Ακολουθήστε μας

Πολιτική

Ρωμανός ο Μελωδός, υμνωδός παλαιός, ποιητής μοντέρνος

Δημοσιεύτηκε στις

Δημήτρης Γ. Ιωάννου
Ομολογώ ότι όταν διάβασα ολόκληρο ύμνο του Ρωμανού του Μελωδού, απογοητεύτηκα αρχικά. Θεώρησα περισσότερο το κοντάκιό του κήρυγμα, ομιλία, και λιγότερο πραγματική ποίηση. Ο λόγος είναι, όπως άρχισα να καταλαβαίνω βαθμιαία, ότι αυτό που λέμε «ποίηση» δεν ήταν το ίδιο στην αρχαία Ελλάδα, αργότερα στο Βυζάντιο, και κατόπιν σήμερα. Ιδού τι εννοώ: η επική ποίηση πχ της αρχαίας Ελλάδας υπήρχε για να απαγγέλλεται προφορικά, για να ακούγεται, και όχι να «διαβάζεται». Η ποίηση είναι πρωτίστως και ήχος. Είναι μια επισήμανση από τις πιο βασικές, που δεν κουράζονται να επαναλαμβάνουν οι ομηριστές, οι οποίοι μάλιστα αποκωδικοποίησαν και πολλές από τις τεχνικές της προφορικότητας (στερεοτυπικές λέξεις και φράσεις, τυπικές σκηνές κλπ). Γενικά, η ποίηση είναι «άκουσμα», μουσική, κάτι από το οποίο μας απομάκρυνε βαθμιαία η κουλτούρα της τυπογραφίας, που δεν αναπτύχθηκε τυχαία στον Προτεσταντικό κόσμο («ανάγνωση» της Βίβλου, και όχι μελώδηση αυτής, τη στιγμή μάλιστα που η ίδια η Βίβλος περιλαμβάνει πάμπολλα ποιητικά κομμάτια). Στην σύγχρονη ποίηση, ολοένα και περισσότερο ο αναγνώστης ψάχνει να βρει -υποτίθεται- το «νόημα», ενώ βέβαια το Νόημα στην ουσία καταλαμβάνει εμάς.

Όσο πιο πολύ η ποίηση έγινε υπόθεση κρυμμένων διανοημάτων ή ολοένα και πιο εξεζητημένων αισθημάτων, που κρύβουν, δήθεν, και αυτά μια απόκρυφη «σημασία», τόσο πιο πολύ άρχισε να ξεφεύγει από την ουσία της. Το αποτέλεσμα ήταν να καταλήξει στις γνωστές αυτο-αναφορικές εκδοχές της, τις όντως δίχως «νόημα» -αυτή τη φορά με την έννοια της αλήθειας.

Στάθηκα  όμως σε μια παρατήρηση, πολύ βοηθητική, ενός μελετητή του Ρωμανού, ο οποίος είπε ότι, για να αντιληφθεί κανείς την αξία των «ρητορικών σχημάτων» του, από τα οποία είναι άλλωστε γεμάτος και ο Ακάθιστος Ύμνος (ομοιοτέλευτα, ομοιοκατάληκτα, ομοιοκάταρκτα, παρηχήσεις κλπ), θα πρέπει να προσπαθήσει να διαβάσει κάποιο κοντάκιο μεγαλόφωνα. Αυτή είναι η αλήθεια: έτσι θα αναφανεί η μουσικότητα του κειμένου, με την έννοια του «ρυθμού», και όχι πια της «ρητορικής». Ας σκεφθούμε πχ πόσο βοηθά τον ακροατή ενός ποιήματος μια αντίθεση του τύπου, «χαίρε ύψος δυσανάβατον ανθρωπίνοις λογισμοίς ∙ χαίρε βάθος δυσθεώρητον και αγγέλων οφθαλμοίς» (από τον Ακάθιστο),  όπου μάλιστα με την ισοσυλλαβία αλλά και το ομοιοτέλευτο των δύο ημιστιχίων εντυπώνεται αμέσως η όλη εικόνα, ως θεολογική αλήθεια και ως ευλαβής ευρυθμία, στο νου (και όχι την «διάνοια») του πιστού. Άλλωστε, τι είναι η μουσική, πέρα από μια μεγάλη «ρητορεία», από μια μαγεία δηλαδή του λόγου και του αισθήματος;
Για να επιστρέψουμε στον Ρωμανό, μπορεί να το αντιληφθεί κανείς αυτό, αν παρακολουθήσει τον διάλογο που βάζει πχ ο ποιητής να κάνουν ο Αδάμ και η Εύα, όταν μαθαίνουν το γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της Ενσάρκωσης του Χριστού. Λέγει λοιπόν η Εύα τα εξής: «Πληροφορήθητι, ἄνερ (=σύζυγε) τοῖς λόγοις μου. Οὐ γάρ εὑρήσεις μοι πάλιν πικρά σοι συμβουλεύουσαν. Τα ἀρχαῖα γάρ παρῆλθεν και νέα πάντα δείκνυσιν ὁ τῆς Μαριάμ γόνος Χριστός. Τούτου τῆς  νοτίδος (=δροσερής, σαν από άνθη υγρασίας) ὀσφράνθητι καί εὐθέως ἐξάνθησον, ὡς στάχυς ὀρθώθητι. Τό γάρ ἔαρ σε ἔφθασεν, Ἰησοῦς Χριστός πνέει ὡς αὔρα γλυκερά. Τόν καύσωνα ᾧ ᾖς ἀποφυγών τόν αὐστηρόν (=αφού αποφύγεις τον φοβερό καύσωνα, μέσα στον οποίο βρισκόσουν), δεῦρο ἀκολούθει μοι πρός Μαριάμ, καί αὐτῆς πρό τῶν ποδῶν ἐρριμένους θεωροῦσα εὐθέως σπλαγχνισθήσεται ἡ  κεχαριτωμένη».   
Πράγματι, αν «διαβάσει» κανείς αυτό το κείμενο χωρίς να το «ακούσει», θα το περάσει για ηθικολογία μεταμφιεσμένη σε υμνωδία. Αν όμως αρχίσει να το απαγγέλλει μεγαλόφωνα,  είναι βέβαιο ότι καταρχήν θα διαπιστώσει και θα αισθανθεί πολύ πιο έντονα τον δραματικό, θεατρικό του χαρακτήρα (για τον οποίο άλλωστε ο Ρωμανός θεωρείται από μερικούς γεννήτορας του μεσαιωνικού θρησκευτικού δράματος). Ο Αδάμ πράγματι συνομιλεί με την Εύα,  και η μεταξύ τους συνδιάλεξη είναι μια αληθινή συζυγική συνομιλία, όχι απλώς αφορμή να ειπωθούν κάποιες αλήθειες. Συμβαίνει όμως, ως αληθείς «προπάτορες», ως γενάρχες μάλιστα του ανθρωπίνου γένους, γονείς και αρχέτυπα των λοιπών ανθρώπων, να ζουν τον «ρυθμό» της ιστορίας πολύ καλύτερα από όσο τον έζησε και ο μεγαλύτερος επαναστάτης, ιδεολόγος κλπ Στην συνέχεια, και αφού ο ακροατής καταλάβει ότι ο ποιητής υπομνηματίζει μια βιβλική ιστορία, θα σταματήσει το δίχως άλλο στον παράξενο στίχο: «μύρισε την ευωδιαστή δροσιά του Χριστού κι άνθησε κι εσύ αμέσως, σήκω ψηλά όπως σηκώνεται ένα στάχυ…». Εδώ και πέφτει το  ποιητικό βάρος του κειμένου, δεδομένου ότι είναι γνωστό το δογματικό μέρος, το οποίο όμως αν δεν μεταφραστεί -με έννοια πολύ βαθιά- στον κόσμο των αισθήσεων, θα μείνει ψυχρός λόγος. Ας μην ξεχνάμε ότι οι λεγόμενες μεταφορές αποκαλύπτουν την πιο μεγάλη αλήθεια: πχ ο Κύριος είπε «Εγώ ειμί η οδός», το «Πιστεύω» λέγει για τον Χριστό επίσης ποιητικά ότι είναι «φως εκ φωτός» κλπ. Ο Ρωμανός αποφαίνεται ότι ο Χριστός είναι μια «μυρωδάτη δροσιά» – και όντως είναι. «Γίνε κι εσύ δροσερό λουλούδι, γίνε κι εσύ ένα στάχυ…», λέγει ο ποιητής στον Αδάμ, και η ποίησή του είναι διάσπαρτη από μια τέτοια γλυκιά μεταφορικότητα, πολύ ήπια, θαυμαστά μειλίχια. Είναι μια μεταφορικότητα πάντερπνη- αυτή πρωτίστως είναι ο Ρωμανός. Η «αισθαντικότητά» του αυτή, για να την πούμε έτσι, θυμίζει κάποιους στίχους από την αρχαία λυρική ποίηση, κάποιες ομηρικές επίσης περικοπές, Σολωμό, όχι όμως Ελύτη (και ας τον αγαπά ο τελευταίος πολύ), όχι Σεφέρη, μήτε Ρίτσο, μήτε Βρεττάκο κλπ. Είναι κάτι ιδιαίτερο, με παρελθόν ωστόσο αλλά και συνέχεια. Από την άλλη, έχει δίκιο ο Ελύτης, που θεωρεί ότι αυτή η μεταφορικότητα προκαταλαμβάνει τον υπερρεαλισμό (έναν υπερρεαλισμό όμως εξημερωμένο, σαν και αυτόν των μεγάλων Ελλήνων υπερρεαλιστών, και όχι το βίαιο, ενστικτώδες και ωμό «παράλογο» πχ των Γάλλων). Η ποίηση αρχίζει να ζωντανεύει ακόμη περισσότερο, όταν λέγεται ότι ο Χριστός αναζητεί τον Αδάμ όπως «η άνοιξη σε κυνηγά», πως ο Χριστός επίσης «είναι αύρα δροσερή», πως «πνέει» κατεπάνω στον Αδάμ τον άνεμο της ευφροσύνης.
 Στην απάντησή του ο πρωτόπλαστος λέγει ότι μυρίζει πράγματι αυτή την άνοιξη και βλέπει εκείνο το «άψαυστο», δηλαδή «άπιαστο», ανέγγιχτο ξύλο της ζωής, που φύλαττε ένα Χερουβίμ στον Παράδεισο, για να μην το γευτούν οι πρωτόπλαστοι, καθώς ήταν ακόμη ανώριμοι. Το βλέπει, λέγει, να φυτρώνει τώρα δα μέσα στην αγκαλιά της Παναγίας. Και εξακολουθεί να είναι «άψαυστο», δηλαδή ακατάληπτο. Αισθάνεται επίσης να φυσά όντως εκείνο το αγέρι, που πρωτοένιωσε όταν φύσηξε ζωογόνο πάνω του, τον καιρό που ήταν ακόμη σκόνη, πηλός, μεταβάλλοντάς τον σε άνθρωπο. Αυτό το μυρωδάτο αεράκι τον δυναμώνει τώρα και τρέχει να προσκυνήσει αυτήν που ανθίζει τον καρπό της ζωής! Πού να  πρωτοσταθεί κανείς; Στο ότι το ξύλο της ζωής φυτρώνει, και είναι μάλιστα το νήπιο Χριστός στην αγκαλιά της Μαρίας, ότι φυτρώνει πάντα ως κάτι «ανέγγιχτο», που όμως το αγγίζει η Παναγία; Στο ότι ο Αδάμ  θυμάται πώς ήταν τα πράγματα όταν ακόμη ήταν χώμα, πηλός, και περιγράφει κατά συνέπεια το χώμα τι ένιωσε όταν έγινε άνθρωπος; Είναι αυτό που λέγει ο Σολωμός σε μια του σημείωση σχετική με τον «Κρητικό»: «ήταν (αυτό που ένιωσε ο ήρωας) εντύπωση ανεκδιήγητη, οποίαν κανείς ίσως δεν εδοκίμασε, ει μη ο πρώτος άνθρωπος (ο Αδάμ), όταν επρωτοανάπνευσε, και ο ουρανός, η γη και η θάλασσα, πλασμένα γι’ αυτόν, ακόμη εις όλη τους την τελειότητα, αναγαλλιάζανε μέσα εις την ψυχή του». Και γράφει ο μέγας ποιητής της νεώτερης Ελλάδας τα εξής για το πρώτο αηδόνι που εμφανίστηκε στον κόσμο, που κάθισε επίσης πάνω στο πρώτο ανθισμένο δεντρί: «Κι ο αέρας ο αμόλυντος, το δέντρο που ’χε ανθίσει, το καρτερούσαν ν’ ανεβεί να πρωτοκιλαϊδήσει». Αυτά λέγονται εδώ, αλλά με μια ποίηση, όπως είπαμε, προφορικότητας.
                           *****************
Στο σημείο αυτό τυχαία σταχυολογούμε μερικές ακόμη φράσεις σχετικές με την άνοιξη, τα άνθη, την βλάστηση, που τόσο αγαπά να αναφέρει στους ύμνους του ο Ρωμανός, πράγμα όχι τυχαίο: ας θυμηθούμε τον ρόλο των λουλουδιών σε κάποιους αρχαίους λυρικούς ποιητές. Λέγεται λοιπόν κάπου για τον Θεάνθρωπο ότι είναι «ο καρπός των αγαθών», που, όπως υπέροχα αναφέρεται, «καρφώθηκε», σταυρώθηκε. Σε έναν άλλο ύμνο, η φωνή της Παναγίας, που λικνίζει τον γιο της σαν μια απλή μητέρα του λαού, φτάνει στα σκοτεινά λιβάδια του Άδη, γίνεται «η φωνή ενός χελιδονιού», και η Εύα, ακούγοντας το χελιδόνισμα, σκουντά τον Αδάμ, με σκοπό να τον ξυπνήσει από τον «ισοθάνατον ύπνον». Του μιλά για την Ενσάρκωση. Η Εύα λοιπόν, έστω και πεθαμένη, παρακολουθεί πάντα, όντας μητέρα, τα νανουρίσματα του πάνω κόσμου, και αμέσως καταλαβαίνει ποιο είναι το «νανούρισμα» της Παναγίας. Ειδοποιεί τον Αδάμ, του οποίου ο ύπνος είναι «ισοθάνατος»- αν πρόκειται κάποιος να γρηγορεί, όσο αυτό είναι δυνατόν και στον κάτω κόσμο, αυτή είναι η γυναίκα. Αυτή δίνει λοιπόν και το ψυχοδυναμικό ξύπνημα στον άνδρα, τον Αδάμ, που «κοιμάται βαρέως», έχει απονεκρωθεί εντελώς –πόσο φτωχός και ρηχός δεν είναι αλήθεια ο σύγχρονος «φεμινισμός». Αλλού πάλι, όταν ο Χριστός ανασταίνεται, εμφανίζεται η Μητέρα του ως περιστερά, η Μητέρα – περιστέρι θα λέγαμε κάπως διαφορετικά (το περιστέρι είναι που εικονίζει την Παναγία και όχι το αντίθετο, δεδομένου ότι αυτή αποτελεί το συνώνυμο, την πηγή μάλλον της ειρήνης), να προτρέπεται από τον ίδιο τον Υιό της να φέρει στα χείλη της «έναν κάρφο (=κλαδί) ελαίας». Πρόκειται για το ειρηνικό μήνυμα της Ανάστασης. Αντιθέτως, σε άλλα κείμενα οι εχθροί του Χριστού χαρακτηρίζονται ως «χόρτος», όπως ο αρχιερέας που τον δικάζει, ο οποίος αποκαλείται «καθήμενον χόρτον», ξερόχορτο που κάθεται, ενώ ο Κύριος είναι «η φωτιά που έχει δεθεί», «το πυρ δεδεμένον». Μόνη της η φωτιά έχει δέσει τον Εαυτό Της (αλήθεια, πόσο υπερρεαλιστική εικόνα, «μια δεμένη φωτιά»!), γιατί, αν λυθεί, θα πυρποληθεί στις φλόγες όλη η κτίση!
                                         *****************
Μια άλλη παρατήρηση που ομολογώ ότι με βοήθησε πολύ να χαρώ την ποίηση του Ρωμανού, είναι το ότι έχει αφηγηματικό χαρακτήρα, πράγμα που βέβαια εύκολα γίνεται αντιληπτό, ωστόσο -εδώ είναι το σημαντικό- περιγράφει την ιστορία με δημώδη, λαϊκό τρόπο. Το όλο ύφος είναι γνήσια, όχι επίπλαστα, «λαϊκότροπο», «τρέπεται» δηλαδή προς το λαό, τόσο που φαίνεται συχνά η αφήγηση να είναι «αφελής». Ακόμη και τα ιερά Πρόσωπα της Εκκλησίας «εκλαϊκεύονται» κι αυτά, κατά το δυνατόν, έρχονται και πλησιάζουν συγκαταβατικά την ψυχολογία του απλού ανθρώπου. «Ο Χριστός έγινε ένας από μας, εκτός μόνο από την αμαρτία», αυτό το μήνυμα κυριαρχεί παντού. Τα πρόσωπα είναι άγια με απλό τρόπο, και πονηρά πάλι όπως ο λαός καταλαβαίνει την πονηριά. Ας πάρουμε το κοντάκιο της Βαϊοφόρου, που το έχει μεταφράσει μάλιστα πολύ ωραία ο Νίκος Καρούζος –κοντά στα άλλα, του χρωστάμε κι αυτό. Εκεί λοιπόν, τα μικρά παιδιά, αυτά που υμνούν τον Χριστό, όταν μπαίνει στην Ιερουσαλήμ, «βαγιόκλαδα ἀνεμίζοντας», χαίρονται πολύ γιατί είναι τώρα πια βέβαια ότι δεν πρόκειται κανείς να βάλει χέρι πάνω τους, να τα ξανασκοτώσει, όπως παλιότερα έκανε ο Ηρώδης.   Συμβαίνει δηλαδή τα νήπια που σφαγίασε ο Ηρώδης και αυτά της Βαϊοφόρου να έχουν μια μόνο φωνή και ψυχή. Τα παιδιά είναι παιδιά, αυτό ξέρει ο λαός –δεν καταλαβαίνει και πολλά από τις «εξατομικεύσεις», καθώς ο σημερινός πολιτισμός μετέβαλε ακόμη και τα παιδιά σε «άτομα». Λένε ότι «ἄλλη δὲ θάρθει μαυρίλα», δηλαδή θάνατος («θυμούνται» που πέθαναν οι φίλοι τους, τα νήπια της Βηθλεέμ, παρόλο που δεν ξέρουν καν τι είχε συμβεί τότε), και φωνάζουν ότι δεν πρόκειται πότε «νὰ (μας) χαλάσουν τόσα σμήνη ἀπὸ βρέφη» – ξέρουν πολύ καλά τι θα πει «ομαδική σφαγή! Πάνω από όλα χαίρονται γιατί ο Κύριος σταυρώνεται για όλους τους «κακόμοιρους ἀνθρώπους». Τα παιδιά αντιλαμβάνονται, επιπροσθέτως, πολύ καλύτερα την «κακομοιριά» σε όλες τις νοηματικές αποχρώσεις της, γι’  αυτό και ο Ρωμανός τα βάζει να τραγουδούν όλα αυτά. Εδώ το «κακόμοιροι» σημαίνει ωστόσο «ανήμποροι, απροστάτευτοι», γι’ αυτό και ως μέρος αυτής της κατηγορίας ανθρώπων εντάσσουν και τον εαυτό τους, που έχουν ανέμελη, ξέγνοιαστη («ἔμορφη») ζήση. Γίνεται όμως αναφορά και «(σ)τοὺς ξεκρέμαστους γερόντους», γιατί το παιδικό βλέμμα παρατηρεί και κρίνει τους «μεγαλύτερους», που  δήθεν δεν καταλαβαίνουν ότι οι πολύ ηλικιωμένοι είναι «ξεκρέμαστοι», τότε και ακόμη περισσότερο σήμερα.
Στο ίδιο ύμνο, για να φανεί περισσότερο η αχαριστία των ανθρώπων, που σταύρωσαν τον Χριστό, ο Ρωμανός βάζει μέσα στους διώκτες του Κυρίου, εκτός από εκείνους που ήταν παρόντες στην ανάσταση του Λαζάρου (το Ευαγγέλιο αναφέρεται στους εχθρούς του Ιησού, που έγιναν πιο απηνείς διώκτες όταν έμαθαν την έγερση του νεκρού φίλου Του), και άλλους ακόμη πολλούς αυτόπτες μάρτυρες. Βάζει εκείνους που κουβαλούσαν «με πόνο …στοὺς ὤμους τους… τὸ γυιὸ τῆς χήρας (της Ναϊν), αλλά κι αυτούς που είδαν «τὸ δράμα τοῦ Ἰάειρου πατέρα», και κατόπιν την ανάσταση της κόρης του. Γενικά, αυτόπτες μάρτυρες σε όλες τις αναστάσεις νεκρών που θαυματούργησε ο Κύριος, απλοί άνθρωποι, «αχθοφόροι» (εδώ ωστόσο λέγεται και με την έννοια «αυτοί που άγγιξαν για τα καλά το νεκρό σώμα, αυτοί που έψαυσαν τον ίδιο τον θάνατο»), μαζί βέβαια με τους άρχοντες, τις αρχές και τις εξουσίες, μισούν τον Χριστό, γιατί είπε «εγώ ειμί η αλήθεια», γιατί κήρυξε την αγάπη για τον εχθρό. Η αχαριστία φαίνεται έτσι πολύ καλύτερα, γίνεται πιο χειροπιαστή, την καταλαβαίνει και ο πλέον «αγράμματος» (οι «εγγράμματοι» σημειωτέον μασκαρεύουν ακόμη και τα πάθη τους, τα παρουσιάζουν σαν αρετές). «Εσύ σήκωνες τον νεκρό γιο της χήρας, είδες τι θα πει ‘‘πεθαμένος’’ (άλλο χαρακτηριστικό των «αγραμμάτων» είναι ότι δεν μασκαρεύουν τον θάνατο) που αναστήθηκε, και τώρα κραυγάζεις εναντίον του Χριστού»; Παρακάτω, μιλώντας για τον Μωυσή, που πρώτος περιφρονήθηκε από τους Ιουδαίους, ο Ρωμανός τον παρουσιάζει περίπου ως έναν περιφρονημένο αδικημένο και πικραμένο ηγέτη, κάποιον μάλιστα εντελώς απλό γέροντα, που ο λαός του τον παραπέταξε σε μια γωνιά και αυτός τώρα συλλογιέται τα δεινά του –πουθενά δεν υπάρχει κάτι που να δείχνει ότι ο Μωυσής «υπεροχικά» αδιαφόρησε για την χαμέρπεια των «πληβείων», των αδαών. Ο Μωυσής είναι ένας γέροντας που κλαίει σε μια ερημιά – τόσο «αφελής», αλλά και τόσο παράλληλα αληθινή είναι αυτή η εικόνα. Ακόμη και ο Χριστός, χωρίς βέβαια να απουσιάζει ή πολύ περισσότερο να λέγεται κάτι που να μη συστοιχεί στο δόγμα, ιστορείται ως «τοῦ πνεύματος ὁ ἡγεμόνας ὁ ἡσύχιος καὶ πράος», που όμως «καβάλα σ᾿ ἕνα γαϊδαράκο φτάνει ὁλοπρόθυμα νὰ πάθει καὶ τὰ πάθη νὰ νεκρώσει». Λέγεται ότι «καβάλα σ᾿ ἕνα ἄλογο πλάσμα… (λαχταρούσε) τῶν λογικῶν πλασμάτων τὴν ἀπολύτρωση». «(Πόσο) παράξενο …ἤτανε νὰ βλέπεις ἀπάνω στοῦ φτωχούλη γαϊδαράκου τὴν ἀθώα ράχη, ἐκεῖνον ποὺ φέρεται στοὺς χρυσίζοντες ὤμους τῶν αἰθέριων Χερουβίμ». Με έντονα ρεαλιστικό τρόπο παρουσιάζεται η «ανθρωπινότητα» του  Χριστού, που διαλέγει ένα φτωχούλικο ζωάκι, απλό και ταπεινό, με την «αθώα ράχη» (η φράση αυτή κρύβει μεγάλη πίκρα, όσον αφορά το ζώο – συνώνυμο της υπακοής και της υπομονής), προκειμένου να φανεί ότι ο Κύριος έγινε πράγματι «ένας από μας». Ο Κύριος ανακατεύτηκε «με τα άλογα πλάσματα», μάζεψε τους απόκληρους ανθρώπους, αλλά και τα πιο περιφρονημένα ζωντανά. Και γενικά, ο Ρωμανός παντού κάνει επίκληση στο φρόνημα του απλού λαού, που από τότε μέχρι σήμερα φαίνεται ότι δεν άλλαξε και πολύ: το φιλότιμο, η αχαριστία, η ανάγκη για ομορφιά, η φιλία, η προδοσία, η μητρότητα, η μαθητεία, το δέος, η φιλοξενία, η πλεονεξία, η αυτοθυσία, η παλληκαριά αλλά και η δειλία, όλα αυτά συνθέτουν τις θετικές και αρνητικές αξίες του, τον «κώδικα τιμής» του απλού ανθρώπου. Τώρα όμως υπάρχει μια ιδιοτυπία: όλα αυτά στρέφονται προς το Χριστό. Με τι φιλότιμο πρέπει να αγαπάς τον Σωτήρα! Τι παλληκαριά να του συμπαραστέκεσαι! Τι κακό η αχαριστία και η προδοσία κλπ. Έτσι στραμμένη προς τον Χριστό, όλη αυτή η ηθική εκχριστιανίζεται θαυμαστά. «Αφού θυσιάστηκες για μένα εσύ ο Παντοδύναμος, αφού πόνεσες, γιατί κι εγώ να μην πονέσω για σένα;», λέγει ο λαϊκός άγιος, και είναι άγιος. Και ας μην έχει διαβάσει το Γεροντικό. Δεν πειράζει… Ο απλός ευλαβής κόσμος έχει άλλωστε το δικό του Γεροντικό.
                                       ******************
Αυτή η εικόνα παιδικής απλότητας και αδολότητας, αυτή η λαϊκή ηθική και ο «αφελής» τρόπος παρουσίασης των ιερών χαρακτήρων, ισοζυγιάζεται ωστόσο απο μια βαθιά αίσθηση του θείου μεγαλείου και ιεροπρέπειας, η οποία και λειτουργεί αντιδιαστικτικά, πλουτίζοντας κατά πολύ το όλο ποιητικό αποτέλεσμα. Ιδού κάποιες σχετικές εκφράσεις, παρμένες απο την προαναφερθείσα ωδή: ο Χριστός δογματίζεται ως ο «Ἔνθρονος ἀπάνω στὰ οὐρανόθρεφτα, τὰ ἡλιοφόρα πλάτη», είναι Αυτός που «δεχόταν (πριν ενσαρκωθεί) μαβιὰ δοξολογήματα… ἀγγέλων», είναι «Ὁ Λόγος ὁ προαιώνιος», ο φερόμενος «(επάνω) στοὺς χρυσίζοντες
ὤμους τῶν αἰθέριων Χερουβίμ», «ὁ προαιώνιος κάτοικος τοῦ ὕψους», «τοῦ πνεύματος ὁ ἡγεμόνας», «ὁ δυσανάβατος», Αυτός που επαναφέρει «στὴν ἀρχαία δόξα του τὸν Ἀδὰμ» και πολλά άλλα τέτοια, όλα ειπωμένα με βαθιά συνείδηση του δόγματος (που και πάλι όμως διαπερνά η ποίηση, όπως πχ όταν λέγονται οι δοξολογίες των αγγέλων «μαβιές»!) Όλες αυτές οι εκφράσεις προεκτείνουν και καλλιεργούν και αναπτύσσουν αισθητικά μια ήδη υπάρχουσα εικονοποιία, στην οποία όμως εμφυσούν νέα πνοή. Από την μια λοιπόν έχουμε να κάνουμε με τον Θεό ως «Αυτόν που φτώχυνε για μας», που ταπεινώθηκε για χάρη μας, και από την άλλη με τον Φοβερό Παντοκράτορα. Τα ίδια θα συμβούν σε λίγο και με την Παρθένο Μαρία, που απο την μια, όπως είπαμε, παριστάνεται ως αδύναμη, τρυφερή μητέρα, ενώ από την άλλη ως η μεγαλειώδης Υπέρμαχος Στρατηγός του Ακαθίστου -ακόμη και αν δεν έγραψε τον Ακάθιστο ο Ρωμανός, αυτή η ποιητική διαπλοκή μεγαλειώδους και πενιχρού πρώτη φορά ξετυλίγεται τόσο γόνιμα στο έργο του. Αυτό επεκτείνεται ακόμη και στην ίδια τη φύση: από τη μια τα απλά λουλουδάκια, τα κλαδάκια, τα φύλλα, τα αρώματα και τα πουλιά της άνοιξης, και από την άλλη οι τρομερές κοσμικές δυνάμεις, που είτε αντιμάχονται τον Θεό, ο Άδης ιδωμένος ως ένα αρχετυπικό ζοφερό κοσμικό στοιχείο, και από την άλλη η φύση ως «ο κόσμος του Θεού», ως το σύνολο της Κτίσεως. Ο κόσμος ως η θαυμαστή δημιουργία του Θεού, που λαχταρά να έρθει ο Κύριος, και όταν έρχεται αφήνει θριαμβευτική ιαχή. Και ο ποιητής δίχως πρόβλημα μετακινείται από την μια στην άλλη ποιητική «εκδοχή» αυτού του κόσμου- κάτι μέσα στη δυναμική της ίδιας της γλώσσας (πχ τι διφορούμενη και σε πόσα διαφορετικά ποιητικά περιβάλλοντα λειτουργεί η λέξη «κόσμος»!) πρέπει να τον βοηθά σ’ αυτό. Και όλα αυτά περιγράφονται, ενώ αναπτύσσεται παράλληλα η όλη διαλεκτική της Ιστορίας ως του παλιού και του καινούργιου, του Αδάμ και του Νέου Αδάμ, της Εύας και της νέας Εύας, του Μωυσή και του Νέου Μωυσή. Εκτυλίσσεται το ανθρώπινο δράμα μέσα από το σχήμα της υπόσχεσης και της εκπλήρωσης.
Θα κλείσουμε τη σύντομη αυτή περιγραφή με το εξής μικρό, αλλά τόσο ωραίο απόσπασμα, που συνδυάζει θεολογική αλήθεια, τολμηρή εικονοποιία και τερπνότητα αισθήματος:
«τοιαύτην ὕλην (=δάσος) λογισμῶν τῆς Μαρίας στοιβαζούσης ἐν τῇ  ἰδία καρδία ἐνέπνευσεν ὁ πύρινος και ὡς χαίτην την δειλίαν κατεύκασεν…». Δηλαδή, ενώ η Παρθένος Μαρία στοίβαζε σαν «δάσος» πολλές σκέψεις  αμφιβολίας κατά τον Ευαγγελισμό  και δειλιούσε να γίνει Αυτή Μητέρα του Ίδιου του Θεού, ήρθε ένας πύρινος άνεμος, ο Γαβριήλ. Αυτός ο άνεμος έκαψε την «χαίτη», δηλαδή τα «κλαδιά», την φυλλωσιά των λογισμών. Και η Μαρία έγινε «υψηλοτέρα των Χερουβίμ»…
Σημ. Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε θερμά και τον π. Ανανία Κουστένη, για το πολύτιμο έργο του, να «αναστήσει» τους ύμνους του αγίου Ρωμανού του Μελωδού στα νέα ελληνικά, μια προσπάθεια η οποία αξίζει να αναδειχθεί ευρύτερα και να τύχει μεγάλης προσοχής.
πηγή: Aντίφωνο
Σχετικά θέματα
Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του Σταθμού Ηρακλείου. Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικής σημαίας πλοίο «Abeille Marengo».

Δημοσιεύτηκε

11 ώρες πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Νέο επεισόδιο στον ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αυτή τη φορά σε περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το ερευνητικό σκάφος που θα πραγματοποιήσει εργασίες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Ο τουρκικός Σταθμός Αττάλειας εξέδωσε ναυτική αγγελία, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού Σταθμού Ηρακλείου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.

Η τουρκική ενέργεια σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, με την οποία δεσμεύτηκε η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή για τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης πυρών «EUNOMIA», στις 19 Οκτωβρίου.

Η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στη δική της ζώνη ευθύνης για την έκδοση ναυτικών αγγελιών.

Μάλιστα, προχώρησε στην επανέκδοση της αγγελίας για τη συμμαχική άσκηση, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες συντεταγμένες που είχαν περιληφθεί στην ελληνική ανακοίνωση.

Η κίνηση αυτή δεν αφορά την πραγματοποίηση διαφορετικής τουρκικής άσκησης, αλλά τη διεκδίκηση της αρμοδιότητας έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.

Το γαλλικό ερευνητικό και η επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector

Το περιστατικό αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέεται χρονικά και γεωγραφικά με την προετοιμασία για την επανέναρξη των εργασιών του Great Sea Interconnector.

Πρόκειται για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος 500 kV.

Στις 14 Οκτωβρίου, η γαλλική Nexans, ανάδοχος του καλωδίου, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση NAVTEX, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης της συμμετοχής του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Το συγκεκριμένο πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες στη διαδρομή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση του βυθού, την εξέταση της μορφολογίας του και τον προσδιορισμό της καταλληλότερης όδευσης για την τοποθέτηση των καλωδίων.

Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου, στην οποία εκδηλώθηκε η νέα τουρκική αμφισβήτηση, περιλαμβάνεται στη σχεδιαζόμενη πορεία του ερευνητικού.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί ακόμη οριστική ημερομηνία έναρξης των νέων ερευνών.

Το έγγραφο του Λιμενικού και η προθεσμία της 16ης Οκτωβρίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έγγραφο του Αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, το οποίο αφορά την αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του γαλλικού πλοίου.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το αίτημα είχε υποβληθεί στις 9 Οκτωβρίου από το ναυτικό πρακτορείο «Δ. Πατρίκιος ΙΚΕ», για λογαριασμό της ιταλικής Next Geosolutions Europe SpA.

Η ιταλική εταιρεία έχει αναλάβει τις προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες για λογαριασμό της Nexans.

Η χρησιμοποίηση πρόσθετου ερευνητικού σκάφους κρίθηκε απαραίτητη εξαιτίας των ιδιαίτερα απαιτητικών τεχνικών χαρακτηριστικών της προβλεπόμενης όδευσης.

Συγκεκριμένα, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές μεγάλου βάθους, με απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό.

Το Λιμενικό κάλεσε τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και τους ναυτιλιακούς φορείς να διερευνήσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία ελληνικής σημαίας με αντίστοιχες δυνατότητες.

Η προθεσμία για την υποβολή των σχετικών απαντήσεων λήγει σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, στις 13:00.

Το έγγραφο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Οι έρευνες έχουν παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες είχαν αρχικά εγκριθεί από το υπουργείο Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024.

Με νεότερη απόφαση, τον Φεβρουάριο του 2026, δόθηκε παράταση της σχετικής έγκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών, ενώ προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών.

Η επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνει την υποβολή αίτησης για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη δοθεί η τελική έγκριση ή ότι το πλοίο έχει ξεκινήσει τις εργασίες του.

Η «EUNOMIA» και το γεωπολιτικό μήνυμα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκτείνεται από τις 16 έως τις 22 Οκτωβρίου, με επιπλέον δραστηριότητα στις 26 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη NAVTEX που επικαλείται το Liberal αφορά άσκηση πυρών στις 19 Οκτωβρίου.

Η τουρκική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε περιοχή που συνδέεται με τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.

Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς μια ναυτική ανακοίνωση. Επαναφέρει τη διεκδίκησή της περί αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX σε μια θαλάσσια ζώνη όπου η ελληνική πλευρά προετοιμάζει δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.

Πρέπει, ωστόσο, να διακρίνεται η αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών από την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για διαφορετικά νομικά ζητήματα και η έκδοση μιας NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα.

Το κρίσιμο τεστ για την Αθήνα: Τι θα συμβεί όταν φτάσει το γαλλικό σκάφος;

Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στην επόμενη φάση.

Όταν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση και εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», θα διαπιστωθεί εάν η Τουρκία περιοριστεί σε νέα αμφισβήτηση μέσω ναυτικών αγγελιών ή προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.

Το προηγούμενο των εντάσεων γύρω από τις έρευνες για το καλώδιο καθιστά το συγκεκριμένο ερώτημα ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Επιπλέον, η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας και πλοίου γαλλικής σημαίας προσδίδει στο θέμα ευρωπαϊκή διάσταση, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική ή διπλωματική αντίδραση του Παρισιού.

Η απάντηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των εργασιών και τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.

Η ουσία είναι ότι το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσουν οι νέες έρευνες.

Η ελληνική πλευρά έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στη θάλασσα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, επέλεξε να επαναφέρει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Ηρακλείου με αφορμή την άσκηση «EUNOMIA».

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι νέες έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα αποτελέσει ξανά πεδίο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία

Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και η ερμηνεία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα από τον τουρκικό Τύπο. Ξεχωριστή θέση κατέχουν η 66η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας και η δυναμική παρουσία των Ελληνοκυπρίων στη βρετανική αυτοδιοίκηση.

Δημοσιεύτηκε

14 ώρες πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Με πλούσια θεματολογία γύρω από τις διεθνείς εξελίξεις, το Κυπριακό, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και τη δραστηριότητα της ελληνικής και κυπριακής ομογένειας κυκλοφόρησε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 το 1308ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελευθερία» του Λονδίνου.

Η έκδοση αναδεικνύει τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ενεργό ρόλο του απόδημου ελληνισμού στη δημόσια ζωή της Βρετανίας.

Κυπριακό: Καμία ουσιαστική μετακίνηση από την τουρκική πλευρά

Ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα της εφημερίδας αφορά τη συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.

Με τίτλο «Καμία μετακίνηση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό», η «Ελευθερία» επισημαίνει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε περιορισμένης σημασίας ζητήματα, χωρίς να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον πυρήνα του προβλήματος.

Οι συμφωνίες αφορούν την κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης στην Πύλα, τη συμμετοχή τους σε συνεδριάσεις τεχνικών επιτροπών και τον προγραμματισμό νέας συνάντησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εφημερίδα, η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των ουσιαστικών συνομιλιών την αποδοχή της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».

Το δημοσίευμα στρέφει επίσης την προσοχή στην επικείμενη επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και στο ερώτημα αν θα μπορέσει να επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες.

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και η αντίδραση του τουρκικού Τύπου

Ξεχωριστή θέση στην έκδοση καταλαμβάνει το άρθρο του δημοσιογράφου Χρήστου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Πώς ερμήνευσε η Τουρκία την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τα μηνύματα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.

Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και η προβολή της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσαν αντικείμενο σχολιασμού από τουρκικές εφημερίδες και αναλυτές.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια και η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Σε άλλη παρέμβαση της έκδοσης, ο ακαδημαϊκός Αυγουστίνος Αυγουστή θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι θετικές δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.

Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση: Ανοίγει η συζήτηση για υπέρβαση του Brexit

Στο βρετανικό μέτωπο, η «Ελευθερία» αφιερώνει εκτενές δημοσίευμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ να διαμορφώσει μια νέα σχέση με τις Βρυξέλλες.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται να θεωρεί ανεπαρκές το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι το Brexit προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά από τα αναμενόμενα οφέλη.

Η εφημερίδα αναφέρεται στην προγραμματισμένη για τις 20 Νοεμβρίου σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, όπου αναμένεται να εξεταστούν νέες συμφωνίες για το εμπόριο, την κινητικότητα των νέων και την οικονομική συνεργασία.

Στη συζήτηση περιλαμβάνονται ακόμη η πιθανότητα στενότερης σύνδεσης της Βρετανίας με την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, καθώς και οι προοπτικές μιας νέας συζήτησης για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μετά τις επόμενες γενικές εκλογές.

Ουκρανία και Ιράν: Αμυντική συνεργασία και ζητήματα ασφάλειας

Στη διεθνή επικαιρότητα, η εφημερίδα παρουσιάζει τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, βασικά θέματα των συνομιλιών αποτέλεσαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, η διάθεση νέων πυραυλικών συστημάτων και η αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, καταγράφονται οι βρετανικές ανησυχίες για πιθανή ιρανική εμπλοκή σε περιστατικό ασφαλείας στη στρατιωτική βάση RAF Fairford, που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εφημερίδα αποδίδει στον Μπέρναμ την εκτίμηση ότι η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης είναι «σχεδόν βέβαιη».

Η ομογένεια τίμησε την Κυπριακή Ανεξαρτησία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην 66η επέτειο της ανακήρυξης της Κυπριακής Ανεξαρτησίας.

Η εφημερίδα καταγράφει την επετειακή εκδήλωση που διοργάνωσαν στο βόρειο Λονδίνο η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία και η Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα Λονδίνου, παρουσία διπλωματών, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της βρετανικής αυτοδιοίκησης και της ομογένειας.

Ο Ύπατος Αρμοστής Κυριακός Κούρος αναφέρθηκε στη σημασία διατήρησης της ιστορικής μνήμης, στην ανάγκη τερματισμού της τουρκικής κατοχής και στη συμβολή της κυπριακής παροικίας στην ενημέρωση της βρετανικής κοινωνίας για το Κυπριακό.

Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο πρόεδρος της Αδελφότητας Φάνος Θεοφάνους και η δήμαρχος Μπάρνετ Zahra Beg, η οποία περιέγραψε τις εντυπώσεις της από πρόσφατη επίσκεψή της στην κατεχόμενη Μόρφου.

Τιμή στους 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους

Η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία Ηνωμένου Βασιλείου τίμησε 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι εξελέγησαν στις τοπικές εκλογές και προσφέρουν στις κοινότητες όπου ζουν.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου, με συμμετοχή της αναπληρώτριας Υπάτης Αρμοστή Άννας Παπασάββα, του προέδρου της Ομοσπονδίας Χρίστου Καραολή και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η παρουσία των Ελληνοκυπρίων σε θεσμικές θέσεις από το Λονδίνο μέχρι το Κάρντιφ και άλλες βρετανικές πόλεις παρουσιάζεται ως σημαντικό κεφάλαιο για την ενίσχυση της πολιτικής εκπροσώπησης της ομογένειας.

Ιστορική μνήμη, ελληνική πολιτική και πολιτισμός

Στις υπόλοιπες σελίδες της έκδοσης παρουσιάζονται ακόμη οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι δημοσιογραφικές αναφορές στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.

Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα στον Παύλο Μελά και τον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ η εφημερίδα φιλοξενεί παρουσίαση του βιβλίου της Tanya Liveras Candy για τη ζωή και τη δολοφονία του Ανδρέα Λιβέρα κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.

Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης αφιερώματα στην εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα των Ελλήνων και Κυπρίων της Βρετανίας.

Με το νέο της φύλλο, η «Ελευθερία» του Λονδίνου συνδυάζει την ελληνική και κυπριακή επικαιρότητα με τις εξελίξεις στη βρετανική και διεθνή πολιτική σκηνή, δίνοντας παράλληλα χώρο στους ανθρώπους και τους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την παρουσία του ελληνισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

3 ημέρες πριν

στις

13 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO10 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Ιστορία - Πολιτισμός11 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Αναλύσεις11 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
GEOPOLITICO11 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
GEOPOLITICO12 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή