Τα κίτρινα Γιλέκα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση

Το 2018, η Γαλλία συγκλονίστηκε από ένα τεράστιο λαϊκό κίνημα, τα «κίτρινα Γιλέκα». Ξεκινώντας από μια διεκδίκηση ενάντια στην αύξηση των τιμών της βενζίνης, εμφανίστηκε πολύ γρήγορα ως διαμαρτυρία για τις κοινωνιολογικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης του εμπορίου: εξαφάνιση των δυτικών μεσαίων τάξεων, υποβιβασμός των υπο-εξοπλισμένων επαρχιών [1].

Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, άγνωστες ομάδες διείσδυσαν το κίνημα για να το σαμποτάρουν από μέσα. Έτσι, ενώ για 15 ημέρες, όλοι οι διαδηλωτές κυμάτιζαν περήφανα τη γαλλική σημαία και τραγούδησαν τη Μασσαλιώτισσα – κάτι που δεν είχαμε δει σε λαϊκές διαδηλώσεις εδώ και πενήντα χρόνια – κακοποιοί με κουκούλες και ντυμένοι με μαύρα βανδάλιζαν την Αψίδα του Θριάμβου και ειδικά το γλυπτό της Μασσαλιώτισσας (φωτογραφία). Η δίκη που ακολούθησε έδειξε ότι αυτή η ομάδα άγνωστων προβοκατόρων δεν είχε καμία σχέση με τα κίτρινα Γιλέκα οι οποίοι, ήταν οι μόνοι που συνελήφθησαν.
.
Ελλείψει ηγέτη ικανού να καταδικάσει αυτήν την εισβολή, το κίνημα των κίτρινων Γιλέκων εξασθένησε αργά για ένα χρόνο. Ωστόσο, τα ζητήματα που έθεσε δεν έχουν εξαφανιστεί.
.
Κατά το παρελθόν, οι πολιτικοί δημιούργησαν τις «Επιτροπές Θεόδουλος» για να εξουδετερώσουν τα προβλήματα που δεν ήθελαν να ακούσουν. Ο πρόεδρος Μακρόν, ο ίδιος, εφευρέθηκε τη «Μεγάλη Εθνική Συζήτηση» για τον ίδιο σκοπό, την ώρα των ΜΜΕ της συνεχούς ενημέρωσης. Μίλησε ο καθείς, αλλά κανείς δεν έλαβε σχετική απάντηση, ούτε από την εκτελεστική εξουσία ούτε από τη Εθνική Συνέλευση.

Οι αστυνομικοί κατά της αποσύνθεσης του Έθνους

Μόλις έλαβε χώρα ένας δεύτερος συναγερμός. Αυτή τη φορά το πρόβλημα είναι η απουσία του 3ου Δικαιώματος του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789 – να μην συγχέεται με τα «Ανθρώπινα Δικαιώματα» με την αγγλοσαξονική έννοια -: η ασφάλεια. Δηλαδή, η ικανότητα των πολιτών να ασκούν τα αναφαίρετα δικαιώματά τους για ελευθερία και ιδιοκτησία. Πράγματι, παρατηρούμε όχι μια γενική αύξηση της παραβατικότητας, αλλά μια αυξανόμενη γεωγραφική διασπορά της. Εάν οι πολίτες του 7ου διαμερίσματος του Παρισιού δεν αισθάνονται ότι απειλούνται, εκείνοι του 15ου διαμερίσματος της Μασσαλίας συνεχώς φοβούνται ότι θα γίνουν αντικείμενο επιθέσεων από παραβάτες. Ταυτόχρονα, η αστυνομία που θα έπρεπε να τους υπερασπιστεί άλλαξε λειτουργία. Είναι απρόθυμη να εισέλθει σε ορισμένες γειτονιές όπου δέχεται επίθεση όλο και πιο συχνά. Πολλοί αστυνομικοί φοβούνται λογικά για τη ζωή τους: μια δεκάδα ανάμεσα τους πεθαίνει σε υπηρεσία κάθε χρόνο. Κατά συνέπεια, ορισμένοι μετατρέπονται σιγά σιγά σε παράγοντες καταστολής της πολιτικής αντιπολίτευσης. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις, η αστυνομία έχει κάνει δυσανάλογη χρήση βίας κατά των κίτρινων Γιλέκων και, σήμερα, κατά των αντιπάλων της υγειονομικής πολιτικής. Αν και αυτές οι περιπτώσεις δεν είναι τόσο πολλές για το μέγεθος της χώρας, επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ένα προσανατολισμό, όχι τυχαίο, αλλά σκόπιμο, που υποστηρίζεται από τη κορυφή του Κράτους
.
Προς το παρόν, η αστυνομία παραμένει προσκολλημένη σε έναν δημοκρατικό σχηματισμό, δηλαδή στην υπηρεσία όλων και όχι μόνο των πολιτικών αρχών. Τα συνδικάτα τους αυξάνουν τον αριθμό προειδοποιήσεων για αυτό το σκοπό και καταγγέλλουν τους όρους πρόσληψης των νέων συναδέλφων τους. Πράγματι, άτομα με ψυχιατρικό ιστορικό και μικρο-παραβάσεις γίνονται δεκτά στις αστυνομικές ακαδημίες.

Οι προεδρικές εκλογές του 2022

Αυτό το δεύτερο κίνημα, μετά τα κίτρινα Γιλέκα, έρχεται καθώς η χώρα ετοιμάζεται για μια νέα εκλογική εκστρατεία: τον Μάιο του 2022, θα πρέπει να επιλέξει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ήδη, τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων δεν θέλουν τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να ξαναπαρουσιαστεί .
.
Λαμβάνοντας υπόψη τις αποτυχίες των Nicolas Sarkozy και François Hollande, και οι δύο στο τέλος της πρώτης και μοναδικής εντολής τους, ο Emmanuel Macron δεν μπορεί να ελπίζει να πάρει μια δεύτερη εντολή παρά μόνο απαντώντας στις προσδοκίες του λαού, ήτοι αυτή που εκφράζεται από τα κίτρινα Γιλέκα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση και αυτή των αστυνομικών σωματείων κατά της παρακμής της Δημοκρατίας, δηλαδή υπέρ του γενικού συμφέροντος. Καθώς δεν έχει καμία πρόθεσή να τηρήσει αυτούς τους όρους, ο πρόεδρος Μακρόν μπορεί επίσης να επιχειρήσει έναν εκλογικό ελιγμό: να
.
 αυξήσει τεχνητά τον αριθμό των υποψηφίων και να δυσφημίσει τους υποψηφίους που είναι πιθανό να κερδίσουν τον πρώτο γύρο, με εξαίρεση έναν που θα έχει επιλέξει, έτσι ώστε να τον αντιμετωπίζει στο δεύτερο γύρο,
 διοργανώσει έναν δεύτερο γύρο εναντίον της Marine Le Pen, την οποία θα έχει δαιμονοποίησει και να αναγκάσει την πλειοψηφία των αντιπάλων του να τον ψηφίσουν αντί για εκείνη στο όνομα ενός «δημοκρατικού μετώπου» κατά του φασισμού.
.
Αυτή η στρατηγική λειτούργησε, το 2002, για τον Jacques Chirac (82%) έναντι του Jean-Marie Le Pen (17%). Σήμερα είναι ριψοκίνδυνη, καθώς η Marine Le Pen δεν έχει την εικόνα μιας φασίστριας όπως ο πατέρας της, αλλά μιας ορθής Ρεπουμπλικάνας. Το Ελιζέ ψάχνει λοιπόν ευκαιρίες για να την μετατρέψει σε εξολκέα.

Το κάλεσμα των πρώην στρατιωτικών

Έτυχε ορισμένοι πρώην στρατιωτικοί να συντάσσουν μια «Ανοιχτή Επιστολή στους κυβερνώντες μας» με την οποία υπογραμμίζουν την σημερινή αποσύνθεση των θεσμών και καταγγέλλουν εκ των προτέρων μια πιθανή προσφυγή στους στρατούς, αναπόφευκτη σύμφωνα με τους ίδιους, για την επίλυση του ζητήματος της ασφάλειας. Αυτή η πρόσκληση δημοσιεύθηκε στον ιστότοπό τους, Place d’Armes , στις 13 Απριλίου 2021. Η δεξιά εβδομαδιαία επιθεώρηση, Valeurs actuelles , την επανέλαβε, όχι στις στήλες της, αλλά στον ιστότοπό της στις 21 Απριλίου. Η Marine Le Pen, για την οποία ειπώθηκε ότι έχει από καιρό μοιραστεί τη διάγνωση αυτών των πρώην στρατιωτικών, τους κάλεσε να την ψηφίσουν τον Μάιο.
.
Το Ελιζέ έκρινε ότι η περίσταση ήταν μια καλή ευκαιρία και έστειλε, έναν προς έναν, τους υπουργούς του στα ΜΜΕ για να καταγγείλουν μια «χούφτα στρατηγών εν αποστρατεία», οι οποίοι, σύμφωνα με το ίδιο, καλούν τους εν ενεργεία συντρόφους τους να πραγματοποιήσουν ένα στρατιωτικό πραξικόπημα. Όλοι χειραγώγησαν την ημερομηνία της έκκλησής στις 21 Απριλίου αντί της 13ης Απριλίου, έτσι ώστε να την «βλέπουν» ως διχαστική απόπειρα μετά από ακριβώς πενήντα χρόνια από το πραξικόπημα των στρατηγών του Αλγέρι ενάντια στην ανεξαρτησία της Αλγερίας. Τέλος, κατήγγειλαν τον θαυμασμό που έχει η Marine Le Pen για τον «θόρυβο των μποτών».
.
Γνωρίζοντας ότι μπορεί να ελπίζει να κάνει καλύτερα από τον Εμανουέλ Μακρόν στον πρώτο γύρο του 2022, ο αρχηγός της Ανυπότακτης Γαλλίας (France insoumise), Jean-Luc Mélenchon, κατέφυγε στον εισαγγελέα για να καταδικάσει τους «διχαστικούς στρατηγούς». Πράγματι, ο Jean-Luc Mélenchon ήρθε στην τρίτη θέση στον πρώτο γύρο των τελευταίων προεδρικών εκλογών (19% των ψήφων, έναντι 21% στη Le Pen και 24% στον Μακρόν).

Η θέση των στρατιωτικών στη δημόσια συζήτηση

Καλούμε τους αναγνώστες μας να διαβάσουν το κείμενο αυτής της ανοιχτής επιστολής [2] και να παρατηρήσουν από μόνα τους ότι πρόκειται για πολύ θόρυβο για το τίποτα.
.
Καλούμε «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» τη δυνατότητα για την κυβέρνηση να ζητήσει από το στρατό να διατηρήσει την τάξη. Ωστόσο, οι στρατιώτες δεν εκπαιδεύονται για αυτό και οι επεμβάσεις τους κινδυνεύουν να προκαλέσουν ανθρώπινες απώλειες ενάντια στις οποίες εκπαιδεύονται μόνο η αστυνομία και οι χωροφύλακες. Το 2005, το 2015 και πάλι το 2017, οι κυβερνήσεις την ανακηρύξαν. Σήμερα πάλι, περίπου 10.000 στρατιώτες ενδέχεται να αναζητηθούν στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Φρούρηση» (Opération Sentinelle) για την προστασία των πολιτών από τρομοκρατικούς κινδύνους. Το ίδιο ισχύει και στο Βέλγιο και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
.
Περαιτέρω, το άρθρο 36 του Συντάγματος του 1958 προβλέπει τη δυνατότητα, ως έσχατη λύση, της μεταβίβασης των εξουσιών της αστυνομίας και επιβολής του νόμου από το υπουργείο Εσωτερικών στις ένοπλες δυνάμεις. Είναι η «κατάσταση πολιορκίας». Δεν εφαρμόστηκε ποτέ στη διάρκεια της Πέμπτης Δημοκρατίας, ακόμη και κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος των στρατηγών το 1961.
.
Η Κυβέρνηση και η Ανυπότακτη Γαλλία τονίζουν ότι η Ανοιχτή Επιστολή των πρώην στρατιωτικών δεν αναφέρει πουθενά ότι τοποθετούνται εντός του συνταγματικού πλαισίου και επομένως υπονοούν τη πραξικοπηματική βούληση τους. Είναι μια πολύ κακή δίκη προθέσεων. Τίποτα, απολύτως τίποτα, δεν επιτρέπει να κατηγορηθούν αυτοί οι πρώην στρατιωτικοί για διχαστικές προθέσεις.
.
Όλος αυτός ο θόρυβος δεν θα χρησιμεύσει παρά μόνο για να τραβήξει την προσοχή σε αυτό το κείμενο. Περισσότεροι από 10.000 πρώην στρατιωτικοί το υπέγραψαν τελικά, συμπεριλαμβανομένων περίπου τριάντα στρατηγών. Το ζήτημα που θέτει αξιολογείται από τώρα και στο εξής από όλους και η αδράνεια των κυβερνώντων – συμπεριλαμβανομένων όλων των κομμάτων – είναι εκθαμβωτικό.

Κυρώσεις κατά των καταγγέλλων

Η υπουργός Άμυνας ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει κυρώσεις στους υπογράφοντες. Το στίγμα που προοριζόταν για την Marine Le Pen αγγίζει από τώρα και στο εξής τους ανθρώπους στους οποίους απευθυνόταν.
.
Ορίστε! Μόνο 18 από τους 10.000 είναι εν ενέργεια. Κινδυνεύουν πράγματι να διαγραφούν για παραβίαση του καθήκοντος εμπιστευτικότητας. Οι απόστρατοι, από την πλευρά τους, απολαμβάνουν την πλήρη ελευθερία έκφρασης. Δεν μπορούν παρά μόνο να υποστούν μια επίπληξη για τη σήμανση του συναγερμού, αλλά θα ήταν τουλάχιστον εκπληκτικό εάν εκείνοι οι 10.000 άνδρες τιμωρηθούν συλλογικά για τη νόμιμη έκφραση τους ως πολίτες.
.
Οι στρατιωτικοί, είτε είναι εν ενέργεια είτε σε αποστρατεία, δεν είναι πλέον υπήκοοι, αλλά πολίτες σαν τους όλους. Μετά το πραξικόπημα του Αλγέρι, ο πρόεδρος Charles De Gaulle ξεκίνησε μια βαθιά μεταρρύθμιση των ενόπλων δυνάμεων. Οι στρατιώτες που αρνήθηκαν να υπακούσουν στους πραξικοπηματίες στρατηγούς ήταν πράγματι τιμωρητέοι για στάση στις διαταγές. Ο στρατηγός Ντε Γκωλ, ο οποίος αρνήθηκε το 1940 να υπακούσει τον ανώτερο του, στρατάρχη Φιλίπ Πεταίν και δημιούργησε την ελεύθερη Γαλλία, εισήγαγε τη διάκριση μεταξύ του τι είναι «νόμιμο» και του τι είναι «νομιμοποιημένο». Ο Κώδικας της Άμυνας επομένως τροποποιήθηκε. Δεν επιτρέπει στους στρατιωτικούς να επιλέξουν το στρατόπεδο τους, αλλά τους υποχρεώνει να αρνηθούν παράνομες διαταγές ή αντίθετες προς την τιμή και να συλλάβουν τους ανωτέρους τους εάν εμπλέκονται σε τέτοιες πράξεις. Δεν υπάρχει συνεπώς καμία συνωμοσία εναντίον της Δημοκρατίας. Καμία διχαστική συμπεριφορά.
.
Ορθώς ζήτησαν οι υπογράφοντες της Ανοικτής Επιστολής να «μιλήσουν ως ίσοι» με τον αρχηγό επιτελείου τους που τους προσέβαλε. Κάθε στρατιώτης, ενεργός ή απόστρατος, έχει τέτοιο δικαίωμα ως πολίτης. Αυτό το δικαίωμα είναι συνακόλουθο της υποχρέωσής τους να Υπακούουν και να Υπηρετούν.
.
Με τον χαρακτηρισμό των υπογραφόντων αυτής της Ανοικτής Επιστολής ως «διχαστικών», ο υπουργός Δικαιοσύνης, Me Éric Dupond-Moretti, εκτέθηκε σε ποινική δίωξη. Ο πρώην δικηγόρος δεν συνηγορεί σε δικαστήριο. Είναι επομένως υπεύθυνος για τα λόγια του.

Ταμπού

Το γεγονός ότι μερικοί από τους 10.000 υπογράφοντες είναι είτε μέλη είτε εγγύς του κόμματος της Marine Le Pen, της Εθνικής Συσπείρωσης (Rassemblement national), κληρονόμου του ιστορικού κόμματος των πρώην συνεργατών των ναζί και των πραξικοπηματιών του Αλγέρι, του Εθνικού Μετώπου, δεν επιτρέπει ούτε να την καταδικάσουμε , ούτε να τους καταδικάσουμε συλλογικά. Στη Δημοκρατία, δεν υπάρχει ενοχή μέσω κληρονομικότητας, ούτε συλλογική. Όλοι είναι Γάλλοι πολίτες πλήρους δικαίου. Όχι μόνο κανένας δεν κατηγορήθηκε για εθνική αξιοπρέπεια, αλλά πολλοί υπηρέτησαν τη χώρα τους με δόξα.
.
Στη διάγνωσή τους, οι πρώην στρατιωτικοί δεν αρκέστηκαν να καταγγείλουν την αφυπνιστική (woke) ρητορική που αναστέλλει τη χρήση του δημόσιου μονοπωλίου της βίας, ούτε την ιδεολογία του πολιτικού Ισλάμ. Εξέφρασαν επίσης το φόβο τους για την αντιδημοκρατική χρήση που έχουν κάνει οι αρχές της αστυνομίας κατά των κίτρινων Γιλέκων. Η δυσανάλογη αντίδραση του Κράτους στην Ανοιχτή Επιστολή τους δείχνει ότι χτύπησαν ορθά.
.
Είμαστε θεατές μιας αντιστροφής των αξιών που καταδικάζει άτομα μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης – και ίσως αύριο από τα στρατιωτικά τους σώματα – όχι για όσα έχουν κάνει, ούτε για αυτά που σκέφτονται, αλλά επειδή κάνουν μια διάγνωση με την οποία όλοι συμφωνούν και που λίγοι τολμούν να πουν δυνατά.
.
Ο πολιτικός λόγος απομακρύνθηκε σταδιακά από την πραγματικότητα. Μπαίνει σήμερα σε μια προβληματική ζώνη όπου, όπως σε ορισμένες πολυνησιακές κοινωνίες, ό τι δεν κατέχεις γίνεται ταμπού. Όχι μόνο ο «κύκλος της λογικής» [3] προσπαθεί εδώ και τριάντα χρόνια να απαγορεύσει αντιφατικές απόψεις, αλλά από τώρα και στο εξής προσπαθεί να απαγορεύσει την προσέγγιση ορισμένων θεμάτων.
.
Όταν χαθούν τα πρώτα τρία Δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη – ελευθερία, ιδιοκτησία και ασφάλεια – παρεμβαίνει το τέταρτο: «η αντίσταση στην καταπίεση» (άρθρο 2).