Την ανάγκη ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), ώστε να μπορούμε ως ΕΕ να ανταποκριθούμε στις σημερινές προκλήσεις ασφάλειας, τόνισε ο Ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης (ΔΗΚΟ – S&D) με παρέμβασή του σε σχετική συζήτηση στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.

Στην παρέμβασή του ο κ. Μαυρίδης ανέφερε τα εξής: «Γεωπολιτικές εξελίξεις, τεχνολογία και η εμπειρία στην Ουκρανία καθιστούν τη χρήση drones ως το καθοριστικό μέσο στον σύγχρονο πόλεμο των υβριδικών επιθέσεων και συγκρούσεων. Οι πρόσφατες εχθρικές επιθέσεις εναντίον κρατών-μελών με drones, από την Ρωσία στην Πολωνία μέχρι την κατοχική Τουρκία στην Κύπρο, απέδειξαν την αδυναμία μας, που απαιτεί άμεση προσαρμογή της ευρωπαϊκής αμυντικής μας βιομηχανίας για προστασία των συνόρων μας και των πολιτών μας.»

Στην συνέχεια ο Κύπριος Ευρωβουλευτής τόνισε:

«Ενίσχυση, λοιπόν, της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και απεξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες. Υπάρχουν ήδη ευρωπαϊκές μικρομεσαίες εταιρείες που ασχολούνται με τον τομέα αυτό, και με βεβαιότητα γνωρίζω ότι στην χώρα μου την Κύπρο συμβαίνει αυτό, αλλά χρειάζεται να τις ενισχύσουμε με απλοποίηση των διαδικασιών, με διευκόλυνση στην χρηματοδότηση και με συνεργασία μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων από διαφορετικά κράτη μέλη.»

«Άμυνα της Ευρώπης με αμυντική βιομηχανία», κατέληξε ο κ. Μαυρίδης.

Η Άγκυρα επαναφέρει στο τραπέζι τις βασικές της διεκδικήσεις για το Αιγαίο, αυτή τη φορά με ένα εργαλείο που δεν “φωνάζει” αλλά γράφει: δύο NAVTEX ασυνήθιστα μεγάλης διάρκειας, ισχύος δύο ετών – έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Όπως επισημαίνει σε ρεπορτάζ του στην «Καθημερινή» ο Βασίλης Νέδος, πρόκειται για πρακτική που στην Αθήνα προκάλεσε αίσθηση, καθώς μετατρέπει μια κατά κανόνα περιορισμένης χρονικής ισχύος αγγελία προς ναυτιλλομένους σε μόνιμο πλαίσιο αμφισβήτησης.

Σύμφωνα με την ανάλυση του δημοσιεύματος, η κίνηση δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική και στρατηγική: η Τουρκία επιχειρεί να προωθήσει προς κάθε κατεύθυνση –και ιδίως προς συμμάχους στο ΝΑΤΟ– τις θέσεις της περί τουρκικής δικαιοδοσίας αδειοδότησης ερευνών στο μισό Αιγαίο (ανατολικά του 25ου μεσημβρινού) και περί δήθεν αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος 23 ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και της Δωδεκανήσου.

Γιατί τώρα: «ήρεμα νερά» στο πεδίο, σκληρή γραμμή στα έγγραφα

Η νέα τακτική καταγράφεται, όπως σημειώνεται, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες γίνεται εντατική προσπάθεια να κλειδώσουν οι λεπτομέρειες για την πραγματοποίηση του εκκρεμούς Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) υπό τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Το μήνυμα της Άγκυρας είναι διπλό: μπορεί στο επιχειρησιακό πεδίο να υπάρχει χαμηλότερη ένταση τα τελευταία χρόνια, αλλά στα «θεμελιώδη» του Αιγαίου η γραμμή παραμένει σκληρή, με νέα εργαλεία προβολής θέσεων.

Ο στόχος: να “εδραιωθεί” η αντίληψη τουρκικής δικαιοδοσίας ανατολικά του 25ου

Αρμόδιες πηγές, σύμφωνα με την «Καθημερινή», βλέπουν πίσω από τις NAVTEX μια τακτική πολιτικής και διοικητικής αμφισβήτησης του καθεστώτος στο Αιγαίο: γενικές/αόριστες διατυπώσεις, σε συνδυασμό με διετή διάρκεια, ώστε να εγκαθιδρυθεί σε διεθνή αποδέκτη η ιδέα ότι όλη η περιοχή ανατολικά του 25ου μεσημβρινού αποτελεί ζώνη τουρκικής αρμοδιότητας.

Η ελληνική ανάγνωση είναι ότι η διετής ισχύς λειτουργεί ως μόνιμη άσκηση πίεσης, βάζοντας την Αθήνα σε θέση αμυνόμενου, ενώ τα έγγραφα αυτά αξιοποιούνται πάγια και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, όπου οι διαφωνίες οδηγούν σε διαβουλεύσεις και συχνά σε «καταγραφή» της τουρκικής θέσης.

Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφεται και η εκτίμηση ότι η Άγκυρα επιδιώκει να ωθήσει την Ελλάδα σε σπασμωδικές κινήσεις, ενώ θέλει να καταστήσει την πρακτική “παράδειγμα” που θα μπορούσαν να μιμηθούν και άλλοι δρώντες που έχουν διαφορές με την Ελλάδα – με ρητή αναφορά, κατά τις ίδιες πηγές, στη Λιβύη και την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Οι δύο NAVTEX και το περιεχόμενό τους

Οι δύο αγγελίες που αξιοποιούνται γι’ αυτόν τον σκοπό είναι οι 0060/26 (Σταθμός Σμύρνης) και 0880/25 (Σταθμός Αττάλειας) της Τουρκικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας.

• NAVTEX 0060/26: επικαλείται εκπομπές αγγελιών που “καλύπτουν” την «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο», με τη χαρακτηριστική φράση ότι τα όρια «μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη». Στη συνέχεια υποστηρίζει ότι όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας πρέπει να γίνονται σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.

• NAVTEX 0880/25: προχωρά ακόμη περισσότερο, αναφέροντας ονομαστικά 23 νησιά ως δήθεν υπό «καθεστώς μόνιμης αποστρατιωτικοποίησης»:
  Θάσος, Άγιος Ευστράτιος, Ψαρά, Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Ικαρία, Σάμος, Αστυπάλαια, Ρόδος, Χάλκη, Κάρπαθος, Κάσος, Τήλος, Νίσυρος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος, Λειψοί, Σύμη, Κως, σύμπλεγμα Καστελλορίζου.
  Για την τεκμηρίωση αυτής της θέσης γίνεται επίκληση –με την τουρκική ανάγνωση– της Διάσκεψης του Λονδίνου (1914), της Συνθήκης της Λωζάννης (1923) και της Συνθήκης των Παρισίων (1947), με ισχυρισμό ότι δεν πρέπει να διεξάγονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα των νησιών αυτών. Παράλληλα, γίνεται λόγος και για «παράνομες NAVTEX» από ελληνικές αρχές, χωρίς πάντως να κατονομάζονται.

Η ελληνική απάντηση και η χρονική συγκυρία με το καλώδιο

Όπως αναφέρεται, η ελληνική πλευρά έχει απαντήσει αρμοδίως μέσω των προβλεπόμενων διαύλων, καθώς και με έκδοση αγγελιών, ώστε να είναι σαφές προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα ότι δεν έχει επέλθει καμία αλλαγή στο καθεστώς του Αιγαίου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το χρονικό σημείο: η NAVTEX 0060/26 εκδόθηκε αρκετές ημέρες μετά την πόντιση καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ νησιών του Κεντρικού και Ανατολικού Αιγαίου. Τότε, η ελληνική πλευρά είχε διαρρεύσει ότι πλοίο δέχθηκε παρενόχληση μέσω ασυρμάτου από τουρκική φρεγάτα, με την Άγκυρα να απαντά ότι δεν υπήρξε παρενόχληση, διατηρώντας όμως αμετάβλητες τις θέσεις της περί αρμοδιότητας.

Τι κρατά η Αθήνα: «διετής» πίεση πριν από τον διάλογο

Το συμπέρασμα που αναδύεται από το ρεπορτάζ είναι ότι η Τουρκία “παγώνει” σε έγγραφα, με διετή ορίζοντα, μια διαρκή αμφισβήτηση: όχι μόνο για τις έρευνες και τη δικαιοδοσία στο Αιγαίο, αλλά και για το καθεστώς νησιών. Και το κάνει σε μια στιγμή που, στα χαρτιά, ετοιμάζεται πολιτικός διάλογος και Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας.

Αν το ζητούμενο ήταν απλώς μια υπενθύμιση θέσεων, θα αρκούσε μια συνηθισμένη NAVTEX. Η διετής διάρκεια δείχνει άλλη στόχευση: να υπάρχει “μόνιμο χαρτί στο συρτάρι” που να λειτουργεί ως πίεση, ως προπαγανδιστική κατοχύρωση και ως εργαλείο σε ΝΑΤΟϊκά fora, με την Ελλάδα να υποχρεώνεται να απαντά ξανά και ξανά — όχι γιατί αλλάζει κάτι στο Αιγαίο, αλλά γιατί η Άγκυρα επιδιώκει να αλλάξει η αντίληψη τρίτων για το τι “ισχύει”.