Διεθνή
Μπορεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να αποδώσει Δικαιοσύνη στην Κύπρο;
Η Τουρκία προσπαθεί να παρεμβάλει προσκόμματα σε μια πιθανή οδό για απόδοση δικαιοσύνης στην Κύπρο, η οποία θα περνά μέσα από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης
ΤΗΣ ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΧΑΤΖΗΤΟΦΗ*
20.07.2021, Zypern: Tasoula Hadjitofi bei einer offiziellen Veranstaltung in der Geisterstadt Varosia, Famagusta anlässlich eines Besuches des türkischen Präsidenten Erdogan in der zyprischen Hauptstadt Nicosia.
Όπως έχω εξηγήσει σε προηγούμενο άρθρο, η Τουρκία προσπαθεί να παρεμβάλει προσκόμματα σε μια πιθανή οδό για απόδοση δικαιοσύνης στην Κύπρο, η οποία θα περνά μέσα από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ), στην Ολλανδία. Η Ολλανδία είναι η δεύτερη πατρίδα μου, η χώρα όπου ζω εδώ και πολλά χρόνια μετά τον βίαιο εκτοπισμό μου από τη γενέτειρά μου, την Αμμόχωστο, μετά την τουρκική εισβολή στην πατρίδα μου, την Κυπριακή Δημοκρατία, το 1974. Παρόλ’ αυτά, υπάρχουν και άλλες οδοί προς τη δικαιοσύνη, όπως για παράδειγμα μέσα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), το οποίο επίσης εδρεύει στη Χάγη, την πόλη όπου ζω μαζί με την οικογένειά μου.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη μέρα που, ταξιδεύοντας από τη Λάρνακα προς την ολλανδική πρωτεύουσα, το Άμστερνταμ, μετά την εγκαθίδρυση του ΔΠΔ το 2002, διάβασα ότι ένας από τους πρώτους δικαστές-ιδρυτές του ΔΠΔ ήταν ο Γεώργιος Μ. Πικής, πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου από το 1995 ως το 2004, δικαστής του ΔΠΔ από το 2003 ως το 2009 και ο πρώτος Πρόεδρος του Εφετείου του ΔΠΔ.
Ήξερα ότι ήταν μεγάλη η τιμή για τη σχετικά μικρή μου χώρα, την Κύπρο, και ήμουν σίγουρη ότι ο Πικής θα ήταν σπουδαίος δικαστικός για να αναλάβει ένα τόσο επιφανές αξίωμα στη Χάγη. Ως Κύπρια, αισθάνθηκα την ανάγκη να πω στον δικαστή πόσο περήφανη ήμουν που θα υπηρετούσε στο ΔΠΔ, αλλά και ότι θα ήθελα πολύ να τον συναντήσω στην Ολλανδία. Η συνάντησή μας πραγματοποιήθηκε τελικά τον Φεβρουάριο του 2004, στο Ξενοδοχείο Kurhuis, στην παρουσία της φιλοσοφημένης, σοφής γυναίκας του, Μαίρης. Εκεί, αγναντεύοντας τα κύματα της Βόρειας Θάλασσας, ο δικαστής μού εξήγησε την αποστολή του ΔΠΔ.
Ο Γεώργιος Μ. Πικής έγραψε ένα από τα σημαντικότερα συγγράμματα για το Καταστατικό της Ρώμης για το ΔΠΔ, με τίτλο έγραψε ένα από τα σημαντικότερα συγγράμματα για το ΔΠΔ, με τίτλο: «The Rome Statute for the International Criminal Court: Analysis of the Statute, the Rules of Procedure and Evidence, the Regulations of the Court and Supplementary Instruments (Martinus Nijhoff, 2010). [Το Καταστατικό της Ρώμης για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: Ανάλυση του Καταστατικού, των Κανόνων Δικονομίας και Απόδειξης, των Κανονισμών του Δικαστηρίου και Συμπληρωματικών Οργάνων].
Όπως είναι φυσικό, ο κ. Πικής έχει δώσει αριθμό διαλέξεων με θέμα το ΔΠΔ. Για παράδειγμα, στις 5 Ιουλίου 2018, στο Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου, μίλησε στα Αγγλικά με την ευκαιρία της 20ης επετείου του Καταστατικού της Ρώμης για το ΔΠΔ. Ξεκίνησε την ομιλία του εξηγώντας γιατί το ΔΠΔ αποτελεί “ορόσημο στην ιστορία της ανθρωπότητας”.
“Είναι η πρώτη φορά που ιδρύεται ποινικό δικαστήριο με παγκόσμια δικαιοδοσία για ειδεχθή εγκλήματα που εξευτελίζουν την ανθρωπότητα. Το Καταστατικό [της Ρώμης] του ΔΠΔ προνοεί ότι κάθε άτομο στον κόσμο υπόκειται στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, και υπέχει ευθύνη για τη διάπραξη σοβαρών εγκλημάτων που έχουν πληγώσει το πρόσωπο της ανθρωπότητας».
Έχοντας κατά νουν τα σοφά λόγια του Πική, επιστρέφω στο ερώτημα που διατυπώνω στον τίτλο αυτού του άρθρου: Μπορεί το ΔΠΔ να αποδώσει δικαιοσύνη στην Κύπρο; Νοουμένου ότι ουδείς βρίσκεται υπεράνω του νόμου, η απάντηση θα πρέπει να είναι, ασφαλώς “ναι”. Παρόλ’ αυτά, υπάρχουν εμπόδια, μεγάλα αλλά όχι απαραίτητα ανυπέρβλητα, στην οδό προς τη δικαιοσύνη μέσω του ΔΠΔ. Θα αναφερθώ σε ορισμένα από αυτά.
>Το πρώτο εμπόδιο είναι η ύποπτη άρνηση της Τουρκίας να γίνει κράτος-μέλος του Καταστατικού της Ρώμης του ΔΠΔ.
Η Τουρκία δεν έχει καν υπογράψει το Καταστατικό. Επομένως, παρότι είναι υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, δεν ακολούθησε το παράδειγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ολλανδίας και άλλων μελών της ΕΕ, που έχουν γίνει κράτη-μέλη του ΔΠΔ.
>Ένα δεύτερο εμπόδιο είναι η συνεχιζόμενη παράλειψη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να ενεργοποιήσει το Κεφάλαιο 7 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και να παραπέμψει στον Κατήγορο του ΔΠΔ οποιαδήποτε από τα καταγγελλόμενα διεθνή εγκλήματα διαπράττονται στην Κυπριακή Δημοκρατία. Με άλλα λόγια, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών παρέλειψε να καλέσει το ΔΠΔ να “ασκήσει τη δικαιοδοσία του” δυνάμει του Άρθρου 13 (β) του Καταστατικού της Ρώμης “σε σχέση με” οποιοδήποτε από τα εγκλήματα αναφέρονται στο Άρθρο 5 του ίδιου Καταστατικού – το έγκλημα της γενοκτονίας, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου, και το έγκλημα της επίθεσης.
>Ένα τρίτο εμπόδιο είναι η χρονικά περιορισμένη δικαιοδοσία του ΔΠΔ, η οποία περιορίζεται σε διεθνή εγκλήματα που καταγγέλλεται ότι διαπράχθηκαν μετά την έναρξη ισχύος του Καταστατικού της Ρώμης, την 1η Ιουλίου 2002.
Εντούτοις, ο συγκεκριμένος περιορισμός δεν εμποδίζει το ΔΠΔ να χειριστεί υποθέσεις που προκύπτουν από διεθνή εγκλήματα τα οποία καταγγέλλεται ότι διαπράχθηκαν σε οποιοδήποτε μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κατόπιν της συγκεκριμένης ημερομηνίας.
Σύμφωνα με καταγγελία που, το 2014, υπέβαλε στο ΔΠΔ ο Ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης, και ο συνασπισμός Κυπρίων κατά Τουρκίας για Εγκλήματα Πολέμου, σε αυτά τα εγκλήματα φαίνεται να περιλαμβάνεται “η μεταφορά, αμέσως ή εμμέσως, από την Κατέχουσα Δύναμη μέρους του δικού της αμάχου πληθυσμού στο έδαφος που καταλαμβάνει, ή η εκτόπιση ή μεταφορά όλου ή μέρους του πληθυσμού του κατεχομένου εδάφους μέσα ή έξω από το έδαφος αυτό” κατά παράβαση του Άρθρου 8.2 (β) (viii) του Καταστατικού της Ρώμης.
Ομοίως, η χρονικά περιορισμένη δικαιοδοσία του ΔΠΔ δεν μπορεί να εμποδίσει τις αρχές επιβολής του νόμου στην Τουρκία ή στην Κυπριακή Δημοκρατία να κινήσουν ποινικές διαδικασίες στα εθνικά τους δικαστήρια δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας, όπως είναι για παράδειγμα ο Περί των Συνθηκών τη Γενεύης Νόμος του 1966, ο οποίος κυρώνει τις τέσσερις Συνθήκες της Γενεύης του 1949 στο Κυπριακό Δίκαιο – που φαίνεται ότι αθετήθηκαν, ατιμώρητα, το 1974 και πολλές φορές έκτοτε. Παρόλ’ αυτά, θα κινήσουν ποτέ εγχώριες ποινικές διαδικασίες οι αρχές επιβολής του νόμου στην Κυπριακή Δημοκρατία ή την Τουρκία;
Υπάρχουν αχτίδες ελπίδας στον ορίζοντα. Η μία διαφάνηκε στις 15 Ιουνίου 2021. Εκείνη τη μέρα, η απερχόμενη Κατήγορος του ΔΠΔ, κυρία Fatou Bensouda από την Γκάμπια, στον αποχαιρετιστήριο λόγο που έδωσε με την ευκαιρία της λήξης της θητείας της, αποκάλυψε ότι “το τελευταίο εξάμηνο, το προσωπικό μου ανέλαβε σημαντικό έργο, εντός των διαθέσιμων μέσων, προκειμένου να προχωρήσει η απόφασή μας για διάφορες Εκτιμήσεις Α’ Φάσης, δηλαδή για την αρχική αξιολόγηση που αποτελεί μέρος της προκαταρκτικής εξεταστικής διαδικασίας”.
Στη συνέχεια, η απερχόμενη Κατήγορος ανέφερε την Κύπρο, προσθέτοντας:
“Τον περασμένο Δεκέμβριο, ανακοίνωσα ότι, κατά τη διάρκεια του 2021, ελπίζαμε ότι θα καταλήγαμε σε αποφάσεις απόρριψης ή συνέχισης σε σχέση, ανάμεσα σε άλλα, με το Μεξικό, την Κύπρο (εποικισμοί), την Υεμένη (εξαγωγές όπλων), την Καμπότζη (αρπαγή γης) και τη Συρία/Ιορδανία (απέλαση). Παρότι σημειώθηκε πρόοδος σε αριθμό αυτών των εκτιμήσεων… θα παραδοθούν στον εισερχόμενο Κατήγορο για εξέταση και απόφαση, όπως ο ίδιος κρίνει”.
Η απόφαση αναμένεται από τον νέο Κατήγορο του ΔΠΔ, κ. Karim A. A. Khan QC από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ό,τι και αν αποφασίσει ο νέος Κατήγορος, τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει τα βασικά γεγονότα. Το 1974, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο με δύο αιματηρές στρατιωτικές εκστρατείες, στις 20 Ιουλίου και στις 14 Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια των εκστρατειών, οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις τρομοκρατούσαν τους γηγενείς Έλληνες πολίτες της Δημοκρατίας, στο βόρειο μέρος της, για να καταφύγουν στο νότιο μέρος. Η Τουρκία και οι ντόπιοι συνεργοί της ανάγκασαν επίσης Τούρκους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας να μετακινηθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Με στόχο να πετύχει την de facto διαίρεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον καταναγκαστικό, απτό διαχωρισμό του λαού της, η Τουρκία προέβη σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, όπως φαίνεται, σε ατιμώρητα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και άλλα διεθνή εγκλήματα.
Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται εκ προθέσεως δολοφονίες, βίαιες μετακινήσεις πληθυσμού, παράνομες φυλακίσεις, βασανιστήρια, βιασμοί, βίαιες εξαφανίσεις προσώπων και διώξεις ανθρώπων για λόγους εθνοτικούς ή θρησκευτικούς. Τεκμήρια για αυτού του είδους τα εγκλήματα έχουν τεκμηριωθεί – στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – στα Τεύχη I και II της Έκθεσης της Κομισιόν για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που υιοθετήθηκε το 1976.
Από το 1974, η Τουρκία κατέχει παράνομα το 36% του εδάφους και το 57% της ακτογραμμής της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τον περασμένο Ιούλιο, στην 47η επέτειο της τουρκικής εισβολής, ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επισκέφτηκε παράνομα τα κατεχόμενα, στο βόρειο μέρος της Δημοκρατίας. Την ίδια περίοδο, μετέβηκα στη γενέτειρά μου, την τώρα τουρκοκρατούμενη Αμμόχωστο, με δύο δημοσιογράφους του γερμανικού περιοδικού «Der Spiegel», οι οποίοι κατέγραψαν τις τέσσερις μέρες που περάσαμε εκεί, προσπαθώντας να συναντήσουμε τον Ερντογάν και να του ζητήσουμε τον λόγο.
Ο Ερντογάν δεν εμφανίστηκε ποτέ, όμως εγώ έδωσα μια υπόσχεση: Να κάνω ό,τι μπορώ για να ζητήσω δικαιοσύνη για τις αμέτρητες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για τα διεθνή εγκλήματα που διαπράχθηκα σε μένα και σε τόσους άλλους βίαια εκτοπισμένους, ανθρώπους διαφόρων εθνοτικών ή θρησκευτικών υποβάθρων, και που παραμένουν ατιμώρητες. Υποσχέθηκα επίσης να μην φεισθώ κόπων προκειμένου να φτάσω στους καλύτερους νομοδιδασκάλους και δικηγόρους, που θα μου υποδείξουν πιθανές οδούς προς τη δικαιοσύνη. Αργά ή γρήγορα, πρέπει να αποδοθεί δικαιοσύνη για τις συνεχιζόμενες αδικίες που προκαλούνται στη χώρα και στον λαό μου.
Στο μεταξύ, θα πρέπει όλοι να στοχαστούμε τα σοφά λόγια με τα οποία ο Γεώργιος Μ. Πικής ολοκλήρωσε την επετειακή ομιλία του για το ΔΠΔ, στις 5 Ιουλίου 2018:
“Χωρίς δικαιοσύνη, δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη, και χωρίς ειρήνη, η ανθρώπινη ύπαρξη αφήνεται στο έλεος του νοσηρού πάθους των ισχυρών για εξουσία, κυριαρχία, πλούτη και συνακόλουθες απάνθρωπες ενέργειες”.
* Η Τασούλα Χατζητοφή είναι υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του πολιτισμού, με ειδικότητα στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι η ιδρυτική πρόεδρος του Οργανισμού Walk of Truth και η συγγραφέας του βιβλίου “Η Κυνηγός των Εικόνων” (The Icon Hunter, 2017).
Διεθνή
Προειδοποίηση της Ελβετίας: Το υψηλό ευρωπαϊκό χρέος θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κρίση του ευρώ
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Μιλώντας στον ελβετικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα SRF, στην Μπανγκόκ —στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας—, η Κέλερ-Σούτερ ανέφερε ότι και οι τιμές της ενέργειας εντείνουν τις ανησυχίες μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Η Ελβετία διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη, ωστόσο η Κέλερ-Σούτερ τόνισε ότι, στο τρέχον περιβάλλον, είναι σημαντικό να εξετάζεται η ευρύτερη εικόνα.
«Είμαστε τόσο στενά διασυνδεδεμένοι σε διεθνές επίπεδο, ώστε καθιστάμεθα επίσης ευάλωτοι, για παράδειγμα, στην περίπτωση που προκύψει κρίση χρέους εξαιτίας του δημόσιου χρέους μεγάλων χωρών. Σκέφτομαι συγκεκριμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την Ευρώπη. Υπάρχει η περίπτωση της Γαλλίας — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση του ευρώ», δήλωσε η Κέλερ-Σούτερ στο δίκτυο SRF.
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η υποτονική οικονομική ανάπτυξη έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών της, καθώς ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστήσει πιο περίπλοκες τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...
Γεωπολιτική και Προφητεία: Ο γέροντας Σίμων της Λατινικής Αμερικής, οι «τρεις ημέρες σκοταδιού» στην ανθρωπότητα
Η πραγματική εγρήγορση δεν είναι ο φόβος για το αύριο· είναι η υπεύθυνη, η φροντίδα της οικογένειας για τον άνθρωπό...
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα...
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»
Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας