Γενικά θέματα

Η επιστροφή του «φιλελεύθερου παρεμβατισμού» στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ

Δημοσιεύτηκε στις

27 Νοεμβρίου 2020 στις 11:05

από τον

Οι επιλογές προσώπων του Τζο Μπάιντεν για τη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής δείχνουν ότι εν μέρει επιστρέφουμε στο δόγμα του «φιλελεύθερου παρεμβατισμού»
Στον επιστημονικό χώρο που ασχολείται με τα ζητήματα των Διεθνών Σχέσεων τα διαφορετικά ρεύματα σκέψεις, οι μεγάλες θεωρητικές κατασκευές, ή «μεγάλες στρατηγικές» όπως κάποιες φορές περιγράφονται, αποτελούν ταυτόχρονα αναλυτικά εργαλεία, προτάσεις πολιτικής αλλά και μορφές ιδεολογικής νομιμοποίησης. Ο τρόπος δε που κωδικοποιούνται σε διάφορες στιγμές δεν έχει να κάνει μόνο με την ανάγκη ένταξης σε θεωρητικά «παραδείγματα», που είναι ενδημική του πανεπιστημιακού και ερευνητικού χώρου, αλλά και τις μετατοπίσεις της εξωτερικής πολιτικής των διαφόρων χωρών και ιδίως των ΗΠΑ.

Άλλωστε, ο ευρύτερος χώρος των Διεθνών Σπουδών δεν υπήρξε ποτέ ένας χώρος αποκομμένος από την πολιτική και τη διπλωματία. Αντίθετα, πάντα συνδέθηκε με την χάραξη της εξωτερικής πολιτικής. Αυτό σε κρίσιμους κόμβους του διεθνούς συστήματος όπως είναι οι ΗΠΑ υποβοηθήθηκε και από τη διαμόρφωση ιδιότυπών «οικοσυστημάτων», ερευνητικών και πολιτικών συνάμα, που περιλάμβαναν τα πανεπιστήμια, τα μεγάλα think tank αλλά και τις διάφορες υπηρεσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Οι διαφορετικές σχολές σκέψεις

Λίγο πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο μεγάλος βρετανός ιστορικός E.X. Καρρ θα κωδικοποιήσει τη διαχωριστική γραμμή ως αυτή που διακρίνει τους «ουτοπιστές», δηλαδή όσους επέμεναν ότι χρειαζόταν μια οργάνωση του κόσμου στη βάση αρχών δικαίου τους «ρεαλιστές» που επέμειναν σε μια αντίληψη του διεθνούς συστήματος ως ενός ανταγωνιστικού πεδίου με συσχετισμούς δύναμης.

Στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, όταν και πρακτικά διαμορφώθηκε αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε Θεωρία Διεθνών Σχέσεων, κυριάρχησε το ρεύμα του ρεαλισμού. Ο κόσμος σφραγιζόταν από τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε δύο διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά συστήματα και αυτό που χρειαζόταν ήταν η ισορροπία ισχύος και όπου ήταν δυνατό η υπεροχή. Το δικαίωμα επέμβασης σε ένα κυρίαρχο κράτος θεωρείτο εκτός πλαισίου, εκτός και εάν επρόκειτο για αλλαγή συσχετισμού ανάμεσα στα δύο μπλοκ.

Η μεταψυχροπολεμική περίοδος διαμόρφωσε νέες προκλήσεις καθώς δεν υπήρχε πλέον η ΕΣΣΔ ως ο μεγάλος ανταγωνιστής των ΗΠΑ για την πρωτοκαθεδρία. Σε αυτή τη φάση αναπτύσσονται διάφορα ρεύματα σκέψης. Ένα από αυτά θα προσπαθήσει να δει την έννοια της συλλογικής ασφάλειας μέσα από την κατοχύρωση της δυνατότητας στρατιωτικής επέμβασης εκεί όπου παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι αρχές του κράτους δικαίου. Ήδη ο πρώτος πόλεμος του Κόλπου το 1991, παρότι έγινε με επίκληση της απάντησης σε μια παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας κυρίαρχου κράτους – την μοιραία όπως αποδείχτηκε εκτίμηση του Σαντάμ Χουσεΐν ότι θα είχε την ανοχή της Δύσης σε περίπτωση κατάληψης του Κουβέιτ – και παρότι οι ΗΠΑ επέλεξαν να μην προχωρήσουν σε επέλαση και προς την ίδια τη Βαγδάτη, αποτέλεσε ένα πρώτο παράδειγμα διαμόρφωσης συνασπισμού για στρατιωτική επέμβαση.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, οι ΗΠΑ θα αναπροσαρμόζουν τη στρατηγική τους καθώς σταδιακά θα διεκδικούν ολοένα και περισσότερο να κατοχυρώνουν την πρωτοκαθεδρία τους, αφήνοντας στην άκρη τις αρχικές υποσχέσεις της περιόδου 1989-1990 για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας με περισσότερο «πολυμερή χαρακτήρα». Ήδη από την αναθεώρηση της αμερικανικής Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας επί διακυβέρνησης Κλίντον το 1997-1998 είχε γίνει σαφές ότι οι ΗΠΑ έθεταν ως προτεραιότητα την πλανητική ηγεσία.

Θα είναι κυρίως ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία αλλά και η πολεμική γύρω από την αδιαφορία για την σφαγή στη Ρουάντα που θα διαμορφώσει μια πίεση για στρατιωτικές επεμβάσεις με κίνητρα την αποτροπή ανθρωπιστικών καταστροφών.

Η επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία και κυρίως οι μαζικοί νατοϊκοί βομβαρδισμοί το 1999 που θα αποτελέσουν το πρώτο παράδειγμα μιας τέτοιας ένοπλης παρέμβασης που θα έχει ως διατυπωμένο κίνητρο την αποτροπή μιας ανθρωπιστικής καταστροφής, αν και δεν θα είναι λίγοι εκείνοι που θα επιμείνουν ήδη από τότε ότι στην πραγματικότητα αυτό αποτελούσε και ένα άλλοθι σε μια προσπάθεια των ΗΠΑ (αλλά των συμμάχων τους) να αποτυπώσουν την σαφή ηγεσία της Δύσης στον πλανήτη απέναντι στην όποια αμφισβήτηση.

Η ανάδυση του φιλελεύθερου παρεμβατισμού

Τότε είναι που ουσιαστικά διατυπώνεται και η αντίληψη του «φιλελεύθερου παρεμβατισμού» ως επίσημης γεωπολιτικής ιδεολογίας, με προεξάρχουσα τόσο την κυβέρνηση Κλίντον όσο και την κυβέρνηση Μπλερ στη Μεγάλη Βρετανία αλλά και την ενθουσιώδη στήριξη στην επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία από τη μεριά της κυβέρνησης Σρέντερ, με επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας τον Γιόσκα Φίσερ. Ο τελευταίος μάλιστα εκπροσωπούσε ένα ευρύτερο ρεύμα πάλαι ποτέ ριζοσπαστών των κινημάτων του 1968 που τώρα προσχωρούσαν στη λογική των ενόπλων παρεμβάσεων στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ουσιαστικά, ο φιλελεύθερος παρεμβατισμός νομιμοποιούσε μια μεγαλύτερη καταφυγή στη χρήση βίας και μια αντίληψη ότι η κυριαρχία των κρατών δεν είναι απαραβίαστη, απλώς δεν το έκανε με τα κριτήρια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά αυτά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της εμπέδωσης δημοκρατικών θεσμών, της αποτροπής ανθρωπιστικών καταστροφών.

Η τομή της 11ης Σεπτεμβρίου 2001

Η 11 Σεπτεμβρίου 2001 αποτέλεσε μια τομή, καθώς έφερε στο προσκήνιο ένα ρεύμα σκέψης που έθετε κατεξοχήν την ανάγκη για ένοπλη κατοχύρωση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας έναντι απειλών και ουσιαστικά τη ρητή διεκδίκηση μιας σύγχρονης εκδοχής «αυτοκρατορίας» με τις ΗΠΑ στο ρόλο μιας ηγεμονικής δύναμης.

Όμως, αυτό απαιτούσε και έναν σαφή εχθρό για την νομιμοποίηση των επεμβάσεων, που τον εκπροσωπούσε ο συνδυασμός ανάμεσα στην τρομοκρατία και τα κράτη που αποτελούσαν τον λεγόμενο «Άξονα του κακού», δηλαδή το Ιράκ, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα (παρότι βέβαια κανένα από αυτά δεν είχε σχέση με τους τρομοκράτες της 11ης Σεπτεμβρίου).

Τότε θα εμφανιστεί στο προσκήνιο ένα ρεύμα παραδοσιακά συνδεδεμένο με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, οι λεγόμενοι νεοσυντηρητικοί (neocons). Στον ίδιο βαθμό οπαδοί των στρατιωτικών επεμβάσεων στο εξωτερικό με τους υποστηρικτές του φιλελεύθερου παρεμβατισμού, υποστήριζαν ότι δεν χρειαζόταν κάποια επίκληση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ ήταν ακόμη πιο επιθετικοί στην αντίληψή τους για την ένοπλη εξαγωγή «δημοκρατίας και οικονομίας της αγοράς» όπως αυτή αποτυπώθηκε στην αντίληψη του nation-building, μιας αλαζονικής πεποίθησης ότι μπορεί να ανασυγκροτηθεί πλήρως μια χώρα σε συνέχεια μιας στρατιωτικής επέμβασης, αντίληψη που θα αποτύχει τραγικά τόσο στο Ιράκ όσο και στο Αφγανιστάν. Κομβική πλευρά αυτής της επιθετικής αντίληψης και η λογική των προληπτικών (pre-emptive) επεμβάσεων ή χτυπημάτων.

Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον ότι σε αυτή την επιθετική παρεμβατική πολιτική, οι neocons θα έχουν την υποστήριξη αρκετών οπαδών του «φιλελεύθερου παρεμβατισμού», που θεωρούσαν ότι οι ΗΠΑ έπρεπε να αναλάβουν το ρόλο του ηγεμόνα. Μάλιστα, δεν είναι τυχαίο ότι και ο ίδιος ο Τζο Μπάιντεν είχε στηρίξει τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003.

Η εποχή Ομπάμα

Στην εποχή Ομπάμα φάνηκε ότι η αντίληψη του «φιλελεύθερου παρεμβατισμού» ξανακέρδιζε έδαφος. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή τη βάση θα νομιμοποιηθεί τελικά και η στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη, που γνωρίζουμε ότι είχε τελικά καταστροφικά αποτελέσματα.

Ωστόσο, οι δύο θητείες του Ομπάμα ακολούθησαν την μεγάλη υπερέκθεση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων τόσο στο Ιράκ όσο και στο Αφγανιστάν της εποχής Μπους, αλλά και την οικονομική κρίση του 2008. Αυτό είχε αποτέλεσμα μια διστακτικότητα ως προς την ανάληψη επιπλέον ενόπλων παρεμβάσεων εκτός συνόρων.

Μάλιστα, θα είναι σε σχέση με τη Συρία όπου θα υπάρξουν και οι πιο έντονες φωνές για ανάληψη στρατιωτικής πρωτοβουλίας απέναντι στις κυβερνητικές δυνάμεις. Όμως, και εδώ θα υπάρξει ταλάντευση, την ίδια ώρα που σταδιακά η εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους θα θέσει άλλες προτεραιότητες.

Πάντως δεν είναι τυχαίο ότι άνθρωποι όπως η επιλογή του Μπάιντεν για την θέση του υπουργού Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν αλλά και άλλα στελέχη που θα παίξουν ρόλο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική την επόμενη περίοδο, είχαν σημαντική παρουσία και στην περίοδο της διακυβέρνησης Ομπάμα.

Την ίδια ώρα, η κατεξοχήν γεωπολιτική επιλογή των ΗΠΑ που σχετίζεται με αυτό που ονομάζουμε «Νέος Ψυχρός Πόλεμος», δηλαδή η αντιπαράθεση με τη Ρωσία γύρω από το ζήτημα της Κριμαίας, επίσης διατυπώθηκε ως πολιτική στη βάση μιας αντίληψης «φιλελεύθερου παρεμβατισμού.

Η αναδίπλωση της εποχής Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διακηρύξει ότι θα ακολουθούσε μια διαφορετική προσέγγιση. Αρχικά τουλάχιστον φάνηκε ότι επιθυμούσε μια αναδίπλωση πιο κοντά σε αυτό που στην αμερικανική παράδοση περιγράφεται ως «απομονωτισμός». Από αυτό προέκυπτε και η επιμονή του για την απεμπλοκή από μεγάλες και πολυδάπανες πολεμικής συγκρούσεις. Την ίδια στιγμή άλλες επιλογές του, όπως ο τρόπος που διαχειρίστηκε την Βόρεια Κορέα ή τον εμπορικό πόλεμο με την Κούβα παρέπεμπαν περισσότερο σε μια «ρεαλιστική» αντίληψη για τη διαπραγμάτευση.

Βέβαια εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος επανεμφανίζονταν φωνές που θύμιζαν την νεοσυντηρητική επικέντρωση σε κράτη-απειλές και την επικύρωση με αυτόν τον τρόπο της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας. Αυτό φάνηκε ιδίως στην περίπτωση της κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης με το Ιράν, σε αντιδιαστολή με την επιλογή της κυβέρνησης Ομπάμα να αναζητήσει μια πιο συμβιβαστική προσέγγιση γύρω από την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα από την οποία αποχώρησαν οι ΗΠΑ με απόφαση Τραμπ.

Ο «φιλελεύθερος παρεμβατισμός» πάλι στο προσκήνιο

Οι επιλογές του Μπάιντεν, όπως αυτή του Άντονι Μπλίνκεν για τη θέση του υπουργού Εξωτερικών ή του Τζέικ Σάλιβαν για τη κρίσιμη θέση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας παραπέμπουν στην επιστροφή σε μια κλασική εκδοχή «φιλελεύθερου παρεμβατισμού».

Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη επίκληση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανάγκης δημοκρατικών θεσμών, όπως και μεγαλύτερη έμφαση σε πολυμερείς θεσμούς και συμφωνίες και διαφόρων επιπέδων συνεργασίες με τη διεθνή κοινότητα, αλλά πιθανώς και μεγαλύτερη ετοιμότητα για την ανάληψη στρατιωτικής δράσης εκτός συνόρων.

Μάλιστα, έχει ενδιαφέρον ότι τόσο ο Μπλίνκεν όσο και ο Σάλιβαν στην περίοδο Ομπάμα θεωρούνταν ότι ανήκαν στην πτέρυγα των «γερακιών» εκείνης της διακυβέρνσηης. Ο Σάλιβαν υποστήριξε τη στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας με πυραύλους κατά τεθωρακισμένων, κάτι που ο Ομπάμα απέρριψε (το έκανε τελικά ο Τραμπ), ενώ ο Μπλίνκεν, που είχε στηρίξει τον πόλεμο κατά του Ιράκ, είχε σχολιάσει την απροθυμία του Μπαράκ Ομπάμα να τηρήσει την «κόκκινη γραμμή» για τη Συρία ως προς τη χρήση χημικών όπλων με τη φράση «οι υπερδυνάμεις δεν μπλοφάρουν».

Ωστόσο, τα πράγματα δεν θα είναι τόσο εύκολα. Οι ΗΠΑ έχουν ακόμη δύο σημαντικές στρατιωτικές εμπλοκές για την προοπτική των οποίων πρέπει να αποκτήσουν έναν πιο σαφή ορίζοντα, αυτή που αφορά τη Βορειοανατολική Συρία αλλά – και κυρίως – αυτή που αφορά το Αφγανιστάν, την ώρα που η αποτυχία των μεγάλων «αυτοκρατορικών» επεμβάσεων» της δεκαετίας του 2000 έδειξε ότι συχνά τα εύκολα σχέδια για την ένοπλη εξαγωγή δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαψεύδονται από την πραγματικότητα στο ίδιο το πεδίο και μπορούν να οδηγήσουν στο αντίθετο αποτέλεσμα.

Επιπλέον, ο διαρκής πειρασμός μιας «διαχείρισης της αποσταθεροποίησης» έτσι ώστε να δικαιολογείται ο αναντικατάστατος ρόλος των ΗΠΑ και των ενόπλων δυνάμεών τους, προσκρούει πάνω στο πολύπλευρο κόστος τέτοιων επιλογών αλλά και το γεγονός ότι σε έναν κόσμο που γίνεται πιο σύνθετος και δυνάμει πολυκεντρικός τέτοιες επιλογές φαντάζουν και λιγότερο πειστικές ή ακόμη και εφικτές.

in.gr

Σχετικά θέματα

Σταύρος Καλεντερίδης

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο

Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.

Δημοσιεύτηκε

2 ώρες πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Σε θρίλερ έχει εξελιχθεί η εξαφάνιση ενός 58χρονου Έλληνα ορθόδοξου μοναχού στην Τουρκία, ο οποίος αναχώρησε από τα Γιαννιτσά με προορισμό τον Πόντο και την Καππαδοκία, επιθυμώντας να επισκεφθεί τις πατρογονικές εστίες της οικογένειάς του και να ζήσει ως ασκητής. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, τα ίχνη του παραμένουν άγνωστα, με τους συγγενείς του να αναζητούν απεγνωσμένα ένα σημάδι ζωής.

Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.

Η υπόθεση παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Φως στο Τούνελ» της Αγγελικής Νικολούλη, όπου οι αδελφές του περιέγραψαν τις συνθήκες της εξαφάνισής του και τις προσπάθειες που έχουν κάνει για να τον εντοπίσουν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.

Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής

Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.

Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.

«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.

Καλόγερος χάθηκε από τα Γιαννιτσά στα βάθη της Τουρκίας

«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.

Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία

Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.

Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.

Η ανακάλυψη του εισιτηρίου αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό στοιχείο για τις κινήσεις του 58χρονου. Η οικογένεια κατάφερε να επιβεβαιώσει ότι ο μοναχός επιβιβάστηκε σε λεωφορείο με προορισμό την Τουρκία. Ωστόσο, δεν γνώριζε εάν είχε καταφέρει να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί να συνεχίσει προς τις περιοχές που επιθυμούσε να επισκεφθεί.

Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα

Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.

«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.

Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.

Η επίσημη απάντηση του Προξενείου

Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.

Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».

Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.

Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών

Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.

Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.

Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού

Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.

Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.

protothema.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

4 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).

Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν

Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.

Οι διασυνδέσεις των επενδυτών

Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.

Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων

Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.

Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.

Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil

Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.

Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.

Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.

Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης

Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.

Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Η ενεργειακή διάσταση

Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.

Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.

Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.

skpress.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε

2 εβδομάδες πριν

στις

3 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11^ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.

Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα.⁠ Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.

Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.

Η ιστορία

Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.

Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου.⁠ Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.

Με λίγα λόγια, ένα έργο ενός Ιταλού καλλιτέχνη (με Βενετσιάνικη εκπαίδευση) που απεικονίζει μια «Ελληνίδα» (στην πραγματικότητα τη σύζυγό του) έγινε το θεμέλιο της ουγγρικής εθνικής συλλογής. Αυτό αντανακλά την πολυεθνική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα της Αψβουργικής Ουγγαρίας του 19ου αιώνα.

Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.⁠

Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.

Η δημιουργία της Πινακοθήκης

Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».

Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.

Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».

Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.

Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.

Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».

Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.

Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.

Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.

Ο ζωγράφος

Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.⁠

Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.

tovima.gr