Την απόσταση ανάμεσα στους επαίνους για τον ελληνικό πολιτισμό και στην έμπρακτη υποστήριξη των ελληνικών θέσεων ανέδειξαν ο Σταύρος Καλεντερίδης και η Μάγδα Αθανασιάδου στην εκπομπή της 14ης Οκτωβρίου. Με αφετηρία την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, η συζήτηση επεκτάθηκε στον ανταγωνισμό για τους εμπορικούς και ενεργειακούς διαδρόμους και στον κίνδυνο η Ελλάδα να περιοριστεί σε έναν δευτερεύοντα μεταφορικό ρόλο στον IMEC.

Η Αθανασιάδου, εκπαιδευτικός και υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, υποστήριξε ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί συντελεστή εθνικής ισχύος. Η αξιοποίησή της, όμως, προϋποθέτει ένα κράτος που μπορεί να τη συνδέσει με συγκεκριμένες πολιτικές, παραγωγική οικονομία και υπεράσπιση της κυριαρχίας του.

Η ελληνική κληρονομιά ως εργαλείο πολιτικής

Αναλύοντας την ομιλία Ρούμπιο, η προσκεκλημένη επισήμανε ότι η επίκληση της αρχαίας Ελλάδας από ξένες δυνάμεις υπηρετεί συχνά σύγχρονες πολιτικές επιδιώξεις. Στη δική της ανάγνωση, ο Αμερικανός υπουργός αξιοποίησε έννοιες όπως η δημοκρατία, η αριστεία, η φιλοπατρία και η θυσία, συνδέοντάς τες με τον διεθνή ρόλο των ΗΠΑ.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία της αριστείας στην αρχαία ελληνική πόλη. Όπως εξήγησε, οι ξεχωριστές ικανότητες ενός ανθρώπου αποκτούσαν αξία μέσα από την υπηρεσία προς την κοινότητα. Η διάκριση αυτή, κατά την ίδια, είναι απαραίτητη για να κατανοηθεί το περιεχόμενο των αρχαιοελληνικών αναφορών και να αποφεύγεται η προσαρμογή τους στις εκάστοτε πολιτικές σκοπιμότητες.

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τη συζήτηση με τη χρήση του όρου «αριστεία» στην ελληνική πολιτική ζωή, ασκώντας έντονη κριτική στην κυβέρνηση για την απόσταση που, όπως υποστήριξε, χωρίζει τη σχετική ρητορική από την πραγματικότητα.

Η κριτική για Κύπρο και ελληνοτουρκικά

Το βασικό σημείο της κριτικής της Αθανασιάδου ήταν ότι οι αναφορές στην εθνική ταυτότητα και στην υπεράσπιση των συμφερόντων των κρατών δεν συνοδεύτηκαν, κατά την εκτίμησή της, από αντίστοιχες σαφείς τοποθετήσεις υπέρ των ελληνικών θέσεων.

Η ίδια χαρακτήρισε τις απαντήσεις Ρούμπιο στα ελληνοτουρκικά ως τήρηση ίσων αποστάσεων και επέκρινε την απουσία σαφούς αναφοράς στη στρατιωτική κατοχή στην Κύπρο και στα θαλάσσια δικαιώματα των νησιών. Υποστήριξε ότι η γενική προτροπή για αποφυγή σύγκρουσης αφήνει εκτός συζήτησης ήδη συντελεσμένες παραβιάσεις και τις συνέπειές τους.

Ο Καλεντερίδης συμφώνησε με αυτή την αποτίμηση, τονίζοντας την αντίφαση που εντοπίζει ανάμεσα στην αξιοποίηση του ελληνικού πολιτιστικού συμβολισμού και στην αντιμετώπιση των ελληνικών ζητημάτων κυριαρχίας.

Η Αθανασιάδου έστρεψε, πάντως, το βάρος στην ελληνική ευθύνη. Η στάση των ξένων δυνάμεων πρέπει να οδηγεί τη χώρα σε καλύτερη οργάνωση της δικής της στρατηγικής. Η ιστορική κληρονομιά, όπως σημείωσε, οφείλει να λειτουργεί ως οδηγός για το παρόν και το μέλλον, αποφεύγοντας την προγονοπληξία και την αυτάρκεια των επαίνων.

IMEC: Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος σχεδιάζει

Στο δεύτερο μεγάλο σκέλος της εκπομπής, οι δύο συνομιλητές συζήτησαν τον διάδρομο διασύνδεσης Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης και τη θέση που μπορεί να διεκδικήσει η Ελλάδα.

Ο Καλεντερίδης εξέφρασε ανησυχία για αναλύσεις και σχεδιασμούς που, όπως ανέφερε, αναδεικνύουν την Ιταλία και την Τεργέστη, παραμερίζοντας την ελληνική διαδρομή. Συνέδεσε αυτόν τον κίνδυνο με την κατάσταση του ελληνικού σιδηροδρόμου, επιρρίπτοντας βαριές πολιτικές ευθύνες στην κυβέρνηση για τις ελλείψεις του δικτύου και την τραγωδία των Τεμπών.

Η Αθανασιάδου επικεντρώθηκε στο περιεχόμενο της ελληνικής συμμετοχής. Με βάση τις αναλύσεις που επικαλέστηκε, ο IMEC αφορά ένα σύνθετο σύστημα μεταφορών, τεχνολογίας, ψηφιακών υποδομών και ασφάλειας. Συνεπώς, το ζητούμενο για μια χώρα είναι να έχει λόγο στις υπηρεσίες, στα πρότυπα και στις τεχνολογικές συνεργασίες που θα καθορίζουν τη λειτουργία του.

«Αν γίνουμε το γαϊδουράκι του IMEC», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τον κίνδυνο μιας συμμετοχής περιορισμένης στη μεταφορά φορτίων. Στην ανάλυσή της, η γεωγραφική θέση χρειάζεται υποδομές, τεχνογνωσία και δυνατότητα προστασίας τους για να αποδώσει ουσιαστικό στρατηγικό όφελος.

Οι επιφυλάξεις για τα σενάρια γύρω από την Γκίλφοϊλ

Η συζήτηση επεκτάθηκε στον Κάθετο Διάδρομο και στα σενάρια που ο Καλεντερίδης συνέδεσε με την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και ανταγωνιστικά συμφέροντα στην περιοχή.

Η Αθανασιάδου διατύπωσε ρητή επιφύλαξη ως προς την εξαγωγή συμπερασμάτων για παρασκηνιακές μεθοδεύσεις. Επισήμανε ότι δεν διαθέτει πρόσβαση στα κέντρα αποφάσεων και ότι ούτε τα δημοσιεύματα που συζητούν τέτοια ενδεχόμενα επιτρέπουν βεβαιότητες. Έθεσε ως ουσιαστικό ερώτημα το πώς δρα η ίδια η Ελλάδα μέσα σε αυτόν τον ανταγωνισμό.

Πολιτισμός, παραγωγή και αποτροπή

Επικαλούμενη τη σκέψη του Παναγιώτη Κονδύλη, η προσκεκλημένη υποστήριξε ότι η οικονομία, η πολιτική και η στρατιωτική ισχύς συνδέονται στενά. Έδωσε έμφαση στην παραγωγική ανασυγκρότηση, στην αμυντική βιομηχανία, στην έρευνα και στην καινοτομία, καθώς και στην ανάγκη ενός κράτους ικανού να αποτρέπει τον πόλεμο.

Παράλληλα, ανέδειξε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, τη συνεργασία με την ομογένεια, τα θερινά σχολεία και τις πανεπιστημιακές ανταλλαγές ως πεδία άσκησης πολιτιστικής πολιτικής. Ο Καλεντερίδης μετέφερε σχετικές εμπειρίες από τη Βοστόνη, περιγράφοντας ενδιαφέρον ακαδημαϊκών για συνεργασίες στην Ελλάδα και εμπόδια στην υλοποίησή τους.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε στη Θεσσαλονίκη και στις δυνατότητές της ως βαλκανικού κέντρου εκπαίδευσης και συνεργασίας. Η Αθανασιάδου συνέδεσε αυτές τις προοπτικές με τη λειτουργία των μεταφορικών υποδομών και την αξιοποίηση των νέων επιστημόνων. Η θέση που διατύπωσε ήταν σαφής: ο πολιτισμός αποτελεί οργανικό μέρος της εθνικής στρατηγικής και χρειάζεται θεσμούς, ανθρώπους και υποδομές για να μετατραπεί σε ισχύ.

Μια διαφορετική διάσταση του λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν αναδεικνύει ο αναλυτής πληροφοριών και ειδικός σε ζητήματα αντιτρομοκρατίας Ajmal Sohail, σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2026 στο EurAsia Review.

Με τίτλο «Why Powerful Interests Continue To Protect Smuggling Networks Across Iran, Pakistan, And Afghanistan», ο Sohail υποστηρίζει ότι το λαθρεμπόριο στην περιοχή δεν επιβιώνει μόνο εξαιτίας της αδυναμίας των κρατών να ελέγξουν τα σύνορά τους. Αντιθέτως, σύμφωνα με την ανάλυσή του, έχει εξελιχθεί σε μια παραοικονομία που εξυπηρετεί οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά συμφέροντα ισχυρών παραγόντων.

Το σημαντικότερο στοιχείο της προσέγγισής του είναι ότι αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη σύμφωνα με την οποία τα κράτη επιθυμούν να καταπολεμήσουν το λαθρεμπόριο, αλλά δεν διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα.

Όπως υποστηρίζει, σε αρκετές περιπτώσεις τμήματα της κρατικής διοίκησης, των τελωνειακών υπηρεσιών και των μηχανισμών ασφαλείας αποκομίζουν οφέλη από τη διατήρηση αυτής της κατάστασης.

Βαλουχιστάν: Η καρδιά μιας τεράστιας παράνομης οικονομίας

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Βαλουχιστάν, η εκτεταμένη περιοχή που συνδέει γεωγραφικά το Πακιστάν με το Ιράν και το Αφγανιστάν.

Πρόκειται για έναν χώρο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από οικονομική υπανάπτυξη, περιορισμένη κρατική παρουσία, εθνοτικές και φυλετικές αντιπαραθέσεις και μακροχρόνια δράση ένοπλων οργανώσεων.

Σύμφωνα με το EurAsia Review, μέσα σε αυτό το περιβάλλον έχουν δημιουργηθεί δίκτυα που διακινούν καύσιμα, ναρκωτικά, όπλα, ξυλεία, πολύτιμους λίθους, χρυσό, μάρμαρο και άλλα εμπορεύματα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Bahramcha, στην αφγανική επαρχία Χελμάντ, καθώς και στον διάδρομο Shin Nari, στην περιοχή Arghistan του Αφγανιστάν. Τα συγκεκριμένα σημεία περιγράφονται ως σημαντικοί κόμβοι που συνδέουν τοπικούς διακινητές με μεγαλύτερα περιφερειακά και διεθνή εμπορικά δίκτυα.

Η ιδιαιτερότητα αυτών των κυκλωμάτων είναι η δυνατότητά τους να προσαρμόζονται στις επιχειρήσεις καταστολής.

Όταν οι αρχές ενισχύουν τους ελέγχους στο λαθρεμπόριο καυσίμων, οι διακινητές μπορούν να στραφούν σε άλλες πηγές κέρδους, όπως οι πολύτιμοι λίθοι ή τα μεταλλεύματα. Όταν αυξάνεται η πίεση στη διακίνηση ναρκωτικών, ενισχύεται η δραστηριότητα σε διαφορετικούς τομείς του παράνομου εμπορίου.

Αυτή η διαφοροποίηση, επισημαίνει ο αναλυτής, καθιστά τα δίκτυα εξαιρετικά ανθεκτικά.

Οι καταγγελίες για εμπλοκή στρατιωτικών και υπηρεσιών ασφαλείας

Το πλέον αιχμηρό σημείο του δημοσιεύματος αφορά τον ρόλο κρατικών παραγόντων στην προστασία του λαθρεμπορίου.

Ο Sohail υποστηρίζει ότι η διακίνηση μεγάλων φορτίων καυσίμων, ξυλείας, χρυσού και άλλων εμπορευμάτων μέσα από αυστηρά επιτηρούμενες παραμεθόριες ζώνες δύσκολα θα μπορούσε να πραγματοποιείται σε τέτοια κλίμακα χωρίς κάποιο επίπεδο θεσμικής ανοχής.

Κατά την εκτίμησή του, τμήματα τοπικών διοικήσεων, συνοριακών δυνάμεων, τελωνείων, υπηρεσιών πληροφοριών και παραγόντων που συνδέονται με στρατιωτικούς μηχανισμούς ενδέχεται να αποκομίζουν οφέλη από τη συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα.

Οι μηχανισμοί που περιγράφει περιλαμβάνουν τη διαφθορά, την επιλεκτική εφαρμογή της νομοθεσίας, την άτυπη φορολόγηση παράνομων φορτίων και την πολιτική προστασία συγκεκριμένων δικτύων.

Ιδιαίτερα στο πακιστανικό Βαλουχιστάν, ο αναλυτής υποστηρίζει ότι ορισμένοι παράγοντες ασφαλείας μπορεί να αντιμετωπίζουν το λαθρεμπόριο όχι μόνο ως πηγή οικονομικού κέρδους, αλλά και ως εργαλείο διαχείρισης των σχέσεων με τοπικές φυλές και ομάδες επιρροής.

Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται μια αντίφαση: ενώ επισήμως το πακιστανικό κράτος χαρακτηρίζει το λαθρεμπόριο απειλή για την εθνική ασφάλεια, ορισμένοι παράγοντες φέρονται να θεωρούν ότι η παράνομη οικονομία συμβάλλει στη διατήρηση τοπικών ισορροπιών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο αποτελεί ανάλυση γνώμης και δεν παραθέτει συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις ή ονομαστικά στοιχεία αξιωματούχων που να αποδεικνύουν κάθε επιμέρους ισχυρισμό περί εμπλοκής κρατικών υπηρεσιών.

Γιατί οι επιχειρήσεις καταστολής δεν έχουν μόνιμο αποτέλεσμα

Σύμφωνα με τον Sohail, η διατήρηση αυτών των συμφερόντων εξηγεί γιατί πολλές επιχειρήσεις κατά του λαθρεμπορίου αποδεικνύονται προσωρινές.

Οι αρχές ανακοινώνουν συλλήψεις, κατασχέσεις και εντατικοποίηση των συνοριακών ελέγχων, ωστόσο οι υποδομές και οι σχέσεις που επιτρέπουν στο παράνομο εμπόριο να λειτουργεί συχνά παραμένουν άθικτες.

Οι διακινητές αλλάζουν διαδρομές, χρησιμοποιούν νέους μεσάζοντες και μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους σε γειτονικές περιοχές.

Κατά τον αναλυτή, αυτό το φαινόμενο μπορεί να υποδηλώνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ο πραγματικός στόχος δεν είναι η πλήρης εξάλειψη του λαθρεμπορίου, αλλά ο έλεγχος και η ρύθμισή του από όσους διαθέτουν ισχύ στο τοπικό σύστημα.

Ιρανικά καύσιμα, χρυσός και πολύτιμοι λίθοι

Σημαντικό οικονομικό σκέλος της παράνομης δραστηριότητας αποτελεί η διακίνηση ιρανικών καυσίμων προς το Πακιστάν.

Η διαφορά στις τιμές και οι ιδιαίτερες συνθήκες της περιφερειακής αγοράς δημιουργούν κίνητρα για τη μεταφορά καυσίμων εκτός των νόμιμων εμπορικών μηχανισμών.

Ο Sohail επισημαίνει ότι η δραστηριότητα αυτή υπονομεύει την επίσημη αγορά ενέργειας του Πακιστάν, ενώ δημιουργεί σημαντικά έσοδα για τα δίκτυα των διακινητών.

Παράλληλα, ο χρυσός και οι πολύτιμοι λίθοι προσφέρουν δυνατότητες αποθήκευσης πλούτου και μεταφοράς αξίας έξω από το τραπεζικό σύστημα.

Αυτή η πρακτική έχει ιδιαίτερη σημασία για οικονομικούς παράγοντες που επιδιώκουν να παρακάμψουν χρηματοπιστωτικούς περιορισμούς ή κυρώσεις.

Το παράνομο εμπόριο ξυλείας, μαρμάρου και όνυχα συμπληρώνει την εικόνα μιας οικονομίας που λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός των επίσημων φορολογικών και ρυθμιστικών μηχανισμών.

Η σύνδεση του λαθρεμπορίου με τις ένοπλες οργανώσεις

Η ανάλυση προχωρά πέρα από το οικονομικό επίπεδο και εξετάζει τις επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια.

Οι ίδιοι διάδρομοι που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διακίνηση όπλων, χρημάτων και προσώπων που σχετίζονται με ένοπλες ή εξτρεμιστικές οργανώσεις.

Σύμφωνα με τον Sohail, τα εγκληματικά κυκλώματα και οι βίαιοι μη κρατικοί δρώντες δεν λειτουργούν πάντοτε ανεξάρτητα μεταξύ τους.

Μπορούν να χρησιμοποιούν κοινές υποδομές μεταφορών, άτυπα χρηματοπιστωτικά συστήματα, μεσάζοντες και διεφθαρμένους κρατικούς παράγοντες.

Αυτό σημαίνει ότι η παράνομη οικονομία μπορεί να δημιουργεί ένα περιβάλλον από το οποίο επωφελούνται οργανώσεις που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Δεν συνεπάγεται, πάντως, ότι κάθε διακινητής ή κάθε τοπική κοινότητα που εξαρτάται από το άτυπο εμπόριο συνδέεται με την τρομοκρατία. Η ανάλυση αναδεικνύει κυρίως την ύπαρξη κοινών διαδρομών και μηχανισμών που μπορούν να αξιοποιηθούν από διαφορετικούς παράνομους δρώντες.

Το μεγάλο παράδοξο: Το λαθρεμπόριο ως μέσο επιβίωσης

Μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις του άρθρου αφορά την κοινωνική διάσταση του φαινομένου.

Σε πολλές παραμεθόριες περιοχές, η επίσημη οικονομία δεν μπορεί να προσφέρει επαρκείς θέσεις εργασίας ή σταθερά εισοδήματα.

Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες οικογένειες εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από το διασυνοριακό εμπόριο, τις μεταφορές, τις αποθήκες, τις υπηρεσίες προστασίας και τα άτυπα χρηματοπιστωτικά δίκτυα.

Η ξαφνική εξάλειψη αυτών των δραστηριοτήτων, χωρίς τη δημιουργία νόμιμων οικονομικών εναλλακτικών, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές κοινωνικές αντιδράσεις.

Κατά τον Sohail, αυτή η εξάρτηση αποτελεί ακόμη έναν λόγο για τον οποίο κρατικοί και τοπικοί παράγοντες αποφεύγουν την πλήρη σύγκρουση με το παράνομο οικονομικό σύστημα.

Μία εκτεταμένη καταστολή θα μπορούσε να στερήσει το εισόδημα από ολόκληρες κοινότητες και να ενισχύσει τις δυνατότητες στρατολόγησης εγκληματικών ή ένοπλων οργανώσεων.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα σύνορα, αλλά η διακυβέρνηση

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι το λαθρεμπόριο στη μεθόριο Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με περισσότερες περιπολίες, συνοριακούς φράχτες και συλλήψεις.

Ο αναλυτής θεωρεί αναγκαία τη δημιουργία πραγματικών μηχανισμών λογοδοσίας, την αντιμετώπιση των σχέσεων διαφθοράς και πολιτικής προστασίας, καθώς και την ανάπτυξη νόμιμων οικονομικών δραστηριοτήτων στις παραμεθόριες περιοχές.

Η γεωπολιτική σημασία αυτής της προσέγγισης είναι ιδιαίτερη.

Σε μια περιοχή όπου συνυπάρχουν μακροχρόνιες συγκρούσεις, αδύναμοι διοικητικοί μηχανισμοί, ισχυρές τοπικές δομές εξουσίας και διεθνή οικονομικά συμφέροντα, το λαθρεμπόριο μπορεί να λειτουργεί ως παράλληλο σύστημα διακυβέρνησης.

Δεν αποτελεί απλώς μια παρανομία που διαπράττεται εναντίον του κράτους. Σύμφωνα με τον Sohail, σε ορισμένες περιπτώσεις συντηρείται ακριβώς επειδή εξυπηρετεί συμφέροντα ανθρώπων που βρίσκονται κοντά στους μηχανισμούς κρατικής εξουσίας.

Το κεντρικό ερώτημα που θέτει το δημοσίευμα δεν είναι γιατί οι κυβερνήσεις αδυνατούν να σταματήσουν τα κυκλώματα, αλλά ποιοι ωφελούνται από τη διατήρησή τους.

Και όσο οι οικονομικές και πολιτικές συνθήκες που τα προστατεύουν παραμένουν αναλλοίωτες, το τρίγωνο Ιράν–Πακιστάν–Αφγανιστάν θα εξακολουθεί, κατά την εκτίμηση του αναλυτή, να αποτελεί χώρο όπου το οργανωμένο έγκλημα, η τοπική εξουσία και οι ανάγκες επιβίωσης των πληθυσμών διαπλέκονται.

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά έλεγχο των ισλαμιστικών δικτύων, ενώ η Κομισιόν ενισχύει τη συνεργασία με την Άγκυρα. Η Diyanet, οι αμερικανικές κυρώσεις για χρηματοδότηση της Χαμάς και οι τουρκικές φιλοδοξίες για SAFE και SEPA αποκαλύπτουν τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής».

Η κεντρική διάκριση που αξίζει να διατηρηθεί είναι ότι το άρθρο δεν ταυτίζει τη θρησκευτική δραστηριότητα με την τρομοκρατία, αλλά θέτει ζητήματα κρατικής επιρροής, διαφάνειας και εφαρμογής των νόμων.

Του Σάι Γκαλ, Το Βήμα

Στις 8 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαίτησε έλεγχο της χρηματοδότησης που συνδέεται με την Τουρκία και το Κατάρ. Στις 9 Οκτωβρίου, η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, στάθηκε δίπλα στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για να εγκαινιάσει μια σιδηροδρομική γραμμή που χρηματοδοτείται από 275 εκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις της ΕΕ.

Η ψηφοφορία ήταν 381 υπέρ έναντι 167 κατά. Στοχοποίησε τα δίκτυα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και τον ισλαμιστικό εισοδισμό: την πολιτική επιρροή που καλλιεργείται εντός των καθιερωμένων θεσμών. Η Κος επέκρινε την δημοκρατική οπισθοδρόμηση της Τουρκίας, ενώ παράλληλα επιβεβαίωσε την αυξανόμενη στρατηγική της σημασία. Η Άγκυρα επιδιώκει βαθύτερη πρόσβαση στα οικονομικά και αμυντικά συστήματα της Ευρώπης.

Η επιχορήγηση προηγείται της ψηφοφορίας. Το ίδιο ισχύει και για τα αποδεικτικά στοιχεία. Κανένα κοινό κριτήριο κρατικής λογοδοσίας δεν συνδέει τις απαιτήσεις του Κοινοβουλίου με τη συνεργασία της Επιτροπής με την Άγκυρα.

Το μη δεσμευτικό ψήφισμα συνδέει το Συμβούλιο των Ευρωπαίων Μουσουλμάνων, ένα πανευρωπαϊκό όργανο-ομπρέλα, και το Europe Trust, ένα βρετανικό φιλανθρωπικό ίδρυμα με σημαντικές επενδύσεις σε ακίνητα, με το ευρωπαϊκό δίκτυο της Αδελφότητας Μουσουλμάνων. Απαιτεί τον εντοπισμό των επιχορηγήσεων της ΕΕ στους τελικούς δικαιούχους τους, τον περιορισμό της θεσμικής πρόσβασης, τον έλεγχο της ξένης χρηματοδότησης και την αξιολόγηση των συνδεδεμένων οντοτήτων βάσει των κριτηρίων ένταξης της ΕΕ στον κατάλογο τρομοκρατών. Ο τίτλος του υπόσχεται μια στρατηγική· οι λειτουργικές του διατάξεις δεν απαιτούν καμία.

Η πολιτική επιρροή δεν συνιστά απαραίτητα τρομοκρατία. Η ξένη χρηματοδότηση από μόνη της δεν συνιστά παρέμβαση. Το νομικό καθεστώς δεν θεμελιώνει αυτονομία. Οι ενώσεις, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και τα θρησκευτικά ιδρύματα μπορούν να είναι νόμιμα και να διοικούνται από το εξωτερικό, ακόμη και όταν ισχυρίζονται ότι εκπροσωπούν ολόκληρες κοινότητες. Το κριτήριο είναι ποιος τα διευθύνει, ποιος τα χρηματοδοτεί και ποιος ωφελείται.

Μετά την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι στην Αίγυπτο το 2013, η Τουρκία φιλοξένησε εξόριστους της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Μια μελέτη του 2025 από το Κέντρο Τεκμηρίωσης Πολιτικού Ισλάμ της Αυστρίας κατέγραψε ιδεολογικούς, προσωπικούς και οργανωτικούς δεσμούς μεταξύ του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν, του Millî Görüş, ενός τουρκικού ισλαμιστικού κινήματος, και των δικτύων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Ευρώπη.

Η μελέτη κατέγραψε επίσης πρόσωπα που συνδέονται με την Αδελφότητα και συμμετείχαν στη Συνάντηση Ευρωπαίων Μουσουλμάνων του 2019, η οποία διοργανώθηκε στη Γερμανία από την Τουρκική Ισλαμική Ένωση Θρησκευτικών Υποθέσεων (DITIB), μια θρησκευτική οργάνωση-ομπρέλα που είναι εγγεγραμμένη στη Γερμανία και συνδέεται θεσμικά με την Diyanet, την κρατική θρησκευτική αρχή της Τουρκίας. Η Diyanet και η Αδελφότητα παραμένουν θεσμικά διακριτές.
Μέσω οργανισμών όπως η DITIB, η οποία περιλαμβάνει σχεδόν 900 κοινότητες στη Γερμανία, η Diyanet διορίζει και επιβλέπει ιμάμηδες στο εξωτερικό. Το τουρκικό κράτος πληρώνει πολλούς από αυτούς. Οι διορισμοί, τα καθήκοντα αναφοράς, οι οδηγίες και η οικονομική εξάρτηση δημιουργούν μια αλυσίδα εξουσίας που εκτείνεται στην Άγκυρα.

Το 2017, ιμάμηδες που συνδέονται με την DITIB διαβίβασαν πληροφορίες σχετικά με οπαδούς του Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο η Άγκυρα κατηγόρησε για το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, αφού έλαβαν οδηγίες από την Diyanet. Η DITIB παραδέχτηκε τις διαβιβάσεις, αλλά αρνήθηκε την θεσμική ευθύνη για κατασκοπεία. Γερμανοί εισαγγελείς έκλεισαν τις έρευνες τον Δεκέμβριο του 2017 χωρίς να απαγγελθούν κατηγορίες.

Στις 7 Ιουνίου 2022, το Κοινοβούλιο προειδοποίησε ότι η Άγκυρα χρησιμοποιεί την Προεδρία για τους Τούρκους του Εξωτερικού και τις Συναφείς Κοινότητες και την DITIB για να επηρεάσει τη διασπορά της, διακινδυνεύοντας να παρέμβει στις δημοκρατικές διαδικασίες των κρατών μελών.

Ένα κράτος δεν παύει να ασκεί κρατική εξουσία επειδή την ασκεί μέσω της θρησκείας.

Η ευρωπαϊκή συνταγματική προστασία επεκτείνεται στους πιστούς, τις κοινότητες και τα θρησκευτικά ιδρύματα. Δεν παρέχει ούτε πολιτική εξουσία επί των Ευρωπαίων πολιτών σε ξένες κυβερνήσεις ούτε ασυλία από τους νόμους κατά της κατασκοπείας, των παράνομων παρεμβάσεων και της παράνομης χρηματοδότησης.

Ένα από τα πέντε σχέδια προτάσεων κατονόμαζε την Diyanet, ενώ το ψήφισμα που εγκρίθηκε δεν το έκανε. Οι διατάξεις του αφορούν τη χρηματοδότηση που συνδέεται με την Τουρκία και την πρόσβαση σε ιδρύματα, όχι την ιεραρχία των κληρικών στην Άγκυρα.

Το Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ γενικά εξαιρεί τις θρησκευτικές ενώσεις, αν και όχι τα γραφεία που έχουν συσταθεί για την εκπροσώπησή τους ενώπιον των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Η προτεινόμενη οδηγία της Ένωσης σχετικά με την εκπροσώπηση ξένων συμφερόντων καλύπτει δραστηριότητες που αποσκοπούν στην επιρροή δημόσιων αποφάσεων εκ μέρους τρίτων χωρών. Καμία από τις δύο δεν αντιμετωπίζει την εξουσία της ξένης κυβέρνησης επί του κλήρου, από μόνη της, ως καλυπτόμενη εκπροσώπηση συμφερόντων. Ο έλεγχος αυτής της εξουσίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό στην αρμοδιότητα των επιμέρους κρατών μελών.

Η συγχώνευση του ελέγχου των ισλαμιστικών δικτύων με την εχθρότητα προς τους Μουσουλμάνους προστατεύει τα πολιτικά κινήματα και τον ξένο θρησκευτικό έλεγχο από την λογοδοσία. Η αντιμετώπιση της λατρείας, της καταγωγής ή της ταυτότητας των Μουσουλμάνων ως απόδειξη απιστίας ενισχύει τον ισλαμιστικό ισχυρισμό ότι οι Μουσουλμάνοι δεν μπορούν να ανήκουν στην Ευρώπη και επιτρέπει στον Ερντογάν να ισχυρίζεται ότι τους προστατεύει. Ο ένας μπερδεύει την ελευθερία με την ασυλία. Ο άλλος μπερδεύει την ταυτότητα με την ενοχή.

Οι μουσουλμάνοι πολίτες της Ευρώπης δεν αποτελούν το πολιτικό εκλογικό σώμα της Άγκυρας.

Η αυστριακή μελέτη προσδιόρισε τη Χαμάς ως τον τελευταίο σημαντικό εταίρο του ΑΚΡ εντός του στρατοπέδου της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Στις 12 Μαρτίου 2026, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προσδιόρισε την Hayat Yolu, με έδρα την Τουρκία, ως επιχειρησιακό αρχηγείο, τραπεζικό και χρηματοοικονομικό κόμβο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και της επέβαλε κυρώσεις για υλική υποστήριξη της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς. Στις 23 Ιουλίου, το Υπουργείο Οικονομικών όρισε τον Μαχμούντ αλ-Αμπιάρι, ανώτερο αξιωματούχο της Αιγύπτιας Αδελφότητας με έδρα τη Βρετανία, για την υποστήριξη της συγκέντρωσης κεφαλαίων για την Hayat Yolu και μια άλλη οργάνωση που είχε προηγουμένως τιμωρηθεί στην Τουρκία.

Σε αντίθεση με την άμεση εξουσία της επί του κλήρου στο εξωτερικό, η ευθύνη της Άγκυρας για τους χρηματοδότες που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία έγκειται στην επιβολή του νόμου. Το οικονομικό ίχνος χρονολογείται πριν από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Το 2019, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στην Redin Exchange με έδρα την Τουρκία για μια μεταφορά 10 εκατομμυρίων δολαρίων προς τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς. Το 2022, αποκάλυψε ένα μυστικό επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της Χαμάς που ξεπερνούσε τα 500 εκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία.

Η Τουρκία ήταν επίσης ένας κύριος διάδρομος διέλευσης για τους Ευρωπαίους τζιχαντιστές που ταξίδευαν από και προς τη Συρία κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των νεοσύλλεκτων του ISIS. Στις 5 Ιανουαρίου 2023, η Ουάσινγκτον και η Άγκυρα στόχευσαν από κοινού ένα δίκτυο χρηματοδότησης του ISIS. Οι αμερικανικές αρχές επέβαλαν κυρώσεις· οι τουρκικές αρχές πάγωσαν περιουσιακά στοιχεία.

Τον Ιούνιο του 2024, η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force), η παγκόσμια αρχή κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, αφαίρεσε την Τουρκία από τη γκρίζα λίστα της, αφού αναγνώρισε αυστηρότερες οικονομικές έρευνες, εποπτεία και επιβολή του νόμου.

Οι χαρακτηρισμοί ως τρομοκρατικοί διαμορφώνουν την επιβολή του νόμου, τις οικονομικές έρευνες και τη συνεργασία στις υπηρεσίες πληροφοριών. Παρ’ όλα αυτά, ο Ερντογάν νομιμοποιεί τη Χαμάς ως αντίσταση, παρά τον χαρακτηρισμό της ως τρομοκρατικής οργάνωσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η άρνηση της Άγκυρας να αναγνωρίσει τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση είναι πολιτική επιλογή και όχι περιορισμός στην επιβολή του νόμου.

Η απειλή της Χαμάς στην Ευρώπη επεκτάθηκε πέρα ​​από τη χρηματοδότηση. Τον Δεκέμβριο του 2023, η γερμανική και η ολλανδική αστυνομία συνέλαβαν ύποπτους για τη συμμετοχή της Χαμάς στο Βερολίνο και το Ρότερνταμ, κατηγορούμενους για προετοιμασία επιθέσεων εναντίον εβραϊκών ιδρυμάτων. Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης μια κρυψώνα όπλων που συνδέεται με τη Χαμάς στη Βιέννη. Τον Νοέμβριο του 2025, η Μοσάντ αποκάλυψε ευρωπαϊκές έρευνες για ύποπτη εμπλοκή…

Μέλη της Χαμάς με έδρα την Τουρκία σχεδιάζουν επιθέσεις.

Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, η Μοσάντ, η Σιν Μπετ και οι ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εντείνει τη συλλογή πληροφοριών για την Τουρκία και τη Χαμάς, ξεχωριστά και όπου διασταυρώνονται τα δίκτυά τους. Οι ισραηλινές πληροφορίες σχετικά με τη διοίκηση, τη χρηματοδότηση, τους μεσάζοντες και τους επιχειρησιακούς δεσμούς της Χαμάς στο εξωτερικό έχουν συμβάλει σε έρευνες που αφορούν την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος (BfV) της Γερμανίας και τη Διεύθυνση Κρατικής Ασφάλειας και Πληροφοριών (DSN) της Αυστρίας. Η Υπηρεσία Ασφάλειας και Πληροφοριών (PET) της Δανίας έχει διερευνήσει ξεχωριστά διασυνοριακές απειλές. Μια συμφωνία του 2018 προβλέπει στρατηγική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ισραηλινών αρχών επιβολής του νόμου και της Europol.

Η Ευρώπη έχει το ιστορικό της θεσμικής επιρροής της Άγκυρας, των οικονομικών στοιχείων της Ουάσιγκτον και των επιχειρησιακών πληροφοριών του Ισραήλ.

Το ΝΑΤΟ δεσμεύει την Άγκυρα με τη συλλογική άμυνα, όχι με τον χαρακτηρισμό της Χαμάς από τους συμμάχους της ή τις αντιτρομοκρατικές τους πολιτικές.

Η Ευρώπη έχει ήδη νόμους κατά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, εξουσίες δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, ειδικές κυρώσεις κατά της Χαμάς και κανόνες κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι αμερικανικές ονομασίες δεν ενεργοποιούν αυτόματα τις ευρωπαϊκές κυρώσεις. Οι ευρωπαϊκές αρχές μπορούν να αξιολογήσουν τα αποδεικτικά στοιχεία και να επιβάλουν κυρώσεις όπου το επιτρέπει η νομοθεσία της ΕΕ.

Η Τουρκία επιδιώκει πρόσβαση στο SAFE, το πλαίσιο χρηματοδότησης και προμηθειών της ΕΕ για την άμυνα, και ένταξη στον SEPA, τον Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε Ευρώ για τυποποιημένες μεταφορές σε ευρώ. Το SAFE θέτει όρους για τη συμμετοχή τρίτων χωρών σε ισχύουσες συμφωνίες και διασφαλίσεις σχετικά με τον ξένο έλεγχο, τις ευαίσθητες πληροφορίες και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο SEPA εφαρμόζει ξεχωριστά κριτήρια συστήματος πληρωμών και συμμόρφωσης. Κανένα από τα δύο δεν προσφέρει αυτόματη ένταξη.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να απαιτεί διαφάνεια από τους αιτούντες επιχορηγήσεις, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει την εξουσία της Άγκυρας επί των θρησκευτικών ιδρυμάτων στο εξωτερικό και την αντίδρασή της στους χρηματοδότες της Χαμάς στο εσωτερικό ως άσχετες με τη στρατηγική συνεργασία.

Η Ευρώπη γνωρίζει. Επιλέγει να μην συνδέει αυτά που γνωρίζει με αυτά που κάνει.