Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ποια θα είναι η πιθανή εξέλιξη των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας

Δημοσιεύτηκε στις

  Δρ. Μιχάλης Κοντός*

Με την ανάλυση αυτή επιχειρούμε να σκιαγραφήσουμε τις καταβολές και την εξέλιξη των αμερικανοτουρκικών σχέσεων με έμφαση στους παράγοντες που καθορίζουν τη σημασία της Τουρκίας για την αμερικανική εξωτερική πολιτική και στρατηγική ασφαλείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναδεικνύεται η σημασία του πολιτικού προσανατολισμού της Τουρκίας ως παράγον-κλειδί που καθορίζει τόσο τις κυρίαρχες αντιλήψεις, όσο τις πολιτικές επιλογές της Ουάσιγκτον. Μεθοδολογικά, η ανάλυση επιχειρεί να απαντήσει σε τρία ερωτήματα: Ποιοι παράγοντες αναδεικνύουν τη σημασία της Τουρκίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες; Πώς επηρεάστηκαν οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις επί ημερών Ερντογάν; Και ποιο το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων;

Ποιοι παράγοντες αναδεικνύουν τη σημασία της Τουρκίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Προκειμένου να αντιληφθεί κανείς η διαμόρφωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και το υπόβαθρό τους θα πρέπει να ανατρέξει στις απαρχές της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, η έναρξη της οποίας σηματοδότησε την οριστική εγκατάλειψη του παραδοσιακού απομονωτισμού και την υιοθέτηση μιας σταθερά εξωστρεφούς εξωτερικής πολιτικής από την Ουάσιγκτον. Η ανάδειξη του παγκόσμιου διπολισμού και της σοβιετικής απειλής οδήγησε στη δημιουργία του ευρωατλαντικού στρατηγικού σχήματος και στην διασύνδεση των αμερικανικών με τα δυτικοευρωπαϊκά συμφέροντα ασφαλείας στα πλαίσια ενός μεγάλου δυτικού συνασπισμού, ακρογωνιαίος λίθος του οποίου ήταν το ΝΑΤΟ.
Τρεις αλληλένδετοι παράγοντες ανέδειξαν τη γεωστρατηγική αξία της Τουρκίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το δυτικό συνασπισμό κατά την εν λόγω περίοδο: ο ξεκάθαρος δυτικός προσανατολισμός της κεμαλικής Τουρκίας και η ένταξή της στο ΝΑΤΟ το 1952, η γεωγραφική της εγγύτητα με τη Σοβιετική Ένωση και η θέση της στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, η μεγάλη της γεωγραφική μάζα και ο ισχυρός και έμπειρος στρατός της (δεσμευμένος έναντι του δυτικού προσανατολισμού της χώρας) καθιστούσαν την Τουρκία ένα πολύτιμο σύμμαχο στα πλαίσια του εξοντωτικού ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά σε απόρρητο έγγραφο με τίτλο «National Intelligence Estimate-9», ημερομηνίας 26 Φεβρουαρίου 1951, το οποίο είναι διαθέσιμο στο αρχείο αποχαρακτηρισμένων εγγράφων του State Department (σειρά Foreign Relations of the United States). Έχει σημασία να τονίσουμε ότι οι αναφορές αυτές έγιναν πριν ακόμα η Τουρκία ενταχθεί στο ΝΑΤΟ: «Η ευθυγράμμιση της Τουρκίας με τη Δύση είναι πρωταρχικής στρατηγικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της πολιτικής και στρατιωτικής της ισχύος και της γεωγραφικής της θέσης. Η Τουρκία γειντιάζει με τη Σοβιετική Ένωση και με περιοχές των σοβιετικών δορυφόρων και απλώνεται κατά μήκος της γραμμής της σοβιετικής διείσδυσης στις αδύναμες και ασταθείς χώρες της Μέσης Ανατολής. Ο Τουρκικός Στρατός θα αποτελούσε ένα σημαντικό εμπόδιο έναντι ενδεχόμενης σοβιετικής προώθησης στη Μέση Ανατολή μέσω Τουρκίας. Επιπρόσθετα, ο φιλο-αμερικανικός προσανατολισμός της Τουρκίας, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική της ισχύ, αποτρέπει τη Σοβιετική Ένωση από του να επιτεθεί κατά της Τουρκίας διότι ο προσανατολισμός αυτός υπονοεί ότι είναι πιθανό μια σοβιετική επίθεση κατά της Τουρκίας να οδηγήσει σε αμερικανική επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης». Και καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: «Στην απομακρυσμένη περίπτωση κατά την οποία η Τουρκία θα εγκατέλειπε την φιλο-δυτική της ευθυγράμμιση, η επίδραση επί των αμερικανικών συμφερόντων στην Εγγύς Ανατολή θα ήταν εξαιρετικά σοβαρή».
Το έγγραφο αυτό περιγράφει με ακρίβεια τις προτεραιότητες των Ηνωμένων Πολιτειών κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Η ανάσχεση της εξάπλωσης της σοβιετικής εξάπλωσης, είτε στρατιωτικά είτε μέσω της διάδοσης του κομμουνισμού, αποτελούσαν την υπ’ αριθμόν ένα στρατηγική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον. Ταυτόχρονα όμως περιγράφει και ένα δεδομένο με διαχρονική επιρροή στην εξωτερική πολιτική και την στρατηγική ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών: όπως αναφέραμε πιο πάνω η Τουρκία είναι πολύτιμος σύμμαχος εξ αιτίας, αφ’ ενός, του σταθερά φιλο-δυτικού προσανατολισμού του πολιτικού της καθεστώτος και, αφ’ ετέρου, λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Το δεύτερο είναι σταθερό, συνεπώς, όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούσαν εξωστρεφή εξωτερική πολιτική και ενδιαφέρονταν για την διατήρηση περιφερειακών ισορροπιών δυνάμεων σε περιοχές υψίστης σημασίας για τα συμφέροντά τους, θα επιθυμούσαν την ύπαρξη συμμάχων με τα χαρακτηριστικά της Τουρκίας. Το πρώτο όμως, δεν είναι σταθερό. Θα μπορούσε να μεταβληθεί αναλόγως των εσωτερικών περιστάσεων στην εν λόγω χώρα. Και σε περίπτωση που ο προσανατολισμός του πολιτικού καθεστώτος μεταβαλλόταν τότε η ισχύς του τουρκικού κράτους δεν θα είχε αξία για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ίσως δε και να απέβαινε εις βάρος τους. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη παρά μόνον πενήντα ένα χρόνια μετά τη σύνταξη αυτού του εγγράφου.
Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου το 1989-1991 η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέστησαν δύναμη αδιαμφισβήτητης παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας σε ένα μονοπολικό διεθνές σύστημα. Αναφορικά με την Τουρκία, υπήρξαν αναλύσεις οι οποίες προέβλεπαν την  υποχώρηση της γεωστρατηγικής αξίας της χώρας για τη Δύση. Εν τούτοις, συνέβη το αντίθετο. Η συμμετοχή της στον Πόλεμο στον Περσικό Κόλπο μέσω της παραχώρησης της βάσης του Ιντσιρλίκ για τα αμερικανικά αεροσκάφη, παρά τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας, έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αποτελέσει ικανό σύνδεσμο προώθησης των δυτικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή και κατά τη μεταψυχροπολεμική εποχή. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να τύχει παράλληλης θεώρησης με το γεγονός της μόλις προ μερικών ετών υποβολής της τουρκικής αίτησης για ένταξη στην ΕΟΚ, η οποία, όταν και εφ’ όσον θα συνέβαινε, θα ενδυνάμωνε περαιτέρω τη σχέση της Τουρκίας με το δυτικό κόσμο. Επιπλέον αναβάθμιση της γεωστρατηγικής αξίας της Τουρκίας προέκυπτε και λόγω της επιρροής της στις τουρκογενείς χώρες  της Κεντρικής Ασίας, πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες πλούσιες σε ενεργειακούς πόρους, τις οποίες αναμενόταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να απομακρύνει από τυχόν ακραίες ισλαμικές επιρροές του Ιράν ή της Σαουδικής Αραβίας. Συνεπώς, όσο η Μέση Ανατολή παρέμενε σημαντική για τα αμερικανικά συμφέροντα τόσο η γεωστρατηγική αξία της Τουρκίας (επαναλαμβάνω, δεδομένου του φιλο-δυτικού προσανατολισμού της χώρας) παρέμενε σταθερή, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη την απώλεια του σημαντικότερου συμμάχου των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή λίγα χρόνια προηγουμένως, του Ιράν, εξ αιτίας της αλλαγής του καθεστώτος με την πτώση του φιλο-Αμερικανού Σάχη και την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Κατά τη δεύτερη μεταψυχροπολεμική δεκαετία, ο περιφερειακός ρόλος της Τουρκίας ενισχύθηκε και ως αποτέλεσμα της ανόδου του ισλαμικού φονταμενταλισμού και της τρομοκρατίας, σε συνδυασμό με την άνοδο στην εξουσία του ΑΚΡ και του θεωρούμενου τότε ως ήπιου ισλαμιστή Ερντογάν. Το φιλελεύθερο ιδεολόγημα της «ισλαμοδημοκρατίας», του παντρέματος δηλαδή του ήπιου πολιτικού ισλάμ με τη δυτικού τύπου δημοκρατία, παρουσιαζόταν ως το μοντέλο που θα αναδιαμόρφωνε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, γεγονός που θα την καθιστούσε πιο σταθερή και πιο φιλική προς τη Δύση.
Πώς επηρεάστηκαν οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις επί ημερών Ερντογάν;
Εν τούτοις, το ιδεολόγημα της «ισλαμοδημοκρατίας» διαψεύστηκε σχετικά νωρίς. Υπό την ηγεσία του ΑΚΡ και του κ. Ερντογάν, κυρίως από το 2010 και εντεύθεν, η Τουρκία ανέπτυξε μια ιδιαιτέρως φιλόδοξη περιφερειακή ατζέντα η οποία αποσκοπούσε κατά το ελάχιστο στην αύξηση της επιρροής της χώρας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και κατά το μέγιστο στο να καταστεί περιφερειακός ηγεμόνας με παγκόσμιο εκτόπισμα. Η κινητήριος δύναμη των φιλοδοξιών της Άγκυρας και ο βασικός συντελεστής (μαλακής) ισχύος τον οποίο επιχείρησε να κινητοποιήσει προς αυτή την κατεύθυνση ήταν ο μουσουλμανικός χαρακτήρας της χώρας και η συγκεκριμένη διάσταση του πολιτικού ισλάμ την οποία ενστερνίζεται το ΑΚΡ.
Μέσω του θρησκευτικού στοιχείου και της ιδεολογικοποίησής του, η Άγκυρα φιλοδοξούσε να αυξήσει την αποδοχή της μεταξύ των μουσουλμανικών πληθυσμών της περιοχής, καλλιεργώντας την εικόνα της χώρας-προστάτιδάς τους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτισμική (και όχι απλώς θρησκευτική) οπτική περί Ισλάμ την οποία ενστερνίζεται ο Ερντογάν (αλλά και ο πάλαι ποτέ μέντορας και στενός συνεργάτης του, Νταβούτογλου) καθιστούσε τη σύγκρουση με τον δυτικό πολιτισμό αναπόφευκτη, προκειμένου να προωθηθεί η εναλλακτική κοσμοθεωρία του Ισλάμ. Η δυναμική αυτή επηρέασε καταλυτικά μια σειρά από σύνθετες αλληλεξαρτήσεις, όπως οι σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ΕΕ, το Ισραήλ και άλλες περιφερειακές δυνάμεις (π.χ. Ιράν και Σαουδική Αραβία). Επιπλέον, οδήγησε σε ρήξεις με κυβερνήσεις μουσουλμανικών χωρών με διαφορετικά πολιτικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά, όπως το καθεστώς Άσαντ στη Συρία και η κυβέρνηση Σίσι στην Αίγυπτο.
Όσο αυτή η δομική εξέλιξη στις περιφερειακές σχέσεις της Τουρκίας λάμβανε χώρα, η μερική υποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την περιοχή της Μέσης Ανατολής (η οποία εκδηλώθηκε κυρίως με την μαζική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ το 2011 και με την αποτυχία του Προέδρου Ομπάμα να πραγματοποιήσει την απειλή του για στρατιωτική επέμβαση κατά του καθεστώτος Άσαντ σε περίπτωση χρήσης χημικών όπλων, το 2013) δημιούργησε αντιλήψεις περί της ύπαρξης ενός περιφερειακού κενού ισχύος. Οι αντιλήψεις αυτές ενήργησαν ενισχυτικά υπέρ των τουρκικών περιφερειακών σχεδιασμών, έδωσαν ώθηση στον περιφερειακό ηγεμονισμό του Ιράν, ενώ παρείχαν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία στη Ρωσία να εισέλθει στον συριακό εμφύλιο και να καθορίσει την έκβασή του, καθιστώντας ταυτόχρονα τη Μόσχα παίχτη-κλειδί στην ευρύτερη περιοχή. Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιφερειακό σκηνικό, μεσολαβούσης της «Αραβικής Άνοιξης» και της εμφάνισης του «Ισλαμικού Κράτους» με τα αποσταθεροποιητικά αποτελέσματά τους, άρχισε να εξελίσσεται ένα σύμπλεγμα αναδιατάξεων και ανταγωνισμών προς αναζήτηση μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων. Ως εκ τούτου, παρά τις αρχικές τριβές στις σχέσεις τους εξ αιτίας των συγκρουόμενων αντιλήψεών τους για το μέλλον του καθεστώτος Άσαντ και, κυρίως, λόγω της κατάρριψης του ρωσικού μαχητικού SU-24 το 2015, η Μόσχα και η Άγκυρα ανέπτυξαν μια αξιοσημείωτη σύγκλιση συμφερόντων η οποία ενισχυόταν από την αλληλεξάρτηση των δύο χωρών στον ενεργειακό τομέα.
Εν μέσω της παράλληλης και ταυτόχρονης ανάπτυξης της έντασης στις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως όμως εν μέσω της εντατικοποίησης του στρατηγικού ανταγωνισμού της Μόσχας με το ΝΑΤΟ στην ευρωπαϊκή περίμετρο της Ρωσίας, η ρωσοτουρκική σύγκλιση αντιμετωπίστηκε με μεγάλη καχυποψία από την Ουάσιγκτον. Η παραγγελία του συστήματος S-400 από την Άγκυρα αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για την στρατηγική ασφαλείας του ΝΑΤΟ και θέτει ερωτηματικά για το βαθμό δέσμευσης της Τουρκίας έναντι της συμμαχίας. Την ίδια στιγμή, η ρήξη στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, η οποία έχει τις ρίζες της στην μεταβολή του πολιτικού προσανατολισμού της χώρας και στις τεκτονικές περιφερειακές και διεθνείς αναδιατάξεις τις οποίες σκιαγραφήσαμε πιο πάνω, τροφοδοτείται διαρκώς από διπλωματικά επεισόδια όπως η μη ανταπόκριση της Ουάσιγκτον στο αίτημα της Άγκυρας για παράδοση του Ιμάμη Γκιουλέν, αλλά και η δίωξη του Τούρκου τραπεζίτη Μεχμέτ Χακάν Ατίλα στις Ηνωμένες Πολιτείες και του Αμερικανού Πάστορα Άντριου Μπράνσον στην Τουρκία. Πιο σημαντική είναι ίσως η διαφωνία των δύο χωρών ως προς τη διαχείριση της συριακής κρίσης λόγω της ενίσχυσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες του κουρδικού στοιχείου της Συρίας, γεγονός που αντιμετωπίζεται από την Τουρκία ως υπαρξιακή απειλή.
Ποιο το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων;
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, αλλά και τις πρόσφατες εξελίξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η αμφισβήτηση του φιλο-δυτικού προσανατολισμού της Τουρκίας, η οποία προέρχεται πρωτίστως από το εσωτερικό της χώρας, σταδιακά εδραιώνεται ως κυρίαρχη αντίληψη στις Ηνωμένες Πολιτείες (και στην Ευρώπη). Επιπλέον, σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των αμερικανοτουρκικών σχέσεων επιτελούν και οι παλινδρομήσεις της Ουάσιγκτον ως προς τα συμφέροντα και τις επιλογές της στη Μέση Ανατολή. Από την μερική υποχώρηση του Προέδρου Ομπάμα και την προσπάθεια εναγκαλισμού του Μουσουλμανικού κόσμου και την προσέγγιση με το Ιράν οδηγηθήκαμε στην πολιτική Τραμπ με σλόγκαν «πρώτα η Αμερική», η οποία χαρακτηρίζεται από πλήρη ευθυγράμμιση με το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία στα πλαίσια ενός συνασπισμού που επικεντρώνεται στην ανάσχεση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η Τουρκία βρέθηκε σταδιακά απέναντι από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολλά ζητήματα.
Εν τούτοις, το γεγονός αυτό δεν αναιρεί τη γεωστρατηγική αξία της Τουρκίας για τα αμερικανικά συμφέροντα. Όπως αναφέραμε πιο πάνω, ο παράγοντας γεωγραφία είναι σταθερός και οι στρατηγικές του προεκτάσεις αναλλοίωτες. Οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τουρκίας εντάσσονται στα πλαίσια μιας στρατηγικής καρότου και μαστιγίου από πλευράς Ουάσιγκτον, η οποία αποσκοπεί στο να επαναφέρει την Άγκυρα διά του πειθαναγκασμού σε ευθυγράμμιση με τα αμερικανικά συμφέροντα. Προς αυτή την κατεύθυνση καταλυτική είναι και η πίεση την οποία δέχεται η τουρκική λίρα και η τουρκική οικονομία γενικότερα. Την ίδια στιγμή όμως υποβόσκει ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης των αντι-δυτικών αισθημάτων στην Τουρκία, ο οποίος θα αποτελεί τροχοπέδη στην όποια μελλοντική προσπάθεια επαναφοράς των αμερικανοτουρκικών σχέσεων στην προτέρα κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση, η πλήρης ρήξη με την Άγκυρα δεν είναι καθόλου εύκολη και ανώδυνη επιλογή για την Ουάσιγκτον διότι σε περίπτωση μετουσίωσης της ρωσοτουρκικής προσέγγισης σε πλήρη στρατηγικό συνεταιρισμό, σε συνδυασμό με την άνοδο της κινεζικής επιρροής στην Αν. Μεσόγειο μέσω της προσπάθειας επαναφοράς του «Δρόμου του Μεταξιού», θα προκαλείτο μια μείζονα παγκόσμια ανακατανομή ισχύος με πολύ σοβαρές συνέπειες για τα αμερικανικά συμφέροντα. Από την άλλη, η διεθνής οικονομική αλληλεξάρτηση και οι μειωμένες αντοχές της τουρκικής οικονομίας περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια της Άγκυρας να πολιτεύεται ανεξαρτήτως του αμερικανικού παράγοντα. Κατά συνέπεια, η επαναφορά είναι πολύ πιθανόν να συμβεί, εν τούτοις πολύ δύσκολα θα μπορούσε να είναι ολική όσο ο κ. Ερντογάν ηγείται της Τουρκίας, καθ’ ότι δύσκολα θα μπορούσε να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη της Ουάσιγκτον έναντι της Άγκυρας χωρίς προηγουμένως μια ουσιαστική μεταστροφή του τουρκικού πολιτικού προσανατολισμού.
* Επίκουρος Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
Φιλελεύθερος

Απόψεις

Nord Stream: Η δίκη στο Αμβούργο, οι πολιτικές αντιδράσεις στη Γερμανία και το κόστος της στήριξης προς την Ουκρανία

Δημοσιεύτηκε

στις

Η έναρξη της δίκης για τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, ενώ στο εσωτερικό της Γερμανίας εντείνονται οι διαφωνίες για τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο.

Στις 14 Οκτωβρίου ξεκίνησε στο Αμβούργο η δίκη του Σέρχι Κουζνέτσοφ, πρώην αξιωματικού των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος κατηγορείται για συμμετοχή στην επιχείρηση δολιοφθοράς που προκάλεσε τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022. Η γερμανική εισαγγελία αποδίδει στον κατηγορούμενο ρόλο στον σχεδιασμό και στην εκτέλεση της επίθεσης, ενώ αναβάθμισε τις κατηγορίες σε εγκλήματα πολέμου.

Ο ίδιος ομολόγησε ότι ενήργησε με κρατικές εντολές, «ό,τι έκανα, το έκανα κατόπιν εντολών», μετέφερε ο συνήγορός του. Το Κίεβο αρνείται την εμπλοκή του στην καταστροφή των αγωγών. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα για τη Γερμανία, καθώς οι Nord Stream αποτελούσαν κρίσιμη υποδομή για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η καταστροφή τους επιβάρυνε το ήδη σύνθετο ενεργειακό περιβάλλον. Το ερώτημα που επανέρχεται είναι κατά πόσο η εξέλιξη της δικαστικής έρευνας θα επηρεάσει τις σχέσεις Βερολίνου–Κιέβου και τη γερμανική πολιτική απέναντι στον πόλεμο.

Η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση και η οικονομική πίεση

Την ίδια ημέρα, στη Σαξονία-Άνχαλτ, το AfD και το BSW προώθησαν από κοινού πρόταση με τίτλο «Ειρηνευτικές συνομιλίες αντί επέκτασης του πολέμου στην Ουκρανία». Οι δύο πολιτικές δυνάμεις ζητούν άμεση κατάπαυση του πυρός, έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, άρση των οικονομικών κυρώσεων και τερματισμό της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με εξαίρεση την ανθρωπιστική συνδρομή.

Η απόφαση έχει πολιτικό χαρακτήρα, καθώς η εξωτερική πολιτική και οι παραδόσεις όπλων δεν αποτελούν αρμοδιότητα ενός κρατιδίου. Αναδεικνύει, ωστόσο, την αυξανόμενη αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Γερμανίας για τη στρατηγική που ακολουθεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς επιμένει ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας αποτελεί ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η συζήτηση διεξάγεται ενώ τα γερμανικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές πιέσεις και το Βερολίνο προωθεί μεταρρυθμίσεις στην ιδιωτική συνταξιοδότηση. Στις 16 Οκτωβρίου, η ομοσπονδιακή βουλή (Bundestag) εξέτασε και ψήφισε το νομοσχέδιο για το πρόγραμμα Frühstartrente, το οποίο προβλέπει κρατική εισφορά 10 ευρώ τον μήνα για την ιδιωτική συνταξιοδοτική αποταμίευση παιδιών από την ηλικία των έξι ετών. Η παράλληλη συζήτηση για τις κοινωνικές δαπάνες και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας τροφοδοτεί την πολιτική αντιπαράθεση σχετικά με τις προτεραιότητες του κρατικού προϋπολογισμού, την στιγμή που η Γερμανία έχει έλλειμα 34δις για φέτος.

Το χρηματοδοτικό βάρος για την Ευρώπη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ζητήσει πρόσθετους πόρους για το 2027, εκτιμώντας ότι απαιτούνται επιπλέον 70 δισ. ευρώ. Το αίτημα αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διατηρήσει τη σημερινή κλίμακα στήριξης χωρίς να περιορίσει άλλες δημοσιονομικές προτεραιότητες, όπως η κοινωνική πολιτική, η εκπαίδευση και οι επενδύσεις.

Παράλληλα, οι δημόσιες διαφωνίες μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού προέδρου για την πορεία του πολέμου εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική δυτική υποστήριξη. Οι καταγγελίες για διαφθορά στην Ουκρανία ενισχύουν, επίσης, τις φωνές που ζητούν αυστηρότερο έλεγχο της διάθεσης των χρημάτων.

Η δίκη για το Nord Stream, έχει ήδη αναδείξει ένα ευρύτερο πολιτικό δίλημμα: πώς θα συνδυάσει η Γερμανία και η Ευρώπη την ενεργειακή τους ασφάλεια, τη στήριξη της Ουκρανίας και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, ενώ οι οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες του πολέμου εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες;

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Αποκαλύψεις για την τηλεφωνική αντιπαράθεση Νετανιάχου – αλ-Σαρέχ: Το τελεσίγραφο για τη Σουεΐδα και οι ισραηλινές επιδρομές στη Δαμασκό

Δημοσιεύτηκε

στις

Διαρροές που αποδίδονται στα ισραηλινά μέσα i24NEWS και Channel 12 φέρονται να αποκαλύπτουν το περιεχόμενο μιας έντονης συνομιλίας μεταξύ του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Σύρου προέδρου Αχμάντ αλ-Σαρέχ, στις 16 Ιουλίου 2025, με φόντο τις αιματηρές συγκρούσεις στη Σουεΐδα και την προστασία της δρούζικης κοινότητας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που αποδίδονται στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο Νετανιάχου φέρεται να απαίτησε την άμεση αποχώρηση των συριακών δυνάμεων από τη Σουεΐδα, προειδοποιώντας ότι, σε διαφορετική περίπτωση, το Ισραήλ θα ενίσχυε τα στρατιωτικά πλήγματά του.

«Θα είμαι λακωνικός. Φαίνεται ότι το μήνυμα δεν έφτασε μέσω του μεσάζοντα όπως έπρεπε», φέρεται να είπε, επικαλούμενος τις επιθέσεις κατά των Δρούζων και ζητώντας την αποχώρηση των δυνάμεων έως τις 10:00. Ο αλ-Σαρέχ φέρεται να εξέφρασε την απογοήτευσή του για τον τρόπο με τον οποίο εξελισσόταν η επικοινωνία, ζητώντας παράλληλα προθεσμία 48 ωρών για την απομάκρυνση των δυνάμεών του. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, απέρριψε το αίτημα, επιμένοντας ότι η απόσυρση έπρεπε να προηγηθεί οποιασδήποτε άλλης συζήτησης.

Η συνομιλία φέρεται να πραγματοποιήθηκε περίπου στις 13:30, στις 16 Ιουλίου 2025, ενώ ο Νετανιάχου βρισκόταν στην περιοχή Νταλιγιάτ αλ-Καρμέλ, όπου επρόκειτο να συναντήσει τον σεΐχη Μοφίκ Ταρίφ, πνευματικό ηγέτη της δρούζικης κοινότητας στο Ισραήλ. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, στη γραμμή επικοινωνίας συμμετείχαν επίσης ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ, ένας μη κατονομαζόμενος μεσολαβητής από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ο σεΐχης Ταρίφ.

Περίπου μιάμιση ώρα αργότερα, το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στη Δαμασκό, πλήττοντας, μεταξύ άλλων, εγκαταστάσεις του συριακού Γενικού Επιτελείου και περιοχές κοντά στο προεδρικό μέγαρο. Η στρατιωτική κλιμάκωση σημειώθηκε εν μέσω της κρίσης στη Σουεΐδα, όπου οι συγκρούσεις είχαν προκαλέσει σοβαρές απώλειες και είχαν εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των Δρούζων.

Ο Νετανιάχου είχε αναφερθεί δημόσια στην παρέμβασή του προς τον Σύρο πρόεδρο, υποστηρίζοντας ότι του ζήτησε να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των Δρούζων και ότι η συριακή πλευρά συμμορφώθηκε. Εφόσον επιβεβαιωθούν οι λεπτομέρειες των διαρροών, η συνομιλία αναδεικνύει το εύρος της ισραηλινής παρέμβασης στη συριακή κρίση και την ένταση των πιέσεων που ασκήθηκαν στη Δαμασκό.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Πεδίο μάχης η Γαλλία για την ακρίβεια – Έφοδοι, δακρυγόνα και εκατοντάδες συλλήψεις

Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, μέχρι το μεσημέρι οι αρχές είχαν καταγράψει 140 διαδηλώσεις, με τη συμμετοχή 32.800 ανθρώπων στις περιφέρειες, ενώ οι συλλήψεις σε εθνικό επίπεδο είχαν φτάσει τις 166.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Με επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας γίνονται οι διαδηλώσεις στο Παρίσι όσο και σε άλλες πόλεις της Γαλλίας, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων κατά της ακρίβειας και της μείωσης της αγοραστικής δύναμης.

Εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων έκανε η αστυνομία, που μέχρι το μεσημέρι προχώρησε σε 166 συλλήψεις, ενώ οι διαδηλωτές εισέβαλαν και στο λόμπι του δημαρχείου της Μασσαλίας, σπάζοντας την πόρτα.

Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν μαθητές λυκείου, αγρότες, ακτιβιστές για το κλίμα και υποστηρικτές του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων».

166 συλλήψεις και 140 διαδηλώσεις μέχρι το μεσημέρι

Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, μέχρι το μεσημέρι οι αρχές είχαν καταγράψει 140 διαδηλώσεις, με τη συμμετοχή 32.800 ανθρώπων στις περιφέρειες, ενώ οι συλλήψεις σε εθνικό επίπεδο είχαν φτάσει τις 166.

Δεκάδες συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν από τις πρωινές ώρες στο Παρίσι, όπου η αστυνομική παρουσία ήταν ιδιαίτερα έντονη, κυρίως κοντά σε εμβληματικά σημεία της πρωτεύουσας, όπως η Λεωφόρος των Ηλυσίων Πεδίων και η Αψίδα του Θριάμβου.

Σύμφωνα με την αστυνομία του Παρισιού, περίπου 100 διαδηλωτές επιτέθηκαν στα κεντρικά γραφεία του τηλεοπτικού δικτύου CNews, που ανήκει στον όμιλο του συντηρητικού δισεκατομμυριούχου Βανσέν Μπολορέ, πετώντας αντικείμενα στα παράθυρα του κτιρίου.

Για το συγκεκριμένο περιστατικό οι αρχές ανακοίνωσαν 21 συλλήψεις, ενώ ακόμη 40 άτομα συνελήφθησαν στην πρωτεύουσα, κυρίως για κατοχή προστατευτικού εξοπλισμού ή απαγορευμένων όπλων.

Συγκρούσεις στη Μασσαλία, δακρυγόνα στη Λυών

Επεισόδια σημειώθηκαν και στη Μασσαλία, όπου διαδηλωτές εκτόξευσαν αντικείμενα και οι αστυνομικές δυνάμεις απάντησαν με χρήση δακρυγόνων. Στην ίδια πόλη, ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα έγινε στόχος διαδηλωτών.

Νωρίτερα, η κεντρική λεωφόρος Πραντό είχε αποκλειστεί προσωρινά με κάδους απορριμμάτων και πατίνια, προτού η αστυνομία διαλύσει τους συγκεντρωμένους.

Στην πόλη, δεκάδες διαδηλωτές έκαναν έφοδο στο λόμπι του δημαρχείου, στο Παλιό Λιμάνι, σπάζοντας πρώτα την είσοδο και φωνάζοντας «Επανάσταση! Καταλαμβάνουμε τη Βαστίλη!». Οι διαδηλωτές παρέμειναν για λίγη ώρα στον χώρο, προτού απομακρυνθούν από τις αστυνομικές δυνάμεις.

Στη Λυών, αστυνομικοί χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν περίπου 300 άτομα που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά σε πανεπιστήμιο, σύμφωνα με το AFP.

Παράλληλα, περίπου 40 άτομα επιχείρησαν να διακόψουν την κυκλοφορία σε γέφυρα της πόλης, ενώ άλλοι διαδηλωτές προσπάθησαν να συγκεντρωθούν κοντά σε διυλιστήριο, σύμφωνα με τη νομαρχία.

Στην Τουλούζη, οι αστυνομικές δυνάμεις παρενέβησαν προκειμένου να αποτρέψουν αποκλεισμούς τρένων και ενός κυκλικού κόμβου.

Στη Ρεν της Βρετάνης, περίπου 20 άτομα έστησαν αυτοσχέδιο οδόφραγμα με κάδους απορριμμάτων κοντά σε μεγάλο εμπορικό κέντρο.

Στη Ρουέν της Νορμανδίας, πανεπιστημιακό κτίριο υπέστη ζημιές από φωτιά που εκδηλώθηκε νωρίς το πρωί και πιθανότατα οφείλεται σε εμπρησμό, σύμφωνα με πηγή κοντά στην έρευνα.

Πάντως, δημοσιογράφοι του AFP διαπίστωσαν ότι αρκετοί από τους αποκλεισμούς που είχαν προαναγγελθεί δεν πραγματοποιήθηκαν, όπως στον σταθμό διοδίων στη γέφυρα Ιλ ντε Ρε, στις ακτές του Ατλαντικού, και στο Μπορντό.

Στους δρόμους ξανά τα «Κίτρινα Γιλέκα»

Οι σημερινές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται με βασικό αίτημα την αντιμετώπιση της ακρίβειας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξημένες τιμές των καυσίμων και η μείωση της αγοραστικής δύναμης τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια στη Γαλλία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η επιστροφή υποστηρικτών του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων», που είχε προκαλέσει μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις το 2018 και το 2019, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Εμανουέλ Μακρόν.

Το κίνημα, που είχε ξεκινήσει με αφορμή τις αυξήσεις στους φόρους καυσίμων, είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένες διαδηλώσεις, με ορισμένες να συνοδεύονται από σοβαρά επεισόδια, ιδιαίτερα στη Λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων.

Το νέο κάλεσμα για κινητοποιήσεις περιλαμβάνει αποκλεισμούς κυκλικών κόμβων και στρατηγικών σημείων, ενώ συμπίπτει με τις διαδηλώσεις μαθητών και φοιτητών που πραγματοποιούνται από τα μέσα Σεπτεμβρίου, με αιτήματα για καλύτερες συνθήκες σπουδών.

Για το Σάββατο είχαν ανακοινωθεί περίπου 1.500 δράσεις, διαδηλώσεις ή αποκλεισμοί σε ολόκληρη τη χώρα. Σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου Εσωτερικών, αναμένονταν περίπου 500 προγραμματισμένες δράσεις και περισσότερες από 90 προγραμματισμένες διαδηλώσεις.

Πριν από την έναρξη των κινητοποιήσεων, αστυνομική πηγή είχε εκτιμήσει ότι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν περίπου 150.000 διαδηλωτές εκτός της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού και άλλοι 40.000 στην πρωτεύουσα.

Ωστόσο, η πραγματική έκταση των διαδηλώσεων παρέμενε δύσκολο να προβλεφθεί, καθώς η σημερινή ημέρα συμπίπτει με την έναρξη των σχολικών διακοπών.

Έκκληση Μακρόν για ηρεμία, καταγγελίες για αστυνομική βία

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας την Παρασκευή από τις Βρυξέλλες, απηύθυνε έκκληση για ηρεμία, υπογραμμίζοντας ότι το δικαίωμα στη διαδήλωση πρέπει να συνοδεύεται από σεβασμό, χωρίς προσβολές και βανδαλισμούς.

Οι σημερινές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται έπειτα από εβδομάδες κοινωνικών εντάσεων, κατά τις οποίες έχουν καταγραφεί σοβαροί τραυματισμοί διαδηλωτών και αστυνομικών.

Η γαλλική αστυνομία έχει δεχθεί επικρίσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης προηγούμενων διαδηλώσεων, ενώ η αρμόδια υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου διερευνά τουλάχιστον 24 περιπτώσεις καταγγελιών για αστυνομική βία.

Μεταξύ των περιστατικών που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις είναι ο τραυματισμός ενός 15χρονου, ο οποίος έχασε το χέρι του όταν εξερράγη στα χέρια του κροτίδα κρότου-λάμψης.

Μετά το περιστατικό, οι αρχές ανέστειλαν τη χρήση των συγκεκριμένων μέσων, ωστόσο ο υπουργός Εσωτερικών δήλωσε ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν ξανά εφόσον χρειαστεί.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ανέφερε ότι περισσότεροι από 900 αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων των τελευταίων εβδομάδων.

Πολιτική αντιπαράθεση έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές

Οι κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται περίπου έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, σε μια περίοδο αυξημένων κοινωνικών και πολιτικών εντάσεων.

Η κυβέρνηση κατηγορεί την «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) της ριζοσπαστικής Αριστεράς ότι υποδαυλίζει τις κινητοποιήσεις. Όμως, το κόμμα αρνείται τις κατηγορίες.

Από την πλευρά του, ο Ζερόμ Ροντρίγκες, μία από τις γνωστότερες προσωπικότητες των «Κίτρινων Γιλέκων», ο οποίος έχασε το ένα του μάτι κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι τον Ιανουάριο του 2019, υποστήριξε ότι οι κινητοποιήσεις πρέπει να συνεχιστούν.

Στο μεταξύ, συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν ήδη καλέσει εργαζομένους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε νέα ημέρα διαδηλώσεων και απεργίας στις 5 Νοεμβρίου.

protothema.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Απόψεις38 λεπτά πριν

Nord Stream: Η δίκη στο Αμβούργο, οι πολιτικές αντιδράσεις στη Γερμανία και το κόστος της στήριξης προς την Ουκρανία

Η έναρξη της δίκης για τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Αφρική: Ινδία και Ιαπωνία κυνηγούν τα ορυκτά του μέλλοντος!

Αυτό περιλαμβάνει και το κατά πόσο η ιαπωνική δέσμευση για επενδύσεις ύψους 10 τρισεκατομμυρίων γεν (68 δισεκατομμύρια δολάρια) μέσα σε...

Διεθνή3 ώρες πριν

Αποκαλύψεις για την τηλεφωνική αντιπαράθεση Νετανιάχου – αλ-Σαρέχ: Το τελεσίγραφο για τη Σουεΐδα και οι ισραηλινές επιδρομές στη Δαμασκό

Διαρροές που αποδίδονται στα ισραηλινά μέσα i24NEWS και Channel 12 φέρονται να αποκαλύπτουν το περιεχόμενο μιας έντονης συνομιλίας μεταξύ του...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

Ελληνικά Ναυπηγεία: Το Σχέδιο των 7 Αξόνων για 12.000 Θέσεις Εργασίας και Ισότιμο Ρόλο στην ΕΕ

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) υιοθέτησε ομόφωνα την πρόταση του Προέδρου της ΕΕΝ κ. Πάνου Ξενοκώστα σχετικά...

Αναλύσεις4 ώρες πριν

Πρώην διπλωμάτης του Ηνωμένου Βασιλείου: «Με αντιμετώπισαν σαν απειλή επειδή επέστρεψα από τη Μόσχα»

Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία...

Δημοφιλή