Διεθνή
Tουρκοκρατία, μία Γενοκτονία διαρκείας
Σταυρίδης Φώτιος
Οἱ Σελτζοῦκοι Τοῦρκοι εἶχαν κάνει τήν ἐμφάνισή τους στόν χῶρο τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἤδη ἀπό τόν 11ο αἰῶνα. Ἀνῆκαν στό τουρκικό φῦλο τῶν Οὐγούζων καί μετακινήθηκαν ἀπό τίς ἄγονες στέππες τῆς Μογγολίας πρός τά εὔφορα ἐδάφη τῆς Μεσοποταμίας, ὅπου ἀσπάστηκαν ὁμαδικά τό σουνιτικό Ἰσλάμ. Ὁ ληστρικός τρόπος ζωῆς τους καί ἡ δομή τῆς κοινωνίας τους, συνδυάστηκαν ἄριστα μέ τήν ἰσλαμική θρησκεία, τῆς ὁποίας ἔγιναν οἱ κύριοι φορεῖς στή Μέση Ἀνατολή.
Ὁ συνδυασμός αὐτῶν τῶν στοιχείων, καθόρισε τήν ἱστορική ἐξέλιξη τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι κατάφεραν μέ τήν στρατιωτική τους ἰσχύ νά δημιουργήσουν μία ἀπέραντη αὐτοκρατορία, ἐνσωματώνοντας σέ αὐτή τό σύνολο τῶν ἐδαφῶν τοῦ Βυζαντίου.
Ἡ ὀργάνωση τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους ὑπαγορεύτηκε ἀπό ἰσλαμικούς κανόνες καί διατάξεις. Ὁ ἱερός νόμος τοῦ Ἰσλάμ (σαρία) ἀπετέλεσε τό βασικό νομικό πλαίσιο γιά τή σχέση τοῦ κράτους μέ τούς ὑπηκόους του καί καθόριζε τή θέση τοῦ ἑκάστοτε σουλτάνου, ὁ ὁποῖος θά ἦταν ὁ ἀπόλυτος κυρίαρχος καί ταυτόχρονα ὁ προστάτης τῆς μωαμεθανικῆς θρησκείας. Ὁ προφήτης Μωάμεθ εἶχε διακηρύξει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀνήθικος καί κακεντρεχής καί χρειάζεται ἕναν μονάρχη γιά νά τόν χαλιναγωγήσει, διαφορετικά οἱ ἀνθρώπινες κοινωνίες παρεκτρέπονται καί ὁδηγοῦνται στό χάος καί τήν ἀναρχία. Σύμφωνα πάντοτε μέ τόν προφήτη τοῦ Ἰσλάμ, στόν κόσμο ὑπάρχουν δύο κατηγορίες ἀνθρώπων: οἱ πιστοί καί οἱ ἄπιστοι. Οἱ πιστοί ἔχουν καθῆκον νά ἐπεκτείνουν τό Ἰσλάμ στίς χῶρες τῶν ἀπίστων. Ὁ πόλεμος ἀποκτάει ἱερή διάσταση (τζιχάντ) γιά τούς πιστούς, οἱ ὁποῖοι μάχονται μέ φανατισμό ἀδιαφορώντας γιά τή ζωή τους, ἀφοῦ στόν παράδεισο πού θά πᾶνε μετά θάνατον, ὁ ἀλλάχ θά τούς ἀνταμείψει μέ ἄπειρα ἀγαθά. Ὅταν οἱ ἄπιστοι παραδίδονται μέ συνθήκη, τότε ἔχουν δικαίωμα νά διατηρήσουν τή ζωή τους καί νά γίνουν φόρου ὑποτελεῖς στούς κυρίους τους. Σέ περίπτωση πού οἱ ἄπιστοι δέν ἀνήκουν στούς λαούς τῆς Βίβλου (Χριστιανοί, Ἰουδαῖοι) θά πρέπει νά διαλέξουν ἀνάμεσα στόν ὑποχρεωτικό ἐξισλαμισμό ἤ στή σφαγή.
Διαχρονικά, ἡ κτηνοτροφία ἦταν ἡ κύρια ἀπασχόληση τῶν Ὀθωμανῶν. Οἱ ἀναζητήσεις γιά νέα βοσκοτόπια εἶχαν μετατρέψει τούς νομάδες σέ ληστές, οἱ ὁποῖοι διαπιστώνοντας ὅτι οἱ ἐξανδραποδισμοί καί οἱ λεηλασίες βελτίωναν σημαντικά τά εἰσοδήματά τους, συνέχιζαν τόν ἴδιο τρόπο ζωῆς, μέ ἀποτέλεσμα νά ἐξελιχθοῦν σέ ἄριστους πολεμιστές. Ὅταν ἀσπάστηκαν τό Ἰσλάμ, οἱ ἐπιδρομές ἀπέκτησαν μεγαλύτερη δυναμική, μέ ἀποτέλεσμα οἱ Τοῦρκοι νά ἐξελιχθοῦν σέ ἕναν καθαρά στρατιωτικό λαό, ὁ ὁποῖος πλέον εἶχε ὡς ἱερό σκοπό τήν κυριαρχία τοῦ Ἰσλάμ καί τήν ἐξάπλωση τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους κυρίως στά δυτικά, ὅπου βρίσκονταν οἱ χῶρες τῶν ἀπίστων (γκιαούρ). Ἐπηρεασμένοι ἀπό τήν παράδοσή τους, θεωροῦσαν τούς κατακτημένους λαούς ὡς κοπάδια καί τούς Χριστιανούς ὡς κτήνη (ραγιάδες). Ὁ σουλτᾶνος ἦταν ὁ ποιμένας, ὁ ὁποῖος ὅμως εἶχε ἀνάγκη ἀπό τά πιστά τσοπανόσκυλα, γιά νά μπορεῖ νά ἐπιβάλει τήν ἐξουσία στό κοπάδι του. Τά τσοπανόσκυλα ἦταν οἱ γενίτσαροι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσαν τήν προσωπική φρουρά τοῦ σουλτάνου καί ἐθεωροῦντο τό πιό ἀξιόμαχο κομμάτι τοῦ στρατοῦ του.
Οἱ Χριστιανοί ραγιάδες, ὡς πολῖτες δεύτερης κατηγορίας, εἶχαν διαφορετική καί ἄνιση μεταχείριση σέ ὅλες τίς ἐκφάνσεις τῆς ζωῆς τους. Τά φορέματά τους θά ἔπρεπε νά εἶναι λιτά καί ταπεινά, ὅπως καί οἱ κατοικίες τους, οἱ ὁποῖες δέν ἔπρεπε νά ὑπερβαίνουν σέ ὕψος τίς κατοικίες τῶν μουσουλμάνων. Ἀπαγορευόταν νά ἱππεύουν ἄλογο ἤ νά ὁπλοφοροῦν καί ὅταν συναντοῦσαν ἕναν Τοῦρκο, θά ἔπρεπε νά σταματοῦν καί νά τόν προσκυνοῦν μέχρι νά ἀπομακρυνθεῖ, φωνάζοντας δυνατά “Πολλά τά ἔτη σου ἀφέντη μου”. Ὅποιος δέν προσκυνοῦσε ἐτιμωρεῖτο μέ μαστίγωση. Πρόσβαση σέ κρατικά ἀξιώματα καί ὑψηλές θέσεις δέν εἶχαν, καθώς αὐτές τίς κατελάμβαναν μόνο οἱ μουσουλμάνοι. Ὁμοίως δέν καταλάμβαναν στρατιωτικές θέσεις, καθώς εἶχαν ὑποχρέωση μέ τούς φόρους τους νά συντηροῦν τά ἰσλαμικά στρατεύματα. Οἱ Χριστιανοί δέν ἔπρεπε νά νυμφεύονται μουσουλμάνες, ἀλλά ἐπιτρεπόταν τό ἀντίθετο, δηλαδή μουσουλμάνος νά νυμφεύεται Χριστιανή. Ἀκόμα καί νά νοικιάσει μποροῦσε ὁ μουσουλμάνος μία Χριστιανή, γιά νά τοῦ τεκνοποιήσει καί μετά μποροῦσε νά τήν ἐπιστρέψει στόν σύζυγό της.
Ἡ χριστιανική θρησκεία ἦταν ἀνεκτή γιά ἕναν καί μόνο λόγο. Οἱ Χριστιανοί μέ τούς φόρους τους κάλυπταν τά ἔξοδα τοῦ κράτους καί τῶν πιστῶν στρατιωτῶν του. Οἱ λειτουργίες ὅμως γίνονταν σέ μικρές ἐκκλησίες, καθώς οἱ μεγάλες εἶχαν μετατραπεῖ σέ τζαμιά. Ἀπαγορευόταν νά κτυποῦν καμπάνες, νά γίνονται δημόσιες λιτανεῖες καί περιφορά εἰκόνων ἀπό τούς ραγιάδες, οἱ ὁποῖοι δέν ἔπρεπε νά θάβουν τούς νεκρούς τους στά ἴδια νεκροταφεῖα μέ τούς μωαμεθανούς. Ἀπαγορευόταν ἡ ἀνέγερση νέων ἐκκλησιῶν ἀλλά ἐπιτρεπόταν ἡ ἐπισκευή παλαιῶν ἐκκλησιῶν. Ὁ μουσουλμάνος πού διέπραττε τό “ἔγκλημα” νά βαπτιστεῖ Χριστιανός καταδικαζόταν σέ θάνατο.
Ἡ φορολογία ἦταν δυσβάστακτη δεδομένου ὅτι οἱ Χριστιανοί ἦταν ὑποχρεωμένοι ἐκτός τῶν ἄλλων, νά συντηροῦν τόν πολυδάπανο ὀθωμανικό στρατό καί τίς πολεμικές του ἐπιχειρήσεις. Σύμφωνα μέ τό Ἰσλάμ, οἱ πιστοί ἔπρεπε νά ζοῦν εἰς βάρος τῶν ἀπίστων καί αὐτός ἦταν ὁ κύριος λόγος, γιά τόν ὁποῖο οἱ ἑκάστοτε σουλτᾶνοι ἀνέχονταν τήν ὕπαρξη μή μωαμεθανῶν ὑπηκόων. Ἀνάμεσα στίς δεκάδες τῶν φόρων, πού ἦταν ὑποχρεωμένοι νά καταβάλλουν οἱ ραγιάδες, ἐκεῖνος πού ἔχει μείνει γνωστός μέχρι καί σήμερα εἶναι τό χαράτσι (κεφαλικός φόρος). Τό χαράτσι τό πλήρωνε ὁ κάθε Χριστιανός ἀπό τό 12ο ἔτος τῆς ἡλικίας του μέχρι τόν θάνατό του. Οἱ φοροεισπράκτορες (χαρατζῖδες), μόλις τό εἰσέπρατταν, ἔδιναν ἀπόδειξη στόν ἑκάστοτε ραγιᾶ, ἡ ὁποία ἔλεγε: “Ὁ φέρων τὸ παρόν, ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ φέρῃ ἐπὶ ἕν ἔτος τὴν κεφαλήν ἐπὶ τῶν ὤμων του.” Ἐάν κάποιος ἦταν φτωχός καί δέν εἶχε χρήματα, τόν μαστίγωναν καί τοῦ ἔπαιρναν ὅ,τι ἀντικείμενα ἀξίας εἶχε στό σπίτι του. Στούς φόρους πρέπει νά προσθέσουμε καί τά μπαξίσια πού ἐλάμβαναν οἱ χαρατζῖδες καί οἱ τοπικοί ἀγᾶδες, οἱ ὁποῖοι φρόντιζαν νά παραδίδουν στήν Πύλη ἕνα τμῆμα μόνο ἀπό τούς φόρους πού εἰσέπρατταν. Τό ὑπόλοιπο τό κρατοῦσαν γιά νά αὐξήσουν τήν προσωπική τους περιουσία, μέ ἀποτέλεσμα νά δημιουργηθοῦν πανίσχυρα πασσαλίκια (διοικητικές περιφέρειες), τά ὁποῖα ἔπρεπε ἐπίσης νά συντηρεῖ ὁ ἄπιστος μέ ἐπιπλέον φόρους.
Στίς διακρίσεις εἰς βάρος τῶν Χριστιανῶν ὑπῆρξε φυσικά καί ἡ ἔλλειψη κάθε αἴσθησης τοῦ δικαίου. Πραγματική δικαιοσύνη δέν ἀποδιδόταν ποτέ, ὅταν οἱ ἀντίδικοι ἦταν ὁ ἕνας μουσουλμάνος καί ὁ ἄλλος ἄπιστος. Χαμένος ἦταν πάντοτε ὁ ἄπιστος. Ὁ καδῆς (δικαστής), πού χειριζόταν τίς ὑποθέσεις μεταξύ τῶν ἀντιδίκων διαφορετικῆς θρησκείας, δέν ἐλάμβανε ποτέ ὑπόψιν του τίς καταθέσεις τῶν Χριστιανῶν μαρτύρων. Ἡ τιμωρία γιά τό ἴδιο ἀδίκημα διέφερε ἀπό μωαμεθανό σέ Χριστιανό καί ὁ τελευταῖος θά μποροῦσε νά γλυτώσει τήν τιμωρία μόνο ἄν ἀσπαζόταν τήν ἰσλαμική θρησκεία.
Ἡ ἐπέκταση τῶν Ὀθωμανῶν στά ἐδάφη τῆς Ἑλληνικῆς Αὐτοκρατορίας, συνοδεύτηκε ἀπό μία εἰκόνα πλήρους διάλυσης τῆς ἀστικῆς ζωῆς τῶν πόλεων καί ἐρήμωσης τῆς ὑπαίθρου. Οἱ ἀδιάκοπες ἐπιδρομές, οἱ σφαγές καί οἱ αἰχμαλωσίες τῶν Χριστιανῶν, ἐπέφεραν δραματική μείωση τῶν πληθυσμῶν, ὅπως μᾶς βεβαιώνει ὁ Ἰωσήφ Βρυέννιος: “Διό κἄν τοῖς κοσμικοῖς ἔστι συντέλεια πρόδηλος, τῶν γάρ ἀνά τήν οἰκουμένην ἐπαρχιῶν ὁποίαν θέλη τις σύν λόγω κατιδεῖν, εὑρήσει τήν πρό ἐτῶν πεντακοσίων ἑκατόν πόλεις πλουτοῦσαν εὐθηνουμένας, μόλις δύο ἤ τρεῖς κεκτημένην σήμερον πενομένας καί πᾶσαν αὖθις Μητρόπολιν τήν πρό χρόνων τριακοσίων χιλίας ἔχουσαν Κώμας, μόλις ἄρχουσαν εἴκοσιν καί πᾶσαν πολυάνθρωπον Κώμην τήν πρό διακοσίων ἐτῶν οἰκίας τῶν ἑκατόν πλείους δεικνῦσαν εὐδαίμονας, δέκα μόλις, καί δεινῶς πενομένας, κεκτημένην τό τήμερον (σήμερα).”
Χαρακτηριστικά παραδείγματα τουρκικῆς βαρβαρότητας ἀποτελοῦν ἡ καταστροφή τῆς Λέσβου (1462), ὅπου ἔγιναν ἐκτεταμένες σφαγές καί 10.000 νεαρά ἀγόρια καί κορίτσια ἀπήχθησαν γιά νά μεταφερθοῦν στά σκλαβοπάζαρα τῆς Πόλης, ἡ ἅλωση τῆς Χαλκίδος (1470), ὅπου σφαγιάστηκαν ὅλοι οἱ ἄνδρες αἰχμάλωτοι καί ἡ καταστροφή τῆς Μεθώνης (1500), ὅπου καρατομήθηκαν ὅλοι οἱ ἄνδρες ἄνω τῶν 10 ἐτῶν καί μέ τά κεφάλια τους στήθηκε πύργος ἔξω ἀπό τά τείχη τῆς πόλης.
Γιά νά λυθεῖ τό πρόβλημα τῆς ἐρήμωσης τῶν ἐπαρχιῶν πού εἶχαν κατακτηθεῖ, ἀλλά καί γιά νά ἑδραιωθεῖ ἡ ἰσλαμική κυριαρχία σέ αὐτά, ἅπαντες οἱ σουλτᾶνοι ἐφήρμοσαν μέ θρησκευτική εὐλάβεια τόν ἐποικισμό αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν μέ μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Ἡ ἐγκατάσταση μουσουλμάνων ἐποίκων, ἀνάμεσα στούς γηγενεῖς πληθυσμούς, ἐγγυόταν ἐπιπλέον τήν ἀποτελεσματική ἀστυνόμευση τῶν κτήσεων. Σύμφωνα μέ τόν Γάλλο πρόξενο στή Θεσσαλονίκη Louis-Auguste Félix de Beaujour (18ος αἰ.), οἱ Γιουροῦκοι πού εἶχαν ἐγκατασταθεῖ στή Μακεδονία, στήν παραμικρή ὑποψία ἀνταρσίας, ὁπλίζονταν καί τρομοκρατοῦσαν τά χριστιανικά χωριά.
Ἡ Μικρά Ἀσία ἐποικήθηκε σταδιακά ἀπό τόν 12ο αἰῶνα μέ Τουρκομάνους, γιά νά ἀκολουθήσει ἡ Θράκη (14ος αἰ.), στήν ὁποία ἐγκαταστάθηκαν Ἄραβες νομάδες. Στή συνέχεια ἐποικήθηκαν καί οἱ νότιες ἐπαρχίες (Στερεά, Πελοπόννησος), ὅπου ἐγκαταστάθηκαν Γιουροῦκοι καί Κονιάροι. Σέ ὅλες τίς περιπτώσεις, οἱ χριστιανικοί πληθυσμοί κατέφευγαν σέ ὀρεινές περιοχές ἤ προσέρχονταν ὁμαδικά στόν ἰσλαμισμό. Στή Θεσσαλία, χαρακτηριστική περίπτωση ἦταν αὐτή τοῦ φανατικοῦ δερβίση Χασάν Μπαμπᾶ, ὁ ὁποῖος ἀκολουθούμενος ἀπό τούς Τουρκομάνους γαζῆδες, ἔσπειρε τόν τρόμο καί τόν θάνατο στούς Ρωμιούς τῆς Θεσσαλίας, χρησιμοποιώντας ὡς ὅπλο τό τοπούζι (μεταλλικό ρόπαλο). Στήν κοιλάδα τῶν Τεμπῶν, ἐκεῖ πού βρισκόταν τό βυζαντινό κάστρο τοῦ Λυκοστομίου, ὁ Χασάν ἔκτισε τεκέ (ἰσλαμική μονή), ἡ ὁποία ἐξελίχθηκε σέ θρησκευτικό κέντρο τῶν μουσουλμάνων. Στόν τάφο τοῦ θρησκευτικοῦ ἡγέτη βρέθηκαν ἐπιγραφές μέ στίχους ἀπό τό κοράνι, οἱ ὁποῖες ἔλεγαν: “Πόλεμος κατά τῶν ἀπίστων. Ἀνταμοιβή ἀπό τόν ἀλλάχ στούς πιστούς πού θά πολεμήσουν. Θάνατος στούς ἀπίστους.” Οἱ ἐποικισμοί καί οἱ μεταναστεύσεις πρός τά δυτικά συνεχίστηκαν καθ’ ὅλη τή διάρκεια τῆς τουρκοκρατίας καί ἀναζωπυρώθηκαν δυστυχῶς ἐκ νέου στίς ἡμέρες μας!
Ὅλες οἱ μεγάλες πόλεις τῆς βορείου Ἀφρικῆς, τῆς Συρίας καί τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, συμπεριλαμβανομένης καί τῆς Κωνσταντινουπόλεως, εἶχαν μετατραπεῖ σέ ἀπέραντα σκλαβοπάζαρα, ὅπου οἱ Χριστιανοί αἰχμάλωτοι, κυρίως γυναῖκες καί παιδιά, εἶχαν τήν μεταχείριση πού ἔχουν τά ἐμπορεύματα. Τίς ὄμορφες καί νεαρές κοπέλλες τίς ἔγδυναν τελείως, γιά νά δοῦν τό σῶμα τους, τίς ἔφτυναν στό πρόσωπο γιά νά καταλάβουν ἄν ἦταν βαμμένες καί τούς ἄνοιγαν τό στόμα, γιά νά διαπιστώσουν τήν ὑγεία τῶν δοντιῶν τους. Ἡ τιμή μίας ὡραίας γυναίκας (16ος αἰ.) ἦταν 100 δουκάτα, ἑνός μεγαλόσωμου ἄνδρα 60 δουκάτα καί ἑνός ἐφήβου 40 δουκάτα.
Διεθνή
Προειδοποίηση της Ελβετίας: Το υψηλό ευρωπαϊκό χρέος θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κρίση του ευρώ
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Μιλώντας στον ελβετικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα SRF, στην Μπανγκόκ —στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας—, η Κέλερ-Σούτερ ανέφερε ότι και οι τιμές της ενέργειας εντείνουν τις ανησυχίες μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Η Ελβετία διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη, ωστόσο η Κέλερ-Σούτερ τόνισε ότι, στο τρέχον περιβάλλον, είναι σημαντικό να εξετάζεται η ευρύτερη εικόνα.
«Είμαστε τόσο στενά διασυνδεδεμένοι σε διεθνές επίπεδο, ώστε καθιστάμεθα επίσης ευάλωτοι, για παράδειγμα, στην περίπτωση που προκύψει κρίση χρέους εξαιτίας του δημόσιου χρέους μεγάλων χωρών. Σκέφτομαι συγκεκριμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την Ευρώπη. Υπάρχει η περίπτωση της Γαλλίας — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση του ευρώ», δήλωσε η Κέλερ-Σούτερ στο δίκτυο SRF.
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η υποτονική οικονομική ανάπτυξη έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών της, καθώς ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστήσει πιο περίπλοκες τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»
Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα...
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας,...
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία,...
Ινδικά πολεμικά πλοία στην Κύπρο; Οι πληροφορίες και το νέο αμυντικό σκηνικό
Πληροφορίες για παρεμβάσεις Ισραήλ και Εμιράτων απέναντι στις πιέσεις της Άγκυρας παρουσίασε το «Direct News». Στο επίκεντρο οι συζητήσεις για...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας