Μια σύγκριση των συνεπειών των παραχωρήσεων κυριαρχίας προς τις ΗΠΑ σήμερα με πολλές ενέργειες που ζητούσε η Ιταλία από τον Μεταξά, την 28η Οκτωβρίου 1940.
Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου 21 Οκτωβρίου 2021
Δεν υπάρχει πιο σίγουρος θάνατος για ένα έθνος, πλην να παραδώσεις την πολιτική στους συμμάχους σου”, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Πολιορκία, 1953.
“Μια μικρή χώρα πρέπει να είναι απρόβλεπτη”, Ανδρέας Παπανδρέου, στην πρώτη του συνέντευξη μετά την ανάληψη της εξουσίας προς το Time, 1981.
“Όσο σκοτεινή κι αν είναι η νύχτα, κάποτε θα ξημερώσει”, Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Όλο και πιο δύσκολα μου βάζει ο Τζέφρι Πάιατ. Πώς να περιγράψω αυτά που γίνονται στη χώρα που διοικεί, χωρίς να σπείρω την πιο μαύρη απελπισία, βοηθώντας έτσι το έργο των δυνάμεων που την άρπαξαν; Πέντε φορές δοκίμασα να το γράψω αυτό το άρθρο και δεν ξέρω ακόμα ποια φόρμα να διαλέξω. Στην αρχή σκέφτηκα να κάνω τη δουλειά του ψυχρού ανατόμου. Να οδηγήσω τον αναγνώστη στο αναπόφευκτο συμπέρασμα από το δρόμο των πραγματικών στοιχείων και των λογικών συσχετισμών.
Θα με ακολουθούσε όμως; Όλοι οι Έλληνες έχουμε, αυτήν την περίοδο, σοβαρότατους λόγους να απωθούμε την πραγματικότητα της χώρας μας. Η εικονική “αντίστροφη πραγματικότητα” που εμφανίζουν οι τηλεοράσεις μας δεν στηρίζεται μόνο στα λεφτά που τους δίνουνε ή στα κέρδη, πολύ περισσότερα, της ολιγαρχίας που ωφελείται από τη σημερινή κατάσταση της Ελλάδας. Στηρίζεται επίσης και στο ότι έχουμε μεγάλη ανάγκη να κάνουμε ότι πιστεύουμε την “αντίστροφη”, “εικονική πραγματικότητα”, για να μην τρελαθούμε με μια “πραγματική πραγματικότητα” που δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε και πώς να την αντιμετωπίσουμε. Μας σκότωσαν την ελπίδα και χωρίς ελπίδα δεν ζει κανείς εύκολα. Έχω την εντύπωση μάλιστα ότι ακόμα και οι κυβερνώντες πιστεύουν την προπαγάνδα τους.
Μέρες που ‘ναι, σκέφτηκα να επιχειρήσω μια σύγκριση της έκτασης, του βάθους και των συνεπειών των παραχωρήσεων κυριαρχίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες που κάνει η κυβέρνηση με την πρόσφατη συμφωνία, αλλά και με πολλές άλλες ενέργειες και πολιτικές, με αυτές που ζητούσε η Ιταλία από τον Μεταξά με το τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Αν επιχειρούσα όμως κάτι τέτοιο, θα προσέφερα σε όσους δεν μπορούν να αντικρούσουν αλλιώτικα τα επιχειρήματά μου έναν εύκολο τρόπο να μην τα εξετάσουν καν χαρακτηρίζοντάς με ακραίο, υπερβολικό ή και παλαβό ακόμα.
Δεν ήταν το μόνο πρόβλημα που είχα για να γράψω αυτό το άρθρο. Πώς για παράδειγμα να αναφέρω και πώς να χαρακτηρίσω την καταπληκτική δήλωση Τασούλα της 26ης Αυγούστου, που περιέγραψε με μια φράση την ουσία της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας (*); Πώς μπορώ να βουτήξω εκεί που βρίσκεται χωρίς να λερωθώ και ο ίδιος; Σε ποια απελπισία ή σε ποιόν κυνισμό, σκέφτηκα, μπορεί να οδηγήσω τον αναγνώστη μου σχολιάζοντας το γεγονός ότι δεν σηκώθηκαν ακόμα και οι πέτρες από μόνες τους να τον πετροβολήσουν για όσα είπε;
Τα όσα γίνονται στην Ελλάδα τα τελευταία δέκα χρόνια, αλλά έχουν αρχίσει πολύ νωρίτερα, δεν είναι μόνο ότι καταστρέφουν συστηματικά τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό και το ελληνικό κράτος, χωρίς το οποίο δεν μπορεί να υπάρξει ο πρώτος. Καταστρέφουν και το σώμα των αξιών και κριτηρίων που χρειάζεται μια κοινωνία και ένα κράτος έστω και να παριστάνουν ότι πιστεύουν, ακόμα και αν δεν τα εφαρμόζουν, για να μπορούν στοιχειωδώς να υπάρξουν.
Είναι ψέμα και μάλιστα μεγάλο, για παράδειγμα, η άποψη που εκφράζεται εμμέσως πλην σαφώς, ότι η Ελλάδα δεν έχει τα μέσα να αμυνθεί απέναντι στην Τουρκία και χρειάζεται αμερικανική προστασία. Φυσικά και έχει τα μέσα και για αυτό είναι πολύ δύσκολο να γίνει καν ελληνο-τουρκικός πόλεμος.
Όταν όμως αφήνεις να εννοηθούν τέτοια πράγματα, στην προσπάθειά σου να δικαιολογήσεις τα αδικαιολόγητα, αποσυνθέτεις ηθικά και ψυχολογικά μια ολόκληρη κοινωνία, ένα έθνος και τις ένοπλες δυνάμεις του. Επιτίθεσαι στο ίδιο το κέντρο, στο θεμέλιο του νεώτερου ελληνικού σχεδίου (και της παγκόσμιας ακτινοβολίας του) που είναι το πνεύμα της αντίστασης, το “Όχι”. Κάνεις τον Έλληνα “μικρόψυχο σαν τις φυλές του Ινδουστάν”, όπως, λέγεται ότι ήθελε να μας κάνει ένας πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, μακράν του χειρότερου εχθρού των Ελλήνων.
Κάθε φορά που σκέφτομαι τα όσα γίνονται στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, τόσο περισσότερο εντυπωσιάζομαι με το βάθος, με τον περίτεχνο χαρακτήρα του ελληνικού μετασχηματισμού, της καταστροφής του ελληνικού έθνους-κράτους και της ελληνικής κοινωνίας και ιδεολογίας που επιχειρείται, έως τώρα με σημαντική επιτυχία, οφείλω να παραδεχτώ.
Θα μπορούσα να γράψω και πολλά άλλα ακόμα, αλλά πολύ φλυαρήσαμε. Ας πάμε στην ουσία του πράγματος, εν σχέσει με τη συμφωνία με τις ΗΠΑ που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση.
Αποσπούν από την Ελλάδα το θεμέλιο του κράτους
Η συμφωνία, που υπέγραψε ο Νίκος Δένδιας και θα εισαχθεί προς κύρωση στη Βουλή, δεν πολλαπλασιάζει απλώς τον αριθμό των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη χώρα. (**). Κάνει δύο άλλα πράγματα, ακόμα πιο θεμελιώδους σημασίας.
Πρώτον, καθιστά πρακτικά, αν όχι αδύνατη, πολύ δύσκολη την αντιστροφή των παραχωρήσεων ελληνικής εθνικής κυριαρχίας προς τις ΗΠΑ που πραγματοποιεί, λόγω της διάρκειας που προβλέπει και της ανάγκης να καταγγελθεί δύο χρόνια πριν. Είμαστε πολύ περίεργοι να δούμε αν τα κόμματα που λένε ότι αντιτίθενται σε αυτήν τη συμφωνία θα δεσμευτούν δημόσια ότι θα την καταγγείλουν σε περίπτωση που ασκήσουν κυβερνητική εξουσία.
Δεύτερο, και ακόμα σοβαρότερο, οι Αμερικανοί αποκτούν καθοριστική επιρροή στο πώς ασκείται, αν δεν αποσπούν ανεπαίσθητα από το ελληνικό κράτος το ίδιο το πιο θεμελιώδες, το πιο βασικό και πιο σημαντικό δικαίωμα οποιουδήποτε κράτους, δηλαδή το δικαίωμα να αποφασίζει το ίδιο αν, πότε και πώς θα πάει σε ένοπλη βία, σε πόλεμο.
Μια τέτοια παραχώρηση του πιο κεντρικού κυριαρχικού δικαιώματος ενός κράτους, δεν αφορά μόνο καταστάσεις πολέμου. Επηρεάζει ασφαλώς όλες τις κρατικές λειτουργίες και πολιτικές, γιατί η δύναμη που αποσπά από ένα κράτος αυτό το δικαίωμα, μετά μπορεί να το εκβιάζει κατά το δοκούν και να του ασκεί κάθε είδους πιέσεις για οποιοδήποτε θέμα.
Πώς το κάνει αυτό η συμφωνία
Αμερικανοί αξιωματικοί και στρατιωτικές δυνάμεις εγκαθίστανται στα πιο ζωτικά, “νευρικά κέντρα” της ελληνικής άμυνας. Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες θα εγκατασταθούν, εκτός των άλλων, και στο αρχηγείο του Δ’ Σώματος Στρατού στη Ξάνθη, εκεί δηλαδή από όπου θα διεξαχθούν, αν χρειασθεί, οι χερσαίες επιχειρήσεις κατά της Τουρκίας (ή και στα Βαλκάνια σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης στη χερσόνησο). Το ίδιο συμβαίνει και με τη Λάρισα, όπου εδρεύει το Αρχηγείο της Τακτικής Αεροπορίας, από όπου διεξάγεται ήδη ο αεροπορικός πόλεμος κατά της Τουρκίας (και από όπου θα διεξαχθεί και ο αεροπορικός πόλεμος κατά οποιουδήποτε άλλου δυνητικού αντιπάλου). Είναι ήδη εγκατεστημένοι στο Στεφανοβίκειο, δίπλα-δίπλα με τις ελληνικές αερομεταφερόμενες δυνάμεις, από όπου θα μπορούν να δρουν στη βαλκανική ενδοχώρα. Στην Κρήτη διευρύνουν την παρουσία τους και αποκτούν και δεύτερη βάση στο Καστέλι. Υπενθυμίζουμε ότι εκεί βρίσκονται και οι ελληνικοί S-300, που ελέγχουν μια πολύ μεγάλη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.
Με δυο λόγια, κάθε Έλληνας αξιωματικός που θα διοικεί κρίσιμες μονάδες και θα διευθύνει μείζονες επιχειρήσεις σε περίπτωση μιας μελλοντικής κρίσης, που δεν μπορούμε καν να προβλέψουμε από τώρα, ούτε ποιες χώρες θα περιλάβει, ούτε υπό ποίους όρους και σε ποιες διεθνείς συνθήκες θα συμβεί, θα έχει δίπλα του έναν Αμερικανό. Εσείς τι λέτε; Θα μπορεί να λάβει αποφάσεις ανεπηρέαστος από αυτή την εξαιρετικά παράδοξη , για να μη πούμε εξωφρενική συνύπαρξη; Γνωρίζετε κανένα άλλο κράτος όπου να συμβαίνουν τέτοια πράγματα;
Στην πραγματικότητα, ήδη “οικονομική” και “ψηφιακή αποικία δεδομένων” η Ελλάδα ολοκληρώνει με αυτή τη συμφωνία τον μετασχηματισμό της και σε “στρατιωτική αποικία” των Ηνωμένων Πολιτειών και ό,τι ήθελε προκύψει.
Επαναλαμβάνουμε: Σε καμιά χώρα του ΝΑΤΟ δεν γίνονται φυσικά τέτοια πράγματα. Ούτε καν σε μας δεν έγινε τίποτα παρόμοιο στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-74).
Αυτά μόνο αναφερόμενοι στην εμπλοκή των Αμερικανών σε όλα τα επίπεδα των ενόπλων δυνάμεων, χωρίς να αναφερθούμε καν στην γενικότερη προφανή επιρροή που έχουν οι Αμερικανοί στο ελληνικό κράτος, την ελληνική πολιτική, τα μέσα ενημέρωσης και τα Πανεπιστήμια ακόμα, και που επίσης δεν έχει κανένα προηγούμενο, δεν συνέβαινε στην καθολικότητα που τείνει σήμερα να προσλάβει ούτε επί Εμφυλίου, ούτε επί στρατιωτικής δικτατορίας.
Δεν αναφερθήκαμε επίσης στο ότι δεν είναι μόνο οι Αμερικανοί, αλλά και τρεις ακόμα εξαιρετικά επικίνδυνες και απρόβλεπτες χώρες, ιστορικά καθόλου φιλικές προς τους Έλληνες, που έχουν βάλει ή ετοιμάζονται να εμπλακούν στα “άδυτα των αδύτων” της ελληνικής άμυνας (Ισραήλ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Βρετανία). Ούτε στο γεγονός ότι τα υπολείμματα της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, του θεμέλιου της εθνικής άμυνας, ελέγχονται τώρα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το επαναλαμβάνουμε: Δεν είμαστε οπαδοί της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, αν δεν θίγονται σπουδαία ελληνικά συμφέροντα, ούτε θέλουμε να τους θυμίζουμε κάθε δεύτερη μέρα τον ολέθριο ρόλο που έπαιξαν σε όλες τις φάσεις της νεώτερης ελληνικής ιστορίας χωρίς εξαίρεση μετά το 1946. Αλλά η πολιτική που ασκούν οι Έλληνες πολιτικοί θα καταστρέψει, δεν θα βελτιώσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπονομεύει τα εθνικά συμφέροντα της χώρας και μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Όχι μόνο δεν μας απαλλάσσει από τον τουρκικό κίνδυνο, μας εμπλέκει και σε κινδύνους συρράξεων και με άλλες χώρες και εγκυμονεί κίνδυνο μεγάλων καταστροφών.
Έχοντας παραδώσει τα πάντα στην Αμερική, τη Γερμανία και το Ισραήλ, πώς θα μπορέσουμε π.χ. να αντισταθούμε αύριο, αν μας εκβιάσουν να κάνουμε απαράδεκτες υποχωρήσεις στην Άγκυρα αν τυχόν η Τουρκία, με ή χωρίς τον Ερντογάν ξαναπροσεγγίσει τη Δύση και το Ισραήλ, όπως συνέβη στο παρελθόν; Πόσες δυνατότητες μας αφήνει μια τόσο στενή εξάρτηση να διαπραγματευθούμε αύριο το χρέος μας αν θελήσουμε;
Κάθε χώρα και κάθε καθεστώς, οπουδήποτε στον κόσμο και σε οποιαδήποτε φάση της ιστορίας της, έκανε τέτοιου είδους παραχωρήσεις προς οιανδήποτε τρίτη δύναμη γνώρισε στο τέλος ανυπολόγιστες καταστροφές.
“Λαϊκισμός” και “αρρωστημένος αντιαμερικανισμός”
Να θυμίσουμε και κάτι ακόμα σε αυτό το σημείο. Σαν πολύ μεγάλη είναι η ποσότητα του σανού που μας ταΐζουν διάφοροι αυτές τις μέρες. Η απαίτηση να φύγουν οι αμερικανικές βάσεις από την Ελλάδα δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας μύγας τσε-τσε “λαϊκισμού” ή “αρρωστημένου αντιαμερικανισμού” που τσίμπησε δήθεν τους Έλληνες στη δεκαετία του 1970 και του 1980. Ήταν πάνδημη απαίτηση του ελληνικού λαού, αριστερών, κεντρώων και δεξιών, όταν διαπίστωσαν ότι η Τουρκία κατέστρεψε τον μισό κυπριακό ελληνισμό και την ίδια ώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπόδισαν τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις να αντισταθούν και να απαντήσουν.
Το φθινόπωρο του 1974, όταν ο Καραμανλής ανακοίνωσε από το μπαλκόνι στο τεράστιο συγκεντρωμένο πλήθος στη Θεσσαλονίκη, ότι η Ελλάδα αποχωρεί από το ΝΑΤΟ, οι συγκεντρωμένοι δεν ικανοποιήθηκαν και άρχισαν να φωνάζουν “για πάντα”. Αναγκάστηκε να τους πει κι αυτός “για πάντα”, διότι αλλιώς δεν τον άφηναν να συνεχίσει την ομιλία του.
Ο ελληνικός λαός επέβαλε τότε αυτή την πολιτική στους πολιτικούς ηγέτες του και τα κόμματά του, όχι το αντίστροφο. Δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά. Και για αυτόν τον λόγο αποθέωσε επτά χρόνια αργότερα τον πολιτικό που διακήρυξε “η Ελλάδα στους Έλληνες”, που, όποια κριτική και αν του κάνει κανείς, οφείλει να του αναγνωρίσει ότι έδωσε περηφάνεια και αυτοπεποίθηση σε ένα πληγωμένο λαό, ο οποίος και του πρόσφερε του μια πολιτική υποστήριξη που ελάχιστοι είχαν στην νεώτερη ελληνική ιστορία. Ούτε καν η στρατιωτική δικτατορία δεν έλεγε, όπως μας λένε τώρα, “η Ελλάδα στους Αμερικανούς”, με τον ίδιο τρόπο που προηγουμένως μας είπανε, και μας λένε ακόμα (το ένα δεν αποκλείει το άλλο) “η Ελλάδα στους Γερμανούς”.
(*) Τρίτο τη τάξει πρόσωπο στην πολιτειακή ιεραρχία του ελληνικού κράτους, ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Κώστας Τασούλας στις 26 Αυγούστου, συναντώμενος με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας Ρόμπερτ Μενέντεζ, αφού συζήτησαν τα της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας, του είπε δημοσίως: “Από την Κέρκυρα μέχρι το Καστελόριζο και από την Κρήτη μέχρι την Θράκη, σας παραδίδουμε την Ελλάδα σήμερα στα χέρια σας. Και είμαστε βέβαιοι ότι είναι σε καλά χέρια”. (στο 14′ στο παρακάτω βίντεο)
(**) Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενα άρθρα μας, ο αναλυτής δεν ξεκινάει από προθέσεις και λόγια, αντίθετα, το αποφασιστικό στοιχείο για να προσδιορίσει την πολιτική είναι το πού βρίσκονται τα όπλα, τι είδους όπλα είναι και ποιόν στοχεύουν. Αν έρθει κάποιος με πέντε πολυβόλα έξω από το σπίτι σας, δεν θα σας καθησυχάσει ασφαλώς αν σας εξηγήσει πόσο σας αγαπάει και σας προσφέρει και ένα πακέτο τριαντάφυλλα. Αντικειμενικά λοιπόν, εκεί που μπαίνουν, οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις δεν έχουν μεγάλη σχέση με σενάρια ελληνοτουρκικής σύρραξης. Σε δύο πράγματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν: σε πόλεμο κατά της Ρωσίας, στον ίδιο πόλεμο δι’ ενδιαμέσων στα Βαλκάνια και σε στρατιωτική κατοχή της Ελλάδας.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.
Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις
Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.
Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα
Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.
Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία
Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».
Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.
Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.
Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.
Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.
Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.
Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.
«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.
Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό
Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.
Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.
Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.
Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.
Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ για τον προϋπολογισμό (ο οποίος χρηματοδοτείται από εισφορές των κρατών-μελών) για την επταετία 2028-34, έφερε στο προσκήνιο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνοπτικά, για έγκριση του προϋπολογισμού απαιτείται η συνεργασία των κορυφαίων οργάνων της ΕΕ, που έχουν δυσανάλογο μερίδιο ισχύος. Πρώτα η Ευρ. Επιτροπή υποβάλλει συνολική πρόταση με τις δαπάνες ανά τομέα, προς το Συμβούλιο (υπουργοί κρατών-μελών) και στο Ευρωκοινοβούλιο. Στο Συμβούλιο, τα κράτη μέλη έχουν δικαίωμα βέτο, δηλαδή καθένα μπορεί να μπλοκάρει τη διαδικασία. Τελευταίο είναι η έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δεν επιλέγει μια-μια δαπάνη για απόρριψη ή αποδοχή, αλλά συναινεί ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό ως σύνολο.
Αυτή τη φορά, ως Ευρωκοινοβούλιο ζητάμε σημαντική αύξηση των δαπανών, περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον «για να έχουμε ευρωπαϊκές λύσεις χρειάζονται ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία.» Τις προάλλες, είχαμε την αντι-πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας στο Συμβούλιο, με σημαντικές περικοπές, η οποία βρήκε απέναντι της «τοίχο» από τις δύο μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου (ανάμεσα τους και η δική μου), με στήριξη από δύο μικρότερες Αυτή είναι η «σύγκρουση» με το Ευρωκοινοβούλιο να ζητά δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, ενώ διάφορες Κυβερνήσεις πιέζουν για σαφώς πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.
Για την Κύπρο, το αποτέλεσμα της μάχης θα καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που της αναλογούν κυρίως για την περιφερειακή ανάπτυξη/συνοχή, απασχόληση, κοινωνική πολιτική, την άμυνα, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση. Αυτή τη φορά όμως έχουμε και το φλέγον θέμα της στέγασης μαζί με τα έργα υποδομής ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού.
Αυτή την εβδομάδα όμως, είχαμε και κάτι άλλο που πέρασε στα ψηλά των ΜΜΕ και αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία «καίγεται» για να διευρύνει τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ μέσω της Τελωνειακής Ένωσης, με απώτερη επιδίωξη να ενταχθεί στο «Made in Europe», που είναι μια υπό κατασκευή κοινή σήμανση προϊόντων παραγωγής στην Ευρώπη. Η συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωάμυνα και η διεύρυνση των εμπορικών της σχέσεων, αποτελούν στην πραγματικότητα το υποκατάστατο της πλήρους ένταξης στην ΕΕ. Μάλιστα, η Τουρκία προέβαλε στον αρμόδιο Επίτροπο της ΕΕ, ως σημαντική επιτυχία την υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, για την οποία η Τουρκία αρνείται να σεβαστεί την δέσμευσή της από το 2005 προς την ΕΕ και να εφαρμόσει όσα αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία.
Όταν πριν μήνες είχαμε την Έκθεση για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, είχα πρωτοστατήσει στην ανάδειξη αυτών των σοβαρών αρνητικών, που κάποιοι συνάδελφοι εισάκουσαν και άλλοι όχι. Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
