Απόψεις
Η εκδίκηση της γεωγραφίας
Στο βιβλίο του «The Revenge of Geography: What the Map Tells Us About Coming Conflicts and the Battle Against Fate» επιχειρεί να καταδείξει πως οι πολιτικές και κοινωνικές ιστορίες των χωρών προσδιορίστηκαν καθοριστικώς από παράγοντες όπως η γεωγραφία. Για παράδειγμα, η σχέση τους με τους ωκεανούς και με χερσαίους χώρους που λειτουργούσαν ως φυσικά σύνορα είχε πάντοτε ένα γεωγραφικό ντετερμινισμό που επηρέαζε την παραγωγή και διακίνηση ιδεών καθώς επίσης και την ανθρώπινη βούληση.
Το βιβλίο του Κάπλαν εκδίδεται σε μία μεταβατική περίοδο νέων αναζητήσεων, μετά την ολοκλήρωση αυτού που ονομάσαμε μεταψυχροπόλεμος. Ήταν μία περίοδος που ο παράγοντας γεωγραφία υπεβιβάσθη στη δυτική πολιτική διανόηση. Με άλλα λόγια, υπεβιβάσθη η γεωπολιτική η οποία επηρέασε βαθύτατα τη διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής ανάσχεσης της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στη δεκαετία του 1990, κυριάρχησε η άποψη στη δυτική πολιτική διανόηση ότι η παγκοσμιοποίηση κατέστησε αναχρονιστικούς τους γεωγραφικούς χάρτες του παρελθόντος άρα και καταργήσιμους. Οι παγκόσμιες φιλοδοξίες που δημιούργησε τότε ο συνδυασμός του αμερικανικού «ένοπλου φιλελευθερισμού» και της φιλοσοφίας του νεοσυντηρητισμού, περί εξάπλωσης ή και επιβολής της δημοκρατίας, έτειναν να καταστήσουν της αναφορές στην κλασική σχολή του ρεαλισμού και της γεωπολιτικής ξεπερασμένες. Κυριάρχησε η ψευδαίσθηση ότι η ιδεολογία των παγκόσμιων ιδανικών θα επισκίαζε την εθνική καταγωγή και τα θρησκευτικά πολιτισμικά στοιχεία. Με αυτό τον τρόπο η ελευθερία των εθνών-κρατών έπρεπε να είναι προσαρμοσμένη στη Νέα Τάξη.
Ήρθαν, όμως, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν, ο πόλεμος στο Ιράκ, η πυρηνική πρόκληση του Ιράν, η διεθνής επέμβαση στην Λιβύη, η κρίση στη Συρία και η δημογραφική έκρηξη για να αποκαταστήσουν τον ρεαλισμό και τη γεωπολιτική. Σήμερα, η όποια αναφορά στον νεοσυντηρητισμό προκαλεί αρνητικούς συνειρμούς. Παραμένει δε επίκαιρη η γνωστή διατύπωση του Βρετανού γεωπολιτικού αναλυτή Χάλφορντ Μάκιντερ, ότι «τα γεωγραφικά ποσοτικά μεγέθη υπολογίζονται καλύτερα και είναι περισσότερο σταθερά από ό,τι οι ανθρώπινες ιδεολογίες».
Πολύ ορθώς ο Κάπλαν επισημαίνει ότι οι ιδεολογίες έχουν τη δική τους σημασία στην πολιτική ιστορία, καθώς επίσης μπορούν να επεκταθούν γεωγραφικά. Όμως, είναι κανόνας ότι η γεωγραφική λογική επιβάλλει ως προς το πού θα ανθήσουν οι ιδεολογίες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κομμουνισμός, ο φιλελευθερισμός και ο φασισμός άνθησαν σε συγκεκριμένους γεωγραφικούς χώρους.
Μέσα στο βιβλίο ο Κάπλαν ανατέμνει τους κλασικούς συγγραφείς της γεωπολιτικής όπως ο Μάχαν, ο Μάκιντερ, ο Σπάικμαν. Επισημαίνει ότι πολλά από όσα πρότειναν οι συγγραφείς εκείνοι δεν ακούγονται με τη μεταψυχροπολεμική λογική «πολιτικώς ορθά» αλλά μάλλον ρατσιστικά. Οι θεωρίες τους υιοθετήθηκαν διαστρεβλωμένες, σύμφωνα με τον Κάπλαν, από τους ναζί. Παρ’ όλ’ αυτά, οι θεωρητικοί αυτοί της γεωπολιτικής έβλεπαν πέρα από την τυπολατρική τελετουργία της διπλωματίας και τις θεμιτές προσδοκίες, επικεντρωνόμενοι στο μονίμως σκληρό αγώνα για επιβίωση – φυλές εναντίον φυλών, εισβολείς εναντίον κατοίκων.
Αυτό που κάνει ο Κάπλαν είναι να αναγνωρίσει ότι η αξία των θεωριών αυτών έγκειται στην ποιότητα της γεωπολιτικής ανάλυσης, όπως κάνει ακριβώς ο ίδιος. Εφαρμόζει την προσέγγιση «πρώτα η γεωγραφία» σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου, κάνοντας μια σειρά από προβλέψεις που αμφισβητούν τη συμβατική σοφία. Ειδικά για την Ευρώπη, προβλέπει ότι η Μεσόγειος θα γίνει και πάλι μία γέφυρα μεταξύ της νότιας Ευρώπης και της βορείου Αφρικής, όπως συνέβαινε και στον αρχαίο κόσμο, αντί να συνεχίσει να αποτελεί τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε πρώην αποικιοκράτες και πρώην αποικιοκρατούμενους.
Η σοφία της γεωπολιτικής, κατά τον Κάπλαν, έγκειται στο ότι αναγνωρίζει ότι οι μεγάλες διαμάχες της ανθρωπότητας δεν διεξάγονται χάριν ιδεολογικών σχημάτων, αλλά για τον έλεγχο μίας γεωγραφικής επικράτειας. Η αποδοχή των δυνατοτήτων αλλά και των περιορισμών που επιβάλει σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής η γεωγραφία κρίνει και σε μεγάλο βαθμό το πόσο ορθές ή λανθασμένες είναι οι επιλογές που κάνει ένα κράτος σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής.
Εν κατακλείδι η διανοητική δύναμη του βιβλίου του Κάπλαν σηματοδοτεί την επιστροφή της γεωπολιτικής. Όσοι στο παρελθόν αρνήθηκαν τα στοιχεία της γεωγραφίας και έλαβαν πολιτικές αποφάσεις ερήμην της, μόνο κόστος πλήρωσαν, το οποίο με τη σειρά του κατέστησε τους πολιτικούς και τις πολιτικές θύματα της γεωγραφίας.
Απόψεις
Ο Γολγοθάς, η Σταύρωση του Νόμου 2321/95 και η Χαμένη του Ανάσταση
Χρήστος Κηπουρός: Αν τα 12 μίλια αποτελούν Εθνικό Τόπο και η ΑΟΖ τους Αγίους Τόπους, εσείς, η διαχρονική επίσημη πολιτική, είστε ο συλλογικός Ισκαριώτης.
Ο Νόμος 2321/1995, αν και αποτελεί τη συμβολαιογραφική πράξη του Δικαίου της Θάλασσας για την Ελλάδα, ανεβαίνει ένα μαρτυρικό Γολγοθά εξαιτίας των διαχρονικών διαχειριστών του. Σε μια συγκλονιστική σύμπτωση, τα 12 ναυτικά μίλια –οι 12 Μαθητές αυτού του «Ιησού» της εθνικής κυριαρχίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο– δεν συμπίπτουν μόνο αριθμητικά. Σήμερα, στα 31 του χρόνια, ο Νόμος αυτός βρίσκεται στην ηλικία που ο Ιησούς πλησίαζε προς το Θείον Πάθος. Μόνο που ο Ιησούς Αναστήθηκε, ενώ ο Νόμος 2321, αν αφεθεί στους διαχειριστές του, θα πάει κατά διαβόλου.
Αντί για τη θεσμοθέτηση των 12 μιλίων, επιστρατεύεται η γνωστή ρητορική ανηθικότητα του «αναφαίρετου δικαιώματος»· μια φράση-ναρκωτικό που λειτουργεί ως ένοχο φιλί και άλλοθι απραξίας, την ώρα που ο φόβος του πολέμου επιτρέπει de facto στον εκβιαστή να αφαιρεί ό,τι η Πολιτεία διακηρύσσει ως αδιαμφισβήτητο. Την ίδια στιγμή, οι ξένοι «σύμμαχοι» τύπου Ρούμπιο νίπτουν τας χείρας τους ως Πόντιοι Πιλάτοι, με τους γείτονες να τα τρίβουν, ενώ ο «Αθηναϊκός συλλογικός Ιούδας» –όπως τον είχα περιγράψει από το 1991 στο βιβλίο μου «Θράκη, Θράκη! Το ένοχο φιλί της Αθήνας»– παραδίδει τον Νόμο για τριάντα αργύρια, τα οποία μεταφράζονται στην κυνική μακροημέρευση στην εξουσία. Ποιο είναι το ρεζουμέ για τον συλλογικό Αθηναϊσμό; Μια φορά προδότης, πάντα προδότης.
Η Γλωσσική Χειραγώγηση και το Γεωοικονομικό Bypass
Όπως δίδαξαν ο Μισέλ Φουκώ και ο Ουμπέρτο Έκο, οι λέξεις χρησιμοποιούνται από την εξουσία για να χειραγωγήσουν την κοινωνία. Η λέξη «επέκταση» αναδίδει έναν επιθετικό και φασιστικό τόνο που ενοχοποιεί το δικαίωμα, τη στιγμή που η UNCLOS μιλά ορθώς για «καθορισμό». Μέσα σε αυτό το παιχνίδι, η εμμονική καθήλωση στη λέξη «υφαλοκρηπίδα» θανατώνει το πνεύμα της ΑΟΖ, θάβοντάς την στο σκοτεινό υπέδαφος και μετατρέποντάς την σε μια ακόμη προδομένη Κύπρο και μια υπό προδοσία Θράκη. Η Τουρκία δεν χρησιμοποιεί τη λέξη ΑΟΖ λόγω διανοητικής αλλεργίας, καθώς στερείται νόμιμων δικαιωμάτων και επιδιώκει να αρπάξει την ελληνική· η δε Ελλάδα, εγκλωβισμένη στη δική της μορφωτική ανεργία, την αποφεύγει εξίσου, μιλώντας μονότονα για υφαλοκρηπίδα και πετώντας μόνο «πότε- πότε» τη λέξη ΑΟΖ ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Μπορεί η εργασιακή ανεργία να έπεσε κατακόρυφα, αλλά η διανοητική, πολιτική και ηθική ανεργία ανέβηκε κατακόρυφα.
Κι όμως, η σημειωτική σχέση με τον Ιησού κρύβει την υπόσχεση μιας Ανάστασης που θα μπορούσε να μετατρέψει την Ελλάδα σε κεντρική πλατεία του πλανήτη. Καθώς, κατά τον Στράβωνα, «η γεωγραφία είναι η σκηνή πάνω στην οποία παίζεται η ιστορία» και η σκηνή είναι πλέον έτοιμη για το ελληνικό θαύμα.
Όμως, στη σκληρή πραγματικότητα δεν υπάρχουν αυτόματα θαύματα: αν ο Νόμος 2321/95 σταυρωθεί οριστικά, η Ελληνική κυριαρχία δεν πρόκειται να αναστηθεί ποτέ. Η διαφορά από τα 6 ναυτικά μίλια έως τα 12 ανέρχεται σε 85.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Με το ελληνικό υδάτινο μερίδιο στις λίμνες Πρέσπες να είναι 83 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αυτό σημαίνει ότι με τη «Σταύρωση» του Νόμου η Ελλάδα χάνει ίσαμε 1.024 λίμνες Πρέσπες!
___________________
Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026,
GEOPOLITICO
Δε θα αφήσουμε να γίνει Καρκινοτροφείο και Καρκινοπωλείο στον Έβρο, κύριε Μητσοτάκη!
Χρήστος Κηπουρός: Απέναντι στην “Ελληνικός Χρυσός” με την ενεργό στήριξη Μητσοτάκη, προτείνω ως πρώτο βήμα στα Δημοτικά Συμβούλια του Έβρου να συνεδριάσουν και να τον κηρύξουν “PERSONA NON GRATA”.
Ποιος αφθώδης πυρετός που ρήμαξε την κτηνοτροφία μας και ποια Δαδιά όπου 900.000 στρέμματα έγιναν στάχτη; Σαν το χρυσό καρκινοτροφείο και καρκινοπωλείο που είναι καθ’ οδόν, δεν θα υπάρξει τέτοια καταστροφή.
Αυτή την απόφαση που κανένας Πρωθυπουργός δεν τόλμησε να πάρει, εσείς γιατί, κύριε Μητσοτάκη; Όταν μάλιστα κάθε άλλο παρά τολμηρός θεωρείστε—κάτι που πιστοποιεί όλος ο θαλάσσιος Ελληνισμός που βλέπει τον Νόμο 2321/95 για τα 12 μίλια, σε έναν παράλληλο βίο, να πηγαίνει να μοιάσει τον Ιησού.
«Μέντες» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, «επενδύσεις» καρκίνου στη Θράκη.
Αν θέλατε πραγματικά επενδύσεις, υπάρχουν 85.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης Ελληνικής κυριαρχίας, μόνο από τη διαφορά μεταξύ 6 και 12 ναυτικών μιλίων. Εκεί όμως κάνετε μέντες. Γιατί λοιπόν το γυροφέρνετε στον Έβρο;
Παρακολουθούμε μια κανονική ενορχήστρωση για την ανήκεστο βλάβη του τόπου μας από την ίδια καναδική πολυεθνική (Eldorado Gold) που επί Σημίτη εμφανιζόταν ως «Χρυσωρυχεία Θράκης». Όταν τότε τους αποκρούσαμε, η Αθήνα τους έδωσε το κουτοπόνηρο καμουφλάζ να μετονομαστούν σε «Ελληνικός Χρυσός». Μια εθνικοφροσύνη-βιτρίνα, της οποίας η δική σας είναι πολύμορφος κλώνος. Μιλάτε για «επένδυση», αλλά πρόκειται για πλήρη έκδυση και βίαιο δημογραφικό ξεγύμνωμα. Η εν λόγω εταιρεία αύξησε τα κέρδη της μέσα σε ένα χρόνο 50%. Η Ελλάδα τι πήρε;
Το Κυάνιο του θανάτου και το γεωπολιτικό δώρο
Η λέξη «κυανούν»—το βαθύ γαλάζιο του Θρακικού μας Πελάγους—και η λέξη «κυάνιο» έχουν την ίδια ετυμολογική ρίζα και απόχρωση. Όμως το κυανούν είναι ζωή, το κυάνιο είναι θάνατος. Όταν το κυάνιο ποτίσει τη γη μας και η καρκινική πανδημία αναγκάσει τους Εβρίτες να ξεριζωθούν, ο Έβρος θα μείνει αδειανός. Και ένας τόπος γεωπολιτικά και δημογραφικά γυμνός, μια νεκρή ζώνη δίχως κόσμο –εξ ου και η λέξη κόσμημα– είναι το καλύτερο δώρο στην καιροφυλακτούσα Τουρκία..
Κάποτε, σε μια επίσκεψή σας, είπατε ότι ο Έβρος είναι ο μόνος Νομός που είναι αρσενικός και όρθιος. Σας απάντησα: «Αρκεί να μη μοιάσει με τα δέντρα που πεθαίνουν όρθια».
Προτείνω, ως πρώτο άμεσο βήμα, τα Δημοτικά Συμβούλια του Έβρου να συνεδριάσουν εκτάκτως και να σας κηρύξουν “PERSONA NON GRATA”. Η αγάπη για την πατρίδα του Έβρου είναι η μητέρα των ωραιότερων ιδεών. Δεν θα αφήσουμε να γίνει ο τοξικός τάφος της.
Υ.Γ. Τις επόμενες ημέρες θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα μας το επίσημο Ψήφισμα Πολιτών για προσυπογραφή, ώστε να κατατεθεί θεσμικά σε όλα τα Δημοτικά Συμβούλια του Νομού.
__________________
Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026
GEOPOLITICO
Η Ελένη, ο Σεφέρης και….το Καλώδιον
Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.
«….. αν είναι αλήθεια
πως κάποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,
ή κάποιος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη
ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος, που ωστόσο
είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει κουφάρια,
δεν το ’χει μες στη μοίρα του ν’ακούσει
μαντατοφόρους που έρχουνται να πούνε
πως τόσος πόνος τόση ζωή
πήγαν στην άβυσσο
για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη»
Έτσι τελειώνει το ποίημά του «Ελένη» ο Γιώργος Σεφέρης.*
Δεδομένων των εμπειριών του από την Μικρασιατική καταστροφή και τους δύο Παγκοσμίους πολέμους, σε συνδυασμό με την διπλωματική του ιδιότητα, αξίζει τον κόπο να το μελετήσει κάποιος ολόκληρο, για να παρακολουθήσει τις πιο κάτω σκέψεις.
Πολύς θόρυβος γίνεται και ποικίλες κατηγορίες εκτοξεύονται μεταξύ των πολιτευομένων για τη διαχείριση της ηλεκτρικής συνδέσεως Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ (Καλωδίου).
Οι αντεγκλήσεις περιστρέφονται κυρίως γύρω από δύο θέματα. α) Το Εθνικό-Πατριωτικό σε σχέση με την Τουρκία και β) Οικονομικά συμφέροντα.
Στο πρώτο κυριαρχεί η ρητορική μονομαχία μεταξύ “Εθνικής μειοδοσίας και υπερπατριωτισμού.”Στο δεύτερο η καχυποψία για έκνομες συναλλαγές.
Ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, ο οποίος δεν είναι επαγγελματίας πολιτικός αλλά τεχνοκράτης που χαίρει εκτιμήσεως για την ακεραιότητά του, παρ’ ολίγον να ριχθεί στην πυρά, γιατί ετόλμησε να μιλήσει για την ανάγκη υπολογισμού της σχέσεως κόστους-οφέλους του έργου, πριν αποφασιστεί το επόμενο βήμα.
Έλαβα το θάρρος να καταθέσω αυτούς τους προβληματισμούς μετά που διάβασα το άρθρο του κυρίου Ραφαήλ Μωυσή, «Χίλιες λεύγες κάτω από την θάλασσα»**
Εκεί είδα μία ψύχραιμη και τεκμηριωμένη εκτίμηση από έναν άνθρωπο εγνωσμένης εμπειρίας και αποτελεσματικότητος στην θητεία του ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής.
Διερωτώμαι αν οι πολιτικοί ταγοί της Πατρίδος μας έχουν υποβληθεί στην βάσανο των προβληματισμών του, ή έστω κάποιων αντιστοίχου σοβαρότητος.
Τώρα, γιατί προτάσσω την «Ελένη» του Σεφέρη, με αφετηρία τον μεγάλο τραγικό Ευριπίδη.
Ο Ελληνισμός εμεγαλούργησε και επέζησε δια μέσου των αιώνων, μέσα από αναμετρήσεις, θυσίες και αδιάκοπους πολέμους. Είναι τοις πάσι γνωστές οι ολέθριες συνέπειες άστοχων και παρορμητικών κινήσεων και πολέμων αφενός και το ηθικό και ιστορικό όφελος από πολυαίμακτες μεν αλλά υπέρ δικαίου θυσίες αφετέρου.
Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία αποτελεί μία διαρκή απειλή και είναι πολύ πιθανόν κάποτε να αναμετρηθούμε μαζί της για προάσπιση της ακεραιότητος των αδελφών κρατών μας.
Ας μην απαλλοτριώσουμε την προοπτική επιτυχούς διεκδικήσεως των δικαίων μας, αντί ένεκα ουσιαστικών λόγων, για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη…
Δρ. Νίκος Ερρ. Ιωάννου
Καρδιολόγος
* Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄«Κύπρον ου μη εθέσπισεν», 1955
** Καθημερινή, 4 Οκτωβρίου 2026
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας