Απόψεις
Το φάντασμα του Μεντερές καταδιώκει τον Ερντογάν
Του Κώστα Ράπτη
Οικονομική κρίση, αποδυνάμωση του κυβερνώντος πολιτικού μπλοκ, όξυνση της θρησκευτικής ρητορικής, στροφή στον εθνικισμό προς τα έξω και στον αυταρχισμό εντός των συνόρων. Η Τουρκία έχει βρεθεί σε παρόμοια θέση και στο παρελθόν: για την ακρίβεια, επί των ημερών του Αντνάν Μεντερές, ο οποίος αποτελεί ένα από τα πρότυπα του Ταγίπ Ερντογάν – πλην κατέληξε στην αγχόνη.
Ενώ το νόμισμα της γείτονος υποχωρούσε κάτω και από το ψυχολογικό όριο των 7,5 λιρών ανά δολάριο, υπό το βάρος της υποτίμησης του αξιόχρεου 13 τουρκικών τραπεζών από τη Moody’s, ο Τζον Λούμποκ του Ahval News ανέτρεξε στο ιστορικό προηγούμενο που κάνει τις δοκιμασίες της σημερινής Τουρκίας να μοιάζουν τόσο πολύ με αυτές της δεκαετίας του ’50.
Η εκλογική νίκη του υπό τον Μεντερές Δημοκρατικού Κόμματος το 1950 αποτέλεσε την πραγματική είσοδο της χώρας στην εποχή του πολυκομματισμού. Ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρωθυπουργός της Τουρκίας ηγήθηκε μιας κοινωνικής συμμαχίας με την οποία η συντηρητική “βαθιά Ανατολή” έπαιρνε τη ρεβάνς απέναντι στον κεμαλισμό. Όμως η οικονομική διαχείριση δεν αποτελούσε το δυνατό του χαρτί.
Η κυβέρνηση Μεντερές επέλεξε να στηριχθεί στον δανεισμό από την κεντρική τράπεζα, παρά να πλήξει τους γαιοκτήμονες που τη στήριζαν, αυξάνοντας τη φορολογία. Το αποτέλεσμα ήταν να διογκωθούν τόσο το δημόσιο χρέος, όσο και τα ελλείμματα (δημοσιονομικό και εμπορικό), να αναπτυχθεί η μαύρη αγορά, να υποτιμηθεί το νόμισμα και να εκτιναχθεί ο πληθωρισμός από το 3% το 1950 στο 20% το 1957, με την κυβέρνηση να καταφεύγει στις προβλέψεις του Νόμου Εθνικής Ασφαλείας του 1940 για να επιβάλει έλεγχο των τιμών.
Ο Μεντερές άρχισε να χάνει υποστηρικτές και να γίνεται όλο και πιο αυταρχικός. Η όξυνση των εντάσεων περί το Κυπριακό και το πογκρόμ του Σεπτεμβρίου 1955 εναντίον των Ρωμιών της Πόλης, ήταν ο τρόπος του να διοχετεύσει την κοινωνική δυσαρέσκεια εναντίον “παραδοσιακών εχθρών” εντός και εκτός συνόρων. Η μείωση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του Δημοκρατικού Κόμματος στις εκλογές του 1957 έφερε ως αντίδραση την οχύρωση των κυβερνώντων πίσω από το θρησκευτικό αίσθημα, με τους Ρεπουμπλικανούς (κεμαλιστές) να περιγράφονται ως κόμμα αθέων και κομμουνιστών και την ίδρυση νέων τζαμιών και ιεροδιδασκαλείων να πολλαπλασιάζεται.
Όλα αυτά, πάντως, δεν απέτρεψαν το πραξικόπημα του 1960, το πρώτο της σύγχρονης τουρκικής ιστορίας, και την θανατική καταδίκη του ίδιου του Μεντερές και δύο υπουργών του.
Στη συνείδηση των ισλαμο-εθνικιστών που κυβερνούν την Τουρκία ο Μεντερές είναι ένα είδος μάρτυρα. Άλλωστε η μνήμη του αποκαταστάθηκε από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1990 και πλέον το όνομά του φέρουν το αεροδρόμιο της Σμύρνης, το Πανεπιστήμιο του Αϊδινίου καθώς και κεντρική λεωφόρος της Κωνσταντινούπολης.
Είναι πάντως ενδιαφέρον ότι στη δημόσια συζήτηση η ανατροπή του Μεντερές συσχετίζεται σήμερα με ένα ιδιαίτερα επίκαιρο ερώτημα: την προοπτική προσφυγής στο ΔΝΤ, την οποία ο Ταγίπ Ερντογάν έχει αποκλείσει κατηγορηματικά.
Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Daily Sabah σε άρθρο του 2018 υποστήριξε ότι ο Μεντερές έπεσε θύμα “συνομωσίας” του ΔΝΤ επειδή ο τότε πρωθυπουργός αρνήθηκε την προσφυγή το 1954, όταν για πρώτη φορά τέθηκε το ζήτημα, αν και δεν μπόρεσε να την αποφύγει το 1958.
Ο Ερντογάν είναι βέβαια πολύ ισχυρότερος του Μεντερές, καθώς έχει εξαλείψει κάθε πυρήνα αντίστασης στην εξουσία του μέσα στον στρατό και τον κρατικό μηχανισμό. Έχει επίσης διεθνή στηρίγματα που του δίνουν χώρο να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση, όπως καταδεικνύει λ.χ. το ενδιαφέρον της Κίνας να επενδύσει στην τουρκική αγορά. Όμως το απειλητικό ιστορικό προηγούμενο δεν παύει να ρίχνει τη σκιά του.
ΠΗΓΗ: capital.gr
Απόψεις
Ο Γολγοθάς, η Σταύρωση του Νόμου 2321/95 και η Χαμένη του Ανάσταση
Χρήστος Κηπουρός: Αν τα 12 μίλια αποτελούν Εθνικό Τόπο και η ΑΟΖ τους Αγίους Τόπους, εσείς, η διαχρονική επίσημη πολιτική, είστε ο συλλογικός Ισκαριώτης.
Ο Νόμος 2321/1995, αν και αποτελεί τη συμβολαιογραφική πράξη του Δικαίου της Θάλασσας για την Ελλάδα, ανεβαίνει ένα μαρτυρικό Γολγοθά εξαιτίας των διαχρονικών διαχειριστών του. Σε μια συγκλονιστική σύμπτωση, τα 12 ναυτικά μίλια –οι 12 Μαθητές αυτού του «Ιησού» της εθνικής κυριαρχίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο– δεν συμπίπτουν μόνο αριθμητικά. Σήμερα, στα 31 του χρόνια, ο Νόμος αυτός βρίσκεται στην ηλικία που ο Ιησούς πλησίαζε προς το Θείον Πάθος. Μόνο που ο Ιησούς Αναστήθηκε, ενώ ο Νόμος 2321, αν αφεθεί στους διαχειριστές του, θα πάει κατά διαβόλου.
Αντί για τη θεσμοθέτηση των 12 μιλίων, επιστρατεύεται η γνωστή ρητορική ανηθικότητα του «αναφαίρετου δικαιώματος»· μια φράση-ναρκωτικό που λειτουργεί ως ένοχο φιλί και άλλοθι απραξίας, την ώρα που ο φόβος του πολέμου επιτρέπει de facto στον εκβιαστή να αφαιρεί ό,τι η Πολιτεία διακηρύσσει ως αδιαμφισβήτητο. Την ίδια στιγμή, οι ξένοι «σύμμαχοι» τύπου Ρούμπιο νίπτουν τας χείρας τους ως Πόντιοι Πιλάτοι, με τους γείτονες να τα τρίβουν, ενώ ο «Αθηναϊκός συλλογικός Ιούδας» –όπως τον είχα περιγράψει από το 1991 στο βιβλίο μου «Θράκη, Θράκη! Το ένοχο φιλί της Αθήνας»– παραδίδει τον Νόμο για τριάντα αργύρια, τα οποία μεταφράζονται στην κυνική μακροημέρευση στην εξουσία. Ποιο είναι το ρεζουμέ για τον συλλογικό Αθηναϊσμό; Μια φορά προδότης, πάντα προδότης.
Η Γλωσσική Χειραγώγηση και το Γεωοικονομικό Bypass
Όπως δίδαξαν ο Μισέλ Φουκώ και ο Ουμπέρτο Έκο, οι λέξεις χρησιμοποιούνται από την εξουσία για να χειραγωγήσουν την κοινωνία. Η λέξη «επέκταση» αναδίδει έναν επιθετικό και φασιστικό τόνο που ενοχοποιεί το δικαίωμα, τη στιγμή που η UNCLOS μιλά ορθώς για «καθορισμό». Μέσα σε αυτό το παιχνίδι, η εμμονική καθήλωση στη λέξη «υφαλοκρηπίδα» θανατώνει το πνεύμα της ΑΟΖ, θάβοντάς την στο σκοτεινό υπέδαφος και μετατρέποντάς την σε μια ακόμη προδομένη Κύπρο και μια υπό προδοσία Θράκη. Η Τουρκία δεν χρησιμοποιεί τη λέξη ΑΟΖ λόγω διανοητικής αλλεργίας, καθώς στερείται νόμιμων δικαιωμάτων και επιδιώκει να αρπάξει την ελληνική· η δε Ελλάδα, εγκλωβισμένη στη δική της μορφωτική ανεργία, την αποφεύγει εξίσου, μιλώντας μονότονα για υφαλοκρηπίδα και πετώντας μόνο «πότε- πότε» τη λέξη ΑΟΖ ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Μπορεί η εργασιακή ανεργία να έπεσε κατακόρυφα, αλλά η διανοητική, πολιτική και ηθική ανεργία ανέβηκε κατακόρυφα.
Κι όμως, η σημειωτική σχέση με τον Ιησού κρύβει την υπόσχεση μιας Ανάστασης που θα μπορούσε να μετατρέψει την Ελλάδα σε κεντρική πλατεία του πλανήτη. Καθώς, κατά τον Στράβωνα, «η γεωγραφία είναι η σκηνή πάνω στην οποία παίζεται η ιστορία» και η σκηνή είναι πλέον έτοιμη για το ελληνικό θαύμα.
Όμως, στη σκληρή πραγματικότητα δεν υπάρχουν αυτόματα θαύματα: αν ο Νόμος 2321/95 σταυρωθεί οριστικά, η Ελληνική κυριαρχία δεν πρόκειται να αναστηθεί ποτέ. Η διαφορά από τα 6 ναυτικά μίλια έως τα 12 ανέρχεται σε 85.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Με το ελληνικό υδάτινο μερίδιο στις λίμνες Πρέσπες να είναι 83 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αυτό σημαίνει ότι με τη «Σταύρωση» του Νόμου η Ελλάδα χάνει ίσαμε 1.024 λίμνες Πρέσπες!
___________________
Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026,
GEOPOLITICO
Δε θα αφήσουμε να γίνει Καρκινοτροφείο και Καρκινοπωλείο στον Έβρο, κύριε Μητσοτάκη!
Χρήστος Κηπουρός: Απέναντι στην “Ελληνικός Χρυσός” με την ενεργό στήριξη Μητσοτάκη, προτείνω ως πρώτο βήμα στα Δημοτικά Συμβούλια του Έβρου να συνεδριάσουν και να τον κηρύξουν “PERSONA NON GRATA”.
Ποιος αφθώδης πυρετός που ρήμαξε την κτηνοτροφία μας και ποια Δαδιά όπου 900.000 στρέμματα έγιναν στάχτη; Σαν το χρυσό καρκινοτροφείο και καρκινοπωλείο που είναι καθ’ οδόν, δεν θα υπάρξει τέτοια καταστροφή.
Αυτή την απόφαση που κανένας Πρωθυπουργός δεν τόλμησε να πάρει, εσείς γιατί, κύριε Μητσοτάκη; Όταν μάλιστα κάθε άλλο παρά τολμηρός θεωρείστε—κάτι που πιστοποιεί όλος ο θαλάσσιος Ελληνισμός που βλέπει τον Νόμο 2321/95 για τα 12 μίλια, σε έναν παράλληλο βίο, να πηγαίνει να μοιάσει τον Ιησού.
«Μέντες» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, «επενδύσεις» καρκίνου στη Θράκη.
Αν θέλατε πραγματικά επενδύσεις, υπάρχουν 85.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης Ελληνικής κυριαρχίας, μόνο από τη διαφορά μεταξύ 6 και 12 ναυτικών μιλίων. Εκεί όμως κάνετε μέντες. Γιατί λοιπόν το γυροφέρνετε στον Έβρο;
Παρακολουθούμε μια κανονική ενορχήστρωση για την ανήκεστο βλάβη του τόπου μας από την ίδια καναδική πολυεθνική (Eldorado Gold) που επί Σημίτη εμφανιζόταν ως «Χρυσωρυχεία Θράκης». Όταν τότε τους αποκρούσαμε, η Αθήνα τους έδωσε το κουτοπόνηρο καμουφλάζ να μετονομαστούν σε «Ελληνικός Χρυσός». Μια εθνικοφροσύνη-βιτρίνα, της οποίας η δική σας είναι πολύμορφος κλώνος. Μιλάτε για «επένδυση», αλλά πρόκειται για πλήρη έκδυση και βίαιο δημογραφικό ξεγύμνωμα. Η εν λόγω εταιρεία αύξησε τα κέρδη της μέσα σε ένα χρόνο 50%. Η Ελλάδα τι πήρε;
Το Κυάνιο του θανάτου και το γεωπολιτικό δώρο
Η λέξη «κυανούν»—το βαθύ γαλάζιο του Θρακικού μας Πελάγους—και η λέξη «κυάνιο» έχουν την ίδια ετυμολογική ρίζα και απόχρωση. Όμως το κυανούν είναι ζωή, το κυάνιο είναι θάνατος. Όταν το κυάνιο ποτίσει τη γη μας και η καρκινική πανδημία αναγκάσει τους Εβρίτες να ξεριζωθούν, ο Έβρος θα μείνει αδειανός. Και ένας τόπος γεωπολιτικά και δημογραφικά γυμνός, μια νεκρή ζώνη δίχως κόσμο –εξ ου και η λέξη κόσμημα– είναι το καλύτερο δώρο στην καιροφυλακτούσα Τουρκία..
Κάποτε, σε μια επίσκεψή σας, είπατε ότι ο Έβρος είναι ο μόνος Νομός που είναι αρσενικός και όρθιος. Σας απάντησα: «Αρκεί να μη μοιάσει με τα δέντρα που πεθαίνουν όρθια».
Προτείνω, ως πρώτο άμεσο βήμα, τα Δημοτικά Συμβούλια του Έβρου να συνεδριάσουν εκτάκτως και να σας κηρύξουν “PERSONA NON GRATA”. Η αγάπη για την πατρίδα του Έβρου είναι η μητέρα των ωραιότερων ιδεών. Δεν θα αφήσουμε να γίνει ο τοξικός τάφος της.
Υ.Γ. Τις επόμενες ημέρες θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα μας το επίσημο Ψήφισμα Πολιτών για προσυπογραφή, ώστε να κατατεθεί θεσμικά σε όλα τα Δημοτικά Συμβούλια του Νομού.
__________________
Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026
GEOPOLITICO
Η Ελένη, ο Σεφέρης και….το Καλώδιον
Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.
«….. αν είναι αλήθεια
πως κάποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,
ή κάποιος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη
ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος, που ωστόσο
είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει κουφάρια,
δεν το ’χει μες στη μοίρα του ν’ακούσει
μαντατοφόρους που έρχουνται να πούνε
πως τόσος πόνος τόση ζωή
πήγαν στην άβυσσο
για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη»
Έτσι τελειώνει το ποίημά του «Ελένη» ο Γιώργος Σεφέρης.*
Δεδομένων των εμπειριών του από την Μικρασιατική καταστροφή και τους δύο Παγκοσμίους πολέμους, σε συνδυασμό με την διπλωματική του ιδιότητα, αξίζει τον κόπο να το μελετήσει κάποιος ολόκληρο, για να παρακολουθήσει τις πιο κάτω σκέψεις.
Πολύς θόρυβος γίνεται και ποικίλες κατηγορίες εκτοξεύονται μεταξύ των πολιτευομένων για τη διαχείριση της ηλεκτρικής συνδέσεως Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ (Καλωδίου).
Οι αντεγκλήσεις περιστρέφονται κυρίως γύρω από δύο θέματα. α) Το Εθνικό-Πατριωτικό σε σχέση με την Τουρκία και β) Οικονομικά συμφέροντα.
Στο πρώτο κυριαρχεί η ρητορική μονομαχία μεταξύ “Εθνικής μειοδοσίας και υπερπατριωτισμού.”Στο δεύτερο η καχυποψία για έκνομες συναλλαγές.
Ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, ο οποίος δεν είναι επαγγελματίας πολιτικός αλλά τεχνοκράτης που χαίρει εκτιμήσεως για την ακεραιότητά του, παρ’ ολίγον να ριχθεί στην πυρά, γιατί ετόλμησε να μιλήσει για την ανάγκη υπολογισμού της σχέσεως κόστους-οφέλους του έργου, πριν αποφασιστεί το επόμενο βήμα.
Έλαβα το θάρρος να καταθέσω αυτούς τους προβληματισμούς μετά που διάβασα το άρθρο του κυρίου Ραφαήλ Μωυσή, «Χίλιες λεύγες κάτω από την θάλασσα»**
Εκεί είδα μία ψύχραιμη και τεκμηριωμένη εκτίμηση από έναν άνθρωπο εγνωσμένης εμπειρίας και αποτελεσματικότητος στην θητεία του ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής.
Διερωτώμαι αν οι πολιτικοί ταγοί της Πατρίδος μας έχουν υποβληθεί στην βάσανο των προβληματισμών του, ή έστω κάποιων αντιστοίχου σοβαρότητος.
Τώρα, γιατί προτάσσω την «Ελένη» του Σεφέρη, με αφετηρία τον μεγάλο τραγικό Ευριπίδη.
Ο Ελληνισμός εμεγαλούργησε και επέζησε δια μέσου των αιώνων, μέσα από αναμετρήσεις, θυσίες και αδιάκοπους πολέμους. Είναι τοις πάσι γνωστές οι ολέθριες συνέπειες άστοχων και παρορμητικών κινήσεων και πολέμων αφενός και το ηθικό και ιστορικό όφελος από πολυαίμακτες μεν αλλά υπέρ δικαίου θυσίες αφετέρου.
Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία αποτελεί μία διαρκή απειλή και είναι πολύ πιθανόν κάποτε να αναμετρηθούμε μαζί της για προάσπιση της ακεραιότητος των αδελφών κρατών μας.
Ας μην απαλλοτριώσουμε την προοπτική επιτυχούς διεκδικήσεως των δικαίων μας, αντί ένεκα ουσιαστικών λόγων, για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη…
Δρ. Νίκος Ερρ. Ιωάννου
Καρδιολόγος
* Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄«Κύπρον ου μη εθέσπισεν», 1955
** Καθημερινή, 4 Οκτωβρίου 2026
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας