Ακολουθήστε μας

Πολιτική

Η επέκταση των Χ.Υ. στο Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο στα 12νμ, το Casus belli και οι επιλογές της Ελλάδας

Δημοσιεύτηκε στις

Στο τέλος του προηγούμενου έτους δημοσιεύτηκε, επιτέλους, το Προεδρικό Διάταγμα που προετοιμάζει την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στο Ιόνιο Πέλαγος στα 12 ναυτικά μίλια (ν.μ.).

Χρήστος Γκουγκουρέλας

Θα είναι, λοιπόν, αυτή η μείζων ‘‘στρατηγική τομή’’ μια μεμονωμένη κίνηση της εθνικής πολιτικής και, κατά τα άλλα, δεν θα υπάρξει επέκταση, όπως το Διεθνές Δίκαιο προβλέπει, πουθενά αλλού υπό το φόβο ή άλλως την απειλή του ‘‘casus belli’’ των Τούρκων ή, άραγε, η Ελλάδα, όπως ίσως διαφαίνεται από την αποφασιστικότητα των πρωτοβουλιών της, ξεδιπλώνει έναν οργανωμένο σχεδιασμό επέκτασης των χωρικών της υδάτων σ’ όλα τα επίμαχα θαλάσσια πεδία, ακολουθώντας τους ορισμούς και τη νομική δυνατότητα που η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) της παρέχει;

Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα την 8η Οκτωβρίου του 1936, επεκτείνοντας τα χωρικά της ύδατα στα 6 ν.μ., απέκτησε εθνική κυριαρχία (sovereignty) στο 43,68% του Αιγαίου. Η Τουρκία, από την άλλη, το 1964 επέκτεινε και τα δικά της χωρικά ύδατα στο Αιγαίο στα 6 ν.μ. και έτσι η δική της κυριαρχία σ’ αυτό αναλογεί στο 7% περίπου. Σε περίπτωση, όμως, που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, σύμφωνα με το αρ. 3 της UNCLOS, στα 12 ν.μ., τότε το 72%(!) του Αιγαίου θα μετατραπεί αυτομάτως σε ελληνική θάλασσα. Έτσι, τον Ιούνιο του 1995, με ψήφισμά της, η Τουρκική Βουλή θεώρησε αιτία πολέμου αυτήν την πιθανή επέκταση των χωρικών μας υδάτων στο απώτατο όριο τους, καθώς αντιλήφθηκε αυτήν την ελληνική πρωτοβουλία ως ‘‘γεωπολιτικό στραγγαλισμό’’ της Τουρκίας και ουσιώδη συστολή του ‘‘ζωτικού χώρου’’ της τουρκικής πολιτικο-οικονομικής περιφερειακής επιρροής.

Σε πρακτικό επίπεδο, πάντως, η συγκεκριμένη επέκταση των χωρικών μας υδάτων σημαίνει ότι η Τουρκία, αλλά και οι λοιποί παγκόσμιοι και περιφερειακοί ‘‘γεωπολιτικοί παίκτες’’, διερχόμενοι βασικά από το Αιγαίο, θα διεξάγουν τη θαλάσσια επικοινωνία τους με τις ανοικτές θάλασσες και τους ωκεανούς διαμέσου των ελληνικών χωρικών υδάτων!

Είναι, συνεπώς, τούτο ένα απολύτως ‘‘ριζοσπαστικό γεωπολιτικό σενάριο’’. Και ίσως ο λόγος που ενώ από το 2009 τα 148 από τα 152 παράκτια κράτη του Πλανήτη είχαν επεκτείνει τα χωρικά τους ύδατα στα 12 ν.μ., η Ελλάδα, παραταύτα, είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις παγκοσμίως που απεμπολεί ή έστω αναβάλλει την περί ης ο λόγος επέκταση των χωρικών της υδάτων. Τη στιγμή, βέβαια, που η έχουσα 6 ν.μ. χωρικά ύδατα στο Αιγαίο και μέχρι την Αττάλεια, Τουρκία  διαθέτει χωρικά ύδατα 12 ν.μ. στον Εύξεινο Πόντο και στη λοιπή Ανατολική Μεσόγειο.

Όσον αφορά, λοιπόν, την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, υφίστανται, πιστεύω, ίσως εν μέσω παραλλαγών, δύο κεντρικές επιλογές εθνικής πολιτικής, οι οποίες αξίζουν την προσοχή και το ενδιαφέρον μας.

Την πρώτη, κατά το ήττον ή μάλλον, θαρρώ ότι παρουσίασε σε πρόσφατο άρθρο του ο τ. Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, πανεπιστημιακός Καθηγητής και πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών επί κυβερνήσεως Κ. Σημίτη, Χρήστος Ροζάκης (ίδετε το άρθρο ‘‘Σε αναζήτηση του χαμένου χρόνου για τις συνομιλίες’’, ‘‘Καθημερινή’’, 3/1/2021).

Στο εν λόγω άρθρο, ο κ. Καθηγητής γράφει επί λέξει: ‘‘Είναι αλήθεια ότι, σύμφωνα με τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει το δικαίωμα να ασκήσει μονομερώς την επέκταση ώς τα 12 ν.μ. (το ανώτατο επιτρεπόμενο από το διεθνές δίκαιο όριο), χωρίς να λαμβάνει υπόψη της ενστάσεις τρίτων χωρών στο θέμα αυτό. Αλλά να λάβουμε υπόψη μας ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο μεταβάλλει το πέλαγος αυτό σε κλειστή ελληνική λίμνη που απαγορεύει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και σε όλους τους πολυπληθείς χρήστες της θάλασσας αυτής, οι οποίοι έχουν προορισμό τον Εύξεινο Πόντο ή προέρχονται από αυτόν….

Η ελληνική θέση στις επικείμενες διερευνητικές, αν υιοθετηθεί η λύση της συζήτησης της αιγιαλίτιδας, θα πρέπει να είναι ανάλογη της τότε επιτυχούς διαπραγμάτευσης: 12 ν.μ. στην ηπειρωτική Ελλάδα και 10 ν.μ. στα νησιά (ώστε να μην επηρεαστεί ο υπερκείμενος εθνικός εναέριος χώρος), με την εξαίρεση της νότιας περιοχής ανάμεσα στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα, όπου λόγω της στενότητας της θαλάσσιας περιοχής πρέπει να υπάρξει διαφοροποίηση για χάρη της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Αυτή είναι η φιλοδοξία μας, που μπορεί να γίνει πραγματικότητα με κατάλληλους χειρισμούς.’’

O κ. Καθηγητής, λοιπόν, προτείνει ένα είδος ευέλικτης προσαρμοστικότητας στον καθορισμό των χωρικών μας υδάτων στη διακεκαυμένη περιοχή του Αιγαίου και της Ανατ. Μεσογείου. Αν όμως η ‘‘φιλοδοξία μας που μπορεί να γίνει πραγματικότητα’’ (φράση με την οποία τελειώνει το άνω άρθρο) είναι να διαφοροποιήσουμε αριθμολογικά τα χωρικά μας ύδατα στον ηπειρωτικό κορμό της χώρας (όπου θα έχουμε 12 ν.μ.) και στα νησιά (όπου θα έχουμε 10 ν.μ.), τότε σαφώς αυτή η ‘‘φιλοδοξία’’ μας στηρίζεται στην κομβική αφετηριακή αντίληψη και στρατηγική παραδοχή ότι η απόλυτη εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου του διεθνούς δικαίου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ένας ‘‘καθαρός ελληνικός μαξιμαλισμός’’.

Γι’ αυτό, όπως υπαινίσσεται ο κ. Ροζάκης, και θα πρέπει υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις να προσαρμοστούμε στις ιδιαίτερες συνθήκες που αυτές συνεπάγονται. Ο κ. Καθηγητής εμφανίζει ως λογικό το επιχείρημα των Τούρκων ότι μια πιθανή επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ., εκεί δηλαδή που το διεθνές δίκαιο δυνητικά ορίζει, θα μετέτρεπε το Αιγαίο σε ‘‘κλειστή ελληνική λίμνη’’, όπως γράφει, και έτσι θα έπληττε καίρια τα θεμελιώδη συμφέροντα των Τούρκων αλλά και θα διακώλυε τη διεθνή ναυσιπλοΐα, άρα και τα συμφέροντα και τους σχεδιασμούς και άλλων χωρών. Και το επιχείρημα αυτό το θέτει ως βάση της εθνικής μας συλλογιστικής και διπλωματικής συμπεριφοράς.

Μια τέτοια εθνική στρατηγική, λοιπόν, μάλλον αφήνει περισσότερο ανοικτό το ενδεχόμενο να επιτευχθεί μια συμφωνία με την Τουρκία για τα χωρικά μας ύδατα, αν και είναι γνωστό ότι στα διπλωματικά fora η Τουρκία είναι δύστροπος, απρόβλεπτος και μεγαλομανής διαπραγματευτής. Θέτει, όμως, ad hoc το εξαιρετικά ακανθώδες ζήτημα ότι σε μια τέτοια ακριβώς περίπτωση θα διαπραγματευτούμε με τους Τούρκους για τα χωρικά μας ύδατα, δηλαδή θα διαπραγματευτούμε με τους Τούρκους για θαλάσσιο χώρο στον οποίο όλη η Γη γνωρίζει ότι δικαιούμαστε να ασκούμε απόλυτη εθνική κυριαρχία.

Με άλλα λόγια, μια εθνική στρατηγική κινούμενη στη ‘‘Λογική Ροζάκη’’ σημαίνει και συνεπάγεται μερική και οικειοθελή χωρική αποποίηση δυνητικής και σαφώς προβλεπόμενης στο διεθνές δίκαιο εθνικής κυριαρχίας. Συνεπώς, μια τέτοια στρατηγική μπορεί εύκολα (τουλάχιστον από μερικούς) να κατηγορηθεί για εθνικό ενδοτισμό ή ακόμη χειρότερα για μειοδοσία. Στο δε θεωρητικό-φιλοσοφικό επίπεδο του οραματικού Ελληνισμού, μπορεί να απορριφθεί ως σμικρίνουσα ή ως μη καθολικά συμπεριλαμβάνουσα τον γεωγραφικό και γεωπολιτικό ορίζοντα της κύριας ‘‘συμβατικής δομής’’ άπαντος του Ελληνισμού, ήτοι του ίδιου του ελληνικού κράτους.

Σε κάθε περίπτωση, αν η ‘‘φιλοδοξία’’ μας είναι η παραπάνω, όπως την περιγράφει ο κ. Ροζάκης, κατά την προσωπική μου αντίληψη, θα ήταν πολιτικο-κοινωνικά εφικτό να υλοποιηθεί μόνο από μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, που θα προέκυπτε κατόπιν εκλογών, προ των οποίων άπαντες οι πολιτικοί φορείς της χώρας θα εξέθεταν τις απόψεις τους επί του θέματος και θα προσπαθούσαν να πείσουν τον ελληνικό λαό για τη λυσιτέλεια και λειτουργικότητα μιας τέτοιας ‘‘προοπτικής’’. Διότι βεβαίως καμία κυβέρνηση στον Κόσμο, όση κοινοβουλευτική πλειοψηφία και όση λαϊκή αποδοχή κι αν έχει, δεν θα ήταν δυνατόν επ’ ουδενί ‘‘από μόνη της’’ να αποφασίσει και ‘‘προχωρήσει’’ σε μερική παραίτηση της χώρας από δυνητική εθνική κυριαρχία της, ενόψει ενός ιστορικού συμβιβασμού με μια άλλη, γειτονική χώρα (εν προκειμένω την Τουρκία).

Η δεύτερη στρατηγική επιλογή που έχει ο Ελληνισμός στο θέμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων της ελληνικής επικράτειας σε Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο στα 12 ν.μ. αντλείται μέσα από τα κατάβαθα του ίδιου του διεθνούς δικαίου και δεν είναι άλλη από την πανταχόθι αξιοποίηση του επιχειρήματος της υπό προϋποθέσεις ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’ (innocent passage) των πλοίων ξένων δυνάμεων μέσα από τα χωρικά μας ύδατα.

Με την επέκταση των χωρικών μας υδάτων είναι προφανές ότι στο μετατρεπόμενο κατά το πλείστον σε ‘‘mare nostrum’’ Αιγαίο θα μειωθούν σημαντικά οι περιοχές ‘‘ανοιχτής θάλασσας’’ σ’ αυτό. Όμως, ειδικά το Αιγαίο αλλά και η Ανατ. Μεσόγειος είναι θαλάσσιοι διάδρομοι ύψιστης πρακτικής, εμπορικής και γεωπολιτικής σημασίας για τους ισχυρούς, και όχι μόνο, της Διεθνούς Κοινότητας. Με την εφαρμογή, λοιπόν, του θεσμού της ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’, τούτοι οι θαλάσσιοι διάδρομοι, ακόμα και διαμέσου των μελλοντικών (κατόπιν της επέκτασης) ελληνικών χωρικών υδάτων, θα παραμένουν κατά βάση ανοιχτοί και διαθέσιμοι για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Όπως η ίδια η UNCLOS ορίζει, μια διέλευση πλοίου από τα χωρικά ύδατα ενός παράκτιου κράτους είναι ‘‘αβλαβής’’ εφόσον δεν διαταράσσει την ειρήνη, την τάξη ή την εθνική ασφάλεια του παράκτιου κράτους και δεν στρέφεται κατά της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας του κράτους αυτού ή κατά οποιονδήποτε άλλο τρόπο δεν παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Ο κ. Ροζάκης όμως, επ’ αυτής της ‘‘στρατηγικής γραμμής’’ έχει αντιρρήσεις. Στο άνω άρθρο του γράφει επακριβώς: ‘‘οι εγγυήσεις της «αβλαβούς διέλευσης» που ισχύει στην αιγιαλίτιδα δεν είναι τόσο ικανοποιητικές ώστε να άρουν τις ενστάσεις των κρατών αυτών (εννοεί των διεθνών δυνάμεων). Τόσο, γιατί απέναντι στο δικαίωμα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας που ισχύει στην περίπτωση της ανοιχτής θάλασσας (και το Αιγαίο σήμερα έχει αρκετά τμήματα ανοιχτής θάλασσας), ο θεσμός της αβλαβούς διέλευσης, που αναγκάζει το αλλοδαπό πλοίο να διαπλεύσει την αιγιαλίτιδα υπό όρους και υπό την άγρυπνη δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους, δεν μπορεί να ικανοποιεί καμία χώρα της οποίας τα πλοία διαπλέουν το Αιγαίο. Πόσο μάλλον αφού σε περίοδο πολέμου, που η Ελλάδα είναι εμπλεγμένη, διατηρεί το δικαίωμα διακοπής της αβλαβούς διέλευσης.’’

Τα επιχειρήματα, όμως, του κ. Καθηγητή περί της ‘‘εγγυητικής ανεπάρκειας’’ του θεσμού της ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’, κάθε άλλο παρά ‘‘ακλόνητα’’ είναι. Πρώτον, διότι δεν εξηγεί, όχι πειστικά αλλά ούτε καν στοιχειωδώς, γιατί και σε τι ακριβώς τα πλοία των διεθνών δυνάμεων που θα δικαιούνται να επιχειρούν και θα επιχειρούν, ούτως ή άλλως, την ακώλυτη ‘‘αβλαβή διέλευση’’ από τα χωρικά μας ύδατα, θα ‘‘ενοχλούνται’’ από την ‘‘άγρυπνη δικαιοδοσία’’, όπως γράφει, της Ελλάδας(;). Και δεύτερον, διότι σε περίοδο πολέμου δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι η Ελλάδα θα δικαιούται να διακόπτει την ‘‘αβλαβή διέλευση’’ αλλότριων πλοίων από τα χωρικά της ύδατα.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός που εν προκειμένω ο κ. Καθηγητής εμφανίζεται να αγνοεί την υπόθεση των Στενών της Κέρκυρας (Corfu Channel case, 1947-1949) που δικάστηκε ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, κατά την οποία το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Αλβανία, αν και βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση (με την Ελλάδα), δεν είχε το δικαίωμα να αποκόψει τον πλου (την αβλαβή διέλευση δηλαδή) 4 βρετανικών πλοίων από τα χωρικά της ύδατα. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, σε ενδεχόμενο πολέμου, άρα σε ένα εξαιρετικό καθεστώς, δεν είναι νομικά και διεθνοπολιτικά παράδοξο, για λόγους εθνικής ασφάλειας, το εμπόλεμο κράτος να διακόπτει τη ροή πλόων μέσα στα χωρικά του ύδατα. Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές (αρ. 25§3 της UNCLOS).

Η Ελλάδα, λοιπόν, μοιάζει να εθελοτυφλεί στο θέμα της επέκτασης των χωρικών της υδάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Πάγια, η πολιτική μας ηγεσία λέει στον ελληνικό λαό, λέει (υποτίθεται) στους Τούρκους, λέει στα διεθνή fora ότι οι συζητήσεις της με την Τουρκία αφορούν μόνο τον καθορισμό υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, άρα από τη μια αποκλείει οποιαδήποτε συζήτηση για συγκαθορισμό των χωρικών μας υδάτων (αυτός ο καθορισμός, άλλωστε, αποτελεί, κατά το διεθνές δίκαιο, αποκλειστικό προνόμιό μας και άσκηση της εθνικής μας κυριαρχίας) αλλά, από την άλλη, δεν επεκτείνει τα χωρικά μας ύδατα, συνεχώς επιφυλασσόμενη, συνεχώς δηλαδή επιδεικνύοντας υποχωρητικότητα και διστακτικότητα απέναντι στο ‘‘casus belli’’ των Τούρκων.

H επέκταση, όμως, των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο και στην Ανατ. Μεσόγειο θα καταστήσει σχεδόν άνευ σημασίας τη συζήτηση για τη συνιοριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ με την Τουρκία, διότι από ό,τι θα απομένει ως ‘‘ανοικτή θάλασσα’’, στο Αιγαίο ειδικά (ήτοι το 19%), μόνο το 5,1% είναι η επικαλυπτόμενη περιοχή της υφαλοκρηπίδας που μπορεί να διεκδικηθεί και από τις δύο χώρες. Συνεπώς, μετά την τοιαύτη επέκταση των χωρικών μας υδάτων, η Τουρκία θα έχει παντελώς ελάχιστα να διεκδικήσει ή έστω αμφισβητήσει. Οι ισχυρισμοί της περί ‘‘γκρίζων ζωνών’’ στο Αιγαίο και η αμφιταλάντευση για το εύρος του εθνικού μας εναέριου χώρου θα ‘‘κλειδαμπαρωθούν’’ στο ‘‘χρονοντούλαπο της Ιστορίας’’.

Όσον δε αφορά το ενδεχόμενο ακολούθησης της δεύτερης άνω ‘‘στρατηγικής γραμμής’’ και την διπλωματική αξιοποίηση του θεσμού της ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’ (θεσμού του διεθνούς δικαίου), η Ελλάδα εμφανίζεται ως ‘‘κοιμώμενη’’.  ‘‘Ξυπνώντας’’, πάντως, και αν έχει τέτοιο σκοπό, θα πρέπει να αναπτύξει ενεργό διπλωματία και να ενημερώσει για τις προθέσεις της τους παγκόσμιους παίκτες, που διέρχονται από το Αιγαίο και το ‘‘χρησιμοποιούν’’ είτε στρατιωτικά είτε εμπορικά. Και δίπλα σ’ αυτούς, θα πρέπει να διακοινώσει τον σχεδιασμό της στα κράτη του Εύξεινου Πόντου και τις λοιπές δυνάμεις της Ανατ. Μεσογείου. Ίσως, λοιπόν, τούτη είναι η ώρα που η Ελλάδα θα πρέπει, με ενεργό διπλωματία και ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας της στις διεθνείς σχέσεις για τον θεσμό της ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’, να εκμεταλλευτεί δημιουργικά και εποικοδομητικώς γεωπολιτικά το βάθος του χρόνου που μάλλον απλόχερα της παρέχει η τρέχουσα ασάφεια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι επ’ αυτών συνεχείς παλινδρομήσεις.

Επί μιας τέτοιας ‘‘γραμμής’’, η χώρα μας ίσως θα ήταν αναγκαίο να δεσμευθεί διεθνώς για την παροχή θεσμικών εγγυήσεων και διευκολύνσεων για τη διεθνή ναυσιπλοΐα στις επίμαχες θαλάσσιες ζώνες και να επιδιώξει, ίσως, ή απλά να προτείνει ειδική συμφωνία ναυσιπλοΐας με τους Τούρκους στο Αιγαίο. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα δεν θα ζητήσει, άλλωστε, κάτι παραπάνω απ’ αυτά που το διεθνές δίκαιο προβλέπει. Αν, λοιπόν, είμαστε αναφανδόν υπέρ της διεθνούς νομιμότητας και των αποκρυσταλλωμένων επιταγών του διεθνούς (γραπτού και εθιμικού) δικαίου, γιατί φοβόμαστε; Γιατί συνεχώς κρυβόμαστε, γιατί διστάζουμε και δεν δοκιμάζουμε να μιλήσουμε στην παγκόσμια κοινότητα; Γιατί δεν προσπαθούμε να αναδείξουμε τη νομική παραδοξότητα και το ‘‘νατοϊκά’’ οξύμωρο του ‘‘casus belli’’ των Τούρκων;

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι πιέσεις των Τούρκων, βεβαίως, θα είναι ασφυκτικές, καθώς η ‘‘διαπλοκή’’ τους (όχι κατ’ ανάγκη με την κακοφορμισμένη και συνωμοτική έννοια της) με τις Μεγάλες Δυνάμεις είναι γνωστή. Δεν αρνείται κανείς, εξάλλου, την ύπαρξη αλληλοπλεκόμενων και αλληλεπιδρόντων συμφερόντων μεταξύ της Τουρκίας και του διεθνούς παράγοντα. Όμως, όσο ο Ερντογάν θα χάνει έδαφος στην εφαρμογή του νέο-οθωμανικού μεγαλοϊδεατισμού, όσο ο φρενήρης γεωπολιτικός ακτιβισμός του, ο ενστικτώδης σολιψισμός και αυταρχικός δεσποτισμός του θα φέρνουν τριβές και αναπόφευκτα εντάσεις και όσο η τουρκική οικονομία θα ‘‘βυθίζεται’’, τόσο πιο πολύ θα αυξάνονται οι πιθανότητες να υπάρξουν ‘‘ευήκοα ώτα’’ στις ελληνικές απόψεις, στηριγμένες στο διεθνές δίκαιο και σε έναν αναβαθμισμένο και πολυδραστικό ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή. Και δη ‘‘ευήκοα ώτα’’ όχι μόνο στη Δύση…

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, μήπως ήρθε η ώρα για μια πολύ κρίσιμη και σημαντική στροφή στην ελληνική ‘‘αξονική διπλωματική τελολογία’’ που θα οδηγήσει σε αυτό που prima facie μπορεί να χαρακτηριστεί ως ‘‘ελληνικός γεωπολιτικός αναθεωρητισμός’’. Αντί το βάρος του γεωπολιτικού στρατηγισμού μας να δίδεται στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, σε θαλάσσιες δηλαδή ζώνες που λόγω της δεδομένης, βεβαίως, αλληλεπικάλυψής τους με τις αντίστοιχες των Τούρκων θα μας οδηγούν σε απόπειρες ή (όταν αυτό καθίσταται εφικτό) σε ατελείωτες και εξαιρετικά δυστοπικές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, ίσως θα μπορούσαμε να στραφούμε σε πρωτοβουλίες, άρα και σε μοντέλα γεωπολιτικής συμπεριφοράς, που ανυπερθέτως και απροϋποθέτως, χωρίς την ανάγκη σύμπραξης κανενός, το ίδιο το διεθνές δίκαιο μας παρέχει. Στη στροφή αυτή απόδοσης κομβικής στρατηγικής βαρύτητας και διπλωματικού δυναμικού στην έννοια των χωρικών μας υδάτων και στην επέκταση αυτών, η έννοια της ‘‘αβλαβούς διέλευσης’’ είναι ένα σοβαρό νομικό αντίβαρο διεθνούς κύρους σε όποια διεθνή δυσπιστία για την επέκταση των χωρικών μας  υδάτων, κρίσιμο ‘‘εναλλακτικό αντεπιχείρημα’’ και, mutatis mutandis, πραγματολογικός καταλύτης στις περιφερειακές εξελίξεις σε όλη τη Μεσόγειο. Ας το έχουμε αυτό υπόψη μας και ας το σκεφτούμε πολύ σοβαρά.

Απαιτείται, ωστόσο, εμπνευσμένος διπλωματικός σχεδιασμός και πολιτική προσήλωση μέσα στον ρέοντα Ιστορικό Χρόνο, το βάθος του οποίου, όπως σταθερά και συνεχώς υποστηρίζω, αποτελεί ίσως την πιο ‘‘υποσχόμενη παράμετρο’’ της ελληνικής στρατηγικής. Σίγουρα όμως, ας  μη βαυκαλιζόμαστε, καμία από τις επιλογές μας, όποια κι αν είναι αυτή, δεν είναι ούτε αυτονόητη, ούτε εύκολη και αναμφισβήτητη. Καθότι, όπως έγραψε και ο Συνταγματολόγος Ν. Αλιβιζάτος στο πρόσφατο βιβλίο του*, ίσως είναι στη μοίρα των εθνών που βρίσκονται στο μεταίχμιο ηπείρων και πολιτισμών να αντιμετωπίζουν πάντα δυσκολίες….

 

Κατερίνη, 8/1/2021

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΚΟΥΓΚΟΥΡΕΛΑΣ

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ

LLM IN INTERNATIONAL COMMERCIAL LAW

LLM IN EUROPEAN LAW

Cer. LSE in Business, International

Relations and the political science

*Το βιβλίο του Ν. Αλιβιζάτου είναι το ‘‘Δύο βήματα μπρος, ένα πίσω, 8+1 πολυτάραχες δεκαετίες’’ (Αθήνα 2020, Εκδόσεις Μεταίχμιο).

  • Παρακάτω εμφανίζονται δίπλα-δίπλα οι δύο χάρτες που απεικονίζουν την κατάσταση στο Αιγαίο, όσον αφορά τα χωρικά ύδατα, με την Ελλάδα στα 6 ν.μ. αφενός και με την Ελλάδα στα 12 ν.μ. αφετέρου.
Σχετικά θέματα
Profile Picture

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του Σταθμού Ηρακλείου. Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικής σημαίας πλοίο «Abeille Marengo».

Δημοσιεύτηκε

1 ημέρα πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Νέο επεισόδιο στον ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αυτή τη φορά σε περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το ερευνητικό σκάφος που θα πραγματοποιήσει εργασίες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Ο τουρκικός Σταθμός Αττάλειας εξέδωσε ναυτική αγγελία, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού Σταθμού Ηρακλείου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.

Η τουρκική ενέργεια σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, με την οποία δεσμεύτηκε η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή για τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης πυρών «EUNOMIA», στις 19 Οκτωβρίου.

Η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στη δική της ζώνη ευθύνης για την έκδοση ναυτικών αγγελιών.

Μάλιστα, προχώρησε στην επανέκδοση της αγγελίας για τη συμμαχική άσκηση, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες συντεταγμένες που είχαν περιληφθεί στην ελληνική ανακοίνωση.

Η κίνηση αυτή δεν αφορά την πραγματοποίηση διαφορετικής τουρκικής άσκησης, αλλά τη διεκδίκηση της αρμοδιότητας έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.

Το γαλλικό ερευνητικό και η επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector

Το περιστατικό αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέεται χρονικά και γεωγραφικά με την προετοιμασία για την επανέναρξη των εργασιών του Great Sea Interconnector.

Πρόκειται για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος 500 kV.

Στις 14 Οκτωβρίου, η γαλλική Nexans, ανάδοχος του καλωδίου, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση NAVTEX, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης της συμμετοχής του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Το συγκεκριμένο πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες στη διαδρομή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση του βυθού, την εξέταση της μορφολογίας του και τον προσδιορισμό της καταλληλότερης όδευσης για την τοποθέτηση των καλωδίων.

Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου, στην οποία εκδηλώθηκε η νέα τουρκική αμφισβήτηση, περιλαμβάνεται στη σχεδιαζόμενη πορεία του ερευνητικού.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί ακόμη οριστική ημερομηνία έναρξης των νέων ερευνών.

Το έγγραφο του Λιμενικού και η προθεσμία της 16ης Οκτωβρίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έγγραφο του Αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, το οποίο αφορά την αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του γαλλικού πλοίου.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το αίτημα είχε υποβληθεί στις 9 Οκτωβρίου από το ναυτικό πρακτορείο «Δ. Πατρίκιος ΙΚΕ», για λογαριασμό της ιταλικής Next Geosolutions Europe SpA.

Η ιταλική εταιρεία έχει αναλάβει τις προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες για λογαριασμό της Nexans.

Η χρησιμοποίηση πρόσθετου ερευνητικού σκάφους κρίθηκε απαραίτητη εξαιτίας των ιδιαίτερα απαιτητικών τεχνικών χαρακτηριστικών της προβλεπόμενης όδευσης.

Συγκεκριμένα, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές μεγάλου βάθους, με απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό.

Το Λιμενικό κάλεσε τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και τους ναυτιλιακούς φορείς να διερευνήσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία ελληνικής σημαίας με αντίστοιχες δυνατότητες.

Η προθεσμία για την υποβολή των σχετικών απαντήσεων λήγει σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, στις 13:00.

Το έγγραφο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Οι έρευνες έχουν παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες είχαν αρχικά εγκριθεί από το υπουργείο Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024.

Με νεότερη απόφαση, τον Φεβρουάριο του 2026, δόθηκε παράταση της σχετικής έγκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών, ενώ προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών.

Η επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνει την υποβολή αίτησης για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη δοθεί η τελική έγκριση ή ότι το πλοίο έχει ξεκινήσει τις εργασίες του.

Η «EUNOMIA» και το γεωπολιτικό μήνυμα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκτείνεται από τις 16 έως τις 22 Οκτωβρίου, με επιπλέον δραστηριότητα στις 26 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη NAVTEX που επικαλείται το Liberal αφορά άσκηση πυρών στις 19 Οκτωβρίου.

Η τουρκική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε περιοχή που συνδέεται με τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.

Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς μια ναυτική ανακοίνωση. Επαναφέρει τη διεκδίκησή της περί αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX σε μια θαλάσσια ζώνη όπου η ελληνική πλευρά προετοιμάζει δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.

Πρέπει, ωστόσο, να διακρίνεται η αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών από την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για διαφορετικά νομικά ζητήματα και η έκδοση μιας NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα.

Το κρίσιμο τεστ για την Αθήνα: Τι θα συμβεί όταν φτάσει το γαλλικό σκάφος;

Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στην επόμενη φάση.

Όταν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση και εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», θα διαπιστωθεί εάν η Τουρκία περιοριστεί σε νέα αμφισβήτηση μέσω ναυτικών αγγελιών ή προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.

Το προηγούμενο των εντάσεων γύρω από τις έρευνες για το καλώδιο καθιστά το συγκεκριμένο ερώτημα ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Επιπλέον, η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας και πλοίου γαλλικής σημαίας προσδίδει στο θέμα ευρωπαϊκή διάσταση, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική ή διπλωματική αντίδραση του Παρισιού.

Η απάντηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των εργασιών και τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.

Η ουσία είναι ότι το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσουν οι νέες έρευνες.

Η ελληνική πλευρά έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στη θάλασσα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, επέλεξε να επαναφέρει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Ηρακλείου με αφορμή την άσκηση «EUNOMIA».

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι νέες έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα αποτελέσει ξανά πεδίο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία

Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και η ερμηνεία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα από τον τουρκικό Τύπο. Ξεχωριστή θέση κατέχουν η 66η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας και η δυναμική παρουσία των Ελληνοκυπρίων στη βρετανική αυτοδιοίκηση.

Δημοσιεύτηκε

1 ημέρα πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Με πλούσια θεματολογία γύρω από τις διεθνείς εξελίξεις, το Κυπριακό, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και τη δραστηριότητα της ελληνικής και κυπριακής ομογένειας κυκλοφόρησε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 το 1308ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελευθερία» του Λονδίνου.

Η έκδοση αναδεικνύει τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ενεργό ρόλο του απόδημου ελληνισμού στη δημόσια ζωή της Βρετανίας.

Κυπριακό: Καμία ουσιαστική μετακίνηση από την τουρκική πλευρά

Ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα της εφημερίδας αφορά τη συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.

Με τίτλο «Καμία μετακίνηση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό», η «Ελευθερία» επισημαίνει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε περιορισμένης σημασίας ζητήματα, χωρίς να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον πυρήνα του προβλήματος.

Οι συμφωνίες αφορούν την κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης στην Πύλα, τη συμμετοχή τους σε συνεδριάσεις τεχνικών επιτροπών και τον προγραμματισμό νέας συνάντησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εφημερίδα, η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των ουσιαστικών συνομιλιών την αποδοχή της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».

Το δημοσίευμα στρέφει επίσης την προσοχή στην επικείμενη επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και στο ερώτημα αν θα μπορέσει να επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες.

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και η αντίδραση του τουρκικού Τύπου

Ξεχωριστή θέση στην έκδοση καταλαμβάνει το άρθρο του δημοσιογράφου Χρήστου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Πώς ερμήνευσε η Τουρκία την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τα μηνύματα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.

Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και η προβολή της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσαν αντικείμενο σχολιασμού από τουρκικές εφημερίδες και αναλυτές.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια και η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Σε άλλη παρέμβαση της έκδοσης, ο ακαδημαϊκός Αυγουστίνος Αυγουστή θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι θετικές δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.

Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση: Ανοίγει η συζήτηση για υπέρβαση του Brexit

Στο βρετανικό μέτωπο, η «Ελευθερία» αφιερώνει εκτενές δημοσίευμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ να διαμορφώσει μια νέα σχέση με τις Βρυξέλλες.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται να θεωρεί ανεπαρκές το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι το Brexit προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά από τα αναμενόμενα οφέλη.

Η εφημερίδα αναφέρεται στην προγραμματισμένη για τις 20 Νοεμβρίου σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, όπου αναμένεται να εξεταστούν νέες συμφωνίες για το εμπόριο, την κινητικότητα των νέων και την οικονομική συνεργασία.

Στη συζήτηση περιλαμβάνονται ακόμη η πιθανότητα στενότερης σύνδεσης της Βρετανίας με την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, καθώς και οι προοπτικές μιας νέας συζήτησης για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μετά τις επόμενες γενικές εκλογές.

Ουκρανία και Ιράν: Αμυντική συνεργασία και ζητήματα ασφάλειας

Στη διεθνή επικαιρότητα, η εφημερίδα παρουσιάζει τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, βασικά θέματα των συνομιλιών αποτέλεσαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, η διάθεση νέων πυραυλικών συστημάτων και η αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, καταγράφονται οι βρετανικές ανησυχίες για πιθανή ιρανική εμπλοκή σε περιστατικό ασφαλείας στη στρατιωτική βάση RAF Fairford, που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εφημερίδα αποδίδει στον Μπέρναμ την εκτίμηση ότι η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης είναι «σχεδόν βέβαιη».

Η ομογένεια τίμησε την Κυπριακή Ανεξαρτησία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην 66η επέτειο της ανακήρυξης της Κυπριακής Ανεξαρτησίας.

Η εφημερίδα καταγράφει την επετειακή εκδήλωση που διοργάνωσαν στο βόρειο Λονδίνο η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία και η Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα Λονδίνου, παρουσία διπλωματών, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της βρετανικής αυτοδιοίκησης και της ομογένειας.

Ο Ύπατος Αρμοστής Κυριακός Κούρος αναφέρθηκε στη σημασία διατήρησης της ιστορικής μνήμης, στην ανάγκη τερματισμού της τουρκικής κατοχής και στη συμβολή της κυπριακής παροικίας στην ενημέρωση της βρετανικής κοινωνίας για το Κυπριακό.

Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο πρόεδρος της Αδελφότητας Φάνος Θεοφάνους και η δήμαρχος Μπάρνετ Zahra Beg, η οποία περιέγραψε τις εντυπώσεις της από πρόσφατη επίσκεψή της στην κατεχόμενη Μόρφου.

Τιμή στους 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους

Η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία Ηνωμένου Βασιλείου τίμησε 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι εξελέγησαν στις τοπικές εκλογές και προσφέρουν στις κοινότητες όπου ζουν.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου, με συμμετοχή της αναπληρώτριας Υπάτης Αρμοστή Άννας Παπασάββα, του προέδρου της Ομοσπονδίας Χρίστου Καραολή και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η παρουσία των Ελληνοκυπρίων σε θεσμικές θέσεις από το Λονδίνο μέχρι το Κάρντιφ και άλλες βρετανικές πόλεις παρουσιάζεται ως σημαντικό κεφάλαιο για την ενίσχυση της πολιτικής εκπροσώπησης της ομογένειας.

Ιστορική μνήμη, ελληνική πολιτική και πολιτισμός

Στις υπόλοιπες σελίδες της έκδοσης παρουσιάζονται ακόμη οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι δημοσιογραφικές αναφορές στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.

Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα στον Παύλο Μελά και τον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ η εφημερίδα φιλοξενεί παρουσίαση του βιβλίου της Tanya Liveras Candy για τη ζωή και τη δολοφονία του Ανδρέα Λιβέρα κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.

Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης αφιερώματα στην εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα των Ελλήνων και Κυπρίων της Βρετανίας.

Με το νέο της φύλλο, η «Ελευθερία» του Λονδίνου συνδυάζει την ελληνική και κυπριακή επικαιρότητα με τις εξελίξεις στη βρετανική και διεθνή πολιτική σκηνή, δίνοντας παράλληλα χώρο στους ανθρώπους και τους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την παρουσία του ελληνισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

4 ημέρες πριν

στις

13 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναλύσεις5 λεπτά πριν

Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία

Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
Άμυνα34 λεπτά πριν

Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»

Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...
Αναλύσεις1 ώρα πριν

Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση

Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα...
Αναλύσεις2 ώρες πριν

Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»

Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας,...
Αναλύσεις2 ώρες πριν

Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία

Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία,...

Δημοφιλή