– Υπάρχει μια θεωρία που υποστηρίζει ότι όλο το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων του Ισραήλ ξεπήδησε από τον αμυντικό του κλάδο. Μπορεί να συμβεί το ίδιο στην Ελλάδα; Και αν ναι, τι πρέπει να κάνουμε για να διευκολύνουμε τη διαδικασία;
– Σε πολλές χώρες, ο αμυντικός κλάδος αποτελεί ισχυρό παράγοντα ώθησης της τεχνολογικής καινοτομίας σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως στην περίπτωση του Ισραήλ, όπου οι εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της υψηλής τεχνολογίας εδώ και δεκαετίες. Το αίτημα των αμυντικών εταιρειών είναι η ανάπτυξη, σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, συστημικών και πολυεπιστημονικών τεχνολογικών λύσεων που ανταποκρίνονται σε ποικίλες προκλήσεις, οδηγώντας έτσι σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και καινοτομίας που δημιουργούν αλυσιδωτές αντιδράσεις σε όλο τον τεχνολογικό κλάδο. Σε όλα τα χρόνια λειτουργίας μας, γίναμε μάρτυρες της μεταμόρφωσης των τεχνολογιών που ανέπτυξε η Elbit –προκειμένου να ανταποκριθεί σε προκλήσεις ασφάλειας– σε καινοτόμες εξελίξεις στους κλάδους αεροπλοΐας, ιατρικής, επικοινωνίας, κ.λπ. Τα τελευταία χρόνια, η παγκόσμια τάση που έγινε γνωστή ως «ανοιχτή καινοτομία» (open innovation) ενισχύθηκε και στο Ισραήλ, όπου οι επιχειρήσεις άμυνας υψηλής τεχνολογίας, όπως η Elbit, υιοθετούν την τεχνολογική επιχειρηματικότητα που προέρχεται από μη-στρατιωτικούς τομείς προς όφελος της ανάπτυξης επαναστατικών λύσεων στον αμυντικό κλάδο. Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να ηγείται μιας ευρείας προσπάθειας για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της χώρας μέσω της εισαγωγής συστημάτων υψηλής τεχνολογίας παγκόσμιας κλάσης. Η εμπειρία μας δείχνει ότι σε χώρες με συστήματα εκπαίδευσης υψηλής ποιότητας, άφθονο ανθρώπινο ταλέντο και επιχειρηματικό ήθος, όπως στην Ελλάδα, τα μακροπρόθεσμα τεχνολογικά έργα και οι στενοί δεσμοί με διεθνείς επιχειρήσεις σίγουρα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη και εξέλιξη ενός περιβάλλοντος προσανατολισμένου στην τεχνολογία.

– Υπάρχουν πολλοί που υποστηρίζουν ότι η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να ενισχυθεί σε μεγάλο βαθμό με τις δαπάνες στην έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) και την αμυντική παραγωγή. Ασπάζεστε αυτή την άποψη και μπορείτε να την ποσοτικοποιήσετε; Δηλαδή, τη σχέση μεταξύ ανάπτυξης και άμυνας.
– Σίγουρα ενστερνίζομαι αυτή την άποψη. Οι επενδύσεις στην Ε&Α τείνουν να ενθαρρύνουν την τεχνολογική επιχειρηματικότητα και τις βιομηχανικές συνεργασίες, ενώ ταυτόχρονα προσελκύουν διεθνείς παίκτες υψηλής τεχνολογίας. Βλέπουμε επίσης χώρες που θεωρούν την αμυντική παραγωγή ένα αποτελεσματικό μέσο κινητοποίησης της οικονομίας, ιδιαίτερα δεδομένου του οικονομικού αντικτύπου του COVID-19. Πρόσφατα είδαμε χώρες που αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες τους για αυτόν τον σκοπό.

– Προγραμματίζετε άλλες επενδύσεις στην Ελλάδα;
– Το Ισραήλ και η Ελλάδα έχουν μια ιδιαίτερη σχέση. Θεωρούμε την Ελλάδα μια σημαντική αγορά για την Elbit και σίγουρα σκοπεύουμε να διευρύνουμε και να επεκτείνουμε τις δραστηριότητές μας στη χώρα τα επόμενα χρόνια. Οι τεχνολογικές δυνατότητες και η εμπειρία της Elbit είναι σε θέση να καλύψουν σε υψηλό βαθμό τις αμυντικές ανάγκες της Ελλάδας. Υπάρχει επίσης μια στενή συσχέτιση ανάμεσα στο ανοιχτό κλίμα που επικρατεί στην Ελλάδα και στον ανοιχτό τρόπο με τον οποίο η Elbit δραστηριοποιείται στον διεθνή στίβο, που περιλαμβάνει τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη στενή συνεργασία με τοπικούς παράγοντες.

– Το Ισραήλ εισπράττει σταθερά, και σε παγκόσμιο επίπεδο, επαίνους για την πειθαρχία, τον προγραμματισμό και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα που το διακρίνουν. Πιστεύετε ότι οι ξένες απειλές που αντιμετωπίζετε συνέβαλαν σε αυτό και ότι η Ελλάδα μπορεί να διδαχθεί κάτι από το Ισραήλ σε αυτόν τον τομέα;
– Οι ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις (IDF) έχουν εκτεταμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση μεγάλου εύρους προκλήσεων για την ασφάλεια. Οι ανάγκες του Ισραήλ στον τομέα της ασφάλειας είναι μια σταθερή κινητήρια δύναμη πίσω από την ανάπτυξη της αμυντικής τεχνολογίας στη χώρα. Οι υφιστάμενοι, αλλά και οι νέοι δεσμοί που αναπτύσσονται ανάμεσα στους αμυντικούς κλάδους του Ισραήλ και της Ελλάδας, συμβάλλουν στην αμοιβαία μεταφορά τεχνογνωσίας. Πιστεύω ότι η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να επιλέξει το ισραηλινό υπουργείο άμυνας ως συνεργάτη για την ίδρυση και λειτουργία του κέντρου εκπαίδευσης της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στην Καλαμάτα θα ενισχύσει και θα διευρύνει ακόμα περισσότερο τους δεσμούς μεταξύ της πολεμικής αεροπορίας των δύο χωρών και θα επιτρέψει την επωφελή μεταφορά τεχνογνωσίας σε αμοιβαίο επίπεδο.

– Πώς πιστεύετε ότι θα εξελιχθεί ο αμυντικός κλάδος στο μέλλον; Οι πόλεμοι θα διεξάγονται μέσω μηχανών και τεχνητής νοημοσύνης, όπως ισχυρίζονται κάποιοι και υποδηλώνει η τεχνολογική πρόοδος;
– Υπάρχει μία σειρά από κύριες τάσεις που αναμένεται να διαμορφώσουν τον αμυντικό κλάδο την επόμενη δεκαετία. Μία από αυτές είναι σίγουρα το αυξημένο ενδιαφέρον στον συνδυασμό αυτόνομων και επανδρωμένων δυνατοτήτων. Διαβλέπουμε μια αυξανόμενη ζήτηση για την ένταξη μη επανδρωμένων οχημάτων που θα διασφαλίζουν την εθνική κυριαρχία στα χωρικά ύδατα και τη διαχείριση απειλών στον υποβρύχιο χώρο. Ενα παρόμοιο φαινόμενο παρατηρείται στον χερσαίο χώρο, με την ενσωμάτωση ρομποτικών συστημάτων που εκτελούν ποικίλες εργασίες –από συλλογή πληροφοριών και εκκένωση τραυματιών μέχρι μεταφορά προμηθειών και επιθέσεις – καθώς και στον εναέριο χώρο, με την ωρίμανση τεχνολογιών που επιτρέπουν την εκτέλεση αποστολών με συνδυασμένες δυνάμεις επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ετσι βελτιώνονται η αποτελεσματικότητα των εργασιών και η οικονομική αποδοτικότητα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Μια άλλη τάση είναι η επέκταση στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Διάφορες ένοπλες συγκρούσεις τα τελευταία χρόνια έχουν δείξει πόσο σημαντικό είναι για τις στρατιωτικές δυνάμεις να λειτουργούν στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών ή τη ματαίωση εχθρικών επιχειρήσεων. Βλέπουμε χώρες που επενδύουν σημαντικούς πόρους στη βελτίωση των δυνατοτήτων τους σε αυτό το πεδίο, σε όλα τα επίπεδα μάχης – αέρα, ξηρά και θάλασσα. Αποδεικνύεται ξανά και ξανά ότι η ικανότητα των στρατιωτικών δυνάμεων να μετατρέπουν τα ηλεκτρονικά σήματα σε πληροφορίες, καθώς και η δυνατότητα χρήσης ηλεκτρονικών εργαλείων για τη διατάραξη και ματαίωση εχθρικών απειλών και ενεργειών, είναι τα κριτήρια που διαχωρίζουν την επιτυχία από την αποτυχία. Αλλη μια σαφής τάση είναι η μετατροπή των μαχητικών ενεργειών σε πολυεπιστημονικά και δικτυωμένα εγχειρήματα. Οι στρατιωτικές δυνάμεις και τα σώματα ασφαλείας υιοθετούν με ταχύτερους ρυθμούς δυνατότητες που τους επιτρέπουν να αναπτύσσουν ποικίλες δυνάμεις με συντονισμένο και συγχρονισμένο τρόπο, έτσι ώστε να βελτιώνονται σημαντικά η αποτελεσματικότητα των αποστολών τους και η επιβίωση του ανθρώπινου δυναμικού. Αυτό προφανώς απαιτεί την υλοποίηση συστημάτων δικτύου και ψηφιακής επικοινωνίας, καθώς και τεχνολογιών διοίκησης και ελέγχου, με δυνατότητα λειτουργίας σε διάφορους τομείς επιχειρήσεων. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι σίγουρα ένας σημαντικός παράγοντας τεχνολογικής ανάπτυξης στο πλαίσιο καθεμιάς από αυτές τις τάσεις. Θεωρούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενταχθεί σχεδόν σε οτιδήποτε κάνουμε – από συστήματα αισθητήρων και αυτόνομα, μέχρι επικοινωνία, διοίκηση και έλεγχο και αεροηλεκτρονική. Σημαντικές εξελίξεις σημειώνονται επίσης στον τομέα της αεροπορίας. Τα στρατιωτικά αεροσκάφη γίνονται όλο και πιο εξειδικευμένα, ενώ τα σύγχρονα συστήματα που είναι διαθέσιμα στους πιλότους, τους επιτρέπουν να εκτελούν αποστολές που δεν θα ήταν δυνατές στο παρελθόν. Οι υπολογιστές πτήσεις, η ορατότητα σε αντίξοες συνθήκες, οι δυνατότητες επικοινωνίας και πλοήγησης – όλα αυτά χαρακτηρίζουν τα αεροσκάφη επόμενης γενιάς. Προς το παρόν, η πρόκληση είναι η εκπαίδευση των μελλοντικών πιλότων στη χρήση αυτών των προηγμένων δυνατοτήτων, προετοιμάζοντάς τους για τη συμμετοχή τους σε αμυντικές επιχειρήσεις.

Νέα συστήματα 

– Η Elbit θα βοηθήσει την Ελλάδα να συσσωρεύσει αμυντική τεχνογνωσία;
– Η επιλογή της Elbit να ηγηθεί της ίδρυσης και λειτουργίας του νέου κέντρου εκπαίδευσης πιλότων βασίστηκε στην εμπειρία της στην ίδρυση και λειτουργία παρόμοιων κέντρων εκπαίδευσης για την ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία και άλλες πολεμικές αεροπορίες, καθώς και στις διεθνείς ηγετικές ικανότητές της στην ανάπτυξη και προμήθεια συστημάτων προσομοίωσης για εκπαιδευόμενους πιλότους, θαλάσσια πληρώματα και χερσαίες δυνάμεις. Κορυφαίες στρατιωτικές δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ και το Η.Β., αναγνωρίζουν τη μοναδικότητα των τεχνολογιών προσομοίωσης και εκπαίδευσης της εταιρείας μας – επιλέγοντας την Elbit για να προμηθεύσει συστήματα αεροηλεκτρονικής για το νέο εκπαιδευτικό αεροσκάφος Air Force T-7 των ΗΠΑ, καθώς και συστήματα προσομοίωσης στις δυνάμεις πυροβολικού και τα πληρώματα υποβρυχίων του Η.Β. Θα χαρούμε να συμβάλουμε όσο περισσότερο μπορούμε στη βελτίωση των διαφόρων σχετικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα. Προφανώς υπάρχουν και άλλοι άξονες στους οποίους η Elbit, ως διεθνής εταιρεία υψηλής τεχνολογίας, μπορεί να συνεργαστεί με την ελληνική βιομηχανία.

Το νέο κέντρο εκπαίδευσης στην Καλαμάτα θα είναι παγκόσμιας κλάσης

– Σύμφωνα με τα σχέδια, η Καλαμάτα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα κέντρο εκπαίδευσης με πελάτες από διαφορετικές περιοχές. Υπάρχουν χώρες που έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον; Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εκπαιδευτικό κόμβο για την περιοχή MENA (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική);
– Μπορώ να πω με σιγουριά ότι το νέο κέντρο εκπαίδευσης θα είναι παγκόσμιας κλάσης, θα περιλαμβάνει ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά αεροσκάφη –το 346 της Leonardo που θα είναι εξοπλισμένο με τα καλύτερα συστήματα αεροηλεκτρονικής– και θα διαθέτει μερικά από τα καλύτερα συστήματα εκπαίδευσης και προσομοίωσης στον κόσμο. Το έργο προβλέπει συνεργασία με την ισραηλινή πολεμική αεροπορία, η οποία θα επιτρέψει τη μεταφορά πολύτιμης γνώσης και εμπειρίας που διαθέτει η σχολή πτήσης της. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η Ελλάδα θα μπορέσει να εντάξει περισσότερους εταίρους σε αυτό το πρόγραμμα, ενώ οι εξαιρετικοί δεσμοί που έχει με αρκετές χώρες στην ευρύτερη περιοχή μπορούν σύντομα να οδηγήσουν σε αύξηση της δραστηριότητας αυτού του κέντρου.

– Μεταξύ άλλων, η Elbit θα προμηθεύσει σύγχρονους προσομοιωτές πτήσης στο έργο. Πόσες ώρες έχουν δεσμευθεί για την εκπαίδευση των πιλότων της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας σε ετήσια βάση; Θα υπάρξουν άλλες επενδύσεις στην υποδομή;
– Ηδη, από το 2016, η ισραηλινή πολεμική αεροπορία ανέφερε στην επετηρίδα της ότι, μέσα σε ένα χρόνο, εκτελέστηκαν πάνω από 30.000 εκπαιδευτικές αποστολές στους προσομοιωτές και ότι ο στόχος της ήταν, μέσα σε 4 χρόνια, το 30% των εκπαιδευτικών αποστολών της να εκτελούνται σε προσομοιωτές. Η οικονομική αποδοτικότητα ωστόσο είναι μόνο μία πτυχή της ιστορίας. Το βασικό θέμα είναι η βελτίωση της ετοιμότητας την οποία επιτρέπει η χρήση προηγμένων συστημάτων προσομοίωσης. Οι πολεμικές αεροπορίες επιδιώκουν συνεχώς να βελτιώσουν την ετοιμότητα των πιλότων τους. Η ποιότητα της τεχνολογίας καθιστά δυνατή την εκπαίδευση πτήσης των πιλότων στο έδαφος, σε σύνθετους σχηματισμούς, σε εχθρικό έδαφος, καθώς και την προσομοίωση, με τον υψηλότερο δυνατό βαθμό ομοιότητας, απειλών και ακραίων καταστάσεων που είναι σχεδόν αδύνατο να προκύψουν σε πραγματικές πτήσεις. Το μότο της Elbit στον εκπαιδευτικό τομέα είναι «εκπαίδευση σαν μάχη». Τα συστήματα που προμηθεύουμε επιτυγχάνουν ακριβώς αυτό. Οι τεχνολογίες προσομοίωσης που θα ενσωματωθούν στο νέο κέντρο εκπαίδευσης δεν θα υλοποιηθούν μόνο στο έδαφος. Κάθε αεροσκάφος 346 που θα λειτουργεί στο κέντρο εκπαίδευσης θα περιλαμβάνει εκπαιδευτικά συστήματα ενσωματωμένα στο πιλοτήριο. Αυτά τα συστήματα θα επιτρέπουν να καλυφθούν πολύ περισσότερα σενάρια από οποιαδήποτε εκπαιδευτική πτήση, δημιουργώντας και προσθέτοντας καταστάσεις και απειλές για τους πιλότους με απτό και ρεαλιστικό τρόπο, οι οποίες θα απαιτούν από αυτούς να ανταποκριθούν και να τις διαχειριστούν κατά την πτήση. Οπως ακριβώς και στη μάχη. Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα καθορίσει τον συνδυασμό ωρών εκπαίδευσης σε αεροσκάφος και χρήσης επίγειων προσομοιωτών.
 
– Υπάρχουν διάφορα σενάρια για τον εκσυγχρονισμό και πιθανώς τη μετατροπή ορισμένων από τα εκπαιδευτικά αεροσκάφη T-6 σε μια μοίρα που θα χρησιμοποιηθεί για τους επιχειρησιακούς σκοπούς της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Προς ποια κατεύθυνση;
– Καθώς οι συζητήσεις εμπορικού χαρακτήρα μεταξύ του ισραηλινού και του ελληνικού υπουργείου Αμυνας για αυτό το έργο δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα, σε αυτό το στάδιο δεν μπορώ να σχολιάσω τις σχετικές λεπτομέρειες.

Καθημερινή