Ρεβιζιονισμός και νεοοθωμανισμός στην Αν. Μεσόγειο

Ένα κείμενο που θα πρέπει να έχουν υπόψη τους οι διαμορφωτές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Ο Τζέμ Γκιουρντενίζ είναι ο τούρκος πρώην ναύαρχος που εμπνεύσθηκε τη “Γαλάζια Πατρίδα”. Στο άρθρο εξηγεί γιατί η “Γαλάζια Πατρίδα” πρέπει να γίνει ο νέος θαλάσσιος Εθνικός Όρκος της Τουρκίας και να αποτελέσει το γεωπολιτικό της ζητούμενο.

 Στην εσωτερική διαμάχη μεταξύ ευρωπαϊστών και ασιατών στην Τουρκία, ο Γκιορτνενίζ τοποθετείται στην πλευρά των ασιατών, όπου, μάλλον, ανήκει και ο Τούρκος υπουργός Εθνικής Άμυνας. Η τάση αυτή φαίνεται να έχει επικρατήσει στην Τουρκία και να κυριαρχεί στο βαθύ κράτος. Ο Γκιουρντενίζ τοποθετείται, επίσης, κατά του Φετουλάχ Γκιουλέν τον οποίο στην Τουρκία θεωρούν ότι εξυπηρετεί τα Δυτικά, κυρίως, αμερικανικά συμφέροντα.

Με βάση όλα αυτά το άρθρο παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. 

Revisionism and Neo-Ottomanism in the Eastern Mediterranean

του Cem Gürdeniz

Στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο, οι δύο κεντρικές αντιλήψεις που τονίζουν διαρκώς οι αντίπαλοι της Τουρκίας (ειδικά στα ελληνικά ΜΜΕ και τα ελεγχόμενα απο τη FETO ( Φετουλάχ Γκιουλέν) ) είναι ο ρεβιζιονισμός (μια έντονη ανατροπή των σημερινών γεωπολιτικών συνθηκών) και ο νεο-οθωμανισμός.

Η «Γαλάζια Πατρίδα», το πνευματικό μου παιδί, προστίθεται, συχνά, στην ίδια κατηγορία με αυτές τις ιδεολογίες, ειδικά μετά το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) της θαλάσσιας οριοθέτησης και της στρατιωτικής συνεργασίας και ασφάλειας με την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης (GNA).

Ας μπούμε κατευθείαν στο θέμα: η έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν συνδέεται ούτε με τον Αναθεωριτισμό ούτε με τον Νεο-Οθωμανισμό. Ωστόσο, αυτή η δήλωση δεν πρέπει να θεωρείται ως απόρριψη της δικής μας ιστορίας και παρελθόντος: Είμαι περήφανος για το παρελθόν μας, την παράδοση οικοδόμησης της αυτοκρατορίας μας και αισθάνομαι μεγάλη τιμή που ανήκω σε ένα έθνος με 5000 χρόνια ιστορίας. Αισθάνομαι την τιμή να είμαι Τούρκος σε κάθε ανάσα μου. Ως αποτέλεσμα, είμαι ένας πιστός οπαδός και υπερασπιστής του αθάνατου ηγέτη Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος καθοδήγησε τον μεγάλο πόλεμο της ανεξαρτησίας και στη συνέχεια προήδρευσε για 15 χρόνια της τουρκικής αναγέννησης που βλάσταινε ανάμεσα στα συντρίμμια της καταρρακωμένης και κατεστραμμένης αυτοκρατορίας.

Ο ΝΕΟ-ΟΘΩΜΑΝΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ

Η Δημοκρατία, η οποία προσεγγίζει σύντομα την 100ή επέτειο από την ίδρυσή της, δεν μπορεί και δεν πρέπει να συμμετάσχει σε φαντασιώσεις μιας οθωμανικής ανανέωσης. Αν και ορισμένοι πολιτικοί που ήρθαν στην εξουσία στην εποχή μετά τον Ψυχρό Πόλεμο είχαν όνειρο να δημιουργήσουν μια νέα οθωμανική πορεία, κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό σε πολιτιστικό επίπεδο. Μοιραζόμαστε μια κοινή κληρονομιά βασισμένη στη θρησκεία και τις παραδόσεις των χωρών των Βαλκανίων, της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής που απομακρύνθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όμως, θα ήταν σχεδόν αδύνατο να δημιουργηθεί μια πολιτική δομή παρόμοια με την Οθωμανική Κοινοπολιτεία στον 21ο αιώνα . Από την άλλη πλευρά, η δημιουργία μιας λειτουργικής δομής συνεργασίας με τους συγγενείς μας στα Βαλκάνια και την Ασία κάτω από την ομπρέλα του τουρκικού κόσμου είναι μια γεωπολιτική πραγματικότητα που αξίζει να εξεταστεί.

Ο ΡΕΒΙΖΙΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ή Δημοκρατία είναι ένα κοσμικό έθνος- κράτος που δημιουργήθηκε στα ερείπια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο κόσμος συνεχίζει να ενημερώνεται για τον Misak-i Milli (Εθνικό Όρκο) που δόθηκε κατά την τελευταία θητεία του Οθωμανικού Κοινοβουλίου και τη θέση «οι άνθρωποι που ίδρυσαν τη Δημοκρατία της Τουρκίας ονομάζονται Τούρκοι».

Από την άλλη πλευρά, η ασφάλεια του έθνους και η εξωτερική πολιτική καθοδηγούνται από τη φιλοσοφία της «Ειρήνης στο Σπίτι, Ειρήνη στον Κόσμο», η οποία ποτέ δεν οδήγησε την Τουρκία σε αναθεωρητισμό. Η απόφαση του Mustafa Kemal να εγκαθιδρύσει πλήρη κυριαρχία στα τουρκικά στενά με τη Σύμβαση του Μοντρέ και να ενσωματώσει το Χατάι στα εθνικά του σύνορα ήταν οι βασικές και αναπόφευκτες συνέπειες του γεωπολιτικού πλαισίου του. Αν είχε ζήσει αρκετό καιρό, πιθανότατα θα είχε λύσει και τα προβλήματα της Μοσούλης και του Κιρκούκ.

Στη συνέχεια, η Δημοκρατία κρατήθηκε μακριά από την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τα αιματηρά Χριστούγεννα του 1963, έχοντας γίνει πιστό μέλος του ΝΑΤΟ. Εάν δεν είχαν συμβεί τα αιματηρά Χριστούγεννα, θα ήταν πολύ αργά για το Ναυτικό να εγκατασταθεί στη  Μερσίνη κατά μήκος της ακτής της Μεσογείου. Το 1950, ενώ οι Έλληνες διεξήγαγαν δημοψήφισμα για την Ενωση, όπου το 96% του πληθυσμού του νησιού ψήφισε υπέρ του, οι Τουρκοκύπριοι ζήτησαν μειονοτικά δικαιώματα. Μια Τουρκική Μειονοτική Ένωση ιδρύθηκε στην Κύπρο για το σκοπό αυτό. Αν και η Άγκυρα μπορούσε να πει το 1951 ότι «δεν έχει πρόβλημα Κύπρου», το 1964 επεξέτεινε τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο από 3 στα 6 μίλια μετά τα αιματηρά Χριστούγεννα και έσκυψε σοβαρά στις τουρκοελληνικές σχέσεις.

Δεν μπορούσαν να γνωρίζουν ότι η μείωση της περιοχής στην ανοικτή θάλασσα (από 79% σε 49%) θα αποδυνάμωνε τα χαρτιά τους στο μέλλον όταν ερχόταν το θέμα οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας.

Αργότερα άρχισε μια σωστή αφύπνιση και η «Επιχείρηση Ειρήνης» στην Κύπρο το 1974 διεξήχθη σε πλήρη συμφωνία με το διεθνές δίκαιο προκειμένου να αποφευχθεί η πραγματοποίηση σημαντικής γενοκτονίας. Εάν η Τουρκία ήταν ρεβιζιονιστική, θα είχε καταλάβει ολόκληρο το νησί και θα ολοκλήρωνε την ενσωμάτωση των τουρκοκυπρίων  κάποια στιγμή. Η μερική ενσωμάτωση, ο διαχωρισμός από την Κύπρο, επιτεύχθηκε, πέρα απο την ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου (ΤΔΒΚ), το 1983.Το ιμπεριαλιστικό μπλοκ δεν μπόρεσε να αντέξει αυτή την εξέλιξη και επιτέθηκε σκληρότερα. Ήμασταν υπομονετικοί και δεν είχαμε αντιρρήσεις ούτε για την μονόπλευρη ένταξη των Ελληνοκυπρίων στην ΕΕ το 2004, η οποία ήταν εντελώς αντίθετη προς τις θεμελιώδεις συμφωνίες: αυτή ήταν μια άλλη μορφή Ένωσης και έτσι η Τουρκία συμφώνησε απλά να καταδικάσει την απόφαση. Αργότερα, ωστόσο, η τυραννία αυξήθηκε αδιανόητα. Την άνοιξη του 2004 ανακηρύχθηκε η ΑΟΖ και στη συνέχεια, το χειμώνα του 2007, ακόμη και οι περιοχές που έγιναν αποδεκτές ως μέρος της τουρκικής ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας δόθηκαν για γεωτρήσεις υδρογονανθράκων από τους Ελληνοκύπριους.

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 15

Φέτος ξεκινήσαμε την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα και βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα εντελώς νέο πολιτικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος της FETO στις 15 Ιουλίου 2016, η Τουρκία άρχισε να παίρνει γρήγορα την αληθινή της θέση σε αυτόν τον νέο κόσμο. Οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν διαμορφώνουν αυτόν τον νέο κόσμο μέσω των αλληλεπιδράσεών τους στη Συρία, το Βόρειο Ιράκ και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία αντιμετωπίζει μια σύγκρουση που επικεντρώνεται σε πόλεμο χαμηλής έντασης στις μεθοριακές περιοχές, δηλαδή στο Βόρειο Ιράκ και στη Συρία. Αυτή η μάχη δεν λαμβάνει χώρα μεταξύ των τακτικών στρατών των κυρίαρχων εθνικών κρατών, αλλά μάλλον, μέσω αντιπροσώπων τους. Ταυτόχρονα, ο αγώνας για τα θαλάσσια δικαιώματα επί της Ανατολικής Μεσογείου έχει μετατραπεί σε σύγκρουση με γεωπολιτικές επιπτώσεις, και εδώ η σύγκρουση είναι άμεση. Ο αγώνας είναι τελικά να κόψει την Τουρκία από τη “Γαλάζια Πατρίδα” της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το Τουρκικό έθνος, το οποίο πέτυχε την απελευθέρωση και την δημιουργία κράτους σε σύντομο χρονικό διάστημα, με την προσπάθειά του να προστατεύσει την πατρίδα του και να σκίσει τη Συνθήκη των Σεβρών, τώρα στον 21ο αιώνα, μπορεί και πρέπει να αποκρούσει αυτήν την επίθεση στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η περιοχή μήκους 462.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων που αποτελεί την περιοχή της θαλάσσιάς μας εξουσίας όχι μόνο μας προσφέρει το δυναμικό οικονομικού πλούτου, αλλά επίσης παρέχει στο κράτος μας χώρο για μια βαθιά αμυντική στρατηγική και γεωπολιτική ικανότητα ελιγμών στη χερσόνησο μας.

Η ΓΑΛΑΖΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΕΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΚΟΣ

Η υπεράσπιση της “Γαλάζιας Πατρίδας” για τις μελλοντικές γενιές δεν είναι ούτε αναθεώρηση ούτε νεο-οθωμανισμός. Εν ολίγοις, η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι ο Εθνικός ‘Ορκος των θαλασσών. Στη σημερινή εποχή, ποιος πολιτικός ή κρατικός αξιωματούχος θα επέτρεπε να κλαπούν 150.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας περιοχής των μελλοντικών γενεών στην Ανατολική Μεσόγειο; Εντούτοις, ακολουθεί συστηματική επίθεση κάτω από τις επικεφαλίδες του αναθεωρητισμού και του νεο-οθωμανισμού και κατά της έννοιας της «Γαλάζιας Πατρίδας». Το πραγματικά άγχος είναι ότι η αντιπολίτευση στη «Γαλάζια Πατρίδα» είναι διατεθειμένη να βασιστεί σε εσωτερικές δυνάμεις κρυπτο-FETO και στους ξένους ομολόγους της, προκειμένου να επηρεάσει την εσωτερική πολιτική.

Η «ΓΑΛΑΖΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ» ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ.

Η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι μια διαδικασία που στοχεύει στην ενίσχυση του γεωπολιτικού ελέγχου της Τουρκίας πάνω στην Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο, τον Εύξεινο Πόντο και τα Στενά, τοποθετώντας κατάλληλα το έθνος μας στη μετάβαση από την Ατλαντική εποχή στην Ασιατική εποχή και τη μετάβαση από ένα μονοπολικό σε ένα πολυπολικό κόσμο. Αυτή η διαδικασία δεν θα βοηθήσει, μόνο, στην υπεράσπιση της γεωπολιτικής μας ακεραιότητας στους τομείς της θαλάσσιας δικαιοδοσίας μας, αλλά θα συμβάλει επίσης στην αποτροπή των προσπαθειών για υπονόμευση της Σύμβασης του Μοντρέ, όπως το “Κανάλι της Κωνσταντινούπολης” (Canal Istanbul). Από την άλλη πλευρά, η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι το όνομα μιας πύλης για νέες ευκαιρίες και καινοτομίες στο πλαίσιο των παγκόσμιων, ηπειρωτικών και περιφερειακών σχέσεων που θα μπορούσε να αναπτύξει η Τουρκία στον άξονα πέρα από την Κασπία Θάλασσα-Μαύρη Θάλασσα-Ανατολική Μεσόγειος Θάλασσα-Ερυθρά Θάλασσα-Θάλασσα του Ομάν.

Είναι επίσης σύμβολο της γενικής διαδικασίας να καταστεί η Τουρκία ναυτική δύναμη. Εν ολίγοις, η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι το όνομα της γεωπολιτικής στρατηγικής του 21ου αιώνα της Τουρκίας. Ούτε το πνεύμα των εποχών ούτε οι καυτές γεωπολιτικές συνθήκες του παρόντος θα επιτρέψουν στη «Γαλάζια Πατρίδα» να συνδεθεί ή να περιοριστεί σε νεο-οθωμανισμό ή αναθεωρητισμό.

ΜΙΑ ΝΑΥΤΙΚΗ ΤΟΥΡΚΙΑ ΘΑ ΠΑΡΕΙ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Είναι αδιανόητο ότι η Τουρκία, στην διαδικασία εξέλιξής της σε θαλάσσια δύναμη, να ακολουθήσει τα βήματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία κατέρρευσε ακριβώς επειδή δεν έγινε ποτέ ναυτικό κράτος. Ωστόσο, η Τουρκία μπορεί να μάθει από αυτήν την ιστορία. Το Ναυτικό της Δημοκρατίας, το οποίο αναπτύσσεται συνεχώς και εκσυγχρονίζεται με νέες στρατηγικές, εξοπλισμούς και δόγματα μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, είναι έτοιμο για τον σημερινό αγώνα στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι εξελίξεις στην αμυντική μας βιομηχανία, το μέγεθος του πληθυσμού μας και η θέση μας στη G20, φυσικά, καθιστούν αυτήν τη διαδικασία εμφανή στον κόσμο και εξασφαλίζουν την αποτρεπτικότητα.

Η ΓΑΛΑΖΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΤΟΥΡΚΟΡΩΣΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Καθώς η Τουρκία απομακρύνεται από το Ατλαντικό σύστημα και προσεγγίζει τη Δυτική Ασία, θα συνεχίσει να κατηγορείται για νεο-οθωμανισμό και αναθεωρητισμό. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αντίπαλοι της Τουρκίας εξακολουθούν να θέλουν να τη θεωρούν ως το υποτακτικό σύστημα της  Ατλαντικής συμμαχίας. Θέλουν να στρέψουν την Τουρκία και τη Ρωσία τη μια εναντίον της άλλης και να τις κάνουν γεωπολιτικούς ανταγωνιστές μεταξύ τους, υπονομεύοντας τη στρατηγική συνεργασία τους. Ας υπενθυμίσουμε ότι οι ελληνικές πηγές και οι πηγές των μέσων μαζικής ενημέρωσης του FETO που κατηγορούν την Τουρκία για νεο-οθωμανισμό, αναθεωρητισμό και ισλαμικό ιμπεριαλισμό θα μπορούσαν να προκαλέσουν εχθρότητα προς την Τουρκία μεταξύ των μαζών. Τον 21ο αιώνα, η περιοχή μας (και ο υπόλοιπος κόσμος) χρειάζεται ειρήνη και σταθερότητα. Η προώθηση του κλίματος της σύγκρουσης των Σταυροφόρων στην Ανατολική Μεσόγειο δεν ωφελεί την ανθρωπότητα, δεδομένου ότι αυτή η σύγκρουση βλέπει τους μουσουλμάνους να σκοτώνουν άλλους μουσουλμάνους και αραβικές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και η Αίγυπτος ως στρατηγικούς συμμάχους του Ισραήλ. Αυτές οι κατηγορίες προκαλούν τις μάζες μακριά από τη λογική, την αρετή και τη σοφία. Κανένας πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί μόνο με φανατισμό. Η κοσμική, δημοκρατική Τουρκία, ακολουθώντας το μονοπάτι του Μουσταφά Κεμάλ, ενισχυμένη από την τουρκορωσική συνεργασία που σφυρηλατήθηκε στη Λιβύη και τη Συρία, θα είναι το μεγαλύτερο αντίδοτο αυτού του φανατισμού. Σε αυτήν τη διαδικασία, η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση και όλα τα μέλη της κοινωνίας πρέπει να βοηθήσουν να κατευθυνθεί η χώρα και η περιοχή προς τη σταθερότητα.

Cem Gürdeniz
Admiral Cem Gürdeniz graduated from Turkish Naval Academy in 1979. As a deck officer, he served in different in destroyers and frigates. He assumed the Command of guided missile frigate TCG Gaziantep and the Third Destroyer Division. He completed his education in Turkish Naval War College and Armed Forces College. He holds two masters degrees from US Naval Postgraduate School and Université Libre Brussels (ULB) in personnel management and international politics respectively.

He was promoted to the rank of Rear Admiral (lower half) in 2004 and upper half in 2008. He served as the Chief, Strategy and Agreements Department and then the Head of Plans and Policy Division in Turkish Naval Forces Headquarters. As his combat duties, he has served as the commander of Amphibious Ships Group and Mine Fleet. He retired in 2012 as a result of the Sledgehammer Bogus Case. He is the founder and Director of the Istanbul Koc University Maritime Forum. In addition to his native Turkish, he is fluent in English and French. Admiral GUrdeniz is the writer of numerous publications in multiple languages languages including ‘Bluehomeland Writings.’ He is a columnist at Aydınlık Daily and Yacht Magazine.

Μετάφραση: Παντελής Σαββίδης

Πηγή: uwidata.com