Διεύθυνσης Αμυντικών Προγραμμάτων και Κύριων Συμβάσεων να τον συνοδεύσει αεροπορικώς στη Θεσσαλονίκη όπου μετέβησαν με στρατιωτικό αεροσκάφος C-27J «για την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας από τον κ. Παπαδόπουλο Ολυμπιακή Βιομηχανία Α.Ε., όπως και έγινε».
«Για όλα τα παραπάνω δεν απαιτείται ενημέρωση σε υψηλότερο επίπεδο διότι προέρχονται από αντίστροφη ενημέρωση της ιεραρχίας», είναι το σχόλιο των αξιωματικών που χειρίστηκαν την υπόθεση της πώλησης βλημάτων στη Σαουδική Αραβία. Καταγράφουν δηλαδή ότι όλες οι ενέργειες που περιλαμβάνονται στο χρονολόγιο έγιναν έπειτα από εντολές της ηγεσίας της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών και του υπουργού Εθνικής Αμυνας. «Κατόπιν των ανωτέρω εισηγούμεθα την τήρηση του παρόντος στον φάκελο θέματος», γράφουν οι αξιωματικοί της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών στο τέλος του Φύλλου Ενημερώσεως Εισηγήσεων.
Το πρωτοφανές είναι ότι το συγκεκριμένο έγγραφο δεν υπογράφουν μόνο οι δύο στρατιωτικοί-χειριστές. Το Φύλλο Ενημερώσεως Εισηγήσεων της 14ης Ιουνίου φέρει τις υπογραφές τριών ακόμη αξιωματικών του Τμήματος Λοιπών Προμηθειών της Διεύθυνσης Αμυντικών Προγραμμάτων και Κύριων Συμβάσεων της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών, που περίπου ως μάρτυρες συνομολογούν ότι όλα όσα αναφέρονται στο έγγραφο είναι αληθή. Για τη μελλοντική διασφάλισή τους, οι αξιωματικοί γράφουν ότι δεν χρειάζεται αντίστροφη ενημέρωση της ηγεσίας, αφού όλες οι πράξεις τους έγιναν έπειτα από διαταγές του υπουργού. Με απλά λόγια, η γραφειοκρατία της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων είχε συνειδητοποιήσει ότι στην υπόθεση της Σαουδικής Αραβίας είχαν γίνει ενδεχομένως παράνομες ενέργειες. Για να διασφαλίσουν τις πράξεις τους και να καλύψουν τα νώτα τους, αφού οι αξιωματικοί-χειριστές περιέγραψαν πως ό,τι έπραξαν στην υπόθεση της Σαουδικής Αραβίας έγινε έπειτα από διαταγές της κορυφής της ιεραρχίας, δηλαδή του υπουργού Εθνικής Αμυνας και του γενικού διευθυντή Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων Κυριάκου Κυριακίδη, κάλεσαν τους συναδέλφους τους να προσυπογράψουν. Είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο και αποκαλύπτει την αγωνία των αξιωματικών να μη βρεθούν μπλεγμένοι και ενδεχομένως κατηγορούμενοι σε μια υπόθεση που φαίνεται πως είχε κακοφορμίσει και για την οποία υποψιάζονταν ότι θα ξεκινήσει δικαστική διερεύνηση… Προκειμένου να μη σέρνονται στις δικαστικές αίθουσες ως συμμέτοχοι σε παράτυπες διαδικασίες που ενδεχομένως ζημίωσαν το Ελληνικό Δημόσιο, κατέγραψαν χαρτί και καλαμάρι όσα συνέβησαν δείχνοντας τους πραγματικούς υπεύθυνους: την κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας, της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων και την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας. Στο θέμα της πώλησης πυρομαχικών στη Σαουδική Αραβία, υπόθεση που αποκάλυψε το «ΘΕΜΑ» στις 4 Νοεμβρίου, συγκεντρώνονται πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες:
1) Οι υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Εθνικής Αμυνας είχαν εντοπίσει τα προβλήματα.
2) Οι διπλωμάτες της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία είχαν προειδοποιήσει ότι το Ριάντ δεν γνωρίζει τη δραστηριότητα του Βασίλη Παπαδόπουλου.
3) Ενώ ανακύπτει το ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν να μην αντιλήφθηκε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας ότι όφειλε να χειριστεί το θέμα της πώλησης αμυντικού υλικού με τρόπο θεσμικά σωστό;
Βασίλης Παπαδόπουλος: Ο μυστηριώδης έμπορος είναι… και λαθρέμπορος
Ο «ταλαντούχος» κύριος Παπαδόπουλος που άλλοτε εμφανιζόταν ως εκπρόσωπος της Ιορδανίας, άλλοτε του Κατάρ και άλλοτε της Σαουδικής Αραβίας κατάφερε να κλείσει συμφωνία με το υπουργείο Αμυνας παρά τις καταδίκες του για λαθρεμπόριο
Εμφανιζόταν ως αντιπρόσωπος της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας και του Κατάρ επιδιώκοντας να μεσολαβήσει για την πώληση αμυντικού υλικού από τα αποθέματα του Ελληνικού Στρατού στις αραβικές χώρες. Ο κ. Βασίλης Παπαδόπουλος στο μακρινό παρελθόν ασχολούνταν με το εμπόριο καπνού.
Το 1993 όμως αποφάσισε να αλλάξει επαγγελματικό προσανατολισμό και γι’ αυτό ίδρυσε την Ολυμπιακή Βιομηχανία και άρχισε να ασχολείται με το εμπόριο όπλων. Το μικρό εργοστάσιο δημιουργήθηκε την περίοδο του εμφυλίου στη Γιουγκοσλαβία και το 1996 απέκτησε εξοπλισμό για την παραγωγή πολεμικών φυσιγγίων μικρού διαμετρήματος από μεγάλη βιομηχανία της Σερβίας. Συμμετείχε σε διαγωνισμούς της Ελληνικής Αστυνομίας και του Λιμενικού Σώματος, ενώ το 1995 κέρδισε ένα συμβόλαιο για να προμηθεύσει την ΕΛ.ΑΣ. με φυσίγγια 9 χιλιοστών, τα οποία εισήγαγε από το Ιράν και τη Σερβία. Ομως τα φυσίγγια που είχε παραδώσει η εταιρεία του κ. Παπαδόπουλου στην ΕΛ.ΑΣ. θεωρήθηκαν ελαττωματικά και αφού συμφωνήθηκε η μείωση της τιμής τους, κρατήθηκαν μόνο για την εκπαίδευση των αστυνομικών.
Ηταν ένα από τα προβλήματα που αντιμετώπιζε τότε η Ολυμπιακή Βιομηχανία με έδρα την Αξιούπολη του Κιλκίς. Οι βασικοί μέτοχοι, δηλαδή ο Βασίλης Παπαδόπουλος και ο αδελφός του Δημήτρης, παρουσίαζαν δυσμενή στοιχεία στον πιστωτικό τομέα και είχαν σε βάρος τους αρκετές αιτήσεις πτώχευσης, κυρίως στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. Το 2014, όπως αποκάλυψε το protothema.gr, ο Βασίλης Παπαδόπουλος καταδικάστηκε τελεσίδικα από την ελληνική δικαιοσύνη για λαθρεμπόριο με αφορμή αγορά μηχανημάτων από τη Σερβία, τα οποία ο επιχειρηματίας είχε εισαγάγει το 1996. Παρά το γεγονός ότι το ποινικό μητρώο του δεν ήταν λευκό, ο Βασίλης Παπαδόπουλος κατάφερε να υπογράψει συμφωνία με το υπουργείο Εθνικής Αμυνας στις 13 Ιουνίου του 2017 εμφανιζόμενος ως αντιπρόσωπος της Σαουδικής Αραβίας. Μοιάζει περίεργο το ότι η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) έδωσε clearance ασφαλείας για τον έμπορο όπλων Βασίλη Παπαδόπουλο, ο οποίος από το 2016 είχε συνεχείς επαφές με ανώτατους αξιωματούχους μέσα στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας και την άνεση να μπαινοβγαίνει σε στρατόπεδα του Ελληνικού Στρατού για να επιθεωρεί το αμυντικό υλικό που φιλοδοξούσε να πωληθεί στις χώρες της Μέσης Ανατολής τις οποίες ισχυριζόταν ότι εκπροσωπούσε.
Στις 20 Ιουνίου του 2016 ο κ. Παπαδόπουλος στέλνει επιστολή στο γραφείο του υπουργού Εθνικής Αμυνας Πάνου Καμμένου εκδηλώνοντας το ενδιαφέρον του για την αγορά 300.000 βλημάτων 105 mm «διά τον πελάτη μας Βασίλειον της Ιορδανίας», όπως έγραφε τότε ο ιδιοκτήτης της Ολυμπιακής Βιομηχανίας Α.Ε. «Ο πελάτης μας ενδιαφέρεται διά την αγορά του εν λόγω αποθέματος και θα εκδώσει σχετικώς Πιστοποιητικόν Τελικού Χρήστη (End User Certificate), την αυθεντικότητα του οποίου θα πιστοποιήσει η ελληνική πρεσβεία εις το Αμμάν της Ιορδανίας», έγραφε ο Βασίλης Παπαδόπουλος στην ίδια επιστολή που απέστειλε στον κ. Καμμένο τον Ιούνιο του 2016, με κοινοποίηση στον σύμβουλο του υπουργού Θεολόγο Συμεωνίδη. Εμφανιζόμενος ως άνθρωπος των Ιορδανών, ο Βασίλης Παπαδόπουλος ζητούσε ενημέρωση από το υπουργείο Αμυνας αν είναι όντως διαθέσιμη προς πώληση η ποσότητα των 300.000 βλημάτων, το έτος κατασκευής και την εταιρεία που έφτιαξε τα προς πώληση πυρομαχικά. «Να απαντήσουμε ότι υπάρχει η δυνατότητα πώλησης, είναι διαθέσιμα προς πώληση» ήταν η σημείωση πάνω στο έγγραφο της Ολυμπιακής Βιομηχανίας από το επιτελικό γραφείο του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
Επισήμως, ωστόσο, ο κ. Κοσμάς Βούρης, επικεφαλής την εποχή εκείνη της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, έγραφε στην απαντητική επιστολή του προς τον Βασίλη Παπαδόπουλο με ημερομηνία 7 Ιουλίου 2016: «Για να συνεχίσετε να ενεργείτε ως κύριος εκπρόσωπος του Βασιλείου της Ιορδανίας, θα πρέπει να υποβάλετε επισήμως σχετική εξουσιοδότηση από τις αρμόδιες ιορδανικές αρχές».
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Παπαδόπουλος ουδέποτε προσκόμισε έγγραφα που να αποδεικνύουν ότι είναι πληρεξούσιος της Ιορδανίας…
Ποια ήταν η επόμενη κίνηση του εμπόρου όπλων; Στράφηκε στη Σαουδική Αραβία. Παρουσίασε επιστολή που υπέγραφε ένας αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας της Σαουδικής Αραβίας προς τον Ελληνα υπουργό Εθνικής Αμυνας, στην οποία αναφερόταν ότι ο κ. Παπαδόπουλος είναι εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος για την οριστικοποίηση νομικών και λογιστικών θεμάτων για την πώληση αμυντικού υλικού από τα αποθέματα του Ελληνικού Στρατού. Το έγγραφο είχε ημερομηνία Μαΐου του 2016, χωρίς να προσδιορίζεται επακριβώς η ημέρα της εξουσιοδότησής του από τη Σαουδική Αραβία. Μετά την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία, ο Βασίλης Παπαδόπουλος εμφανίστηκε και ως εκπρόσωπος του… Κατάρ, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος για την πώληση πυρομαχικών του Ελληνικού Στρατού και στο καθεστώς της Ντόχα!
«Κατόπιν της αποστολής εγγράφων σχετικά με το ενδιαφέρον των Ενόπλων Δυνάμεων του Κατάρ και για πυρομαχικά 81 mm, παρακαλούμε όπως ενημερώσετε υπηρεσιακώς τις σχετικές μονάδες, όπως στην αυριανή μας επίσκεψη επιδειχθούν πυρομαχικά και αυτού του διαμετρήματος (81 mm) και 60 mm», έγραφε ο Βασίλης Παπαδόπουλος σε επιστολή που απέστειλε στον ναύαρχο Κυριάκο Κυριακίδη, την εποχή εκείνη αναπληρωτή γενικό διευθυντή Εξοπλισμών, στις 4 Ιανουαρίου του 2017. Εχει ενδιαφέρον ότι το αφεντικό της Ολυμπιακής Βιομηχανίας Α.Ε. υπέβαλε το αίτημά του στον αναπληρωτή και όχι στον τότε γενικό διευθυντή Εξοπλισμών Κοσμά Βούρη. Υπενθυμίζουμε ότι τον Ιούλιο του 2016 ο κ. Βούρης είχε ξεκαθαρίσει στον κ. Παπαδόπουλο ότι αν θέλει να ενεργεί ως εκπρόσωπος της Ιορδανίας θα πρέπει να προσκομίσει σχετική εξουσιοδότηση. Ο ναύαρχος Κυριάκος Κυριακίδης λίγο καιρό αργότερα, και συγκεκριμένα στις 29 Μαρτίου του 2017, διορίστηκε από τον κ. Καμμένο γενικός διευθυντής Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων.
Μία ημέρα πριν από την επιστολή της 4ης Ιανουαρίου, ο Βασίλης Παπαδόπουλος μαζί με τον αδελφό του Δημήτριο και τον υποτιθέμενο ακόλουθο Αμυνας της Σαουδικής Αραβίας στο Παρίσι, ταξίαρχο Khalid Saeed A.Alqahtani, είχαν πάρει άδεια για να επισκεφθούν τις αποθήκες πυρομαχικών 698 ΑΒΠ, αλλά και τις στρατιωτικές αποθήκες 695 ΑΒΠ προκειμένου να κάνουν ενδεικτικό έλεγχο στα πυρομαχικά των 105 χιλιοστών και των 30 χιλιοστών που ήθελαν να αγοράσουν για λογαριασμό της Σαουδικής Αραβίας.
Με μεγάλη άνεση και παρά το παρελθόν του, ο κ. Παπαδόπουλος είχε την άδεια να μπαινοβγαίνει σε στρατόπεδα για να επιθεωρεί το αμυντικό υλικό που ήθελε να μεταπωλήσει, λες και ο Ελληνικός Στρατός ήταν εταιρεία σε καθεστώς εκκαθάρισης… Παράλληλα παρουσίαζε κάποιον άγνωστο ως ακόλουθο Αμυνας της Σαουδικής Αραβίας στο Παρίσι (ενώ ο πραγματικός ακόλουθος των Σαουδαράβων στο Παρίσι ήταν τότε ο πρίγκιπας Turki Bin Khaled Bin Abdullah Al Saud).
Στις 17 Μαρτίου του 2017 η Ολυμπιακή Βιομηχανία Α.Ε. έστειλε αυστηρή επιστολή στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του υπουργείου Αμυνας, με κοινοποίηση και πάλι στον γενικό διευθυντή του Πάνου Καμμένου, πτέραρχο Θεολόγο Συμεωνίδη.
«Εάν δεν υπάρξουν στο άμεσο μέλλον διαπραγματεύσεις οι οποίες θα οριστικοποιούν την προμήθεια και των αεροπορικών βομβών MK-82 μαζί με τα πυρομαχικά 105 mm, ο εντολέας μου προτίθεται να αναστείλει κάθε ενδιαφέρον αγοράς των άνω υλικών, καθώς και ανάλογων υλικών, όπως G3 τυφέκια, πυρομαχικά πυροβόλων 30 mm, πυρομαχικά πυροβόλων 90 mm, πολυβόλα FN/FL κ.λπ.», έγραφε ο κ. Παπαδόπουλος, προειδοποιώντας ευθέως ότι αν δεν ικανοποιηθεί το αίτημά του να αγοραστούν και αεροπορικές βόμβες, τότε θα ακυρωθεί το deal της αγοράς των βλημάτων των 105 mm.
Η δραστηριότητα του «ταλαντούχου» κ. Παπαδόπουλου θυμίζει κάτι ανάμεσα σε φαρσοκωμωδία και κατασκοπευτική ταινία. Πώς άραγε κατάφερνε ένας άνθρωπος με ιστορικό πτωχεύσεων, με καταδίκη για λαθρεμπόριο, με μια εταιρεία που παρουσιάζει μηδενικό κύκλο εργασιών να μπαινοβγαίνει στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας υποδυόμενος τη μία τον αντιπρόσωπο της Σαουδικής Αραβίας, την άλλη του Κατάρ και την άλλη της Ιορδανίας χωρίς ντοκουμέντα, και να πείθει ότι πράγματι εκπροσωπεί ξένες χώρες; Πώς μπορούσε να επιθεωρεί τα «μη επιχειρησιακά» πυρομαχικά των Ενόπλων Δυνάμεων εισερχόμενος σε αποθήκες πυρομαχικών και από πού αντλούσε τη δύναμη να απειλεί αξιωματικούς – όπως έπραξε όταν είπε «από εδώ και στο εξής δεν ξέρω τι θα γίνει» στον ταξίαρχο Παπαδάκη, τον αξιωματικό ο οποίος την επόμενη μέρα κινδύνευσε να συλληφθεί από τους στρατονόμους του κ. Καμμένου;
Οι επισκέψεις στο Πεντάγωνο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ίδια υπόθεση παρουσιάζουν τα στοιχεία που φέρνει σήμερα στο φως το «ΘΕΜΑ» και δείχνουν ότι ο κ. Βασίλης Παπαδόπουλος επισκέφθηκε το Πεντάγωνο στις αρχές Αυγούστου 2016, λίγες μόλις ημέρες μετά την αλλαγή του νόμου για την πώληση μη επιχειρησιακού αμυντικού υλικού από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας.
Η σειρά των γεγονότων είναι η εξής:
1. Τον Ιούλιο του 2016 η Βουλή ψήφισε τον νέο νόμο για τη ρύθμιση θεμάτων του υπουργείου Εθνικής Αμυνας (4407/2016). Ο νόμος περιλαμβάνει μια διάταξη (άρθρο 34) για την αξιοποίηση «μη επιχειρησιακά αναγκαίου στρατιωτικού εξοπλισμού» με την οποία αναθεωρείται η διαδικασία που ίσχυε με προηγούμενο νόμο, του 2011.
2. Ο νόμος με τις νέες διαδικασίες που καταργούν τις παλιές δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 27 Ιουλίου του 2016. Στην αιτιολογική έκθεση του νέου νόμου αναφέρεται ότι με το άρθρο 34 «αποσαφηνίζεται, απλοποιείται και επιταχύνεται η προβλεπόµενη από το άρθρο 107 του ν. 3978/2011 διαδικασία αξιοποίησης στρατιωτικού εξοπλισµού ο οποίος χαρακτηρίζεται ως µη επιχειρησιακά αναγκαίος».
3. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου του 2016, ο Βασίλης Παπαδόπουλος περνάει τις πύλες του Πενταγώνου και συναντά εκεί τον τότε αναπληρωτή γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών. Με βάση τον ισχύοντα κανονισμό το Πεντάγωνο ήταν υποχρεωμένο να ανακοινώσει την επίσκεψη.
Ετσι, την επόμενη μέρα (10 Αυγούστου 2016) η αρμόδια Γενική Διεύθυνση ανακοινώνει τα εξής: «Κατόπιν αιτήματος της ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΑΕ ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής, την 9η Αυγ., συνάντησε τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας κ. Βασίλειο Παπαδόπουλο και τον ενημέρωσε για τις προβλεπόμενες διαδικασίες εκποίησης Αμυντικού Υλικου και όπως αυτές διαμορφώθηκαν από την πρόσφατη νομοθεσία σύμφωνα με τον ν.4407/16».

Η απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης
Πώς πιάστηκε μετά από διεθνή έρευνα σε Σερβία, Ελβετία και Παρθένους Νήσους
του Κωστή Χ. Πλάντζου
Μπορεί για τους περισσότερους να ήταν και να παραμένει άγνωστο ποιος είναι τελικά ο κ. Βασίλειος Παπαδόπουλος και ο ρόλος του στην υπόθεση της πώλησης πολεμικού υλικού στη Σαουδική Αραβία, στο ΣΔΟΕ όμως είναι γνωστός από παλιά εξαιτίας της εμπλοκής και της καταδίκης του σε υπόθεση λαθρεμπορίου, ύψους 545.000 ευρώ, η οποία τελεσεδίκησε το 2014.
Οπως αποκάλυψε την Τετάρτη το protothema.gr, το πρόσωπό του απασχόλησε για πάνω από μία δεκαετία τις διωκτικές αρχές και τις δικαστικές αίθουσες της χώρας, μέχρι που τον Φεβρουάριο του 2014 καταδικάστηκε οριστικά και αμετάκλητα και σε δεύτερο βαθμό για λαθρεμπορία. Ολα ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2003, όταν η σερβική εταιρεία Prvi Partizan Namenska Proizvodnja, με έδρα το Ούζιτσε, κάρφωσε στο ΣΔΟΕ ότι πρέπει να ελέγξει μια υπόθεση εισαγωγής μηχανημάτων στην Ελλάδα. Η Prvi Partizan προσκόμισε στοιχεία που έδειχναν ότι το 1996 πούλησε τα μηχανήματα στην Ολυμπιακή Βιομηχανία Α.Ε. (ή Ολυμπιακή Οπλων και Πυρομαχικών Α.Ε. Αξιούπολη Κιλκίς όπως λεγόταν τότε) αντί 1.668.580 δολαρίων. Σύμφωνα με όσα αναφέρει η καταδικαστική απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης (517/2014) η έρευνα του ΣΔΟΕ αποκάλυψε ότι πράγματι η εξαγωγή αυτή έγινε, πέρασε από το σερβικό τελωνείο και η αξία που δηλώθηκε ήταν ύψους 1.668.580 δολαρίων.
Στο ελληνικό τελωνείο του Κιλκίς, όμως, βρέθηκε ότι η ίδια εισαγωγή δηλώθηκε για αξία μόλις 1,1 εκατ. δολάρια. Το τιμολόγιο αγοράς μάλιστα δεν ήταν εκείνο της σερβικής Prvi Partizan, αλλά είχε κατατεθεί μιας άλλης εταιρείας από την Ελβετία, της Hemsworth Holding Ltd με έδρα τη Γενεύη.
Τότε το ΣΔΟΕ ζήτησε τη συνδρομή των Αρχών της Ελβετίας, οι οποίες όμως απάντησαν επισήμως ότι εταιρεία με τέτοια ονομασία δεν υπάρχει στα εμπορικά μητρώα της Γενεύης. Ταυτόχρονα με όλα αυτά, το ΣΔΟΕ κάλεσε και τον Βασίλειο Παπαδόπουλο για εξηγήσεις επειδή, ως εκπρόσωπος της Ολυμπιακής Βιομηχανίας, είχε παραλάβει το φορτίο από το τελωνείο, αλλά εκείνος «δεν ανταποκρίθηκε».
Ετσι το ΣΔΟΕ κατέληξε στο πόρισμα ότι το τιμολόγιο της Ελβετίας ήταν πλαστό και έστειλε την υπόθεση στο Τελωνείο Κιλκίς για να καταλογίσει τα πρόστιμα και να ασκηθούν διώξεις, διαπιστώνοντας ότι ο Β. Παπαδόπουλος και η εταιρεία του διέπραξαν λαθρεμπορία ύψους 545.000 δολαρίων, αποφεύγοντας να πληρώσουν δασμούς 83.967,47 ευρώ στην Ελλάδα. Η συνέχεια εκτυλίχθηκε στις δικαστικές αίθουσες. Ο Βασίλης Παπαδόπουλος ισχυρίστηκε ότι η Hemsworth είναι υπαρκτή εταιρεία, αλλά οι ελβετικές αρχές δεν την ξέρουν γιατί έχει έδρα στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους και όχι στη Γενεύη – όπου κατέχει απλώς μια ταχυδρομική διεύθυνση. Το Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης έκρινε ότι ο Βασίλειος Παπαδόπουλος ενήργησε με δόλο και σκοπό να ζημιώσει το Ελληνικό Δημόσιο και τον καταδίκασε σε πρόστιμο 340.000 ευρώ για δασμούς που απέφυγε να πληρώσει, δηλώνοντας στο ελληνικό τελωνείο αξία κατά 545.000 δολάρια μικρότερη από την πραγματική.
…Και η περιπέτεια με τον ΠΑΟΚ
Ο ρόλος του Βασίλη Παπαδόπουλου στην πρώτη προσπάθεια του Ιβάν Σαββίδη
να αποκτήσει τον Δικέφαλο του Βορρά και γιατί πάγωσαν οι σχέσεις τους
του Δημήτρη Παγαδάκη
Το 1990, προτού αναλάβει τον έλεγχο της καπνοβιομηχανίας Ντονσκόι Ταμπάκ, ο φιλόδοξος Ιβάν Σαββίδης αναζητούσε την τύχη του στην Ελλάδα. Εφτασε, τότε, στον Νομό Κιλκίς, στο χωριό Μεγάλη Βρύση όπου ζούσε η αδελφή του με την οικογένειά της, ψάχνοντας επιχειρηματικές ευκαιρίες. Ευτυχώς για εκείνον δεν τα κατάφερε και επέστρεψε στο Ροστόφ.
Ηδη η κλονισμένη Σοβιετική Ενωση κατέρρεε και μαζί της παρέπαιε και η κρατική καπνοβιομηχανία στην οποία εργαζόταν. Ο Ιβάν Σαββίδης, με σύνθημα «Να ζούμε και να δουλεύουμε κάτω από τη ρωσική σημαία», ήταν υποψήφιος να αναλάβει τις τύχες μιας από τις μεγαλύτερες ρωσικές καπνοβιομηχανίες που δραστηριοποιούταν στην περιοχή Ντον. Ανθρωπος-κλειδί για τη μεταβίβαση φέρεται να ήταν ο Ηλίας Παπαδόπουλος, παλιός διαχειριστής του εργοστασίου, ο οποίος εικάζεται ότι το 1993 βοήθησε τον παλιό συνάδελφό του στην ίδια φάμπρικα, Ιβάν, να εκλεγεί γενικός διευθυντής της ιδιωτικής πλέον καπνοβιομηχανίας.
Γιος παλιού του φίλου, ο Βασίλης Παπαδόπουλος θέλησε το 2006 να γίνει το δεξί χέρι
του Ιβάν Σαββίδη, κάτι όμως που δεν κατάφερε. Πάντως ο Ιβάν Σαββίδης τονίζει
ότι έχει να τον δει 10 χρόνια και είναι ένας από τους 70 κουμπάρους του στην Ελλάδα

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος, ο οποίος από χρόνια είχε επαναπατριστεί στην Ελλάδα, αφού, σύμφωνα με πληροφορίες, εργάστηκε πρώτα ως διερμηνέας της ρωσικής γλώσσας σε εισαγωγείς σοβιετικών προϊόντων, με την πείρα που διέθετε δραστηριοποιήθηκε στον τομέα των εγχώριων καπνών. Χάρη στις πολύχρονες και εκτεταμένες συναλλαγές του με τους Ρώσους γραφειοκράτες απέκτησε σημαντικές επαφές και καλλιέργησε φιλίες με τους αναδυόμενους ολιγάρχες της πρώτης μετασοβιετικής περιόδου. Οι δουλειές και οι τζίροι άνθησαν θεαματικά μετά τη διάλυση του σοβιετικού μπλοκ, ενώ μετά από ένα χρονικό διάστημα την εισαγωγική- εξαγωγική εταιρεία του με έδρα τη Νέα Σάντα Κιλκίς διαχειριζόταν ο γιος του Δημήτρης. Στην πιάτσα τότε κυκλοφορούσαν φήμες ότι η εταιρεία του Παπαδόπουλου είχε θέσει υποψηφιότητα για την εξαγορά της ΣΕΚΑΠ, προσφέροντας 30 εκατ. ευρώ το 2011, αλλά τελικά δεν κατέθεσε κάποια δεσμευτική πρόταση. Η ελληνική καπνοβιομηχανία κατέληξε αργότερα στην ιδιοκτησία του Ιβάν Σαββίδη. Στο μεταξύ, ο άλλος γιος του Ηλία Παπαδόπουλου, ο Βασίλης, ανοίχτηκε σε διαφορετικό πεδίο επιχειρηματικής δράσης, ιδρύοντας στο Κιλκίς, στα μέσα της δεκαετίας του ’90, την Ολυμπιακή Οπλων -στη συνέχεια Ολυμπιακή Βιομηχανία (Olympic Industries S.A.)- με στόχο την εμπορία πάσης φύσεως πυρομαχικών.
Οταν το 2006 ο Ιβάν Σαββίδης αποφάσισε να δραστηριοποιηθεί επιχειρηματικά στην Ελλάδα, ήρθε από το Ροστόφ στη Θεσσαλονίκη προκειμένου να διαπραγματευτεί την εξαγορά του ΠΑΟΚ. Ο Ελληνοπόντιος επιχειρηματίας, παρότι διέθετε καταρτισμένο προσωπικό που δραστηριοποιούνταν στα ρωσικά deals, στην Ελλάδα δεν είχε έναν έμπιστο συνεργάτη που να γνωρίζει τη γλώσσα και την εγχώρια ποδοσφαιρική πραγματικότητα. Τότε στράφηκε στον γιο του παλιού του φίλου Ηλία, Βασίλη Παπαδόπουλο, ο οποίος ήδη συνδεόταν μαζί του με κουμπαριά, αφού είχε βαφτίσει τον έναν από τους δύο γιους του Ιβάν και της Κυριακής Σαββίδη. Παρότι εκείνη την εποχή ο Παπαδόπουλος παραπεμπόταν σε δίκη με την κατηγορία τής από το 1996 κατοχής λαθραίων εμπορευμάτων για υπόθεση εισαγωγής στην Ελλάδα μηχανολογικού εξοπλισμού για την παραγωγή όπλων και πυρομαχικών, ο Σαββίδης φέρεται να αδιαφορούσε για τη δικαστική περιπέτεια του συνεργάτη του και ένθερμου Παοκτζή. Ηταν άλλωστε τόση η καψούρα του να αποκτήσει τη δημοφιλή ομάδα της Θεσσαλονίκης, έναν από τους μεγαλύτερους ποδοσφαιρικούς συλλόγους της χώρας, που ταυτόχρονα θα του χορηγούσε το διαβατήριο της επιχειρηματικής δραστηριοποίησης στη γη των προγόνων του, ώστε παρέβλεπε τα τραβήγματα του στενού του φίλου.
Από την άφιξή του στο αεροδρόμιο της Μίκρας τον Μάιο του 2006 έως την επίσκεψή του στο γήπεδο της Τούμπας, ο Παπαδόπουλος ήταν αδιαλείπτως στο πλευρό του Ιβάν. Εμφανίζονταν παντού μαζί. Εκτελούσε χρέη συνοδού, σοφέρ, συνδαιτυμόνα και συμβούλου προς τον ήδη βουλευτή της Ρωσικής Δούμας και ιδιοκτήτη της ποδοσφαιρικής ομάδας του Ροστόφ. Υπό την αίγλη των καθηκόντων του διεμήνυε αυστηρά στον Τύπο της συμπρωτεύουσας πως θεωρούσε ότι εκτελείται ένα είδος σαμποτάζ στην προσπάθεια του Ιβάν Σαββίδη, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Κάποιοι προσπαθούν να σπιλώσουν το όνομά του και ταυτόχρονα στο σπίλωμα του δικού μου προσώπου σπιλώνεται και το όνομα του αγοραστή». Σε μερίδα των εγχώριων ΜΜΕ ήταν φανερό ότι ο Παπαδόπουλος, ο οποίος είχε αναλάβει τον ρόλο προπομπού του Ιβάν στην Ελλάδα, προσπαθούσε να εκμεταλλευτεί προς ίδιον όφελος τη δημοσιότητα που είχε πάρει το θέμα της εξαγοράς της ομάδας. Ηδη από τις 12 Απριλίου 2006 είχε συνταχθεί μνημόνιο πώλησης της ΠΑΕ μεταξύ του Γιάννη Γούμενου και του Βασίλη Παπαδόπουλου, ωστόσο η ενεργοποίησή του προϋπέθετε τον έλεγχο του Ερασιτέχνη από τον επιχειρηματία μέσω αλλαγής του καταστατικού του.
Σε δηλώσεις του σε ραδιοφωνικό σταθμό της Θεσσαλονίκης υποστήριζε με κομπορρημοσύνη: «Η ευθύνη που φέρεις απέναντι σε έναν φίλο σου που θέλει να επενδύσει τόσο μεγάλα ποσά είναι μεγάλη. Δεν είναι κάτι απλό, πρέπει να είμαι προσεκτικός. Πρέπει να πάρει και αυτός κάποια στοιχεία για να αποφασίσει». Με αυτό τον τρόπο ο έμπορος όπλων και πυρομαχικών υπερτόνιζε τη συμβολή του στις διαπραγματεύσεις για την εξαγορά του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών της ΠΑΕ ΠΑΟΚ. Τελικά, όμως, αυτές απέβησαν άκαρπες και το deal δεν έκλεισε. Ο πολυάσχολος ομογενής επιχειρηματίας ήταν μάλλον απροετοίμαστος και δεν ανεχόταν να τον πιάσουν κορόιδο διάφοροι παράγοντες που του έβαζαν προσκόμματα, ιδίως με την αδιανόητη για τον ίδιο μη παραχώρηση του γηπέδου της Τούμπας.
Θυμωμένος ο επιχειρηματίας που καταλάβαινε ότι το αντίτιμο για τα λεφτά του ήταν αέρας κοπανιστός, αφού του πούλαγαν τα χρέη της ομάδας, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου, παρουσία του νομικού του εκπροσώπου Αλέξανδρου Λυκουρέζου, στην οποία έδωσε διορία 48 ωρών στους ανθρώπους του ΠΑΟΚ να του απαντήσουν οριστικά στην πρότασή του. Το τελεσίγραφο εξέπνευσε στις 26 Ιουνίου εκείνης της χρονιάς, οπότε απέσυρε το ενδιαφέρον του και αποχώρησε από τη χώρα απογοητευμένος. Κυρίως, όμως, δυσφόρησε που δικοί του άνθρωποι έκαναν τη λέζα τους με το όνομά του.
Αναπόφευκτα χρέωσε μέρος της αποτυχίας εκείνης της πρώτης απόπειρας στον Παπαδόπουλο, με αποτέλεσμα για ένα διάστημα οι σχέσεις των δύο φίλων και κουμπάρων να παγώσουν. Η δεύτερη έλευση του Ελληνοπόντιου, μεγιστάνα πλέον, το 2012 στη Θεσσαλονίκη για την οριστική απόκτηση του ΠΑΟΚ δεν συνοδευόταν από τη συμβουλευτική αρωγή του Βασίλη Παπαδόπουλου. Σήμερα από μεριάς Σαββίδη διαψεύδεται κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση εδώ και πάνω από μια δεκαετία με τον Βασίλη Παπαδόπουλο, μια από τις 70 κουμπαριές που έχει κάνει ο επιχειρηματίας.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
Ιστορία - Πολιτισμός
Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού
Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων.
Περισσότερα από 30 εκατομμύρια έγγραφα, κατάλογοι κρατουμένων και στοιχεία καταναγκαστικής εργασίας βοηθούν στην ανασύνθεση προσωπικών ιστοριών που κινδύνεψαν να χαθούν οριστικά. Με την ψηφιοποίηση και τη χρήση νέων τεχνολογιών, το αρχείο επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη και να δώσει απαντήσεις σε οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν την τύχη των συγγενών τους. Πίσω από κάθε όνομα σε έναν κατάλογο κρατουμένων, πίσω από κάθε φθαρμένο έγγραφο και κάθε χειρόγραφη καταχώριση μπορεί να κρύβεται μια ανθρώπινη ιστορία που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Για χιλιάδες οικογένειες, η αναζήτηση πληροφοριών για συγγενείς που διώχθηκαν, φυλακίστηκαν ή εξαφανίστηκαν κατά τη ναζιστική περίοδο παραμένει μια ανοιχτή υπόθεση, ακόμη και οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στη Γερμανία, τα Arolsen Archives, το Διεθνές Κέντρο για τις Ναζιστικές Διώξεις, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για τη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων. Η συλλογή τους περιλαμβάνει περισσότερα από 30 εκατομμύρια ιστορικά έγγραφα, με πληροφορίες για περίπου 17,5 εκατομμύρια ανθρώπους που υπήρξαν θύματα ή επιζώντες του ναζιστικού καθεστώτος.
Το έργο του αρχείου δεν περιορίζεται στη φύλαξη ιστορικών τεκμηρίων. Στόχος είναι να διατηρηθούν τα πρωτότυπα, να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχουν και να γίνουν προσβάσιμες σε συγγενείς θυμάτων, ερευνητές και πολίτες από όλο τον κόσμο. Έτσι, τα έγγραφα της ναζιστικής περιόδου μετατρέπονται σε ένα εργαλείο αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας και αποκατάστασης της μνήμης.
Από τα αρχεία των διώξεων στην αναζήτηση της ανθρώπινης μοίρας
Τα Arolsen Archives ιδρύθηκαν το 1948, με την ονομασία International Tracing Service, σε μια εποχή κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι προσπαθούσαν να εντοπίσουν συγγενείς τους που είχαν χαθεί στη διάρκεια του πολέμου. Η αρχική αποστολή ήταν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αγνοουμένων και στη διευκρίνιση της τύχης ανθρώπων που είχαν υποστεί ναζιστικές διώξεις. Με την πάροδο των δεκαετιών, η συλλογή εξελίχθηκε σε ένα διεθνές αρχείο ιστορικής τεκμηρίωσης. Τα έγγραφα αφορούν κρατουμένους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, γκέτο και φυλακές της Γκεστάπο, ανθρώπους που οδηγήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία, αλλά και επιζώντες που βρέθηκαν υπό τη φροντίδα συμμαχικών οργανώσεων μετά το 1945. Περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία για τους εκτοπισμένους πληθυσμούς και τη μετανάστευση κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.
Οι κατάλογοι, τα δελτία κρατουμένων, οι καταγραφές μεταγωγών και τα διοικητικά έγγραφα μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την πορεία ενός ανθρώπου μέσα στο σύστημα διώξεων. Ένα όνομα, μια ημερομηνία ή ένας αριθμός μητρώου ενδέχεται να αποτελέσει το στοιχείο που θα συνδέσει διαφορετικά έγγραφα και θα επιτρέψει την ανασύνθεση ενός μέρους της ζωής του. Ωστόσο, το αρχείο δεν είναι πλήρες. Πολλά έγγραφα καταστράφηκαν από τους ίδιους τους Ναζί ή χάθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Επιπλέον, εκατομμύρια άνθρωποι δολοφονήθηκαν χωρίς να καταγραφούν ποτέ τα ονόματά τους. Για τον λόγο αυτό, η απουσία ενός προσώπου από τις διαθέσιμες συλλογές δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε ή ότι δεν υπέστη διώξεις.
Η ψηφιοποίηση αλλάζει τον τρόπο αναζήτησης
Για πολλά χρόνια, η αξιοποίηση του αρχείου απαιτούσε εκτεταμένη χειρωνακτική εργασία. Οι ερευνητές έπρεπε να εξετάζουν φακέλους, να διαβάζουν χειρόγραφες σημειώσεις και να αντιπαραβάλλουν πληροφορίες που βρίσκονταν σε διαφορετικά έγγραφα. Η ψηφιοποίηση αλλάζει σταδιακά αυτή τη διαδικασία. Τα Arolsen Archives αναπτύσσουν ένα ηλεκτρονικό αρχείο μέσω του οποίου οι χρήστες μπορούν να αναζητούν ονόματα και ιστορικά θέματα, να εντοπίζουν ψηφιοποιημένα τεκμήρια και να εξετάζουν το περιεχόμενό τους από απόσταση. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν τελειώνει με τη σάρωση ενός εγγράφου. Για να μπορεί να αναζητηθεί αποτελεσματικά, πρέπει να καταχωριστούν τα στοιχεία του, να συνδεθούν τα ονόματα με τις αντίστοιχες εγγραφές και να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχει.
Σε αυτό το στάδιο αξιοποιούνται τεχνολογίες οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων (OCR), καθώς και εργαλεία που βοηθούν στην ομαδοποίηση και τη διασύνδεση δεδομένων. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει την ανάγνωση καταλόγων και την αντιπαραβολή πληροφοριών από διαφορετικά έγγραφα, ώστε να εντοπίζονται πιθανές συνδέσεις ανάμεσα σε πρόσωπα, τόπους και γεγονότα. Η τεχνολογία, όμως, δεν υποκαθιστά την ιστορική έρευνα. Τα παλιά έγγραφα περιέχουν δυσανάγνωστα χειρόγραφα, διαφορετικές γραφές ονομάτων, συντομογραφίες και λάθη καταγραφής. Για τον λόγο αυτό, η αυτοματοποιημένη αναγνώριση χρειάζεται έλεγχο και αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν αφορά στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την ανασύνθεση της μοίρας ενός θύματος.
Όταν ένα όνομα οδηγεί σε μια οικογενειακή ιστορία
Η σημασία των Arolsen Archives γίνεται ιδιαίτερα εμφανής μέσα από τις αναζητήσεις συγγενών. Για ανθρώπους που προσπαθούν να μάθουν τι συνέβη σε έναν παππού, μια γιαγιά ή έναν άλλο συγγενή που εξαφανίστηκε κατά τη ναζιστική περίοδο, ακόμη και ένα μικρό εύρημα μπορεί να έχει μεγάλη συναισθηματική και ιστορική αξία. Η αναζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε πληροφορίες για την κράτηση ενός προσώπου, τη μεταφορά του σε στρατόπεδο, την καταναγκαστική εργασία ή την παρουσία του σε μεταπολεμικό καταυλισμό εκτοπισμένων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα έγγραφα προσφέρουν μόνο αποσπασματικές ενδείξεις, οι οποίες χρειάζεται να διασταυρωθούν με άλλες πηγές.
Το ηλεκτρονικό αρχείο είναι ελεύθερα προσβάσιμο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για προσωπικές αναζητήσεις όσο και για επιστημονικούς, εκπαιδευτικούς και δημοσιογραφικούς σκοπούς. Όταν η διαδικτυακή έρευνα δεν αποδίδει αποτελέσματα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στην υπηρεσία αναζήτησης του οργανισμού. Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία οι επιζώντες του ναζισμού λιγοστεύουν. Καθώς οι προσωπικές μαρτυρίες χάνονται σταδιακά, τα τεκμήρια αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα για την ιστορική έρευνα και τη διατήρηση της μνήμης.
#everynamecounts: Η μνήμη ως συλλογική προσπάθεια
Η ψηφιοποίηση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στους εργαζομένους του αρχείου. Σημαντικό ρόλο έχουν και οι εθελοντές που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία #everynamecounts. Μέσω της δράσης αυτής, πολίτες βοηθούν στην καταχώριση πληροφοριών από ιστορικά έγγραφα, ώστε τα ονόματα και τα σχετικά στοιχεία να γίνουν ευκολότερα αναζητήσιμα. Η συμμετοχή τους συμβάλλει στην προσπάθεια να συνδεθούν οι ψηφιοποιημένες σελίδες με συγκεκριμένα πρόσωπα και να διευκολυνθούν οι μελλοντικές αναζητήσεις.
Πρόκειται για μια μορφή συμμετοχικής ιστορικής μνήμης, στην οποία η τεχνολογία συνδυάζεται με την ανθρώπινη εργασία. Η καταχώριση ενός ονόματος δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία: είναι ένας τρόπος να αναγνωριστεί η ύπαρξη ενός ανθρώπου και να διατηρηθεί η ιστορία του μέσα σε ένα ευρύτερο αρχείο συλλογικής εμπειρίας. Παράλληλα, η πρωτοβουλία #StolenMemory επικεντρώνεται στην αναζήτηση συγγενών πρώην κρατουμένων στους οποίους είχαν αφαιρεθεί προσωπικά αντικείμενα κατά τη σύλληψή τους. Τα αντικείμενα αυτά, όταν είναι δυνατόν να επιστραφούν στις οικογένειες, λειτουργούν ως απτοί σύνδεσμοι με ανθρώπους των οποίων η ιστορία συχνά έχει διασωθεί μόνο μέσα από έγγραφα.
Παρά την πρόοδο της ψηφιοποίησης, η προστασία των πρωτότυπων εγγράφων παραμένει βασική προτεραιότητα. Πολλά από αυτά χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για τη διεκπεραίωση αιτημάτων εντοπισμού αγνοουμένων. Το συχνό ξεφύλλισμα, η αντιγραφή και η μεταφορά τους έχουν αφήσει σημάδια φθοράς. Οι εργασίες συντήρησης περιλαμβάνουν την κατάλληλη συσκευασία, την αντιμετώπιση της όξινης φθοράς του χαρτιού και την καταγραφή της κατάστασης κάθε τεκμηρίου. Η ψηφιακή πρόσβαση περιορίζει την ανάγκη συνεχούς χειρισμού των πρωτοτύπων, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη διατήρησής τους.
Η σημασία της συλλογής έχει αναγνωριστεί και διεθνώς: από το 2013, τα Arolsen Archives περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία και ανάδειξη σημαντικών τεκμηρίων της παγκόσμιας ιστορίας.
Ένα αρχείο για το παρελθόν και τις επόμενες γενιές
Η δουλειά των Arolsen Archives δείχνει ότι η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από μνημεία, επετείους και δημόσιες τελετές. Διατηρείται και μέσα από την επίμονη εργασία της καταγραφής, της διασταύρωσης και της προστασίας των τεκμηρίων. Κάθε έγγραφο μπορεί να αποτελέσει μια μαρτυρία για το πώς οργανώθηκαν οι διώξεις, πώς λειτούργησε ο μηχανισμός καταναγκαστικής εργασίας και ποιες συνέπειες είχε ο ναζισμός για εκατομμύρια ανθρώπους. Ταυτόχρονα, μπορεί να προσφέρει σε μια οικογένεια μια πληροφορία που αναζητούσε επί δεκαετίες.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η παραπληροφόρηση και η διαστρέβλωση ιστορικών γεγονότων εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση, η πρόσβαση στις πρωτογενείς πηγές αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Τα αρχεία δεν απαντούν σε κάθε ερώτημα, ούτε μπορούν να αναπληρώσουν τα τεκμήρια που χάθηκαν. Μπορούν, όμως, να διασώσουν όσα εξακολουθούν να υπάρχουν και να επιτρέψουν στις επόμενες γενιές να τα μελετήσουν. Στο Μπαντ Άρολσεν, η αναζήτηση δεν αφορά μόνο το τι συνέβη στο παρελθόν. Αφορά και τη δυνατότητα να μη χαθούν ξανά τα ίχνη ανθρώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Αναλύσεις
Η ιστορία του Καπετανίδη στον Ισραηλινό Τύπο
Η ζωή, η δημοσιογραφική δράση και η θυσία του Νίκου Καπετανίδη αναδεικνύονται στην Israel Hayom, μέσα από άρθρο του Χρήστου Κωνσταντινίδη, που θέτει στο επίκεντρο τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και την άρνηση της Τουρκίας να αναμετρηθεί με το ιστορικό της παρελθόν.
Στον ισραηλινό Τύπο φτάνει η ιστορία του Νίκου Καπετανίδη, του Πόντιου δημοσιογράφου που οδηγήθηκε στην αγχόνη στην Αμάσεια, στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, επειδή υπερασπίστηκε με την πένα και τη δημόσια στάση του τον Ελληνισμό του Πόντου.
Με άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026 στην Israel Hayom, ο δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, παρουσιάζει στο διεθνές αναγνωστικό κοινό τη διαδρομή του εκδότη της «Εποχής». Παράλληλα, συνδέει την ιστορική του μαρτυρία με το σημερινό ζήτημα της λογοδοσίας και την επιλεκτική στάση της Άγκυρας απέναντι στα εγκλήματα του παρελθόντος.
Το δημοσίευμα φέρει τον τίτλο «Turkey demands accountability from Israel – but not from itself», δηλαδή «Η Τουρκία απαιτεί λογοδοσία από το Ισραήλ – αλλά όχι από τον εαυτό της».
Η αφετηρία του άρθρου είναι η εκτέλεση του 32χρονου Καπετανίδη. Γεννημένος στη Ριζούντα το 1889 και απόφοιτος του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας, ο δημοσιογράφος εξέδωσε το 1918 την εφημερίδα «Εποχή», καταγράφοντας τις διώξεις και τη βία που υφίσταντο οι ελληνικοί πληθυσμοί στην Τραπεζούντα και στα χωριά του Πόντου.
Μέσα από αναφορές στη μαρτυρία του Δημήτρη Ψαθά στη «Γη του Πόντου», ο Κωνσταντινίδης σκιαγραφεί έναν άνθρωπο με ορμή, πατριωτικό φρόνημα και βαθιά πίστη στην ελευθερία. Έναν εκδότη που αντιλαμβανόταν τη δημοσιογραφία ως ευθύνη απέναντι στον λαό του και κατονόμαζε τους υπευθύνους των διωγμών, γνωρίζοντας ότι κάθε φύλλο της εφημερίδας του μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του.
Ιδιαίτερη θέση στο άρθρο έχει η αντιπαράθεσή του με τον Τοπάλ Οσμάν, τον παραστρατιωτικό αρχηγό που συνδέθηκε με σφαγές, λεηλασίες και εκτοπισμούς Ελλήνων και Αρμενίων. Όπως υπογραμμίζεται, ο Καπετανίδης δεν υποχώρησε μπροστά στις απειλές του, ούτε άλλαξε τη γραμμή της εφημερίδας για να εξασφαλίσει την προσωπική του σωτηρία.
Το δημοσίευμα περιγράφει τα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» της Αμάσειας ως μηχανισμό εξόντωσης της ηγεσίας του ποντιακού Ελληνισμού. Κληρικοί, εκπαιδευτικοί, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδικασίες στις οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση του αρθρογράφου, η καταδίκη είχε ουσιαστικά προαποφασιστεί.
Απέναντι στους κατηγόρους του, ο Καπετανίδης υπερασπίστηκε ανοιχτά την εθνική του θέση. Όταν κατηγορήθηκε ότι αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του Πόντου, δήλωσε ότι επιδίωκε και την ένωσή του με την Ελλάδα. Το άρθρο αναφέρεται και στην τελευταία του κραυγή πριν από τον απαγχονισμό: «Ζήτω η Ελλάς!»
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η διάσωση του αρχείου της «Εποχής» από τον αδελφό του, Κώστα Καπετανίδη, ο οποίος το μετέφερε στην Ελλάδα. Η ψηφιοποίησή του, επισημαίνει ο Κωνσταντινίδης, δημιουργεί δυνατότητες ευρύτερης μελέτης και διεθνούς αξιοποίησης.
Πρόκειται για τεκμήρια γραμμένα την ώρα που εξελίσσονταν οι διωγμοί. Ο αρθρογράφος προτείνει τη μετάφραση, την επιστημονική επεξεργασία και την παρουσίασή τους σε κοινοβούλια, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς, ως μέρος μιας οργανωμένης προσπάθειας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας.
Η σύνδεση με το σήμερα γίνεται μέσα από την κριτική στην Τουρκία, η οποία κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα, ενώ εξακολουθεί να αρνείται τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Το άρθρο διευκρινίζει ότι οι καταγγελίες κατά του Ισραήλ πρέπει να κρίνονται με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία και το δίκαιο. Θέτει, όμως, ταυτόχρονα το ζήτημα της συνέπειας: ένα κράτος που απαιτεί έλεγχο της συμπεριφοράς άλλων κρατών οφείλει να δέχεται τον έλεγχο και της δικής του ιστορικής διαδρομής.
Μέσα από την ιστορία του Καπετανίδη, η παρέμβαση στην Israel Hayom αναδεικνύει έτσι ένα συγκεκριμένο αίτημα: η διασωθείσα μαρτυρία της «Εποχής» να αποκτήσει τη διεθνή παρουσία που της αναλογεί, μεταφέροντας την ιστορική τεκμηρίωση του ποντιακού Ελληνισμού πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Διαβάστε το άρθρο στην Israel Hayom.
GEOPOLITICO
Η ιστορία των ελληνικών συναγωγών ζωντανεύει: Ένα μοναδικό αρχείο μνήμης παρουσιάζεται σε τέσσερις πόλεις της Βόρειας Ελλάδας
Οι Εκδόσεις Ινφογνώμων παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Δρ Ηλία Β. Μεσσίνα, «Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής». Ένα έργο 453 σελίδων, με 272 φωτογραφίες και 237 αρχιτεκτονικά σχέδια, που καταγράφει περισσότερες από 100 συναγωγές και διασώζει την ιστορία μνημείων που χάθηκαν ή κινδυνεύουν να ξεχαστούν.
Ένα σημαντικό οδοιπορικό στην ιστορία, την αρχιτεκτονική και την πολιτιστική κληρονομιά του ελληνικού εβραϊσμού ξεκινά στις 19 Οκτωβρίου από τα Ιωάννινα, με επόμενους σταθμούς τη Θεσσαλονίκη, την Ξάνθη και την Κομοτηνή. Ο Δρ Ηλίας Β. Μεσσίνας παρουσιάζει το νέο του βιβλίο, καρπό πολυετούς επιτόπιας και αρχειακής έρευνας, αναδεικνύοντας συναγωγές που εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά και μνημεία που έχουν εξαφανιστεί από τον αστικό ιστό. Μέσα από σπάνιες φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά σχέδια και ιστορικά τεκμήρια, η έκδοση των Εκδόσεων Ινφογνώμων επιχειρεί να διασώσει ένα σημαντικό κομμάτι της συλλογικής μνήμης των ελληνικών πόλεων.
Ένα αρχείο για περισσότερες από 100 συναγωγές στην Ελλάδα
Η νέα έκδοση του Δρ Ηλία Β. Μεσσίνα αποτελεί μια εκτενή καταγραφή της ιστορίας και της αρχιτεκτονικής των συναγωγών της Ελλάδας.
Σε 453 σελίδες παρουσιάζονται περισσότερες από 100 συναγωγές, με ιστορικές και αρχιτεκτονικές περιγραφές, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ψηφιακούς χάρτες, βιβλιογραφία και αρχειακές πηγές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των μνημείων που τεκμηριώνονται δεν υπάρχει πλέον.
Ορισμένες συναγωγές κατεδαφίστηκαν κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης, ενώ άλλες αλλοιώθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σταδιακά η παρουσία τους στη συλλογική μνήμη.
Η έρευνα του Μεσσίνα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και συνδυάζει επιτόπιες επισκέψεις με ιστορική τεκμηρίωση από αρχεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η έκδοση περιλαμβάνει 272 φωτογραφίες και 237 αρχιτεκτονικά σχέδια και διαγράμματα, προσφέροντας τη δυνατότητα στους αναγνώστες να γνωρίσουν μνημεία που συνδέονται με την παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων στον ελλαδικό χώρο.
Το σπάνιο αρχείο του Σεμτώβ Σαμουήλ
Ιδιαίτερη σημασία για την ολοκλήρωση του βιβλίου είχε η αξιοποίηση του αρχείου του αρχιτέκτονα Σεμτώβ Σαμουήλ (1939–2009).
Το αρχείο παραδόθηκε στον Δρ Μεσσίνα από συγγενείς του Σαμουήλ και περιλαμβάνει πολύτιμο υλικό από έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1960–1961.
Εκείνη την περίοδο, ο νεαρός τότε φοιτητής αρχιτεκτονικής, με προτροπή του καθηγητή Νίκου Μουτσόπουλου, επισκέφθηκε συναγωγές σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Κατέγραψε φωτογραφικά και αρχιτεκτονικά κτίρια που βρίσκονταν σε λειτουργία, αλλά και συναγωγές που είχαν ήδη υποστεί σοβαρές φθορές.
Για ορισμένα από τα συγκεκριμένα μνημεία, τα οποία κατεδαφίστηκαν τα επόμενα χρόνια, το αρχείο Σαμουήλ αποτελεί σήμερα μοναδικό τεκμήριο της ύπαρξης και της αρχιτεκτονικής τους μορφής.
Το υλικό ψηφιοποιείται σταδιακά, ενώ προβλέπεται η δημιουργία τρισδιάστατων αναπαραστάσεων και ψηφιακών μοντέλων εικονικής πραγματικότητας.
Με τον τρόπο αυτό, η ιστορική έρευνα συνδυάζεται με τις σύγχρονες τεχνολογίες ψηφιακής αποκατάστασης, δημιουργώντας νέες δυνατότητες παρουσίασης της χαμένης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Η σύνδεση με το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο του υπουργείου Πολιτισμού
Το έργο αποκτά και θεσμική σημασία, καθώς συνδέεται με την ενσωμάτωση των εβραϊκών μνημείων της Ελλάδας στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο» του υπουργείου Πολιτισμού.
Ο Δρ Μεσσίνας συνεργάστηκε με τις αρμόδιες υπηρεσίες για τον εμπλουτισμό του συστήματος με στοιχεία σχετικά με την εβραϊκή πολιτιστική κληρονομιά.
Την έκδοση χαιρετίζουν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος, Δαυίδ Σαλτιέλ.
Τον πρόλογο υπογράφει ο ακαδημαϊκός, καθηγητής και αρχιτέκτονας Μανόλης Κορρές.
Η συμμετοχή των συγκεκριμένων προσωπικοτήτων αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής καταγραφής των ιστορικών μνημείων και της προστασίας τους από τη λήθη.
Οι παρουσιάσεις και οι ομιλητές
Στα Ιωάννινα, τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, η παρουσίαση θα επικεντρωθεί στις ιστορικές συναγωγές Γιασάν και Χαντάς.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο δικηγόρος και ερευνητής Θρασύβουλος–Μορντεχάι Παπαστρατής, η επίκουρη καθηγήτρια της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ράνια Σταθοπούλου και ο οικονομολόγος Νίκος Καράμπελας. Χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Ιωαννίνων Μάρκος Μπατίνος και η πρόεδρος της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών Κατερίνη Λιάμπη. Τον συντονισμό θα έχει η φιλόλογος Ανδρονίκη Ζούκη.
Στη Θεσσαλονίκη, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, το ενδιαφέρον θα στραφεί στη συναγωγή Μοναστηριωτών και στις εβραϊκές συναγωγές της πόλης πριν και μετά το Ολοκαύτωμα.
Στην παρουσίαση θα συμμετάσχουν η επιστημονική υπεύθυνη του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, Δρ Ξένια Ελευθερίου, και ο Θρασύβουλος–Μορντεχάι Παπαστρατής. Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Δαυίδ Σαλτιέλ, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει ο αρχιτέκτονας Στέλιος Χριστάνης. Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.
Στην Ξάνθη, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι καθηγητές του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Γιώργος Τσιγάρας και Δημήτρης Πολυχρονόπουλος, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει ο Νίκος Κοσμίδης.
Τελευταίος σταθμός θα είναι η Κομοτηνή, την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, όπου η παρουσίαση θα επικεντρωθεί στην ιστορία της συναγωγής Μπεθ Ελ πριν από το Ολοκαύτωμα. Θα μιλήσουν ο Βασίλης Ριτζαλέος από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ο αρχιτέκτονας Γιώργος Ευφραιμίδης, με συντονίστρια την αρχιτέκτονα Αγγελική Κουγιουμτζόγλου.
Η αρχιτεκτονική ως μαρτυρία της ιστορίας
Η σημασία του βιβλίου δεν περιορίζεται στην αποτύπωση των κτιρίων.
Οι συναγωγές αποτελούσαν για αιώνες χώρους θρησκευτικής ζωής, κοινωνικής συνάντησης και διατήρησης της ταυτότητας των εβραϊκών κοινοτήτων.
Σε πολλές ελληνικές πόλεις, η καταστροφή των εβραϊκών πληθυσμών κατά το Ολοκαύτωμα συνοδεύτηκε από τη σταδιακή εξαφάνιση των χώρων που συνδέονταν με την καθημερινή τους ζωή.
Η μεταπολεμική ανοικοδόμηση άλλαξε ακόμη περισσότερο τον αστικό ιστό, με αποτέλεσμα ορισμένα από αυτά τα κτίρια να έχουν χαθεί ολοκληρωτικά.
Η αρχιτεκτονική τεκμηρίωση προσφέρει τη δυνατότητα να ανασυσταθεί η μορφή τους και να διατηρηθεί η ιστορία τους για τις επόμενες γενιές.
Η συγκεκριμένη έκδοση φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για ιστορικούς, αρχιτέκτονες, ερευνητές και όσους ενδιαφέρονται για την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.
Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου αναμένεται στις αρχές του 2027, διευρύνοντας την πρόσβαση στο ερευνητικό υλικό και για το διεθνές κοινό.
Ένας ερευνητής αφιερωμένος στη διάσωση των συναγωγών
Ο Ηλίας Μεσσίνας γεννήθηκε το 1964 και είναι αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και σύμβουλος αειφορίας.
Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Yale και στην Ακαδημία Bezalel, ενώ πραγματοποίησε διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές σε θέματα χωροταξίας, αρχιτεκτονικής και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.
Από το 1993 ασχολείται συστηματικά με την έρευνα και τεκμηρίωση των συναγωγών στην Ελλάδα.
Μεταξύ 1995 και 2023 συμμετείχε, μαζί με συνεργάτες του, σε μελέτες και έργα αποκατάστασης συναγωγών σε διάφορες ελληνικές πόλεις.
Έχει συγγράψει 16 βιβλία και δεκάδες άρθρα σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά, την αρχιτεκτονική και την αειφόρο ανάπτυξη.
Για τη συμβολή του στη διάσωση της εβραϊκής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχουν αναφερθεί θετικά επιστήμονες και ερευνητές, όπως ο Samuel D. Gruber, ο δημοσιογράφος Νίκος Βατόπουλος και ο καθηγητής Γιώργος Τσιγάρας.
Μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές
Το βιβλίο «Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής» αναδεικνύει μια συχνά παραγνωρισμένη διάσταση της ελληνικής ιστορίας.
Η παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής και πολιτιστικής διαδρομής πολλών ελληνικών πόλεων.
Η διατήρηση των μνημείων τους, ακόμη και μέσα από φωτογραφίες και αρχιτεκτονικά σχέδια όταν τα ίδια τα κτίρια έχουν χαθεί, συνδέεται άμεσα με την προστασία της ιστορικής μνήμης.
Οι τέσσερις παρουσιάσεις στη Βόρεια Ελλάδα αποτελούν μια ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό όχι μόνο την αρχιτεκτονική των ελληνικών συναγωγών, αλλά και τις ιστορίες των ανθρώπων και των κοινοτήτων που συνδέθηκαν με αυτές.
Όλες οι εκδηλώσεις έχουν ελεύθερη είσοδο, με την επισήμανση ότι για την ξενάγηση στη συναγωγή Μοναστηριωτών της Θεσσαλονίκης απαιτείται προεγγραφή.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
