Ιστορία - Πολιτισμός
Η μάχη του Μαντζικέρτ (1071): Όταν άνοιξαν οι πύλες της Ανατολίας για τους Τούρκους
Αιτίες και συνέπειες της ήττας των Βυζαντινών από τους Σελτζούκους
Πώς από τον θάνατο του Βασιλείου Β’ Βουλγαροκτόνου(1025) φτάσαμε στο Μαντζικέρτ(1071); – Ήταν όντως η αρχή του τέλους για το Βυζάντιο η ήττα του Ρωμανού Δ’ Διογένη; – Ποιες ήταν οι συνέπειες για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία;
Τα γεγονότα από το 1025 ως το 1071
Όταν το 1025 πέθανε ο Βασίλειος Β’ Βουλγαροκτόνος, η Βυζαντινή αυτοκρατορία βρισκόταν στη μεγαλύτερη ακμή της μετά την εποχή του Ιουστινιανού (527-565). Παράλληλα η ορθολογική διαχείριση των οικονομικών από τον Βασίλειο Β’ είχε σαν αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν στα ταμεία της αυτοκρατορίας 200.000 τάλαντα χρυσού, που αντιστοιχούν περίπου σε 128 δισεκατομμύρια δολάρια!
Μια μικρή αναλαμπή κατά τον 11ο αιώνα υπήρξε κατά τα χρόνια του Ισαάκιου Β’ Κομνηνού (1057-1059), η πολιτική του οποίου κινούνταν προς τη σωστή κατεύθυνση. Τον Νοέμβριο του 1059 όμως αρρώστησε βαριά και παραιτήθηκε μετά από επιτήδεια παρέμβαση του Μιχαήλ Ψελλού υπέρ του συμπολεμιστή του Κωσταντίνου Δούκα.
Οι Σελτζούκοι Τούρκοι
Το Βυζάντιο ωστόσο δεν είχε την πολυτέλεια να μείνει ακυβέρνητο, καθώς στα ανατολικά του σύνορα εμφανίστηκε ένας νέος εχθρός, οι Σελτζούκοι Τούρκοι. Το όνομά τους οφείλεται στον γενάρχη τους Σελτζούκ, η δράση του οποίου καλύπτεται από την αχλή του θρύλου.
Οι πρώτες συγκρούσεις Βυζαντινών – Σελτζούκων
Από το 1045/1046, ξεκίνησαν οι μάχες μεταξύ Βυζαντινών και Σελτζούκων, με την ήττα και την αιχμαλωσία του πατρίκιου Στέφανου Λειχούδη, που ήταν επιφορτισμένος με τη διοίκηση του παραμεθόριου Βασπουρακάν.
Ακολούθησαν η κατάληψη και η λεηλασία του Άρτζε και της Θεοδοσιούπολης και η μάχη του Καπετρόν (1049), στην οποία αναφερθήκαμε εκτενώς σε άρθρο μας στις 20/6/2020.
Το 1054, νέα επιδρομή των Σελτζούκων, είχε σαν αποτέλεσμα την άλωση του Παϊπέρτ (σήμ. Μπαϊμπούρτ) και του Περκί, στη ΒΑ άκρη της λίμνης Βαν, στη λεηλασία του Καρς και στην πολιορκία του Μαντζικέρτ για 30 ημέρες, που έληξε χάρη στην αποτελεσματική άμυνα του πατρίκιου Αποκάπη.
Η βυζαντινή μεθόριος, έδειχνε αξιοσημείωτη αντοχή. Όταν όμως ανέβηκε στον θρόνο ο Ισαάκιος Κομνηνός, μετακίνησε στρατεύματα στην Κωνσταντινούπολη, κατά την εξέγερση του Μιχαήλ Στρατιωτικού (1057), με αποτέλεσμα οι ανατολικές επαρχίες του Βυζαντίου να μείνουν εκτεθειμένες. Οι Σελτζούκοι βρήκαν την ευκαιρία να λεηλατήσουν τη Μελιτηνή (σήμ. Μαλάτεια) (1057) και τη Σεβάστεια (σήμ. Σιβάς) (1059), που ήταν σπουδαίες πόλεις της Μικράς Ασίας.
Οι επιδρομές των Πατσινακών (Πετσεγένων) στον Δούναβη, η ανάληψη της ηγεσίας των Σελτζούκων το 1063 από τον δυναμικό σουλτάνο Αλπ Αρσλάν και η έξυπνη τακτική των Τούρκων, έφεραν σε πολύ δύσκολη θέση τους Βυζαντινούς. Ο Μάικλ Άνγκολντ, γράφει σχετικά:
«Ολόκληρη η βυζαντινή αμυντική στρατηγική ήταν επισφαλής, γιατί ήταν πολύ στατική. Βασιζόταν σε ορισμένες θέσεις – κλειδιά που διατηρούσαν την ισχύ τους χάρη σε επαγγελματίες στρατιώτες. Οι τουρκικές συμμορίες γρήγορα έμαθαν πώς να χρησιμοποιούν την ανώτερη κινητικότητά τους: είχαν τη δυνατότητα να κυκλώνουν αυτά τα εμπόδια και να χτυπούν τους πιο ευπαθείς στόχους πιο βαθιά στο εσωτερικό».
Η αρχαία πρωτεύουσα της Αρμενίας Ανί, περιήλθε σε βυζαντινή κυριαρχία το 1045, όταν ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Μονομάχος έδωσε πλούσια ανταλλάγματα στον Αρμένιο διοικητή της πόλης. Ωστόσο το 1064 η πόλη έπεσε στα χέρια των Σελτζούκων, καθώς ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Δούκας αντικατέστησε τον στρατιωτικό διοικητή της με κάποιον ντόπιο που δέχθηκε να κυβερνά χωρίς μισθό. Ο νέος διοικητής, όχι μόνο δεν φρόντισε για την άμυνα της πόλης, αλλά επιτέθηκε χωρίς λόγο σε ένα τουρκικό στρατιωτικό τμήμα που περνούσε από το Ανί. Οι Σελτζούκοι επιτέθηκαν στην πόλη και την κατέλαβαν, αποκομίζοντας πλούσια λάφυρα, ανάμεσα στα οποία και έναν μεγάλο ασημένιο σταυρό του καθεδρικού ναού, τον οποίο ο σουλτάνος τοποθέτησε στο κατώφλι του τεμένους στο Ναχιτσεβάν. Παράλληλα, κύματα Αρμενίων προσφύγων κινήθηκαν προς τις ανατολικές επαρχίες του Βυζαντίου. Την ίδια περίοδο, ο αυτοκράτορας και ο Πατριάρχης, προσπάθησαν να επιβάλουν δια της βίας την ορθοδοξία στους Αρμένιους, οι οποίοι εξοργίστηκαν. Ο παλιότερος ηγεμόνας του Ανί, ο Γκαγίκ Μπαγκρατούνι, διαμαρτυρήθηκε, χωρίς αποτέλεσμα και στη συνέχεια, συνασπίστηκε με τους Σελτζούκους και κατέλαβε την Καισάρεια (1067). Στη συνέχεια, σκότωσε τον ορθόδοξο αρχιεπίσκοπο και παρέδωσε τις γυναίκες των αιχμάλωτων Βυζαντινών αρχόντων στους στρατιώτες του «για να τις γλεντήσουν!», όπως γράφει ο Α.Γ.Κ. Σαββίδης. Οι Βυζαντινοί με δόλο, σκότωσαν τον Γκαγίκ. Όμως οι Αρμένιοι στρατιώτες του έξαλλοι επέδραμαν στη Σεβάστεια, προκαλώντας τεράστιες καταστροφές.
Προκάλεσαν μάλιστα τόσες καταστροφές, ώστε οι κάτοικοί της είπαν αργότερα στον Ρωμανό Δ’ που πέρασε από εκεί, ότι υπέφεραν λιγότερο απ’ τους Σελτζούκους απ’ ότι από τους Αρμένιους…
Ρωμανός Δ΄Διογένης
Στο άρθρο μας για την μάχη του Μαντζικέρτ, είχαμε αναφερθεί με αρκετές λεπτομέρειες στον Ρωμανό Δ’ Διογένη.
Γεννημένος το 1025 (άλλες πηγές αναφέρουν ότι γεννήθηκε το 1030), από τη Σαρδική (Σόφια), όπου ήταν στρατιωτικός διοικητής, προσπάθησε να οργανώσει, χωρίς επιτυχία, επαναστατικό κίνημα για να καταλάβει την εξουσία. Αρχικά, συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, η ποινή του όμως μετατράπηκε σε εξορία.
Γοητευμένη από τον Ρωμανό, η χήρα του Κωνσταντίνου Δούκα, Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα, τον απελευθέρωσε, τον παντρεύτηκε, πατώντας τον όρκο που είχε δώσει στον σύζυγό της, με τις ευλογίες του Πατριάρχη Ιωάννη Ξιφιλίνου και τον έκανε αυτοκράτορα. Η Ευδοκία είχε ήδη τρία ανήλικα παιδιά (Μιχαήλ, Ανδρόνικο και Κωνστάντιο) και απέκτησε άλλα δύο (Νικηφόρο και Λεόντα), με τον Ρωμανό. Έτσι η δυναστεία των Δουκών (Δουκάδων) κινδύνευε. Ο καίσαρας Ιωάννης, αδελφός του Κωνσταντίνου Δούκα, προσπάθησε να αντιδράσει, αλλά έπεσε σε δυσμένεια και εξορίστηκε στη Βιθυνία.
Ο στρατός που παρέλαβε, ο Ρωμανός, ήταν ένα ετερόκλητο, πλήθος από μισθοφόρους (Ρώσους, Σλάβους, Αρμένιους, Φράγκους, Βάραγγους, Ούζους ,Πατσινάκες, Βούλγαρους κλπ.) και η εικόνα του ήταν αποκαρδιωτική. Παραστατική είναι η περιγραφή του Μιχαήλ Ατταλειάτη, που πήρε μέρος ως στρατοδίκης, στις εκστρατείες του Ρωμανού στη Μικρά Ασία: «Τα περίφημα ρωμαϊκά τάγματα απαρτίζονταν πια από ελάχιστους άνδρες, καταπονημένους από τις στερήσεις, χωρίς πανοπλίες και πολεμικά άλογα, αφού χρόνια ήταν παραμελημένοι, μια και για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν είχε εκστρατεύσει βασιλιάς στην Ανατολή. Επίσης δεν τους αποδιδόταν ο συμφωνημένος μισθός και σιγά σιγά οι απροσδόκητες επιθέσεις των εχθρών, που ήσαν πολύ επώδυνες, τους κατέβαλλαν και τους υποχρέωναν να τρέπονται σε φυγή… Οι νέοι επίσης ήταν απειροπόλεμοι, εν αντιθέσει με τους εχθρούς που ήταν συνηθισμένοι στη μάχη και στον κίνδυνο». Οι πιο αξιόμαχοι πολεμιστές του Βυζαντινού στρατού, προέρχονταν από την Καππαδοκία, ενώ από τους μισθοφόρους, ξεχώριζαν οι Φράγκοι. Για τις δύο πρώτες εκστρατείες του Ρωμανού Δ’ στη Μικρά Ασία (1068-1069), η Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου, γράφει: «Προσωπικώς γενναίος και με στρατιωτική πείρα ο Ρωμανός δεν είχε την απαραίτητη σχετική πείρα και τις επιτελικές γνώσεις για τη σύλληψη του κατάλληλου σχεδίου και την οργάνωση ευρείας φάσεως επιχειρήσεων σε ποικίλης διαμορφώσεως εδάφη… Τα αποτελέσματα από τις δύο πολεμικές εκστρατείες… ήταν εντελώς πενιχρά… Γιατί η τόση σπουδή του Ρωμανού να εκστρατεύσει όταν οι Τούρκοι περιορίζονταν σε αιφνιδιαστικές επιθέσεις και λεηλασία πλούσιων πόλεων; Νομίζω ότι ο αυτοκράτωρ έδωκε αυτή την προτεραιότητα με την πεποίθηση και ελπίδα ότι στρατιωτική επιτυχία θα είχε ευνοϊκόν αντίκτυπο στην εδραίωση της προσωπικής του αρχής»
Η μάχη του Μαντζικέρτ (26/8/1071)
Το Μαντζικέρτ, που σήμερα λέγεται Malazgirt, είναι πόλη κοντά στη λίμνη Βαν και βρίσκεται στην Ανατολική Τουρκία. Λεπτομέρειες για τη μάχη μεταξύ Βυζαντινών υπό τον Ρωμανό Δ’ Διογένη και των Σελτζούκων, υπό τον Αλπ Αρσλάν, που έγινε εκεί στις 26 Αυγούστου 1071, θα βρείτε στο άρθρο μας της 19/2/2017.
Παρά το ότι ο Ρωμανός πολέμησε με μεγάλη γενναιότητα, αιχμαλωτίστηκε από τον Αλπ Αρσλάν, ο οποίος αρχικά τον έριξε στο έδαφος και τον πάτησε στον σβέρκο, ωστόσο σύντομα μετάνιωσε για την υπεροψία του, τον έβαλε να καθίσει δίπλα του και του φέρθηκε με τις δέουσες τιμές.
Τα αίτια της ήττας στο Μαντζικέρτ
Όποιος διαβάσει προσεκτικά τα γεγονότα της μάχης του Μαντζικέρτ, από διάφορες πηγές, θα διαπιστώσει ότι εκτός από όσα αναφέραμε παραπάνω, για τα λάθη του Ρωμανού και τον ετερόκλητο, μισθοφορικό, βυζαντινό στρατό, υπήρξαν παράγοντες που λειτούργησαν καταλυτικά σε βάρος του αυτοκράτορα.
Οι λανθασμένες πληροφορίες που του έδωσε ο Λέων Διαβατηνός για την πορεία των Σελτζούκων, η φυγή των ευγενών, με τους οποίους ο Ρωμανός είχε κακές σχέσεις από το πεδίο της μάχης, όπως γράφει ο Μιχαήλ ο Σύρος, η λιποταξία του Ούζων μισθοφόρων του Ταμίς στους Τούρκους, η φυγή των Φράγκων και των Ούζων που είχαν σταλεί στο Χλιάτ, η επίθεση των Γερμανών εναντίον των Βυζαντινών στην Κρυαπηγή, οι εχθρικές σχέσεις Βυζαντινών και Αρμενίων και η διάδοση ψευδών ειδήσεων από τον Ανδρόνικο Δούκα, ήταν μερικές από τις αιτίες της ήττας των Βυζαντινών.
Οι συνέπειες της ήττας των Βυζαντινών
Ο Αλπ Αρσλάν, μετά την αρχική άθλια συμπεριφορά του προς τον Ρωμανό, όπως αναφέραμε, συμπεριφέρθηκε στον Βυζαντινό αυτοκράτορα με σεβασμό. Του πρόσφερε μεγαλοπρεπές γεύμα, ιδιαίτερη σκηνή και υπηρέτες για οκτώ ημέρες και τον έκανε ιδιαίτερα ευνοϊκές προτάσεις ειρήνης: Βυζαντινοί και Σελτζούκοι θα υπέγραφαν συνθήκη φιλίας και συμμαχίας, τα σύνορα μεταξύ τους θα παρέμεναν αμετάβλητα, οι Σελτζούκοι θα απείχαν από λεηλασίες της βυζαντινής επικράτειας, θα γινόταν ανταλλαγή αιχμαλώτων ο Ρωμανός θα κατέβαλλε λύτρα για την απελευθέρωσή του και οι δύο ηγεμόνες θα πάντρευαν τα παιδιά τους. Ο Ρωμανός συμφώνησε και αφέθηκε ελεύθερος να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη με συνοδεία Τούρκων Πρέσβεων.
Εκεί όμως, ο καίσαρας Ιωάννης Δούκας, ο γιος του Ανδρόνικος, ο Μιχαήλ Ψελλός και μια ομάδα συγκλητικών, οργάνωσαν πραξικόπημα εναντίον της Ευδοκίας και του πρωτότοκου γιου της Μιχαήλ. Έκλεισαν την αυτοκράτειρα στη μονή Πιπερούδη, στον Βόσπορο και ανέβασαν στον θρόνο τον Μιχαήλ Ζ’ τον «Παραπινάκη», που κατά τον κορυφαίο βυζαντινολόγο Οστρογκόρσκι, ήταν «κακομοίρης μαθητής του Ψελλού, ένας απόκοσμος βιβλιοφάγος, φθαρμένος πρόωρα τόσο σωματικά όσο και διανοητικά». Ο Ρωμανός συγκρούστηκε με τους συνωμότες και τελικά αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει, με τον όρο ότι θα παραιτηθεί από τις αυτοκρατορικές του φιλοδοξίες και θα γίνει μοναχός. Στη διαδρομή για το Κοτυάειο (σήμ. Κιουτάχεια), οι αντίπαλοί του επιχείρησαν, ανεπιτυχώς, να τον δηλητηριάσουν. Τελικά, ο Ιωάννης Δούκας, κατά τον Ι. Ζωναρά, έδωσε εντολή στον ανιψιό του Ανδρόνικο να τον τυφλώσει. Ο Ανδρόνικος δεν πίστευε στ’ αφτιά του και ζήτησε επιβεβαίωση της απάνθρωπης και απαράδεκτης ποινής. Την εκτέλεσή της ανέθεσε σε έναν αδαή Εβραίο, ο οποίος μετά από τρεις αποτυχημένες προσπάθειες κατάφερε να τυφλώσει τον Ρωμανό. Αιμόφυρτος, με πρησμένο κεφάλι και με τις πληγές ανοιχτές, ο Διογένης μεταφέρθηκε στις 29 Ιουνίου 1072 σ’ ένα κελί στο Κοτυάκειο, στο οποίο και ξεψύχησε στις 4 Αυγούστου 1072. Ο Μιχαήλ Ψελλός έγραψε ότι ο Θεός είχε αποφασίσει να του στερήσει το φως του, γιατί τον είχε κρίνει άξιο για άλλο, υψηλότερο φως!
Οι συνέπειες της ήττας του Μαντζικέρτ
Η Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου, γράφει ότι η σύνεση και η μετριοπάθεια του Αλπ Αρσλάν, που έδινε μεγαλύτερο βάρος στην ενοποίηση του μουσουλμανικού κόσμου υπό την ηγεσία του, παρά την κατάληψη βυζαντινών εδαφών και η διάσωση μεγάλου μέρους των βυζαντινών στρατευμάτων, δεν δίνουν στη ήττα στο Μαντζικέρτ τον χαρακτήρα εθνικής καταστροφής. Σημαντικότερα γεγονότα ήταν η αιχμαλωσία του αυτοκράτορα και οι εμφύλιοι πόλεμοι που ακολούθησαν.
Ο Μάικλ Άνγκολντ, γράφει: «Από μόνη της η ήττα αυτή δεν εξηγεί ικανοποιητικά την πτώση ολόκληρης της Μικράς Ασίας. Ίσως ο καλύτερος τρόπος να το θέσουμε, είναι αυτός: με τη νίκη τους στο Μαντζικέρτ, οι Τούρκοι είχαν την ευκαιρία να εκμεταλλευτούν τις πολιτικές αδυναμίες της βυζαντινής αυτοκρατορίας». Ο Αλέξιος Γ.Κ. Σαββίδης, αναφέρει ότι ο Αλπ Αρσλάν, σκόπευε να στραφεί προς τις κοιλάδες του Νείλου, παραπέμποντας στον Τούρκο ιστορικό Faruk Sumer. Ωστόσο, η συνωμοσία σε βάρος του Ρωμανού, ο θάνατός του και η μη τήρηση των συμφωνιών από τον Μιχαήλ Δ’, άλλαξαν τα δεδομένα. Οι Τούρκοι τα επόμενα χρόνια, άρχισαν να εγκαθίστανται μόνιμα στα ανατολικά εδάφη του Βυζαντίου. Απελπισμένοι Αρμένιοι, έφευγαν προς τα δυτικά και οι Σελτζούκοι λεηλατούσαν τις περιοχές της κεντρικής Μικράς Ασίας. Το χτύπημα ήταν καίριο και για τη βυζαντινή οικονομία, καθώς πλέον δεν μπορούσαν οι βιοτεχνίες πλεκτών της αυτοκρατορίας, να προμηθευτούν πλέον το εκλεκτής ποιότητας μαλλί από τα ανατολικά υψίπεδα της Μ. Ασίας.
Ο αείμνηστος Σπύρος Βρυώνης, συμφωνεί ότι ο Αλπ Αρσλάν, δεν σκόπευε να στραφεί στη Μικρά Ασία. Ωστόσο, γράφει, οι διαμάχες στρατιωτικών και γραφειοκρατών στην Κων/πολη, οδήγησαν τους Σελτζούκους σε βυζαντινά εδάφη. «Με λίγα λόγια, η διοικητική εξουσία του Βυζαντίου κατέρρευσε στη Μικρά Ασία αμέσως μετά το Μαντζικέρτ, και στο χάσμα που δημιουργήθηκε Τούρκοι, Αρμένιοι και Νορμανδοί προσπαθούσαν να ιδρύσουν τα δικά τους κράτη».
Επίλογος
Οι Τούρκοι γιορτάζουν σήμερα με λαμπρότητα την επέτειο της μάχης του Μαντζικέρτ, με τις γνωστές κιτς εκδηλώσεις.
Ο Αλπ Αρσλάν, δολοφονήθηκε από τον Τούρκο τοπάρχη Χωρέσμιο Γιουσούφ, τον οποίο είχε συλλάβει αιχμάλωτο (τέλη του 1072).
Ο Γιουσούφ, ξέφυγε από τους φρουρούς και μαχαίρωσε τον Αλπ Αρσλάν, που ξεψυχώντας είπε ότι η τιμωρία του ήταν δίκαιη, γιατί στον παροξυσμό της αλαζονείας, δεν έδειξε γενναιόφρονα στάση. Τάφηκε στη Μερβ (την αρχαία Μερβιανή Αντιόχεια των ελληνιστικών χρόνων), με την εξής επιγραφή:
«Εσείς ω άνθρωποι που είδατε την δόξα του Αλπ Αρσλάν πάνω σ’ αυτή τη γη να έχει φτάσει μέχρι τα ουράνια, ελάτε εδώ στη Μερβ για να τον δείτε θαμμένο κάτω από το χώμα…».
Βασική πηγή μας για το άρθρο ήταν το Κεφάλαιο 6, «Η μάχη του Μαντζικέρτ και η κατάρρευση της βυζαντινής Μικράς Ασίας», του Νικόλαου Γ. Νικολούδη, στο βιβλίο Αλέξιος Γ. Κ. Σαββίδης- Νικόλαος Γ. Νικολούδης, «Ο ΥΣΤΕΡΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» (11ος– 16ος ΑΙΩΝΕΣ)», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΗΡΟΔΟΤΟΣ 2007.
Άλλες πηγές μας: ΑΛΕΞΗΣ Γ. Κ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ «ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΕΛΤΖΟΥΚΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΤΟΝ ΕΝΔΕΚΑΤΟ ΑΙΩΝΑ», Β’ ΕΚΔΟΣΗ, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟΦΙΛΩΝ, 1988.
Ευχαριστούμε για μία ακόμα φορά τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου κύριο Αλέξιο Γ.Κ. Σαββίδη για την πολύτιμη βοήθειά του.
ΣΠΥΡΟΥ ΒΡΥΩΝΗ, «Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΥ (11ος – 15ος ΑΙΩΝΑΣ), ΜΙΕΤ, 2008.
«ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ», ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΟΜΟΣ Η’
Ιστορία - Πολιτισμός
Η Ινδία χτίζει το μέλλον χωρίς να εγκαταλείπει το παρελθόν της – Το αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει παράδοση, τεχνολογία και οικονομική ισχύ
Από το εμβληματικό Ταζ Μαχάλ και την ιστορική κληρονομιά της Άγκρα μέχρι το Χρηματιστήριο της Βομβάης και την ψηφιακή επανάσταση στις πληρωμές, η Ινδία επιχειρεί να διαμορφώσει ένα αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει την πολιτιστική της ταυτότητα με την τεχνολογική πρόοδο. Δημοσιογραφική αποστολή με συμμετοχή εκπροσώπων 19 χωρών ανέδειξε τις διαφορετικές πτυχές της ινδικής ανάπτυξης, την εκρηκτική διεύρυνση των χρηματοπιστωτικών αγορών, τον εκσυγχρονισμό των πόλεων και τη διεθνή επιρροή της κινηματογραφικής βιομηχανίας του Bollywood.
Μια διαφορετική εικόνα της σύγχρονης Ινδίας, πέρα από τις παραδοσιακές γεωπολιτικές και διπλωματικές αναλύσεις, παρουσιάζει εκτενές δημοσίευμα του κρατικού ειδησεογραφικού πρακτορείου της Νιγηρίας, News Agency of Nigeria (NAN), στις 8 Οκτωβρίου 2026.
Το ρεπορτάζ της Sarafina Christopher αποτυπώνει την εμπειρία δεκαήμερης δημοσιογραφικής αποστολής, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 9 έως τις 18 Σεπτεμβρίου, με πρωτοβουλία του υπουργείου Εξωτερικών της Ινδίας.
Στο πρόγραμμα συμμετείχαν δημοσιογράφοι και στελέχη μέσων ενημέρωσης από 19 χώρες της Αφρικής, της Ασίας, της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Νότια Αφρική, η Ινδονησία, το Ιράν και η Νιγηρία.
Η αποστολή περιλάμβανε επισκέψεις σε ιστορικά μνημεία, σημαντικές οικονομικές υποδομές, οργανισμούς ψηφιακής τεχνολογίας και εγκαταστάσεις της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας.
Το κεντρικό ερώτημα που αναδείχθηκε ήταν πώς μια χώρα με πολιτιστική ιστορία χιλιάδων ετών μπορεί να διατηρήσει την ταυτότητά της, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τον τεχνολογικό και οικονομικό εκσυγχρονισμό της.
Ταζ Μαχάλ: Η ιστορική κληρονομιά ως στοιχείο εθνικής ταυτότητας
Πρώτος σημαντικός σταθμός της δημοσιογραφικής αποστολής ήταν η Άγκρα, μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ινδίας, όπου βρίσκεται το Ταζ Μαχάλ.
Το επιβλητικό μαυσωλείο, που κατασκευάστηκε με εντολή του Μογγόλου αυτοκράτορα Σαχ Τζαχάν στη μνήμη της συζύγου του Μουμτάζ Μαχάλ, αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μνημεία στον κόσμο.
Πέρα από την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, το Ταζ Μαχάλ λειτουργεί ως σημαντικό στοιχείο της διεθνούς πολιτιστικής ταυτότητας της Ινδίας.
Η Νοτιοαφρικανή δημοσιογράφος Fawzia Moodley συνέδεσε την επίσκεψη στο μνημείο με μια ευρύτερη συζήτηση για την αγάπη, την προσφορά και τις θυσίες που μπορούν να αφήσουν διαχρονικό αποτύπωμα στις κοινωνίες.
Η επίσκεψη στο κοντινό Φρούριο της Άγκρα ανέδειξε επίσης την ιστορική συνέχεια της ινδικής αρχιτεκτονικής παράδοσης.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η οργανωμένη προστασία και ανάδειξη των συγκεκριμένων μνημείων δείχνει πώς η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να αποτελέσει τόσο στοιχείο εθνικής αυτογνωσίας όσο και σημαντικό εργαλείο διεθνούς προβολής.
Βομβάη: Η πρόκληση του εκσυγχρονισμού μιας μεγαλούπολης
![Mumbai Photos [27 Pics] | I Like To Waste My Time](https://images.openai.com/static-rsc-4/aBPI51ENTyABAiN2MCbT2k_ksm_wTEvShkO8YvJD91rVuDCCiJHjyYG7s8veZbEuvx8hxZyohiIGnPwy4sPs8ocKL2JnVSWOklRaYLdtNyn7CwSK4ea_YikaJt3Nrb5DjVTD95LidYvrxhJe_TYLmtvDt2tPz1mLDQU4zSmeuM8?purpose=inline)
Η επόμενη φάση της αποστολής πραγματοποιήθηκε στη Βομβάη, τη σημαντικότερη χρηματοοικονομική μητρόπολη της Ινδίας.
Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη παράκτια πόλη, όπως οι πλημμύρες, οι κυκλώνες, οι σεισμοί και οι κατολισθήσεις.
Κατά την επίσκεψή τους στον Δημοτικό Οργανισμό της Βομβάης, Brihanmumbai Municipal Corporation, οι δημοσιογράφοι πληροφορήθηκαν ότι οι νέες κατασκευές ενσωματώνουν χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας απέναντι σε φυσικές καταστροφές.
Οι υπεύθυνοι της τοπικής αυτοδιοίκησης ανέδειξαν τη σημασία του σχεδιασμού κτιρίων και υποδομών ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν οι μηχανισμοί πολιτικής προστασίας, οι περιπολίες της αστυνομίας σε ευάλωτες περιοχές, οι ναυαγοσώστες και οι υπηρεσίες αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό και την Ακτοφυλακή της Ινδίας, όταν απαιτείται πρόσθετη υποστήριξη.
Όπως προκύπτει από την παρουσίαση, η ανθεκτικότητα των πόλεων δεν περιορίζεται στην κατασκευή ισχυρότερων κτιρίων, αλλά περιλαμβάνει τον συντονισμό των κρατικών υπηρεσιών και την προετοιμασία για σύνθετες κρίσεις.
Το Χρηματιστήριο της Βομβάης και η εκρηκτική ανάπτυξη των επενδύσεων
Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της επίσκεψης ήταν το Χρηματιστήριο της Βομβάης (Bombay Stock Exchange – BSE).
Ο διευθύνων σύμβουλος του χρηματιστηρίου, Sundararaman Ramamurthy, παρουσίασε την ιστορική εξέλιξη του οργανισμού, ο οποίος ξεκίνησε από άτυπες συναλλαγές χρηματιστών κάτω από ένα δέντρο banyan.
Σταδιακά δημιουργήθηκε η Native Share and Stock Brokers Association, από την οποία προέκυψε το σύγχρονο χρηματιστήριο.
Η μετάβαση από τις παραδοσιακές χρηματιστηριακές συναλλαγές στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες αποτυπώνει, σύμφωνα με τον Ramamurthy, τη γενικότερη τεχνολογική μεταμόρφωση της ινδικής οικονομίας.
Οι συναλλαγές που κάποτε πραγματοποιούνταν με φωνές και χειρονομίες στον χώρο του χρηματιστηρίου μεταφέρθηκαν αρχικά στα γραφεία των χρηματιστών, στη συνέχεια στους προσωπικούς υπολογιστές και πλέον στα κινητά τηλέφωνα.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε ένα αριθμητικό στοιχείο: σύμφωνα με τον επικεφαλής του BSE, η ινδική κεφαλαιαγορά διαθέτει περισσότερους από 260 εκατομμύρια μοναδικούς επενδυτικούς λογαριασμούς.
Ο αριθμός καταδεικνύει το τεράστιο μέγεθος της χρηματοπιστωτικής αγοράς της Ινδίας και τη δυνατότητά της να κινητοποιεί εγχώριους οικονομικούς πόρους.
Ο Ramamurthy χαρακτήρισε το χρηματιστήριο «ναό της εμπιστοσύνης», υπογραμμίζοντας τη σημασία της διαφάνειας, της εποπτείας και της αξιοπιστίας των θεσμών.
Η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών έχει ιδιαίτερη σημασία για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων, καθώς επιτρέπει τη διοχέτευση αποταμιεύσεων προς επιχειρήσεις και οικονομικές δραστηριότητες.
Ψηφιακή επανάσταση: 24,5 δισεκατομμύρια συναλλαγές σε έναν μήνα
Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ινδικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Κατά την επίσκεψη στην National Payments Corporation of India (NPCI), οι δημοσιογράφοι ενημερώθηκαν για το Unified Payments Interface (UPI), το σύστημα που έχει μεταμορφώσει τις καθημερινές ηλεκτρονικές πληρωμές.
Το UPI επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών μέσω διαφορετικών εφαρμογών, χωρίς ο χρήστης να περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη τραπεζική πλατφόρμα.
Το βασικό πλεονέκτημα του συστήματος είναι η διαλειτουργικότητα μεταξύ τραπεζών, εφαρμογών και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.
Σύμφωνα με τη Sonal Asnani, επικεφαλής της NPCI International Payments Limited για την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού, αυτή η αρχιτεκτονική αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της επιτυχίας του συστήματος.
UPI – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026
24,5 δισ.+
Συναλλαγές μέσα σε έναν μήνα
752
Συμμετέχουσες τράπεζες
Στοιχεία NPCI που παρατίθενται στο δημοσίευμα του News Agency of Nigeria.
Το μέγεθος των συναλλαγών αναδεικνύει την ταχύτητα με την οποία οι ψηφιακές υποδομές έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινή οικονομική δραστηριότητα.
Το μοντέλο αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες, καθώς επιτρέπει τη δημιουργία κοινών υποδομών πληρωμών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από διαφορετικούς φορείς.
Παράλληλα, η διεθνής επέκταση του UPI αποτελεί έναν πρόσθετο τομέα τεχνολογικής και οικονομικής εξωστρέφειας για την Ινδία.
Bollywood: Η κινηματογραφική βιομηχανία ως εργαλείο ήπιας ισχύος
Η δημοσιογραφική αποστολή ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στις εγκαταστάσεις του Film City, όπου αναδείχθηκε ο ρόλος της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας στην πολιτιστική και οικονομική παρουσία της χώρας.
Το Bollywood αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αξιοποίησης της πολιτιστικής παραγωγής ως μέσου διεθνούς επιρροής.
Οι ινδικές κινηματογραφικές παραγωγές έχουν αποκτήσει κοινό σε πολλές χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, μεταφέροντας στοιχεία της ινδικής γλώσσας, μουσικής, μόδας και κουλτούρας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συζήτηση για τις σχέσεις της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας με το Nollywood της Νιγηρίας.
Η Νιγηριανή υπουργός Τέχνης, Πολιτισμού, Τουρισμού και Δημιουργικής Οικονομίας Hannatu Musawa έχει χαρακτηρίσει τις δύο κινηματογραφικές βιομηχανίες γέφυρες πολιτιστικής επικοινωνίας.
Οι προοπτικές συνεργασίας περιλαμβάνουν κοινές παραγωγές, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κινηματογραφικά φεστιβάλ και δίκτυα διανομής.
Η περίπτωση του Bollywood δείχνει ότι η πολιτιστική βιομηχανία δεν αποτελεί μόνο οικονομική δραστηριότητα, αλλά και μηχανισμό ενίσχυσης της διεθνούς αναγνωρισιμότητας μιας χώρας.
Το γεωπολιτικό μήνυμα: Παράδοση και τεχνολογική ανάπτυξη ως στοιχεία εθνικής ισχύος
Η δημοσιογραφική αποστολή πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ινδικού υπουργείου Εξωτερικών, γεγονός που αναδεικνύει και τη διάσταση της δημόσιας διπλωματίας.
Η Ινδία επιδιώκει να παρουσιάσει στο διεθνές ακροατήριο μια εικόνα χώρας που δεν περιορίζεται στον ρόλο της μεγάλης περιφερειακής δύναμης, αλλά επενδύει συστηματικά στην οικονομία, στις τεχνολογικές υποδομές και στον πολιτισμό.
Η επιλογή των σταθμών της αποστολής δεν είναι τυχαία από επικοινωνιακή άποψη.
Η Άγκρα ανέδειξε τη σημασία της ιστορικής κληρονομιάς. Η Βομβάη παρουσίασε τις προκλήσεις της σύγχρονης αστικής ανάπτυξης. Το χρηματιστήριο BSE ανέδειξε την ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών θεσμών, ενώ το NPCI παρουσίασε την τεχνολογική υποδομή που υποστηρίζει εκατομμύρια οικονομικές συναλλαγές.
Τέλος, το Bollywood αποτύπωσε τη δυνατότητα της χώρας να ασκεί πολιτιστική επιρροή πέρα από τα γεωγραφικά της σύνορα.
Από γεωπολιτική σκοπιά, η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με τη φιλοδοξία της Ινδίας να ενισχύσει το διεθνές της αποτύπωμα, αξιοποιώντας όχι μόνο τη στρατιωτική και οικονομική της ισχύ αλλά και την τεχνολογία, τον πολιτισμό και την ιστορική της ταυτότητα.
Η παρουσία δημοσιογράφων από 19 χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, καταδεικνύει την προσπάθεια του Νέου Δελχί να απευθυνθεί σε ένα ευρύ και γεωπολιτικά διαφοροποιημένο διεθνές ακροατήριο.
Η Ινδία επιχειρεί να παρουσιάσει ένα μοντέλο ανάπτυξης στο οποίο η ιστορική κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό, αλλά ως στοιχείο που μπορεί να συνυπάρχει με την τεχνολογική πρόοδο.
Το βασικό συμπέρασμα που αναδεικνύεται από το ρεπορτάζ είναι ότι η Ινδία επιδιώκει να μετατρέψει την πολιτιστική της κληρονομιά, τις χρηματοπιστωτικές υποδομές και την ψηφιακή τεχνολογία σε συμπληρωματικούς πυλώνες της διεθνούς της παρουσίας.
Η εικόνα αυτή δεν αναιρεί τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα. Αποτυπώνει, όμως, την αναπτυξιακή αφήγηση που το Νέο Δελχί επιδιώκει να προβάλλει στο εξωτερικό.
GEOPOLITICO
«Ρωμαίων Νόστος»: Ένα ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου – Το νέο βιβλίο του Μιχάλη Αδαμίδη
Μια λογοτεχνική επιστροφή στις πατρογονικές εστίες, εκεί όπου οι μύθοι συναντούν την ιστορία και οι μνήμες των ξεριζωμένων Ελλήνων παραμένουν ζωντανές. Το ιστορικό μυθιστόρημα «Ρωμαίων Νόστος» του Μιχάλη Αδαμίδη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων, αποτελεί έναν φόρο τιμής στον Ποντιακό Ελληνισμό και στις γενιές που κουβάλησαν τον πόνο της προσφυγιάς.
Ένα ταξίδι στην ιστορία, τη μνήμη και την ελληνική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο επιχειρεί ο συγγραφέας και ζωγράφος Μιχάλης Αδαμίδης, μέσα από το νέο του ιστορικό μυθιστόρημα με τίτλο «Ρωμαίων Νόστος», το οποίο κυκλοφόρησε στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Πρόκειται για ένα έργο που αντλεί την έμπνευσή του από τις οικογενειακές μνήμες του δημιουργού και, κυρίως, από τις αφηγήσεις των γονιών του, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βίαια την πατρίδα τους, τον Πόντο.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναδύεται ο κόσμος του Εύξεινου Πόντου, μιας περιοχής άρρηκτα συνδεδεμένης με την ελληνική ιστορία, τη μυθολογία, τον πολιτισμό και την περιπέτεια του Ποντιακού Ελληνισμού.
Από τα Δαρδανέλια στη Σινώπη – Ένα ταξίδι στη γη των μύθων
Η αφήγηση μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα θαλασσινό ταξίδι μέσα από τα Δαρδανέλια και την Προποντίδα, με προορισμό τον Εύξεινο Πόντο.
Η θάλασσα, που στην αρχαιότητα χαρακτηριζόταν «Άξεινος» λόγω των κινδύνων και της αφιλόξενης φύσης της, μετατρέπεται στο σκηνικό μιας διαδρομής γεμάτης εικόνες, ήχους και έντονους συμβολισμούς.
Οι ταξιδιώτες διασχίζουν τα παράλια, αντικρίζοντας τις απόκρημνες βουνοπλαγιές, τα πυκνά δάση και τους ορμητικούς ποταμούς που καταλήγουν στη Μαύρη Θάλασσα.
Η περιγραφή του συγγραφέα αποτυπώνει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο τη στιγμή της άφιξης:
«Η Σινώπη απλωνόταν μπροστά τους! Εδώ άρχιζε ο Πόντος— η γη των μύθων και των ηρώων».
Η Σινώπη, μία από τις ιστορικές ελληνικές πόλεις της Μαύρης Θάλασσας, αποτελεί στην αφήγηση την πύλη εισόδου σε έναν τόπο με βαθιές ρίζες στον ελληνικό πολιτισμό.
Ένα βιβλίο αφιερωμένο σε όσους δεν γύρισαν ποτέ
Πέρα από τη λογοτεχνική του διάσταση, ο «Ρωμαίων Νόστος» έχει για τον δημιουργό του ιδιαίτερη συναισθηματική και οικογενειακή σημασία.
Οι ιστορίες των γονιών του για τη ζωή στον Πόντο και τον βίαιο αποχωρισμό από την πατρογονική γη αποτέλεσαν την αφετηρία για τη συγγραφή του.
Ο Μιχάλης Αδαμίδης επιχειρεί έτσι να διατηρήσει ζωντανές τις μνήμες μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό και να αποδώσει έναν προσωπικό φόρο τιμής στους προγόνους του.
Η αφιέρωση του έργου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζεται σε εκείνους που κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει και όσους δεν κατόρθωσαν να πραγματοποιήσουν αυτό το ταξίδι, αλλά και όσους δεν πρόλαβαν να δημιουργήσουν μια νέα ζωή στην ελληνική γη.
Ο τίτλος «Ρωμαίων Νόστος» παραπέμπει στη διαχρονική σχέση των Ελλήνων του Πόντου με τη ρωμαίικη ταυτότητά τους και στην έννοια της επιστροφής, η οποία αποκτά ιδιαίτερο βάρος στην ιστορική εμπειρία του προσφυγικού Ελληνισμού.
Ποιος είναι ο Μιχάλης Αδαμίδης
Ο Μιχάλης Αδαμίδης γεννήθηκε το 1953 στους Γεωργιανούς Βέροιας και μεγάλωσε στην Αθήνα.
Από μικρή ηλικία εκδήλωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τέχνες και κυρίως για τη ζωγραφική. Σπούδασε σχέδιο και διακόσμηση στη Σχολή Δοξιάδη, ενώ παράλληλα μαθήτευσε δίπλα σε έμπειρους ζωγράφους, αποκτώντας γνώσεις γύρω από τα χρώματα, τα υλικά και τις τεχνικές της ζωγραφικής.
Στη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας συμμετείχε σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις. Τον Μάιο του 1997 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο Παλαιού Φαλήρου.
Παράλληλα εργάστηκε επί είκοσι χρόνια στην αμερικανική αεροπορική εταιρεία TWA.
Με τον «Ρωμαίων Νόστο» στρέφεται στη συγγραφή, έχοντας ως βασικό ερέθισμα τις οικογενειακές αφηγήσεις και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού.
Τα στοιχεία της έκδοσης
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων και είναι διαθέσιμο στην ελληνική γλώσσα.
| Τίτλος | Ρωμαίων Νόστος |
| Συγγραφέας | Μιχάλης Αδαμίδης |
| Εκδόσεις | Ινφογνώμων |
| Κατηγορία | Ιστορικό μυθιστόρημα |
| Σελίδες | 130 |
| Ημερομηνία κυκλοφορίας | 19 Σεπτεμβρίου 2026 |
| ISBN | 978-618-5970-26-0 |
| Τιμή | 13,50 ευρώ |
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα των εκδόσεων, www.infognomon.gr.
GEOPOLITICO
Παρουσίαση του βιβλίου «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Το βιβλίο του Κώστα Μπαλαχούτη «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» παρουσιάζεται στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στις 20:00, σε εκδήλωση που διοργανώνουν ο Δήμος Βέροιας και οι Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Στο επίκεντρο της βραδιάς βρίσκεται η έκδοση που είναι αφιερωμένη στον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον τίτλο «Δεν με σβήνει κανένας» να δίνει το στίγμα της αναφοράς σε μια φωνή που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Κωνσταντίνος Καρέλας, επιχειρηματίας και μουσικός, ο Σάββας Καλεντερίδης, συγγραφέας και εκδότης, καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας, Κώστας Μπαλαχούτης. Τον πρόλογο της έκδοσης υπογράφει η Χάρις Αλεξίου, όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου.
Οι διοργανωτές προσκαλούν το κοινό της Βέροιας να παρακολουθήσει την παρουσίαση και να γνωρίσει την έκδοση για τον μεγάλο λαϊκό ερμηνευτή.
Η εκδήλωση με μια ματιά:
- Ημερομηνία: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026.
- Ώρα: 20:00.
- Χώρος: Αντωνιάδειος Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», Βέροια.
- Διοργάνωση: Δήμος Βέροιας και Εκδόσεις Ινφογνώμων.
- Είσοδος: Ελεύθερη.
Ρούμπιο στην Πνύκα: Τι μας είπε για την Ελλάδα και τη Δύση — και τι δεν μας είπε, αλλά άφησε να εννοηθεί
Του Θεόδωρου Ατματζίδη Ο Ρούμπιο δεν επέλεξε τυχαία την Πνύκα για να απευθυνθεί στην Ευρώπη και στον δυτικό κόσμο. Από...
Ο δρόμος του Τραμπ, το Ιράν, τα γαλλικά δάνεια και οι νέες συνδέσεις στον Καύκασο
Η προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης με το Καπάν, τα γαλλικά δάνεια για μεταρρυθμίσεις και στέγαση εκτοπισμένων και οι επαφές με την...
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και...
Δεν αρκεί απλά να περάσει το καλώδιο – Τι διακυβεύεται στο Αιγαίο
Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών προειδοποιεί για την τουρκική επιδίωξη αλλαγής συνόρων και ζητά εθνικό σχέδιο, ουσιαστικά ευρωπαϊκά αντίμετρα και έμπρακτη...
Ελλάδα–Ινδία: Ανοίγει ο δρόμος για αμυντική συνεργασία και ναυπηγεία – Η στρατηγική σημασία του IMEC
Στο επίκεντρο της συνάντησης του Έλληνα υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα με τον γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh βρέθηκαν...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας