Γενικά θέματα
Νέος και φιλελεύθερος εθνικισμός: Πώς η σύζευξη ΗΠΑ – ΗΒ δημιουργεί τη νέα πολιτική τάξη της αντιπαγκοσμιοποίησης
Του Πέτρου Τασιού
Εν εξελίξει βρίσκεται μία μεγάλη πολιτική αλλαγή στο διεθνές γίγνεσθαι. Πρόκειται για τη διαδικασία, όπου το έθνος-κράτος επιστρέφει, για να ανακτήσει πτυχές της κυριαρχίας του που απομειώθηκαν από την παγκοσμιοποίηση, δηλαδή ενός τεράστιου αλληλοσυνδεόμενου μηχανισμού τεχνολογίας και τηλεπικοινωνιών που δημιουργεί ένα ενιαίο παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα.
Η τελευταία, όπως διαμορφώθηκε στην μετα-ψυχροπολεμική εποχή, έχει ως κύριους πυλώνες τη διεύρυνση του ελεύθερου εμπορίου, την κυριαρχία των δυνάμεων της αγοράς στην οικονομία, τη διάδοση της ψηφιακής τεχνολογίας στην εργασία, τον ανταγωνισμό των χωρών με χαμηλούς μισθούς, τη μεταναστευτική έξαρση προς τη Δύση, την ενίσχυση των υπερεθνικών οργανισμών και, τέλος, την επέκταση των διηπειρωτικών συμφωνιών με δεσμευτικό χαρακτήρα. Η νεοφιλελεύθερη τάξη πραγμάτων, όπως εκφράζεται από τις εγχώριες και διεθνείς ελίτ, καθώς και τους εκπροσώπους της καθεστηκυίας τάξης, ανέδειξε την πολιτική ορθότητα ως εννοιολογικό εργαλείο που στοχοποιεί οτιδήποτε αντιβαίνει στην προώθηση της πολυπολιτισμικότητας, στα ανοιχτά σύνορα και στη δημιουργία ενός μοντέλου διακυβέρνησης, όπου διεθνικοί θεσμοί διαμορφώνουν επιλογές και καθορίζουν αποφάσεις ενάντια στις πολιτικές των εκλεγμένων κυβερνήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το νεοφιλελεύθερο παράδειγμα πρόκαλεσε οικονομικές ανισότητες, περιθωριοποιώντας ένα κομμάτι του πληθυσμού των αναπτυγμένων κοινωνιών, επιδιώκοντας την απαλοιφή της εθνικής ταυτότητας και δημιουργώντας έλλειμμα δημοκρατίας. Το πολιτικό κατεστημένο και οι κυρίαρχες προοδευτικές ελίτ, που ήταν ταγοί της εξουσίας τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οραματίστηκαν τη δημιουργία μίας μετεθνικής συλλογικής οντότητας. Αναπόφευκτα ο νόμος δράσης-αντίδρασης εφαρμόστηκε και στην πέριπτωση αυτή. Κράτη με εδραιωμένη εθνική κυριαρχία και σημαντική παρουσία, ως δρώντες στο διεθνές σύστημα ισχύος, στράφηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση: αυτήν της αντιπαγκοσμιοποίησης. Από την Ινδία ως τις χώρες του Βίσεγκραντ, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) μέχρι τη Βραζιλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχει δημιουργηθεί ένα διεθνές κίνημα ισχυρών ηγετών που συγκρούονται με τις δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης. Πρόκειται για μια πολιτική επανάσταση η οποία έχει χαρακτηριστεί ως νέος εθνικισμός (new nationalism)1 .
Στην πρωτοπορία του βρίσκονται το ΗΒ και οι ΗΠΑ. Για το μεν πρώτο το δημοψήφισμα στο οποίο πλειοψήφισε η απόφαση εξόδου της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση (23 Ιουνίου 2016), η ιστορική αυτοδυναμία των Tories (Συντηρητικό Κόμμα) στις τελευταίες εκλογές (12 Δεκεμβρίου 2019), που επιβεβαίωσε τη λαϊκή εντολή του δημοψηφίσματος, και εν τέλει η αποχώρηση ύστερα από 47 χρόνια κοινής πορείας με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη (31 Ιανουαρίου 2020) αποτέλεσε την αλληλουχία σημαντικών γεγονότων στη θεώρηση της επικυρίαρχης Γερμανίας στην Ευρώπη και της απρόσωπης γραφειοκρατίας των Βρυξελλών ως εξωτερική απειλή. Για τις δε δεύτερες, η ανάδειξη του Ντόναλντ Τραμπ ως 45ου Προέδρου (8 Νοεμβρίου 2016) ήταν η απάντηση στον περιορισμό ισχύος της, μέχρι πρόσφατα, μοναδικής υπερδύναμης λόγω των ανερχόμενων μεγάλων δυνάμεων, κυρίως της Κίνας, και των περιορισμών που θέτουν οι διεθνείς οργανισμοί στο αμερικανικό εθνικό συμφέρον μέσω πολυμερών συνθηκών.
Η ειδική σχέση ΗΠΑ-ΗΒ
Οι δύο αυτές δυνάμεις της αγγλοσαξονικής παράδοσης έχουν δημιουργήσει σύζευξη ταύτισης συμφερόντων που η δυναμική της καθορίζει την αλλαγή στη ροή της ιστορίας. Σηματοδοτούν την αποτυχία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και τη διάψευση για το τέλος της ιστορίας, όπως την είχε επικαλεστεί ο Φράνσις Φουκουγιάμα2 .
Έχει τόσο σημειολογικό, όσο και ουσιαστικό χαρακτήρα, ότι το ΗΒ και οι ΗΠΑ αποτελούν τις δύο χώρες με τη μακροβιότερη διαδρομή στη δημοκρατία, τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και το σύνταγμα. Η Magna Charta (ο Μεγάλος Χάρτης των Ελευθεριών) της Αγγλίας, το 1215, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έγγραφα στην ιστορία των δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Η Αγγλία, που είναι δημιουργός της Μεγάλης Βρετανίας κατόπιν του Ηνωμένου Βασιλείου και εν τέλει της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, είναι η μητέρα του κοινοβουλευτισμού (mater parlamentarium) που, από το 1659, αποτελεί τον κυρίαρχο πολιτικό θεσμό. Οι ΗΠΑ έχουν το παλαιότερο σύνταγμα στον κόσμο που είναι σε ισχύ από το 1789 και απρόσκοπτη λειτουργία της δημοκρατίας για πάνω από 200 χρόνια. Σ’ αυτές τις δύο χώρες, η κατοχύρωση ευρύτερων ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων υπήρξε πρόδρομος για τον υπόλοιπο κόσμο. Οι φιλελεύθερες αξίες αναπτύχθηκαν εκεί και έγιναν «φάροι» ιδεών για τη συγκρότηση ευνομούμενων πολιτειών.
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος τις βρήκε να πολεμούν μαζί, μοιράζοντας τους ίδιους στόχους εναντίον των ηπειρωτικών αυτοκρατοριών που η ήττα τους σήμαινε το τέλος του δεσποτισμού με τη μορφή της μοναρχίας στην Ευρώπη και την ίδρυση νέων κρατών, όπου τα έθνη συγκροτήθηκαν πολιτικά. Οι ΗΠΑ είχαν συμβάλλει τα μέγιστα στο μετασχηματισμό αυτό με τη διακήρυξη του Γούντροου Ουίλσον για την αυτοδιάθεση των λαών πάνω στην οποία θεμελιώθηκε ο κυριότερος πυλώνας του μεταπολεμικού κόσμου3 . Ήταν θρίαμβος του εθνικισμού και της δημοκρατίας ταυτόχρονα. Στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ένωσαν πάλι τις δυνάμεις τους για να νικήσουν αυταρχικά και ολοκληρωτικά καθεστώτα, τις λεγόμενες «δυνάμεις του Άξονα». Η ιδεολογική, γεωπολιτική και οικονομική τους σύμπλευση συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου εναντίον του κομμουνισμού που, στο τέλος, αναπόφευκτα κατέρρευσε, επικρατώντας το φιλελεύθερο σύστημα αξιών μέσα στο οποίο δομήθηκαν οι διεθνείς σχέσεις. Η δημοκρατία, ο εθνικισμός και ο φιλελευθερισμός νίκησαν.
Η σύζευξη, όπως αρμονικά εκφράστηκε από τη συμμαχία των δύο δυνάμεων του Ατλαντικού, έχει δημιουργήσει μία ιστορικά δομημένη διαδρομή. Η «ειδική σχέση»4 ΗΒ και ΗΠΑ, η οποία θεμελιώθηκε στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια μέσω του ΝΑΤΟ στο στρατιωτικό τομέα και στον τομέα υπηρεσιών πληροφοριών, επεκτάθηκε στη διάρκεια της ειρηνικής περιόδου των τελευταίων 75 ετών στο διμερές εμπόριο (πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρική σχέση στον κόσμο στις άμεσες ξένες επενδύσεις)5 , στην παγκόσμια ασφάλεια, στο συντονισμό της εξωτερικής πολιτικής τους και στους τομείς «ήπιας ισχύος» – της γλώσσας και του πολιτισμού. Οι κοινές αξίες και τα κοινά συμφέροντα, που διαχρονικά μοιράζονται, έχουν συγκροτήσει μία πραγματικά διαρθρωμένη συμμαχία στρατηγικής σημασίας, ώστε να αντιμετωπίσουν από κοινού προκλήσεις και να αξιοποιούν τις ευκαιρίες του μέλλοντος.
Η ανανέωση της σχέσης αυτής επικαιροποιήθηκε με την ταύτιση συμφερόντων από το 2016 και έπειτα. Η Ουάσιγκτον είναι, μεταξύ άλλων, ο κύριος αρωγός του Λονδίνου στην αποδέσμευσή του από την Ε.Ε., υποστηρίζοντας την περίπλοκη πορεία των διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες. Η νέα εμπορική συμφωνία, που βρίσκεται σε εξέλιξη, θα δώσει επιπλέον ώθηση στο υπάρχον προνομιακό πλαίσιο της οικονομίας και των επενδύσεων.
Ευρύτερα, στο επίπεδο του διεθνούς συστήματος, ταυτίζονται στην αναθεωρητική κατεύθυνση της επανεθνικοποίησης έναντι της οικονομικής, πολιτικής και πολιτισμικής παγκοσμιοποίησης6 . Τα χαρακτηριστικά της νέας πολιτικής τάξης που βρίσκεται υπό διαμόρφωση είναι: 1) η απόρριψη των ελίτ προς όφελος των πολιτών, 2) η απόρριψη της διεθνοποίησης υπέρ της δέσμευσης στα εθνικά συμφέροντα, 3) η αναθεώρηση λειτουργίας και στόχων των διεθνών οργανισμών, 4) η επιστροφή στην «κοινή λογική» και 5) η επιθυμία για δυνατή χαρισματική ηγεσία ικανή να οδηγήσει στην αλλαγή, μία νέα πραγματικότητα που επαναδιατυπώνειτην ισχύ του έθνους-κράτους ως την καλύτερη δυνατή σύνθεση για τη διατήρηση των ατομικών ελευθεριών και την εφαρμογή του συνταγματικά κατοχυρωμένου τρόπου διακυβέρνησης.
Ο νέος εθνικισμός
Ο νέος εθνικισμός (new nationalism) διατυπώθηκε από τον Θεόδωρο Ρούζβελτ, για να τοποθετήσει την εθνική ανάγκη πάνω από οποιοδήποτε συντεχνιακό ή ατομικό προνόμιο, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα την αναγκαιότητα επέκτασης της κυβερνητικής παρέμβασης στην προστασία της ανθρώπινης ευημερίας7 . Ο νέος εθνικισμός του Αμερικανού Προέδρου αναζητούσε έναν υπερβατικό ιδεαλισμό και μία ανανεωμένη πίστη στη δύναμη του δημοκρατικού εθνικισμού.
Ο εθνικισμός των ΗΠΑ, με βάση τα παραπάνω, ορίζεται ως civic nationalism, επειδή η αμερικάνικη εθνική ταυτότητα δίνει έμφαση στην πολιτική διάσταση (βασισμένη στις ατομικές ελευθερίες και την ισονομία) και όχι στην ιστορική ή στην πολιτισμική8 . Ο πολιτικός εθνικισμός επικεντρώνεται στις διαδικαστικές πτυχές της δημοκρατίας βασιζομένης στις φιλελεύθερες συνταγματικές αξίες, στην τοπική αυτονομία και αποδοχή περιορισμών στην εθνική κυριαρχία για τη συμφωνία πολυμερών κανόνων που αφορούν την προστασία δημοσίων αγαθών παγκοσμίως. Βρίσκεται σε αντίθεση με τον εθνοτικό εθνικισμό που είναι ο εθνικισμός στην κλασική του έννοια.
Ο νέος εθνικισμός, όπως περιγράφηκε, είναι διαφοροποιημένος υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ σε ένα νέο πλαίσιο που στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: τον οικονομικό εθνικισμό, την εθνική κυριαρχία και την αποδόμηση της άσκησης εξουσιών από διοικητικούς αξιωματούχους στην εφαρμογή αποφάσεων της κυβέρνησης9 . Η φράση «Πρώτα η Αμερική» (America First) τοποθετεί την παγκοσμιοποίηση όχι μόνο ως υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο των αμερικανικών συμφερόντων, αλλά τη στοχοποιεί και συνολικά στον ευρύτερο ρόλο της στο διεθνές σύστημα10 . Η ομιλία του στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (24 Σέπτεμβριου 2019) το αποτύπωσε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο “The future does not belong to globalists. The future belongs to patriots. The future belongs to sovereign and independent states” (Το μέλλον δεν ανήκει στους υποστηρικτές της παγκοσμιοποίησης, το μέλλον ανήκει στους πατριώτες. Το μέλλον ανήκει στα κυρίαρχα και ανεξάρτητα κράτη)11 .
Ο εταίρος, δρώντας στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, υπήρξε διαχρονικά αντίθετος σε οποιαδήποτε μορφή υπερεθνικής ολοκλήρωσης που εκφράστηκε πρωτίστως με το σκεπτικισμό του στην προοπτική βαθύτερης οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης της ΕΕ. Η Βρετανίδα πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ, που ήταν συντηρητική και φιλελεύθερη ταυτόχρονα, στην ιστορική ομιλία της στη Μπριζ είχε αναφερθεί στην «πρόθυμη και ενεργή συνεργασία μεταξύ ανεξάρτητων κυρίαρχων κρατών που αντιβαίνει στην προοπτική της δημιουργίας των Ηνωμένων Πολιτείων Ευρώπης»12 .
Οι Βρετανοί πολίτες είπαν όχι στην ενσωμάτωσή τους σε ένα ευρωπαϊκό υπερκράτος, επιζητώντας επιστροφή στον προστατευτισμό ενός ανανεωμένου έθνους-κράτους. “We want our country back” (Θέλουμε την πάτριδα μας πίσω) ήταν η λαϊκή εντολή στην πολιτική ηγεσία που, υπό την πρωθυπουργία του Μπόρις Τζόνσον, εφαρμόζεται ατζέντα αντιπαγκοσμιοποίησης.
Εδώ λοιπόν εμφανίζεται το ιστορικό παράδοξο: ενώ οι αγγλοαμερικάνοι εκκόλαψαν τις συνθήκες για τη δημιουργία του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης του οποίου υπήρξαν θιασώτες μέσω μιας νεοφιλελεύθερης/νεοσυντηρητικής οικονομικής και πολιτικής ελίτ, είναι οι ίδιοι που μετέπειτα επλήγησαν από τις αρνητικές εκφάνσεις του και στην παρούσα φάση πρωταγωνιστούν στην αποδόμησή του μέσω της αντίστροφης διαδικασίας. Όμως η αντίφαση αυτή εξηγείται λογικά: η παγκοσμιοποίηση είναι μη συμβατή με το μοντέλο της δημοκρατίας στην Γηραιά Αλβιώνα και του αμερικανικού φιλελευθερισμού του New Deal13 . Εν τέλει η παγκοσμιοποίηση στράφηκε ενάντια στη φιλελεύθερη δημοκρατία, υπονομεύοντας τα δικαιώματα ενός μεγάλου αριθμού πολιτών και την απρόσκοπτη λειτουργία του κοινοβουλευτισμού.
Φιλελεύθερος εθνικισμός
Ποιο είναι όμως το πρόταγμα που αντιτείνει η σύζευξη των δύο ατλαντικών δυνάμεων στην παρούσα φάση;
Πρόκειται για το φιλελεύθερο εθνικισμό (liberal nationalism) που έχει εμπεριστατωμένα αναλυθεί από την ακαδημαϊκό Ιαήλ Ταμίρ14 . Η αρχή του βασίζεται στην παραδοχή ότι ο εθνικισμός και ο φιλελευθερισμός δεν είναι αντικρουόμενες ιδεολογίες μη συμβατές μεταξύ τους, αλλά αντιθέτως αλληλοσυμπληρούμενες. Στον πυρήνα του είναι η εθνική ταυτότητα και η κοινωνική συνοχή διασφαλίζοντας τα αστικά δικαιώματα του κάθε πολίτη χωρίς φυλετικές, θρησκευτικές και γλωσσικές διακρίσεις, προστατεύοντας τις μειονότητες και τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες. Είναι ο εθνικισμός με πολιτικό πρόσημο, ο οποίος έρχεται να υπερκεράσει ταυτότητες εθνοτικές ή θρησκευτικές όπου καταγωγή και γλώσσα καθορίζουν το εθνικό πλαίσιο. Ο πολιτικός εθνικισμός αντιβαίνει τον εθνοτικό εθνικισμό. Έχει περιεκτική σημασία. Οι πολίτες μιας χώρας ενθαρρύνονται να αποτελέσουν μέρος ενός κοινού μέλλοντος με ενιαίο κοινωνικό και πολιτικό στόχο (φιλελεύθερη δημοκρατία), συνδυαζόμενο με αξίες προερχόμενες από την εθνική τους παράδοση και την ιστορική διαδρομή (εθνικισμός)15 .
Κάθε έθνος είναι ικανό να πορευτεί ανεξάρτητα, ακολουθώντας τα δικά του συμφέροντα χωρίς εξωτερική παρέμβαση, με την εθνική ταυτότητα να αποτελεί το σύνδεσμο για τη διεύρυνση της κοινοτικής αλληλεγγύης. Τα έθνη-κράτη σε αυτό το πλαίσιο προτάσσουν τρεις στόχους: ασφάλεια συνόρων, οικονομική ασφάλεια και διατήρηση του πολιτισμού. Ο πρώτος έχει να κάνει με τη διασφάλιση των συνόρων από την παράνομη και μαζική μετανάστευση, ο δεύτερος με τον προστατευτισμό για τις τοπικές οικονομίες, βιομηχανίες και επιχειρήσεις. Ο τρίτος με την πολυπολιτισμική προβολή στο βαθμό που δεν σέβεται τις αξίες, τις παραδόσεις και τον εθνικό πολιτισμό κάθε χώρας. Τα εθνικιστικά φιλελεύθερα κράτη είναι πρωτίστως φιλελεύθερα δημοκρατικά κράτη. Οι ΗΠΑ και το ΗΒ αποτελούν, στην παρούσα φάση, τους κατεξοχήν εκπροσώπους αυτού του μοντέλου μαζί με την Ινδία (τη μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο) και τη Βραζιλία.
Ο εθνικισμός έδωσε απάντηση στο κλασικό οριακό ζήτημα της δημοκρατίας: ποιος είναι ο λαός στο όνομα του οποίου θα πρέπει να ασκεί εξουσία η κυβέρνηση; Τα έθνη-κράτη είναι η καλύτερη λύση για τη διατήρηση των ατομικών ελευθεριών και της συνταγματικής διακυβέρνησης16 . Αν υπάρχει ένας πληθυσμός πρόθυμος να θυσιαστεί για το κράτος, αυτό αυξάνει την ισχύ του και τη δυνατότητά του να αντιμετωπίσει τις όποιες εξωτερικές απειλές.
Ο φιλελεύθερος εθνικισμός είναι η απάντηση στον παγκοσμιοποιημένο κοσμοπολιτισμό ο οποίος υπονομεύει ή επιδιώκει να εκτελέσει τις λειτουργίες του έθνους-κράτους. Δέχεται τη διεθνοποίηση, η οποία συνιστά ευρύτερη διεθνή συμμετοχή, πολύμορφη και ισότιμη που θέλει τη συνεργασία, τη σύγκλιση και τα θετικά στοιχεία από την ακώλυτη ροή των πληροφοριών. Αντίκειται στην παγκοσμιοποίηση (την εν γένει διαδικασία αφομοίωσης) όπου μία και μόνο παγκόσμια μορφή απορροφά, εξομοιώνει και ενσωματώνει όλες τις άλλες, στοχεύοντας τη συμμόρφωση σε γενικά δεσμευτικά πρότυπα.
Ο φιλελεύθερος εθνικισμός είναι αντιμέτωπος με την πρόκληση της ανανέωσης του εθνικού συμβολαίου μεταξύ των κυβερνώντων και των κυβερνωμένων και του επαναπροσδιορισμού του περιεχομένου του εθνικισμού. Σε ένα κόσμο με ανανεωμένα έθνη-κράτη, οι χώρες θα συνεχίζουν να σχηματίζουν συμμαχίες με βάση τα κοινά συμφέροντα και τις ανησυχίες για την ασφάλεια, εγκαταλείποντας πολιτικά στερεότυπα. Ο εθνικισμός παραμένει η ισχυρότερη κινητήρια δύναμη στον κόσμο και έχει επανεμφανιστεί κατά τέτοιο τρόπο που αντιπροσωπεύει τίποτα λιγότερο από μια νέα διεθνή πολιτική τάξη.
Οι προσεχείς προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ θα αποτελέσουν το σημείο καμπής για τη διατήρηση του πολιτικού «momentum» σε ένα κόσμο που γίνεται περισσότερο εθνικιστικός, επιστρέφει όλο και περισσότερο στις παραδόσεις, με τα κράτη να επιβεβαιώνουν την εθνική κυριαρχία, στρεφόμενα ενάντια σε υπερεθνικές ελίτ και αγκαλιάζοντας τις δικές τους αξίες και τον δικό τους πολιτισμό. Εν πολλοίς, θα κρίνει το αποτέλεσμα της σύγκρουσης των εκπροσώπων της παγκοσμιοποίησης με την αναδυόμενη πολιτική τάξη των υποστηρικτών του νέου εθνικισμού που εμφανίζεται πλέον ως εκφραστής των αρχών ενός κλασικού φιλελευθερισμού.
1 Stephen R. Turley, The New Nationalism. How the Populist Right is Defeating Globalism and Awaking a New Political Order (Turley Talks, Danvers, 2018).
2 Ο γνωστός Αμερικανός πολιτικός διανοητής στο βιβλίο του “The End of History and the Last Man” εξέφρασε με τη λήξη του Ψυχρού Πόλεμου τη θέση ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία, απαλλαγμένη από εσωτερικές αντιφάσεις που ταλάνισαν όλα τα υπόλοιπα πολίτικα συστήματα, είναι το ακροτελεύτιο σημείο της ιδεολογικής εξέλιξης της ανθρωπότητας.
3 Στις 8 Ιανουάριου 1918, σχεδόν δέκα μήνες πριν από τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πόλεμου, ο Αμερικανός Πρόεδρος από το βήμα του Κογκρέσου έκανε μια ομιλία «14 σημείων» που έμεινε στην ιστορία δίνοντας το φιλελεύθερο πλαίσιο μέσα στο όποιο θα δομούνταν ιδεαλιστικά οι διεθνείς σχέσεις στον μεταπολεμικό κόσμο.
4 Η «ειδική σχέση» με το Λονδίνο, όπως την αντιλαμβάνονταν η Ουάσιγκτον συνίστατο, στο να αναλάβει το ΗΒ – το οποίο σύμφωνα με τους νέους συσχετισμούς ισχύος που διαμορφώθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν μπορούσε να ανήκει στην ίδια κατηγορία με τις δύο υπερδυνάμεις – τον ηγετικό ρόλο στην οργάνωση και τη διεύθυνση της, υπό αμερικανική εγγύηση, δυτικοευρωπαϊκής άμυνας, ως εκπρόσωπος και προνομιακός εταίρος των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Για το ΗΒ, η αμοιβαία επωφελής, ανάπτυξη της αγγλοαμερικανικής φίλιας και συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα επιδιώχθηκε για να αποφύγει τον κίνδυνο του «υποβιβασμού» του σε, μεγάλη έστω ή και μόνιμος prima inter pares, ευρωπαϊκή δύναμη. Η δημιουργία του Βορειοατλαντικού Σύμφωνου (ΝΑΤΟ) αποτέλεσε τη σύνθεση ανάμεσα στις προτεραιότητες της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής και τις αμερικανικές επιδιώξεις.
Γιάννης Γιανουλόπουλος, Ο Μεταπολεμικός Κόσμος. Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία 1945-1963 (Εκδόσεις Παπαζήση, Άθηνα, 1992), σσ. 114-115.
5 https://www.euractiv.gr/section/i-eyropi-kai-o-kosmos/news/ananeosi-tis-idikis-schesis-ipa-megalis-vretanias-to-eborio-sto-epikentro/
6 Colin Crouch, “Political Identity and the New Nationalism”,
7 Στην ομιλία του στην πόλη ‘Οσαγουατομη του Κάνσας στις 31 Αυγούστου 1910 επικαλέσθηκε τον νέο εθνικισμό ως το αξίωμα για να ασχοληθεί με τα νέα προβλήματα των ΗΠΑ. και Kori Schake, “Precedents for the New Nationalism”
8 https://aspirantworld.in/editorial-analysis-why-civic-nationalsm-must-trump-rabid-ethnic-nationalism/
9 Το περιεχόμενο του παρουσιάστηκε στην πρώτη του ομιλία στο Κογκρέσο στις 28 Φεβρουαρίου 2017 (https://whitehouse.gov/briefings-statements/remarks-president-trump-joint-address-congress/) και μια εβδομάδα νωρίτερα στην ανάλυση του Στηβ Μπάνον, ειδικού σύμβουλου σε θέματα διακυβέρνησης και στρατηγικής του Προέδρου, στο Conservative Political Action Conference. Στις 27 Απριλίου 2016 είχε αναφέρει προεκλογικά, , μεταξύ άλλων, για την εξωτερική πολιτική “We will no longer surrender this country or its people to the false song of globalism. The nation-state remains – the true foundation of peace and harmony” (Δεν θα παραδώσουμε πλέον αυτήν τη χώρα ή τον λαό της στο ψεύτικο τραγούδι του παγκοσμιοποίησης. Το έθνος-κράτος παραμένει το πραγματικό θεμέλιο της ειρήνης και της αρμονίας). Marisa Schultz & Bob Fredericks, “Donald Trump explains how he’ d rule the world’’, https://nypost.com/2016/04/27/ https://nypost.com/2016/04/27/trump-vows-to-put-america-first-in-foreign-policy-speech/ και https://m.youtube.com/watch?v=L2QmCIRt9AQ
10 «Πρώτα η Αμερική» αναφέρεται στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ που χάρακτηριζεται απο απομονωτισμό. Αρχικά έπικρατησε την περίοδο του μεσοπολέμου (1918-1939) και υποστηρίχθηκε από την Αμερικανική Πρώτη Επιτροπή, μια μη παρεμβατική ομάδα πίεσης κατά της εισόδου της χώρας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχει χρησιμοποιηθεί ως όρος τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από τους Ρεπουμπλικανικούς πολιτικούς. Από το 2016 η διοίκηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το ίδιο δόγμα στην εξωτερική πολιτική δίνει έμφαση στην απόσυρση από τις διεθνείς συνθήκες και τους διεθνείς οργανισμούς. Για πέρισσοτερα στο Donald J. Trump, Great Again – How to Fix Our Crippled America (Threshold Editions, New York, 2015).
11 https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/remarks-president-trump-74th-session-united-nations-general-assemply
12 Στις 20 Σεπτεμβρίου 1988 είχε πει χαρακτηριστικά «Δεν επιτύχαμε υποχώρηση του κράτους στη Βρετανία για να μας ξαναεπιβληθεί μέσω της επικράτησης ενός ύπερκρατους που θα εδρεύει στις Βρυξέλλες». Παναγιώτης Ήφαιστος, Θεωρία Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, (Εκδόσεις Ποιότητα, Αθήνα, 1999), σελ. 229.
13 Ο όρος αυτός (Νέα Συμφωνία) αναφέρεται σε μια σειρά οικονομικών μέτρων που θεσπίστηκαν στις ΗΠΑ μεταξύ 1933 και 1938, μέσω προεδρικών διαταγμάτων και νόμων ψηφισμένων, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Φραγκλίνου Ρούσβελτ, ως απάντηση στην Μεγάλη Ύφεση του 1929. Είχε τρεις στόχους που οι Αμερικανοί ιστορικοί αποκαλούν συχνά ως «3 R» – Relief, Recovery, Reform.
14 Yael Tamir, Liberal Nationalism (Princeton University Press, Princeton, 1993) και Why Nationalism (Princeton University Press, Princeton, 2019).
15 Paul Gross, “The Case for Liberal Nationalism”
16 Andreas Wimmer, “Why Nationalism Works. And Why It Isn’t Going Away”, Foreign Affairs, March/April 2019, volume 98, no. 2.
amynanet.gr
Γενικά θέματα
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»
Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα...
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας,...
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία,...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας