Πολιτική
Ἡ πανδημία καὶ ἡ μυστικὴ πανήγυρις
Χρημάτων ἄελπτον οὐδέν ἐστιν οὐδ’ ἀπώμοτον
Ἀρχίλοχος
Τοῦ κ. Κων. Ἰ. Δάλκου, Φιλολόγου, ἐπιτ. Δ/ντοῦ τοῦ 3ου Λυκ. Αἰγάλεω
Φίλε ἀναγνώστη, ὁ στίχος, τὸν ὁποῖον ἔθεσα ὡς προμετωπίδα στὸ παρὸν σημείωμα, ἀνήκει στὸν ἀρχαῖο ποιητὴ Ἀρχίλοχο τὸν Πάριο. Τὸ ποίημα ἐγράφη πρὸ 2668 ἐτῶν ἀκριβῶς, διότι τότε, τὴν 6ην Ἀπριλίου τοῦ ἔτους 648 π.Χ., συνέβη, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀστρονόμων, ἡ ὁλικὴ ἔκλειψη τοῦ Ἡλίου, ἡ ὁποία καὶ τὸν ἐνέπνευσε. Τὸ ἀπροσδόκητο καὶ αἰφνίδιο σκότος ποὺ ἐνέσκηψε τότε φαίνεται νὰ συγκλονίζῃ καὶ νὰ τρομάζῃ τὸν ποιητὴ καὶ συγχρόνως νὰ τὸν προβληματίζῃ γιὰ τὴν ἀστάθεια τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, τὴν ὁποίαν βλέπει νὰ ρυθμίζουν ἀναπάντεχες, ἀκατάληπτες καὶ ἀνεξέλεγκτες δυνάμεις:
Χρημάτων ἄελπτον οὐδέν ἐστιν οὐδ’ ἀπώμοτον
οὐδὲ θαυμάσιον, ἐπειδὴ Ζεὺς πατὴρ Ὀλυμπίων
ἐκ μεσημβρίης ἔθηκε νύκτ’ ἀποκρύψας φάος
ἡλίου λάμποντος · ὑγρὸν δ’ ἦλθ’ ἐπ’ ἀνθρώπους δέος.
Μεταφράζω:
Τίποτε πιὰ δὲν εἶν’ ἀνέλπιστο καὶ γιὰ τίποτα κανεὶς δὲν γίνεται νὰ ὁρκισθῇ πὼς δὲν θὰ γίνη, καὶ τίποτε παράδοξο δὲν εἶναι πιά, ἀπ’ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ Δίας, τῶν Ὀλυμπίων ὁ πατέρας, ἔστειλε μέρα μεσημέρι τὴν νύχτα, σβήνοντας τὸ φῶς τοῦ λαμπεροῦ Ἡλίου, καὶ τοὺς ἄνθρώπους ἔπιασε σύγκρυο φόβου.
Οἱ ἀρχαῖοι αὐτοὶ στίχοι ἦρθαν στὸν νοῦ μου, ὅταν ἐνέσκηψε στὴν χώρα μας καὶ σὲ ὅλον τὸν κόσμο αὐτὴ ἡ γιὰ τοὺς πολλούς, ὄχι ὅμως καὶ γιὰ τοὺς εἰδικούς, ἀπρόσμενη ἀπειλὴ τοῦ «νέου κορωνοϊοῦ». Διότι ἀσφαλῶς ὁ Ἀρχίλοχος δὲν εἶχε στὴν ζωή του βιώσει πάλι, καὶ ἡ συλλογικὴ μνήμη τῆς ἐποχῆς του δὲν εἶχε ἴσως διατηρήσει καποιαν ἄλλη περίπτωση ἐκλείψεως Ἡλίου. Σήμερα ὅμως τίποτε δὲν εἶναι πλέον ἀπρόσμενο, οὔτε κἂν ὁ «κεραυνὸς ἐν αἰθρίᾳ», γιὰ ὅσους, ἔστω καὶ ἐπιπολαίως, ἔχουν ξεφυλλίσει ἕνα βιβλίο Ἱστορίας. Διότι ἐκεῖ ἀπαριθμοῦνται, ὡς συνήθη γεγονότα, ὅσα ἐπίσης συνήθως ἐξορκίζονται, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἀφανίζονται καὶ κατὰ καιροὺς φοβίζουν καὶ ταλαιπωροῦν τοὺς ἀνθρώπους. Ὅσα δεινὰ δηλαδὴ παρακαλοῦμε νὰ μὴ μᾶς συμβοῦν ποτέ, ὅπως λιμοί, λοιμοί, σεισμοί, καταποντισμοί, πυρκαΐὲς καὶ φονικά, ἐπιδρομὲς ἀλλοφύλων, ἐμφύλιοι πόλεμοι καὶ αἰφνίδιοι θάνατοι.
Ἡ Ἱστορία λοιπὸν διδάσκει ὅτι «οὐδὲν καινὸν ὑπὸ τὸν Ἥλιον», καὶ ἡ κοινὴ λογικὴ βεβαιώνει πὼς ὅ,τι συμβαίνει στὸν ἕνα μπορεῖ νὰ συμβῇ στὸν καθένα. Παρὰ ταῦτα, καὶ μολονότι ὁ ἄνθρωπος, ὡς εἶδος, γράφει (μὲ τὴν ἔννοια τοῦ πράττειν καὶ ὑφίστασθαι) ὅλην αὐτὴ τὴν πικρὴ Ἱστορία, ὁ ἴδιος ὅμως, ὡς ἄτομο, πρέπει μᾶλλον νὰ ὁρισθῇ ὡς τὸ ὂν ποὺ συνήθως λησμονεῖ καὶ νομίζει ὅτι αὐτὸς προσωπικῶς ἀποτελεῖ τὴν ἐξαίρεση τοῦ κανόνα. Πρόχειρη ἀπόδειξη εἶναι π.χ. αὐτοὶ ποὺ καθημερινῶς ὁδηγοῦν μὲ ἰλιγιώδεις ταχύτητες, ἐνῶ ἐπίσης καθημερινῶς πληροφοροῦνται γιὰ τὸ αἷμα τῶν ἄλλων ποὺ χύνεται ἄφθονο, ἀπὸ τὴν ἴδια αἰτία, στοὺς δρόμους. Τρέχουσα λοιπὸν μαρτυρία ἐπ’ αὐτοῦ ἀποτελεῖ καὶ ἡ συμπεριφορὰ κάποιων συμπολιτῶν μας, οἱ ὁποῖοι μὲ μύρια τεχνάσματα ἐπιχειροῦν σήμερα νὰ καταστρατηγήσουν τὴν γενική, λόγῳ κορωνοϊοῦ, κατ’ οἶκον ἀπομόνωση, νομίζοντας μᾶλλον πὼς δὲν τοὺς ἀφορᾷ προσωπικῶς καὶ ὅτι αὐτοὶ καὶ οἱ περὶ αὐτοὺς εἶναι ἐκ φύσεως ἄτρωτοι!
Μολονότι λοιπὸν κάποιοι δημοσίως ἀποφαίνονται ὅτι μετὰ τὴν κρίση τοῦ κορωνοϊοῦ τίποτε δὲν θὰ εἶναι ὅπως πρὶν σ’ ὅλον τὸν κόσμο, πολὺ φοβοῦμαι πὼς ἡ βραχεία μνήμη τῶν πολλῶν καὶ πάλι θὰ ἐπικυρώσῃ τὴν παροιμία «κάθε θᾶμα τρεῖς ἡμέρες, τὸ μεγάλο τέσσερες»! Ἐξ ἄλλου ἤδη ἔχουν ἀκουσθῆ στὸν τόπο μας κραυγὲς τοῦ τύπου «θὰ λογαριαστοῦμε», ὅταν θὰ λήξῃ τὸ «μένουμε μέσα» καὶ θὰ προκύψῃ κατ’ἀνάγκην τὸ «μπαίνουμε μέσα», ἀνεξαρτήτως βέβαια τοῦ «τίς πταίει», ἂν «πταίῃ» βέβαια κανείς!
Παρὰ ταῦτα ἀξίζει τὸν κόπο νὰ ἐντοπίσῃ κανεὶς κάποιες μεταβολὲς στὴν ζωή μας, πλὴν τῆς καθηλώσεως τῶν περισσοτέρων στὰ σπίτια μας καὶ τῶν λοιπῶν, κυρίως οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν κοινωνικῶν ἢ ψυχολογικῶν συνεπειῶν τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀπραξίας. Αὐτὲς οἱ ἀλλαγὲς γίνονται κυρίως αἰσθητὲς στοὺς τηλεοπτικούς μας διαύλους, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀναγκάζονται νὰ ἀποστρέψουν τὶς κάμερες ἀπὸ τὴν εἰκονικὴ πραγματικότητα καὶ τὴν ἐλαφρότητα τῶν ἀσημάντων ἐσωστρεφῶν τους αὐτοειδήσεων, γιὰ νὰ ἀποτυπώσουν τὶς ραγδαῖες ἐξελίξεις καὶ τὸν σφυγμὸ τῆς ζωῆς.
Ἐκεῖ λοιπὸν σταδιακῶς ἀποσύρονται ἀπὸ τὸ «κάδρο» οἱ συνήθως διαπληκτιζόμενοι τηλεοπτικοὶ πολιτικοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πρόσωπα τοῦ τηλεοπτικοῦ θεάματος. Ὁ πολίτης πού, καθηλωμένος στὸ σπίτι του, ἀγωνιᾷ γιὰ τὴν ὑγεία, τὴν ζωὴ καὶ τὴν ἐργασία του ἢ τρέμει γιὰ τὰ παιδιά του ποὺ βρίσκονται μακριά, δὲν εἶναι διατεθειμένος ν’ ἀκούῃ τὶς συνήθεις ἀντιπολιτευτικὲς κραυγὲς στὰ παραθύρια, οὔτε νὰ θαυμάζῃ τοὺς κοιλιακοὺς τῶν ἀκκιζομένων κυριῶν καὶ τὰ συνήθως ἐκπεμπόμενα τιποτολογήματα. Ἀντιθέτως τὸν κόσμο τῆς ἐλαφρᾶς ψυχαγωγίας τῶν διασκεδαστῶν καὶ τῆς πολιτικῆς σκανδαλολογίας τείνει νὰ ἀντικαταστήσῃ ὁ κόσμος τῶν ποικίλων εἰδικῶν τῆς ὑγείας, οἱ ὁποῖοι δὲν παρέχουν ἁπλῶς ἐπιστημονικὲς πληροφορίες καὶ συμβουλές, ἀλλ’ ἐμμέσως προβάλλουν μιὰν ἄλλη ποιότητα ἕλληνα, μιὰν ἄλλην ἀφοσίωση ζωῆς καὶ κάποιοι ἕνα ἄλλο, σπανίως προβαλλόμενο ἀπὸ τὰ Μέσα, ἀλλὰ συνήθως χλευαζόμενο ἦθος, ἀπὸ τὶς Αἰσώπειες κολοβὲς ἀλεποῦδες.
Χαρακτηριστικὸ καὶ ἀντιπροσωπευτικὸ παράδειγμα εἶναι ἀσφαλῶς ὁ κύριος Σωτήριος Τσιόδρας, τὸν ὁποῖον παρακολουθεῖ μὲ θρησκευτικὴ προσήλωση καὶ ἐμπιστοσύνη τὸ πανελλήνιο κάθε ἀπόγευμα στὶς ἕξι. Ἄγνωστος μέχρι χθὲς στὸν τόπο του, παρὰ τὶς λαμπρὲς σπουδές, τὴν διεθνῆ ἀναγνώριση καὶ τὴν προσφορά του στὴν διδασκαλία τῆς Ἰατρικῆς ἢ στὴν ὀργάνωση τοῦ Ἐθνικοῦ Συστήματος Ὑγείας, ἔχει πλέον κερδίσει τὸν σεβασμὸ τῶν ἑλλήνων μὲ τὴν γνώση, τὴν ἀκάματη ἐργατικότητα, τὴν σεμνότητα καὶ τὴν μέχρι δακρύων εὐαισθησία του στὸν ἀνθρώπινο πόνο. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν, στὴν ἀρχὴ τῆς πανδημίας, ἐμφανίστηκε στὶς ὀθόνες, κάποιοι ἀπὸ τοὺς ἀνώνυμους καλοθελητές, ποὺ ἀνορθόγραφα συνήθως καὶ ἀσύντακτα σχολιάζουν μὲ ὑβριστικὲς χυδαῖες παρλαπίπες τοὺς πάντες καὶ τὰ πάντα στὸ διαδίκτυο, ἔσπευσαν νὰ εἰρωνευθοῦν τὴν πολυτεκνία, τὴν ἀριστεία καὶ τὴν στενή του σχέση μὲ τὴν Ἐκκλησία. Βεβαίως συντόμως οἱ κακεντρεχεῖς αὐτοὶ ἀργόσχολοι ἐφιμώθησαν ἢ ἔμειναν μόνοι.
Δὲν γνωρίζω ὅμως ἂν οἱ ἕλληνες ἐσκέφθησαν συγχρόνως πόση ἐγκυρότητα μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ ἀντίθετη γιὰ τὸν κόσμο καὶ τὴν ζωὴ γνώμη καὶ συμπεριφορὰ κάποιων προβαλλομένων συνήθως προσώπων, καὶ τῶν δύο φύλων, μὲ τὰ πολλὰ διαζύγια, τὶς διαλυμένες οἰκογένειες, τὶς μηδενιστικὲς ἀντιλήψεις καὶ τὶς μηδενικὲς συνήθως ἐπιστημονικὲς σπουδές. Οὔτε γνωρίζω ἐπίσης ἂν ἔχῃ συνειδητοποιήσει ἐπαρκῶς ἡ ἑλλαδικὴ κοινωνία τὴν οὐρανομήκη διαφορὰ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀπολύτως ἀπαραιτήτων ἀνθρώπων πρὸς ἐκεῖνες τῶν ἀστέρων π.χ. τοῦ ἀθλητισμοῦ καὶ τοῦ τηλεοπτικοῦ θεάματος. Ὑπὸ τὴν προοπτικὴ αὐτὴ μᾶλλον ὡς ὑποκρισία αἰσθάνομαι, ἴσως καὶ εἰρωνεία, τὰ χειροκροτήματα ἀπὸ τὰ μπαλκόνια γιὰ ὅλους ὅσους ὑπηρετοῦν καὶ κινδυνεύουν στὸν κρίσιμο ἰδιαιτέρως σήμερα τομέα τῆς ὑγείας, ἀλλὰ καὶ τῆς καθαριότητας, καὶ σὲ ἄλλους ἐπίσης τομεῖς ὄχι ἔκτακτης, ἀλλὰ καθημερινῆς κοινωνικῆς προσφορᾶς.
Ἡ δύσκολη ἐπίσης ἀντιμετώπιση τοῦ νέου αὐτοῦ ἰοῦ μᾶς μεταφέρει, νομίζω, ἕνα καίριο δίδαγμα αὐτοσυνειδησίας. Οἱ ἐπισημάνσεις τοῦ κ. Τσιόδρα καὶ τῶν λοιπῶν εἰδικῶν ὅτι πολὺ ὀλίγα, ἕως ἐλάχιστα, γνωρίζει ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη, ἀπευθύνονται γενικῶς στὴν ἀλαζονεία τῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι, μεθυσμένοι ἀπὸ τὴν διαρκῶς αὐξανόμενη ἀνθρώπινη ἰσχύ, δὲν βλέπουν μυωπάζοντες τὴν σαφῶς ὑπολειπόμενη ἀνθρώπινη γνώση. Εἶναι ἡ αἰώνια ἱστορία τῆς τιμωρούμενης ὕβρεως, ὅπως ἀριστουργηματικὰ τὴν ἀπετύπωσε ἡ ἀρχαία τραγῳδία καὶ ὅπως προσφάτως τὴν εἴδαμε νὰ ἐπαναλαμβάνεται σὲ χῶρες μὲ τὰ πλάτη καὶ τὰ πλούτη τῆς γῆς, τῶν ὁποίων οἱ ἡγέτες ἐνόμισαν ὅτι μποροῦν νὰ τὸ παίξουν θεοί, ἀποφασίζοντας ἀφ’ ὑψηλοῦ γιὰ τὴν ζωὴ καὶ τὸν θάνατο τῶν ἀνθρώπων.
Ἐννοῶ τὴν περιβόητη θεωρία τὴς ἀνοσίας τῆς ἀγέλης, τὴν ὁποίαν θέλησε νὰ ἐφαρμόση στὴν περίπτωση τῆς πανδημίας αὐτῆς ὁ πρακτικισμὸς τῶν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τοῦ Ἀτλαντικοῦ ἀγγλοσαξώνων, οἱ ὁποῖοι ἄρχισαν νὰ ἐφαρμόζουν τὴν διαδικασία τῆς ὑποτίθεται φυσικῆς ἐπιλογῆς, θυσιάζοντας ἔτσι ἕνα τμῆμα, τὸ γηραιότερο ἢ σωματικῶς ἀσθενέστερο τοῦ λαοῦ, γιὰ ν’ ἀποκτήσουν ἀνοσία οἱ νέοι καὶ ὑγιέστεροι. Προφανεῖς βέβαια στόχοι ἦσαν ὁ περιορισμὸς τοῦ οἰκονομικοῦ κόστους καὶ ἡ ἄνοδος τῆς οἰκονομίας στὸ μέλλον. Ἐξ ἄλλου στὴν μακαρίτισσα Μάργκαρετ Θάτσερ ἀποδίδεται ὁ ἀπάνθρωπος λόγος «ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὴν κοινωνία, γνωρίζω μόνον τὴν ἀγορά»!
Ἡ νοοτροπία καὶ ἡ πρακτικὴ αὐτή, φιλε ἀναγνώστη, ἔχει τὴν ἀφετηρία της στὴν Δαρβινικὴ θεωρία τῆς φυσικῆς ἐπιλογῆς καὶ τῆς ἐπιβιώσεως τῶν ἰσχυροτέρων ἀτόμων, ἡ ὁποία ὑπόκειται στὴν Νιτσεϊκὴ θεωρία τοῦ ἀδιστάκτου ὑπερανθρώπου καὶ στὴν Χιτλερικὴ θεωρία καὶ πρακτικὴ τῆς φυσικῷ δικαίῳ ἐπιβολῆς τοῦ δῆθεν «Ἀρίου» ὑπερλαοῦ, διὰ τῆς ἐξοντώσεως τῶν λοιπῶν, τῶν τάχα κατωτέρων. Ἀπεφάσισαν λοιπὸν οἱ σύγχρονοι αὐτοὶ ἡγέτες νὰ προβοῦν σὲ μιὰ μοντέρνα ἀνθρωποθυσία, ὅπως αὐτὴ ποὺ συνήθιζε, σύμφωνα μὲ τὸν Ἡρόδοτο τὸ Σκυθικὸ φῦλο τῶν Μασσαγετῶν, οἱ ὁποῖοι θυσίαζαν καὶ ἔτρωγαν τοὺς γηραιότερους, ὅταν ὑπερέβαιναν τὸ ὅριο κάποιας ἡλικίας! Ὅταν ὅμως οἱ σύγχρονοι αὐτοὶ Μασα-ηγέτες ἄκουσαν τὰ βήματα τῆς ἀρχαίας Ἄτης στὴν προσωπική τους περιπέτεια καὶ στὴν αὐξανόμενη φρικτὴ παρέλαση τῶν νεκροφόρων ψυγείων, ἔσπευσαν νὰ ἀναστείλουν τὴν ἄφρονα καὶ ἀπάνθρωπη πρακτική. Γι’ αὐτὸ λοιπὸν οἱ συνέλληνες πρέπει νὰ ἐκτιμήσουν τὴν εὐαισθησία τοῦ εἰδικοῦ κ. Τσιόδρα καὶ τὴν παροῦσα ἐντόπια ἐπιτυχημένη τακτική, ποὺ ἀποβλέπει στὴν ὑγεία τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν, τοὺς ὁποίους δὲν ἀντιμετωπίζει ὡς ἀριθμούς, μὴ ὑπολογίζοντας τὸ ἀσφαλῶς προβλεπόμενο οἰκονομικό, καὶ τὸ συναφὲς πρὸς αὐτὸ πολιτικὸ κόστος.
Τὰ προηγούμενα χρόνια, φίλε ἀναγνώστη, ὅλοι τὶς ἡμέρες αὐτὲς μιλούσαμε καὶ γράφαμε γιὰ τὴν μεγάλη πανήγυρι τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, τὴν πιὸ μεγάλη γιορτὴ τοῦ χρόνου. Ἐφέτος ἀτυχῶς μᾶς ἀπασχολεῖ πιὸ πολὺ καὶ μᾶς κατακλύζει ὁ φόβος γιὰ τὴν ἀπρόσμενη ἐντόπια καὶ παγκόσμιο πανδημία. Καὶ εἶναι αὐτὸ μιὰ περίεργη σύμπτωση, ἀφοῦ αὐτὲς οἱ ἀντίπαλες καταστάσεις, ἡ πανδημία δηλαδὴ καὶ ἡ πανήγυρις, ἐκφράζονται μὲ δύο σύνθετες λέξεις ποὺ ἔχουν πρῶτο συνθετικὸ τὴν ἴδια λέξη καὶ δεύτερο συνθετικὸ τὴν ἴδια ἔννοια, δηλαδὴ ἐτυμολογικῶς σημαίνουν ἀκριβῶς τὸ ἴδιο! Διότι πανδημία (πᾶς + δῆμος, δηλαδὴ λαός) σημαίνει ἀρχικῶς τὴν συγκέντρωση (πανδημεί) ὅλου τοῦ λαοῦ. Τὸ ἴδιο ὅμως ἀκριβῶς σημαίνει καὶ ἡ πανήγυρις (πᾶς + ἀγείρω, δηλαδὴ συγκεντρώνω, πρβλ. ἀγορά = συγκέντρωση λαοῦ, συναγερμός, ἀλλὰ καὶ ὁμήγυρις = συνάθροιση καὶ παρέα)! Τώρα ὅμως ἡ πανδημία, μὲ τὴν ἀπειλὴ τῆς ἐξαπλώσεως τῆς νόσου σὲ ὅλον τὸν λαό, ἀποκλείει τὴν πανήγυρι μὲ τὴν μορφὴ καὶ στὴν ἔκταση ποὺ γνωρίζαμε καὶ περιμέναμε ἀδημονῶντας.
Ἡ πασχαλινὴ πανήγυρις, ὅπως ὅλες οἱ γιορτές, λειτουργεῖ συνήθως, σὲ γενικὲς τοὐλάχιστον γραμμές, διπλᾶ. Συνυπάρχουν δηλαδὴ ἀδιαιρέτως ἡ ἐξωστρέφεια, ἡ συντροφιά, τὸ γλέντι, ὁ χορός, ὁ ὀβελίας καὶ συγχρόνως ἡ ἐσωτερικὴ ἀνάταση, ἡ αἴσθηση ποὺ δίνει τὸ ἀναστάσιμο φῶς, ἡ χαρὰ γιὰ τὴν κατάργηση τοῦ θανάτου, ποὺ ἐκδηλώνεται μὲ τὸ «Χριστὸς ἀνέστη», καὶ ἡ ὅλη οὐσία τῆς γιορτῆς, ὅπως τὴν ἐκφράζει ἀκριβῶς ἡ χαρακτηριστικὴ λέξη «Λαμπρή». Αὐτὰ ὅλα ὅμως, παρὰ τὶς μεμψιμοιρίες, μποροῦν νὰ τὰ βιώσουν κι ἐφέτος οἱ ἕλληνες. Καὶ τὰ πρῶτα μὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ πρέπει νὰ τὰ ἀπολαύσουν μετρίως, λόγῳ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν πολυπληθῶν συγκεντρώσεων καὶ τῆς ἀναγκαίας σωματικῆς ἀποστάσεως. Τὰ δεύτερα ὅμως καί, νομίζω, σημαντικώτερα, μποροῦν νὰ τὰ ζήσουν καὶ τὰ ζοῦν διαρκῶς, ὅσοι ὄντως τὰ ποθοῦν, σὲ ὅλη τους τὴν πληρότητα, μολονότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ὡς συνάθροιση, ὁ συνήθης καὶ ἁθρόος τὶς ἡμέρες αὐτὲς ἐκκλησιασμός. Διότι, γιὰ νὰ συνεχισθοῦν οἱ συμπτώσεις, καὶ ἡ λέξη ἐκκλησία σημαίνει ἐπίσης συνάθροιση λαοῦ (ἐκκαλῶ = προσκαλῶ σὲ συγκέντρωση, πρβλ. ἐκκλησία τοῦ Δήμου).
Ἐκκλησία ὅμως δὲν εἶναι ὁ ναός, οὔτε ἕνας σύλλογος ρασοφόρων. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ παγκόσμιος αἰώνιος ὀργανισμὸς ποὺ ἱδρύθη πρὸ εἴκοσι αἰώνων κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς. Εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τῆς γῆς καί, κατὰ τὸν κυριακὸν λόγον, «ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ἡμῶν ἐστι», ἐντὸς ὅσων δηλαδή, κατὰ τὸν λόγον τοῦ Ἀποστόλου, «Χριστὸν ἐνεδύθησαν». Δὲν παύει λοιπὸν ὁ πιστὸς ποὺ κατ΄ ἀνάγκην δὲν θὰ κοινωνήσῃ τὸ Πάσχα νὰ εἶναι, πάλι κατὰ τὸν Ἀπόστολον, «μέλος τοῦ σώματος αὐτοῦ ἐκ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ». Ἐξ ἄλλου κάθε Κυριακὴ εἶναι ἡμέρα ἀναστάσιμη καὶ εἰκόνα, κατὰ τὸν Μ. Βασίλειον, δηλαδὴ προεικόνισμα, τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν! Ἑπομένως ὅλα αὐτὰ τὰ περὶ διωγμοῦ εἶναι φλυαρίες ἀνοήτων καὶ φανατικῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν ἐζητήθη νὰ ἀρνηθοῦν τὴν πίστη τους, ἀλλὰ νὰ ἀποβάλουν τὶς ἐμμονές των καὶ προφανῶς ὅλοι αὐτοὶ θὰ ἦσαν κάποτε, καὶ ὄχι μόνον μία φορά, «δι’ εὐλόγους αἰτίας ἀπολειφθέντες». Ἐξ ἄλλου ἡ ὄχι μακρά, ἂς ἐλπίσουμε, ἀποχή, ὡς «κακόν, μὴ ἀμιγὲς, ὅμως, καλοῦ», θὰ ἀποτελέσῃ χρόνον ἐπαρκῆ γιὰ νὰ προβληματισθοῦμε μήπως ἡ συνήθεια ἔχει συντελέσει στὸν περιορισμὸ τοῦ σεβασμοῦ καὶ τοῦ δέους ποὺ πρέπει πάντοτε νὰ μᾶς διακατέχουν ἐν προκειμένῳ · δηλαδὴ στὴν περίπτωση τοῦ κατ΄ ἐξοχὴν ἱεροῦ.
Ὑπεισῆλθε λοιπὸν στὶς περὶ κορωνοϊοῦ συζητήσεις καὶ τὸ ζήτημα τῆς Θείας Κοινωνίας, στὴν ὁποίαν μάλιστα καλεῖ τοὺς πάντες, «νηστεύσαντες καὶ μὴ νηστεύσαντες», τὸ ὑπέροχο ἐκεῖνο Χρυσοστομικό, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, κείμενο, τὸ ὁποῖο θριαμβικῶς ἀναγινώσκεται στὸ τέλος τῆς πασχαλινῆς λειτουργίας, κηρύσσοντας ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τὴν ἀπέραντη ἀγάπη καὶ κατανόηση τοῦ Θεοῦ. Ἐδῶ ὅμως πρέπει νὰ μᾶς ὑποψιάσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ζήτημα τῆς μεταδόσεως τοῦ ἰοῦ μέσῳ τῆς Θείας Κοινωνίας ἔχει τεθῆ ὄχι μόνον μία φορὰ κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ τώρα ἐτέθη, πρὶν ἀκόμη μάλιστα ὑπάρξουν τὰ μέτρα τοῦ ἐν γένει περιορισμοῦ τῆς κυκλοφορίας καὶ πρὶν ἀντιληφθοῦν ἐπίσης οἱ πολλοὶ ὅτι ὁ ἰὸς μεταδίδεται ὄχι μόνον διὰ τῆς ἁπλῆς ἐπαφῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀποστάσεως. Πρόκειται λοιπὸν γιὰ τὴν γνωστὴ καὶ συνήθη πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα προπαγάνδα, ἡ ὁποία ζητεῖ κάθε χρόνο τὶς ἡμέρες αὐτὲς νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ἀφελεῖς, ἄλλοτε μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἄλλοτε μὲ τὸν «Κώδικα Ντα Βίντσι», μὲ τὸ «Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰούδα» ἢ μὲ ἄλλα fake news, τὰ ὁποῖα πρὸ τῆς ἀληθείας ὡς πομφόλυγες «ἐν ριπῆ ὀφθαλμοῦ» διαρρήγνυνται καὶ διαλύονται «ὡς τήκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός», γιὰ νὰ ἐπινοηθοῦν ἄλλα κατὰ τὸ ἑπόμενο ἔτος, τὴν ἴδια πάλι ἐποχή, καὶ μὲ τὴν ἴδια πάντοτε ἐγκυρότητα καὶ τύχη.
Καὶ δὲν ἔχουν βεβαίως ὅλοι αὐτοὶ οὔτε πολλοστημόριο τῆς ἐπιστημονικῆς αὐθεντίας τοῦ κ. Τσιόδρα οὔτε τῶν ἄλλων ἐπιφανῶν ἰατρῶν ποὺ ἐπωνύμως ὡμολόγησαν τὴν πίστη τους περὶ τοῦ ἀντιθέτου, οὔτε μποροῦν νὰ ἐπικαλεσθοῦν κάποιαν μελέτη ἐπιστημονική. Διότι ἡ ἐπιστήμη βασίζεται, γιὰ νὰ ἀποδείξῃ κάτι, στὴν παρατήρηση καὶ τὸ πείραμα. Πείραμα βέβαια εἶναι προφανῶς ἀδιανόητο στὴν περίπτωση αὐτή. Ἡ παρατήρηση ὅμως διαπιστώνει, πέραν πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι δὲν σημειώνεται κάποια ἰδιαίτερη θνησιμότητα στοὺς ἱερεῖς μας, οἱ ὁποῖοι συνεχῶς ἀπὸ αἰώνων πολλῶν, ἀκόμη καὶ στοὺς νοσοκομειακοὺς ναούς, κοινωνοῦν καὶ καταλύουν, δηλαδὴ καταναλώνουν, ὅλο τὸ περιεχόμενο τοῦ ἁγίου ποτηρίου μετὰ τὴν μετάληψη τῶν πιστῶν. Ἀπομένει λοιπὸν στοὺς καλοθελητὲς αὐτοὺς μόνον τὸ ὅπλο τῆς ἀνεδαφικῆς εἰρωνείας.
Δὲν ἦταν ἑπομένως ἡ Θεία Κοινωνία, ἀλλ’ ὁ ἀναπόφευκτος συνωστισμὸς τὶς ἡμέρες αὐτὲς στοὺς ναούς, ἡ αἰτία τοῦ ἀποκλεισμοῦ, καὶ προφανῶς εἶναι ἀνόητο νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς ὅτι οἱ ναοὶ εἶναι χῶροι ἀποστειρωμένοι, ὅπου δὲν κυκλοφοροῦν ἰοὶ καὶ μικρόβια. Παρὰ ταῦτα θὰ στερηθοῦμε ἀσφαλῶς ὅλοι μας τὴν ζωντανὴ συμμετοχὴ στὶς κατανυκτικὲς ἀκολουθίες, τὴν μυστικὴ δηλαδὴ ἐν ἐκκλησιασμῷ συμμετοχὴ στὸ πάθος καὶ τὸν θρίαμβο τῆς Ἀναστάσεως. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ τεχνολογία μᾶς ἀποζημιώνει μερικῶς μὲ τὶς «ζωντανὲς» μεταδόσεις της, ἐπιχειρῶντας νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ἐξ ἀποστάσεως τὴν αἴσθηση ἑνὸς πραγματικοῦ ἐκκλησιασμοῦ. Ἐξ ἄλλου δὲν εἶναι ἄγνωστη στὴν Ἐκκλησία ἡ σχέση εἰκόνας καὶ πρωτοτύπου, οὔτε ἔπαυσαν ποτὲ οἱ πιστοὶ νὰ εἰκονίζουν «μυστικῶς» τὰ χερουβίμ, καὶ ἐκτὸς ναῶν καὶ ἑορτῶν ἀδιαλείπτως δοξολογοῦντες. Ὑπάρχουν ὅμως ἐπίσης τὰ κείμενα καὶ τὰ μέσα, γιὰ νὰ δημιουργήσουν στὸ σπίτι τους, ὅσοι τὸ ἐπιθυμοῦν μιὰ κατανυκτικὴ προσευχητικὴ ἀτμόσφαιρα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκμεταλλευτοῦν τὴν ἡσυχία τῆς ἀπομονώσεως ὡς εὐκαιρία ἐνδοσκοπήσεως καὶ αὐτογνωσίας. Προσωπικῶς πάντως πιστεύω ὅτι τὴν πλέον οὐσιαστικὴ Ἀνάσταση θὰ ζήσουν ἐφέτος οἱ γιατροί, οἱ νοσηλευτὲς καὶ τὸ λοιπὸ προσωπικὸ τῶν νοσοκομείων τῆς χώρας μας, ἕνα Πάσχα πραγματικῆς, δηλαδὴ ἔργῳ, ἀγάπης καὶ αὐταπαρνήσεως.
Φίλε ἀναγνώστη, οἱ ἀσκητὲς τῆς ἐρήμου, ποὺ ζοῦν μακριὰ ἀπὸ τὴν Μονὴ τῆς μετανοίας τους, ἀσκούμενοι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, μὲ αὐστηρὴ νηστεία, ἀγρυπνία καὶ προσευχή, ἀφήνουν ὅλοι τὰ κελλιά, τὶς σπηλιὲς καὶ τὶς ἐγκλεῖστρες καί, σύμφωνα μὲ παλαιὰ συνήθεια, προσέρχονται τὴν Μεγάλη Ἑβδομάδα στὸ Μοναστήρι τους καὶ ψάλλουν κατὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, στὸν κατανυκτικὸ Πλάγιο τοῦ Δευτέρου, τὸ τροπάριο : «Σήμερον ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡμᾶς συνήγαγε, καὶ πάντες αἴροντες τὸν σταυρόν σου λέγομεν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὠσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις». Ἂς εὐχηθοῦμε λοιπὸν κι ἐμεῖς ἡ αὐτὴ Χάρις νὰ μᾶς ἀξιώσῃ πολὺ σύντομα ν’ ἀφήσουμε ἀκινδύνως γιὰ ὅλους καὶ τὶς δικές μας, ἄνετες ὅμως, ἐγκλεῖστρες, νὰ ἐπικοινωνήσουμε διὰ ζώσης μὲ τὰ προσφιλῆ μας πρόσωπα καὶ νὰ ἐπιστρέψουμε χαρούμενοι στὰ ἔργα μας καὶ στὶς ἱερὲς καὶ τὶς λοιπὲς κοινωνικές μας συνάξεις.
Πηγή: Άρδην
GEOPOLITICO
Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του Σταθμού Ηρακλείου. Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικής σημαίας πλοίο «Abeille Marengo».
Νέο επεισόδιο στον ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αυτή τη φορά σε περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το ερευνητικό σκάφος που θα πραγματοποιήσει εργασίες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Ο τουρκικός Σταθμός Αττάλειας εξέδωσε ναυτική αγγελία, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού Σταθμού Ηρακλείου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.
Η τουρκική ενέργεια σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, με την οποία δεσμεύτηκε η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή για τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης πυρών «EUNOMIA», στις 19 Οκτωβρίου.
Η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στη δική της ζώνη ευθύνης για την έκδοση ναυτικών αγγελιών.
Μάλιστα, προχώρησε στην επανέκδοση της αγγελίας για τη συμμαχική άσκηση, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες συντεταγμένες που είχαν περιληφθεί στην ελληνική ανακοίνωση.
Η κίνηση αυτή δεν αφορά την πραγματοποίηση διαφορετικής τουρκικής άσκησης, αλλά τη διεκδίκηση της αρμοδιότητας έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.
Το γαλλικό ερευνητικό και η επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector
Το περιστατικό αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέεται χρονικά και γεωγραφικά με την προετοιμασία για την επανέναρξη των εργασιών του Great Sea Interconnector.
Πρόκειται για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος 500 kV.
Στις 14 Οκτωβρίου, η γαλλική Nexans, ανάδοχος του καλωδίου, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση NAVTEX, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης της συμμετοχής του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».
Το συγκεκριμένο πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες στη διαδρομή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση του βυθού, την εξέταση της μορφολογίας του και τον προσδιορισμό της καταλληλότερης όδευσης για την τοποθέτηση των καλωδίων.
Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου, στην οποία εκδηλώθηκε η νέα τουρκική αμφισβήτηση, περιλαμβάνεται στη σχεδιαζόμενη πορεία του ερευνητικού.
Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί ακόμη οριστική ημερομηνία έναρξης των νέων ερευνών.
Το έγγραφο του Λιμενικού και η προθεσμία της 16ης Οκτωβρίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έγγραφο του Αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, το οποίο αφορά την αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του γαλλικού πλοίου.
Σύμφωνα με το έγγραφο, το αίτημα είχε υποβληθεί στις 9 Οκτωβρίου από το ναυτικό πρακτορείο «Δ. Πατρίκιος ΙΚΕ», για λογαριασμό της ιταλικής Next Geosolutions Europe SpA.
Η ιταλική εταιρεία έχει αναλάβει τις προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες για λογαριασμό της Nexans.
Η χρησιμοποίηση πρόσθετου ερευνητικού σκάφους κρίθηκε απαραίτητη εξαιτίας των ιδιαίτερα απαιτητικών τεχνικών χαρακτηριστικών της προβλεπόμενης όδευσης.
Συγκεκριμένα, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές μεγάλου βάθους, με απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό.
Το Λιμενικό κάλεσε τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και τους ναυτιλιακούς φορείς να διερευνήσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία ελληνικής σημαίας με αντίστοιχες δυνατότητες.
Η προθεσμία για την υποβολή των σχετικών απαντήσεων λήγει σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, στις 13:00.
Το έγγραφο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.
Οι έρευνες έχουν παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026
Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες είχαν αρχικά εγκριθεί από το υπουργείο Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024.
Με νεότερη απόφαση, τον Φεβρουάριο του 2026, δόθηκε παράταση της σχετικής έγκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών, ενώ προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών.
Η επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνει την υποβολή αίτησης για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη δοθεί η τελική έγκριση ή ότι το πλοίο έχει ξεκινήσει τις εργασίες του.
Η «EUNOMIA» και το γεωπολιτικό μήνυμα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκτείνεται από τις 16 έως τις 22 Οκτωβρίου, με επιπλέον δραστηριότητα στις 26 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη NAVTEX που επικαλείται το Liberal αφορά άσκηση πυρών στις 19 Οκτωβρίου.
Η τουρκική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε περιοχή που συνδέεται με τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.
Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς μια ναυτική ανακοίνωση. Επαναφέρει τη διεκδίκησή της περί αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX σε μια θαλάσσια ζώνη όπου η ελληνική πλευρά προετοιμάζει δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.
Πρέπει, ωστόσο, να διακρίνεται η αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών από την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για διαφορετικά νομικά ζητήματα και η έκδοση μιας NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα.
Το κρίσιμο τεστ για την Αθήνα: Τι θα συμβεί όταν φτάσει το γαλλικό σκάφος;
Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στην επόμενη φάση.
Όταν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση και εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», θα διαπιστωθεί εάν η Τουρκία περιοριστεί σε νέα αμφισβήτηση μέσω ναυτικών αγγελιών ή προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.
Το προηγούμενο των εντάσεων γύρω από τις έρευνες για το καλώδιο καθιστά το συγκεκριμένο ερώτημα ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα και τη Λευκωσία.
Επιπλέον, η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας και πλοίου γαλλικής σημαίας προσδίδει στο θέμα ευρωπαϊκή διάσταση, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική ή διπλωματική αντίδραση του Παρισιού.
Η απάντηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των εργασιών και τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.
Η ουσία είναι ότι το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσουν οι νέες έρευνες.
Η ελληνική πλευρά έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στη θάλασσα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, επέλεξε να επαναφέρει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Ηρακλείου με αφορμή την άσκηση «EUNOMIA».
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι νέες έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα αποτελέσει ξανά πεδίο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
GEOPOLITICO
«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία
Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και η ερμηνεία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα από τον τουρκικό Τύπο. Ξεχωριστή θέση κατέχουν η 66η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας και η δυναμική παρουσία των Ελληνοκυπρίων στη βρετανική αυτοδιοίκηση.
Με πλούσια θεματολογία γύρω από τις διεθνείς εξελίξεις, το Κυπριακό, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και τη δραστηριότητα της ελληνικής και κυπριακής ομογένειας κυκλοφόρησε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 το 1308ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελευθερία» του Λονδίνου.
Η έκδοση αναδεικνύει τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ενεργό ρόλο του απόδημου ελληνισμού στη δημόσια ζωή της Βρετανίας.
Κυπριακό: Καμία ουσιαστική μετακίνηση από την τουρκική πλευρά
Ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα της εφημερίδας αφορά τη συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.
Με τίτλο «Καμία μετακίνηση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό», η «Ελευθερία» επισημαίνει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε περιορισμένης σημασίας ζητήματα, χωρίς να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον πυρήνα του προβλήματος.
Οι συμφωνίες αφορούν την κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης στην Πύλα, τη συμμετοχή τους σε συνεδριάσεις τεχνικών επιτροπών και τον προγραμματισμό νέας συνάντησης.
Ωστόσο, σύμφωνα με την εφημερίδα, η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των ουσιαστικών συνομιλιών την αποδοχή της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».
Το δημοσίευμα στρέφει επίσης την προσοχή στην επικείμενη επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και στο ερώτημα αν θα μπορέσει να επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες.
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και η αντίδραση του τουρκικού Τύπου
Ξεχωριστή θέση στην έκδοση καταλαμβάνει το άρθρο του δημοσιογράφου Χρήστου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Πώς ερμήνευσε η Τουρκία την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τα μηνύματα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.
Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και η προβολή της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσαν αντικείμενο σχολιασμού από τουρκικές εφημερίδες και αναλυτές.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια και η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Σε άλλη παρέμβαση της έκδοσης, ο ακαδημαϊκός Αυγουστίνος Αυγουστή θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι θετικές δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.
Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση: Ανοίγει η συζήτηση για υπέρβαση του Brexit
Στο βρετανικό μέτωπο, η «Ελευθερία» αφιερώνει εκτενές δημοσίευμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ να διαμορφώσει μια νέα σχέση με τις Βρυξέλλες.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται να θεωρεί ανεπαρκές το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι το Brexit προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά από τα αναμενόμενα οφέλη.
Η εφημερίδα αναφέρεται στην προγραμματισμένη για τις 20 Νοεμβρίου σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, όπου αναμένεται να εξεταστούν νέες συμφωνίες για το εμπόριο, την κινητικότητα των νέων και την οικονομική συνεργασία.
Στη συζήτηση περιλαμβάνονται ακόμη η πιθανότητα στενότερης σύνδεσης της Βρετανίας με την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, καθώς και οι προοπτικές μιας νέας συζήτησης για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μετά τις επόμενες γενικές εκλογές.
Ουκρανία και Ιράν: Αμυντική συνεργασία και ζητήματα ασφάλειας
Στη διεθνή επικαιρότητα, η εφημερίδα παρουσιάζει τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, βασικά θέματα των συνομιλιών αποτέλεσαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, η διάθεση νέων πυραυλικών συστημάτων και η αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Παράλληλα, καταγράφονται οι βρετανικές ανησυχίες για πιθανή ιρανική εμπλοκή σε περιστατικό ασφαλείας στη στρατιωτική βάση RAF Fairford, που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εφημερίδα αποδίδει στον Μπέρναμ την εκτίμηση ότι η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης είναι «σχεδόν βέβαιη».
Η ομογένεια τίμησε την Κυπριακή Ανεξαρτησία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην 66η επέτειο της ανακήρυξης της Κυπριακής Ανεξαρτησίας.
Η εφημερίδα καταγράφει την επετειακή εκδήλωση που διοργάνωσαν στο βόρειο Λονδίνο η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία και η Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα Λονδίνου, παρουσία διπλωματών, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της βρετανικής αυτοδιοίκησης και της ομογένειας.
Ο Ύπατος Αρμοστής Κυριακός Κούρος αναφέρθηκε στη σημασία διατήρησης της ιστορικής μνήμης, στην ανάγκη τερματισμού της τουρκικής κατοχής και στη συμβολή της κυπριακής παροικίας στην ενημέρωση της βρετανικής κοινωνίας για το Κυπριακό.
Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο πρόεδρος της Αδελφότητας Φάνος Θεοφάνους και η δήμαρχος Μπάρνετ Zahra Beg, η οποία περιέγραψε τις εντυπώσεις της από πρόσφατη επίσκεψή της στην κατεχόμενη Μόρφου.
Τιμή στους 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους
Η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία Ηνωμένου Βασιλείου τίμησε 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι εξελέγησαν στις τοπικές εκλογές και προσφέρουν στις κοινότητες όπου ζουν.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου, με συμμετοχή της αναπληρώτριας Υπάτης Αρμοστή Άννας Παπασάββα, του προέδρου της Ομοσπονδίας Χρίστου Καραολή και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η παρουσία των Ελληνοκυπρίων σε θεσμικές θέσεις από το Λονδίνο μέχρι το Κάρντιφ και άλλες βρετανικές πόλεις παρουσιάζεται ως σημαντικό κεφάλαιο για την ενίσχυση της πολιτικής εκπροσώπησης της ομογένειας.
Ιστορική μνήμη, ελληνική πολιτική και πολιτισμός
Στις υπόλοιπες σελίδες της έκδοσης παρουσιάζονται ακόμη οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι δημοσιογραφικές αναφορές στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.
Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα στον Παύλο Μελά και τον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ η εφημερίδα φιλοξενεί παρουσίαση του βιβλίου της Tanya Liveras Candy για τη ζωή και τη δολοφονία του Ανδρέα Λιβέρα κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.
Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης αφιερώματα στην εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα των Ελλήνων και Κυπρίων της Βρετανίας.
Με το νέο της φύλλο, η «Ελευθερία» του Λονδίνου συνδυάζει την ελληνική και κυπριακή επικαιρότητα με τις εξελίξεις στη βρετανική και διεθνή πολιτική σκηνή, δίνοντας παράλληλα χώρο στους ανθρώπους και τους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την παρουσία του ελληνισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.
GEOPOLITICO
«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο
Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.
Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.
Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.
Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.
Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων
Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.
Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.
Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.
Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.
Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».
Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.
Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.
Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία
Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.
Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.
Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων
Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.
Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.
Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.
Στα εγκαίνια της Διακλαδικής Σχολής Μη Επανδρωμένων, αλλά και των Αυτονόμων Συστημάτων Θάλασσας. Ένα περαιτέρω βήμα, που δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες για το Πολεμικό Ναυτικό μας στο Αρχιπέλαγος, με τα Αυτόνομα Συστήματα τα οποία μπορούν να προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες στην επιτήρηση και αναγνώριση, στην προστασία των λιμένων, στον ναρκοπόλεμο και στην ασφάλεια των υποδομών.
Αυτό το νέο Πολεμικό Ναυτικό με τις σύγχρονες πλατφόρμες, θα μπορεί να προστατεύει όχι μόνο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και τα ενεργειακά και επικοινωνιακά δίκτυα στον βυθό, τα οποία είναι επίσης απαραίτητα για την ασφάλεια της Πατρίδας.
(από τον χαιρετισμό μου στην τελετή των εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ του ΠΝ)
#HellenicNavy
— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 13, 2026
Το αίτημα για τα Corsair
Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.
Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή
Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.
Από τη Σαρία στην Ατομική Ελευθερία; Η Αλλαγή που Συντελείται στη Μέση Ανατολή
Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε...
FT: Πώς υπνοβατούμε προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για...
Project Bromo: Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία διαστημικού γίγαντα απέναντι στη SpaceX
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την αντιμονοπωλιακή αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ Airbus, Thales και Leonardo. Ο νέος όμιλος, με...
350 Δισ. Δολάρια στην Αμερική: Η Νότια Κορέα ενεργοποιεί τη μεγαλύτερη στρατηγική επένδυση της συμμαχίας τους
Καθώς στη Σεούλ διατυπώνονται επικρίσεις σχετικά με τους κινδύνους και την εποπτεία των επενδύσεων αυτών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές στις...
«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Η τουρκική υστερία για τις NAVTEX και το ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας του GSI
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας