Ακολουθήστε μας

Άμυνα

Η Αθήνα αναζητεί λύσεις απέναντι στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Άγκυρας

Δημοσιεύτηκε στις

Στα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου, η γνωστή εκπομπή ερευνητικής δημοσιογραφίας «Frontal» του δημόσιου τηλεοπτικού σταθμού ZDF παρουσίασε ένα θέμα-βόμβα. Η εκπομπή παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία μία πολύ γνωστή γερμανική εταιρεία, η οποία ειδικεύεται στα αμυντικά συστήματα με έμφαση σε συστήματα αναγνώρισης και ραντάρ, προμηθεύει με τον απαραίτητο εξοπλισμό την πασίγνωστη, πλέον, τουρκική εταιρεία Baykar, που με τη σειρά της κατασκευάζει (μεταξύ άλλων) τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (Unmanned Aerial Vehicles – UAVs, ευρύτερα γνωστά ως drones) Bayraktar TB2.

Οι πολεμικές επιχειρήσεις

Τα εν λόγω drones έχουν γίνει διάσημα για τη δράση που ανέπτυξαν σε μία σειρά πολεμικών μετώπων. Αρχικά ήταν στις τουρκικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Συρία, στη συνέχεια στη Λιβύη όπου χρησιμοποιήθηκαν από την τότε κυβέρνηση Φαγέζ αλ Σάρατζ για την ανάσχεση της επίθεσης του εξ Ανατολικής Λιβύης ορμώμενου στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ. Ηταν όμως στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το φθινόπωρο του 2020 που η χρήση των Bayraktar TB2 από τις Ενοπλες Δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν βοήθησε στη σαρωτική επικράτηση εναντίον της Αρμενίας. 

Οι κινήσεις μετά την απόρρητη έκθεση

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Βήματος», λίγο μετά από εκείνο τον πόλεμο συντάχθηκε άκρως απόρρητη έκθεση από αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες που θορύβησε σοβαρά την κυβέρνηση και έχει επιταχύνει την αναζήτηση τρόπων ανάσχεσης του πλεονεκτήματος που προς το παρόν διαθέτει η Αγκυρα έναντι της Αθήνας στον τομέα των drones. Υψηλόβαθμοι παράγοντες του Μεγάρου Μαξίμου παρακολουθούν το θέμα πολύ στενά και επιδιώκουν να βρουν λύσεις. Τα χείλη, πάντως, των αρμοδίων παραγόντων στο Πεντάγωνο παραμένουν επτασφράγιστα, αλλά σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες η έμφαση δίνεται στην προμήθεια συστημάτων αντιμέτρων (anti-drone technology). Σε αυτό το σημείο, η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις πολύ βαθιές σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί με το Ισραήλ στον αμυντικό τομέα και η πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Αμυνας Νίκου Παναγιωτόπουλου στο Ισραήλ φέρεται να εστίασε στο εν λόγω ζήτημα.

Αλλωστε, στο ζήτημα της απόκτησης UAVs η ελληνική πλευρά έχει μείνει πίσω και τα πλέον σύγχρονα συστήματα που διαθέτουν οι Ενοπλες Δυνάμεις είναι τα δύο νοικιασμένα Heron που σταθμεύουν στη Σκύρο. Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, ο συνδυασμός της κατεύθυνσης του αμυντικού προϋπολογισμού σε άλλα συστήματα και η προτίμηση ορισμένων στρατιωτικών στελεχών σε πιο παραδοσιακές αμυντικές πλατφόρμες εξηγούν, εν μέρει, τις καθυστερήσεις. Πάντως, η πρόσφατη προμήθεια πέντε μη επανδρωμένων ελικοπτέρων από το Πολεμικό Ναυτικό δείχνει ότι δεν λείπει η κινητικότητα. 

Συσκέψεις με δύο στόχους

Ωστόσο, το θέμα της παροχής γερμανικού εξοπλισμού στην εταιρεία Baykar έχει ήδη απασχολήσει συσκέψεις τόσο στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας όσο και στο υπουργείο Εξωτερικών (δημοσιεύματα επί των οποίων έχουν ήδη δει το φως της δημοσιότητας τις προηγούμενες εβδομάδες). Αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της προσπάθειας της Αθήνας να βρει τρόπους α) να πείσει τους ευρωπαίους εταίρους της για τη σαφή παραβίαση της αρχής της αλληλεγγύης και β) να αντιμετωπίσει, στο πλαίσιο που αυτό είναι δυνατόν, τη «διπλωματία των drones» που αναπτύσσει η Αγκυρα σε μία προσπάθεια να αξιοποιήσει την ακμάζουσα αμυντική της βιομηχανία για τη συσσώρευση σκληρού συναλλάγματος, αλλά και διπλωματικού κεφαλαίου. Ωστόσο, κινήσεις όπως το αίτημα για άμεσο εμπάργκο όπλων δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα και θα απαιτηθούν πιο «έξυπνες λύσεις».

Το Βερολίνο κάνει τα «στραβά μάτια»

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ZDF, η γερμανική εταιρεία που προμηθεύει την Baykar με τα ειδικά συστήματα εντοπισμού στόχου ονομάζεται Hensoldt. Ενα από αυτά τα συστήματα είναι το Argos II HDT. Για την ακρίβεια, η προμήθεια γίνεται μέσω της θυγατρικής της Hensoldt με έδρα την Πρετόρια της Νότιας Αφρικής. Η μητρική εταιρεία είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο και σύμφωνα με τα στοιχεία του 2020 έχει τζίρο περίπου 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η συνεργασία της Hensoldt με την Baykar ξεκίνησε το 2020, έτος που οι χώρες-εταίροι της Γερμανίας, η Ελλάδα και η Κύπρος, αντιμετώπισαν την τουρκική αναθεωρητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Hensoldt κάλυψε την απαγόρευση της προμήθειας συστημάτων αναγνώρισης από καναδική εταιρεία στην οποία προχώρησε η κυβέρνηση Τριντό μετά τη χρήση των τουρκικών drones στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Η παραδοχή και η… άγνοια

Το αριστερό κόμμα Die Linke κατέθεσε πριν από μερικές ημέρες επερώτηση στο Μπούντεσταγκ σχετικά με τη συμμετοχή γερμανικών εξοπλιστικών εταιρειών στην παραγωγή τουρκικών drones. Αναφορικά με το σύστημα Argos II HDT της Hensoldt, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραδέχεται ότι είναι κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό στόχων, αλλά δηλώνει και… άγνοια αν το σύστημα αυτό έχει χρησιμοποιηθεί «σε Συρία ή σε Λιβύη ή εναντίον των κρατών-μελών της ΕΕ, Ελλάδας και Κύπρου». Αρνείται επίσης ότι η συμμετοχή της ως μειοψηφικού μετόχου στη Hensoldt της παρέχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τη λειτουργική διαχείριση της εταιρείας.

Η Γερμανία δεν μπλόκαρε τις εξαγωγές στην Baykar

Κάτι που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας διαθέτει, για λόγους ασφαλείας, ποσοστό 25,1% των μετοχών της Hensoldt, της εταιρείας που προμηθεύει την Baykar με ειδικά συστήματα εντοπισμού στόχου. Το ποσοστό αυτό συνιστά ανασταλτική μειοψηφία (blocking minority), αλλά το Βερολίνο δεν έκρινε σκόπιμο να τη χρησιμοποιήσει στην περίπτωση των εξαγωγών στην τουρκική εταιρεία.

Η κλιμάκωση στο Αιγαίο και οι νέες προκλήσεις

Υπάρχει όμως και άλλη μία παράμετρος που εσχάτως απασχολεί τους έλληνες επιτελείς, τόσο στρατιωτικούς όσο και διπλωμάτες. Και αυτή δεν είναι άλλη από την κλιμάκωση, κατά το τελευταίο τρίμηνο, της χρήσης drones από την τουρκική Πολεμική Αεροπορία κατά τη διάρκεια είτε παραβιάσεων του Εθνικού Εναερίου Χώρου (ΕΕΧ) είτε παραβάσεων των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών. Η πρακτική αυτή ξεκίνησε σταδιακά από τις αρχές του 2021 και συνεχίζεται αυξανόμενη: μόνο εντός του Ιανουαρίου 2022 υπήρξαν 13 συμβάντα παράβασης του FIR Αθηνών ή παραβίασης του ΕΕΧ με χρήση UAVs. Πρόκειται για κάτι που έχει οδηγήσει την ελληνική πλευρά στην αναζήτηση απάντησης, καθώς δαπανώνται υψηλοί ανθρώπινοι και υλικοί πόροι για την ανάσχεση της δράσης των τουρκικών drones.
Το πρόβλημα είναι όμως πιο σύνθετο και δεν περιορίζεται στα Bayraktar TB2.

Η τουρκική αμυντική βιομηχανία παράγει, πέραν αυτών, τα Akinci και Aksungur, που φέρουν και μεγαλύτερο οπλικό φορτίο. Παράλληλα, η εταιρεία STM κατασκευάζει το Kargu-2, που σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για τη Λιβύη χρησιμοποιήθηκε στον εκεί εμφύλιο πόλεμο και μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα, δηλαδή με βάση την τεχνητή νοημοσύνη. Η νεότερη προσθήκη στο τουρκικό οπλοστάσιο ίσως να είναι το Bayraktar TB3, το οποίο πρόσφατα παρουσιάστηκε και προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για το «μικρό αεροπλανοφόρο» με την ονομασία «Anadolu» που ανακατασκευάζεται στα ισπανικά ναυπηγεία της Navantia. Το νέο μοντέλο θεωρείται ότι μπορεί να υποκαταστήσει τα F-35B που επρόκειτο να προμηθευτεί η Τουρκία πριν αποχωρήσει από το πρόγραμμα λόγω των αμερικανικών κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΜΑ

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.

Σύμφωνα με την προαναγγελία του ΥΠΕΘΑ, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη συνεργασία Ελλάδας–Γερμανίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας και στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.

Η συνάντηση θα συνδυαστεί με παρακολούθηση βολών στο πλαίσιο της άσκησης αεράμυνας «SPARTAN ARROW – 26».

Οι δύο υπουργοί αναμένεται να παρακολουθήσουν βολές των συστημάτων PATRIOT και LEFLASYS-OZELOT, καθώς και βολή πιστοποίησης του νέου συστήματος IRIS-T SLM. Η άσκηση διοργανώνεται κάθε χρόνο από τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις στο NATO Missile Firing Installation, το Πεδίο Βολής Κρήτης.

Οι κοινές δηλώσεις στον Τύπο έχουν προγραμματιστεί περίπου στις 14:40.

Η ατζέντα συνδέει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα με την πρακτική συνεργασία στη βιομηχανία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική με κορμό την Ελλάδα και εγκέφαλο το Ισραήλ

Ο Σάι Γκαλ, πρώην αντιπρόεδρος της IAI και επικεφαλής του προσωπικού του προέδρου της, παρουσιάζει την εναλλακτική λύση για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η Ευρώπη αγοράζει όπλα από το Ισραήλ. Το Ισραήλ εξακολουθεί να χτίζει τη στρατηγική του γύρω από την Αμερική.

Το 2025, το Ισραήλ υπέγραψε συμβόλαια εξαγωγών αμυντικού εξοπλισμού ύψους ρεκόρ ύψους 19,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων . Η Ευρώπη αντιπροσώπευε το 36% και η Βόρεια Αμερική μόλις το 13%. Η αγορά μετατοπίστηκε. Το ισραηλινό κεφάλαιο και η στρατηγική προσοχή δεν άλλαξαν.

Η ίδια η αμερικανική βιομηχανική δραστηριότητα μπορεί να είναι παραπλανητική. Τον Νοέμβριο του 2025, η Raytheon-Rafael Protection Systems (R2S), μια κοινοπραξία μεταξύ της Rafael και της αμερικανικής Raytheon, εξασφάλισε σύμβαση ύψους 1,25 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή αναχαιτιστικών πυραύλων Tamir για τον Iron Dome στο Αρκάνσας. Ο πελάτης, ωστόσο, ήταν το Ισραήλ. Η τεχνολογία και η ζήτηση ήταν ισραηλινές· η παραγωγή ήταν αμερικανική.

Στην Israel Aerospace Industries (IAI), 751 εκατομμύρια δολάρια από τα 900 εκατομμύρια δολάρια που εισπράττει από τη Βόρεια Αμερική προήλθαν από τον Όμιλο Αεροπορίας, κυρίως από μετατροπές, συντήρηση και εξαρτήματα αεροσκαφών. Οι εργασίες σε εξαρτήματα F-16 και F-15 συνιστούν επίσης υπεργολαβία στο πλαίσιο αμερικανικών προγραμμάτων και όχι υιοθέτηση ενός ισραηλινού συστήματος όπλων από το Πεντάγωνο.

Η Ευρώπη αφηγείται μια διαφορετική ιστορία. Περίπου 1,28 δισεκατομμύρια δολάρια από τα 1,57 δισεκατομμύρια δολάρια των ευρωπαϊκών εσόδων της IAI προήλθαν από τους στρατιωτικούς της ομίλους.¹ Ακόμη και η Elbit Systems, η οποία έχει δημιουργήσει μια σημαντική αμερικανική αμυντική επιχείρηση, απέφερε 2,14 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ευρώπη έναντι 1,66 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Βόρεια Αμερική.²

Τα εθνικά στοιχεία για τις εξαγωγές καταγράφουν πρόσφατα υπογεγραμμένες συμβάσεις. Τα εταιρικά στοιχεία καταγράφουν αναγνωρισμένα έσοδα. Πρόκειται για ξεχωριστά μέτρα, αλλά μαζί αποκαλύπτουν την απόκλιση μεταξύ των πελατών του Ισραήλ και των βιομηχανικών του προτεραιοτήτων.

Το μνημόνιο στρατιωτικής βοήθειας ΗΠΑ-Ισραήλ του 2016 εδραίωσε αυτή την απόκλιση. Καλύπτοντας τα οικονομικά έτη 2019-2028, παρέχει 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε στρατιωτική χρηματοδότηση και άλλα 500 εκατομμύρια δολάρια για συνεργατική πυραυλική άμυνα, ενώ παράλληλα τερματίζει σταδιακά την άδεια του Ισραήλ να δαπανά την αμερικανική βοήθεια στην εγχώρια παραγωγή. Αυτή η εξαίρεση, γνωστή ως Offshore Procurement (Υπεράκτια Προμήθεια ), εξαφανίζεται εντελώς το 2028.

Τον Φεβρουάριο του 2026, η Ουάσινγκτον επισημοποίησε την υποκείμενη λογική μέσω της Στρατηγικής Μεταφοράς Όπλων «Η Αμερική Πρώτα» : οι μεταφορές όπλων θα προωθούσαν την αμερικανική εξωτερική πολιτική, ενώ οι ξένες αγορές και κεφάλαια θα επεκτείνουν την αμερικανική παραγωγή και παραγωγική ικανότητα.

Η Αμερική σχεδίασε μια πολιτική για τη δική της βιομηχανία. Η αποτυχία του Ισραήλ ήταν να χρηματοδοτήσει αυτήν την πολιτική σαν να ήταν δική της.

Το Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ έθεσε τις χρηματοδοτούμενες από τις ΗΠΑ προμήθειες ως προεπιλογή. Τα στελέχη και τα διοικητικά συμβούλια συνέχισαν να εγκρίνουν αμερικανικές θυγατρικές, εργοστάσια και μεταφορές παραγωγής, ακόμη και όταν η αμερικανική ζήτηση δεν μπορούσε να δικαιολογήσει την επένδυση. Αντί για τη ζήτηση και την απόδοση, μέτρησαν την παρουσία.

Το χειρότερο είναι αυτό που δεν φτάνει ποτέ στο τραπέζι της λήψης αποφάσεων. Εναλλακτικές λύσεις στην αμερικανική εξάρτηση, συμπεριλαμβανομένης της ανεξάρτητης ανάπτυξης, των ευρωπαϊκών συνεργασιών και των εναλλακτικών ρυθμίσεων παραγωγής, προκύπτουν εντός των αμυντικών εταιρειών μόνο και μόνο για να σταματήσουν πριν φτάσουν στο Υπουργείο Άμυνας. Όχι επειδή εξετάστηκαν και απορρίφθηκαν, αλλά επειδή η απόρριψη είναι προκαθορισμένη.

Το αποτέλεσμα είναι ένα βέτο χωρίς απόφαση, χωρίς ψηφοφορία, χωρίς πρακτικά. Η διοίκηση αυτολογοκρίνεται· το κράτος δεν χρειάζεται να αντιταχθεί επίσημα. Η θεσμική δειλία παράγει εξάρτηση και αποκλείει τη διαφωνία.

Πίσω από αυτό το βέτο κρύβεται μια ξεπερασμένη αντίληψη: η Αμερική είναι στρατηγική· η Ευρώπη είναι αγορά.

Η Ουάσινγκτον μπορεί να επιλέξει τα θέατρα των επιχειρήσεων της, να ανακατευθύνει τις δυνάμεις της προς τον Ινδο-Ειρηνικό και να θεωρήσει την Τουρκία ως στρατηγικό πλεονέκτημα όπου η Ιερουσαλήμ βλέπει απειλή. Το Ισραήλ και η Ευρώπη δεν μπορούν να ξεφύγουν από τη γεωγραφία τους. Η Μεσόγειος και η Ερυθρά Θάλασσα, οι ενεργειακές οδοί, οι εμπορικοί διάδρομοι, οι υποδομές επικοινωνιών και οι απειλές από το Ιράν και τη Ρωσία τις δεσμεύουν ήδη σε ένα κοινό περιβάλλον ασφαλείας.

Η Γερμανία απέκτησε το Arrow 3, το ανώτερης βαθμίδας σύστημα βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας του Ισραήλ, με την έγκριση των ΗΠΑ. Στη Φινλανδία, το BARAK MX της IAI και το David’s Sling της Rafael ανταγωνίζονταν για τον ίδιο πελάτη. Το David’s Sling επικράτησε και απαιτούσε επίσης την έγκριση των ΗΠΑ επειδή αναπτύχθηκε από κοινού με την Ουάσινγκτον. Η Σλοβακία απέκτησε το BARAK MX.⁴

Η Ελλάδα κατασκευάζει ένα διαφορετικό μοντέλο. Η συμφωνία Achilles Shield , αξίας περίπου 3 δισεκατομμυρίων ευρώ , που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2026, συνδυάζει τα συστήματα Rafael και IAI σε μια ενιαία, πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας σχεδιασμένη από το Ισραήλ, που περιλαμβάνει τα David’s Sling, SPYDER και BARAK MX. Αντί να αγοράζει μεμονωμένες μπαταρίες, η Αθήνα προμηθεύεται ένα ολοκληρωμένο αμυντικό πλαίσιο, παράλληλα με τη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας και τη μεταφορά τεχνολογίας.

Η ολοκλήρωση δεν εξαλείφει τις αμερικανικές απαιτήσεις έγκρισης που συνδέονται με τα μεμονωμένα συστήματα. Καθιερώνει μια διαφορετική αρχή: οι ισραηλινές δυνατότητες μπορούν να διαμορφώσουν την αρχιτεκτονική της άμυνας ενός ευρωπαϊκού κράτους, αντί να παραμείνουν ξεχωριστές προμήθειες.

Η Ευρώπη ήδη μετατρέπει την ισραηλινή τεχνολογία σε ευρωπαϊκή στρατιωτική ισχύ. Το Ισραήλ δεν έχει ακόμη μετατρέψει την ευρωπαϊκή του αγορά σε δικό του βιομηχανικό βάθος. Οι συμβάσεις του παραμένουν αποσυνδεδεμένες από οποιαδήποτε κοινή στρατηγική που διέπει το κεφάλαιο, την ιδιοκτησία, τα δικαιώματα ανάπτυξης, την κατασκευή και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Η ευρωπαϊκή πολιτική καθιστά απαραίτητη την βιομηχανική οχύρωση. Η Ισπανία έχει επιβάλει νομικό εμπάργκο στο εμπόριο άμυνας με το Ισραήλ. Η Γαλλία περιόρισε τη συμμετοχή του Ισραήλ στο Eurosatory. Η Ιταλία ανέστειλε την αυτόματη ανανέωση της διμερούς συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας.⁵

Η απάντηση δεν είναι άλλη μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων για ένα εκθεσιακό περίπτερο. Στην Αεροπορική Έκθεση του Παρισιού το 2025 , μαύρα χωρίσματα έκρυβαν τις ισραηλινές εκθέσεις, ωθώντας τον Πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ να παρομοιάσει τα εμπόδια με ένα «ισραηλινό γκέτο». Τον Ιούνιο του 2026, οι διοργανωτές έκλεισαν ξανά τα ισραηλινά περίπτερα στο Eurosatory. Οι Ισραηλινοί εκθέτες δήλωσαν ότι είχαν συμμορφωθεί με τους γαλλικούς περιορισμούς. Οι διοργανωτές αμφισβήτησαν την εκτίμησή τους.⁶

Ένας μαύρος τοίχος δεν είναι γκέτο. Το Ολοκαύτωμα δεν είναι ρητορικό πυρομαχικό για μια έκθεση όπλων.

Το Ισραήλ πρέπει αντ’ αυτού να ενσωματωθεί στην ευρωπαϊκή απασχόληση, τους προμηθευτές, την παραγωγή και το κεφάλαιο, έτσι ώστε ο αποκλεισμός της ισραηλινής βιομηχανίας να επιφέρει επίσης κόστος στα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Μια συμφωνία δημιουργεί έσοδα. Μια αρχιτεκτονική δημιουργεί ενδιαφερόμενους φορείς.

Το πρόγραμμα «Δράση για την Ευρώπη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης , γνωστό ως SAFE , καθιστά επείγουσα τη διάκριση. Παρέχει έως και 150 δισεκατομμύρια ευρώ σε μακροπρόθεσμα δάνεια σε κράτη μέλη για αμυντικές προμήθειες και βιομηχανική ενίσχυση.

Σύμφωνα με τους κανόνες του, τα εξαρτήματα που προέρχονται εκτός ΕΕ, των κρατών της ΕΖΕΣ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της Ουκρανίας δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 35% του εκτιμώμενου κόστους των εξαρτημάτων του τελικού προϊόντος. Για ευαίσθητα συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, οι ανάδοχοι πρέπει επίσης να διαθέτουν τη νόμιμη εξουσία να ορίζουν, να προσαρμόζουν και να αναπτύσσουν τον σχεδιασμό που προμηθεύονται χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται από τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αντικατάστασης εξαρτημάτων που υπόκεινται σε περιορισμούς.⁷

Ακόμη και μια εταιρεία με έδρα την ΕΕ υπό ισραηλινό έλεγχο μπορεί να συμμετάσχει, υπό την επιφύλαξη ελέγχου ασφαλείας, μέτρων μετριασμού ή προβλεπόμενων εγγυήσεων. Η ισραηλινή ιδιοκτησία δεν συνεπάγεται αυτόματα αποκλεισμό. Ούτε μια ευρωπαϊκή διεύθυνση παρέχει επιλεξιμότητα.

Το SAFE απαιτεί γνήσια βιομηχανική ουσία: διαχείριση, εγκαταστάσεις, παραγωγή, εξαρτήματα και δικαιώματα ανάπτυξης. Χρηματοδοτεί την ευρωπαϊκή βιομηχανική ικανότητα, όχι απλώς ξένο εξοπλισμό που παραδίδεται μέσω ευρωπαϊκής θυγατρικής.

Κάθε νέα ισραηλινή αμυντική επένδυση στην Αμερική θα πρέπει επομένως να απαιτεί έναν αναγνωρίσιμο πελάτη, αξιόπιστη ζήτηση για προμήθειες και μετρήσιμη αξία που διατηρείται στο Ισραήλ. Χωρίς αυτά, ανταγωνίζεται άμεσα τις ευρωπαϊκές επενδύσεις που έχουν ήδη μια αγορά και μια πιθανή διαδρομή προς προμήθειες που υποστηρίζονται από το SAFE.

Η πρώτη προτεραιότητα είναι η πολυεπίπεδη αεροπορική και πυραυλική άμυνα.

Ο Σιδερένιος Θόλος, η Σφεντόνα του Δαυίδ και το Βέλος εξαρτώνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε διαφορετικό βαθμό. Η αμερικανική χρηματοδότηση, η κοινή ανάπτυξη, η κατασκευή, τα κρίσιμα εξαρτήματα και οι εγκρίσεις εξαγωγών έχουν συμβάλει στην αμυντική ισχύ του Ισραήλ. Ωστόσο, όταν αυτές οι εξαρτήσεις συσσωρεύονται με έναν σύμμαχο, ένα επίσημο βέτο καθίσταται περιττό. Η ίδια η εξάρτηση γίνεται ένα καθεστώς εξουσιοδότησης.

Το Ισραήλ χρειάζεται μια παράλληλη αρχιτεκτονική που σταδιακά καθιστά την αμερικανική εξάρτηση προαιρετική: ένα στρώμα βραχείας εμβέλειας ικανό για παραγωγή σε καιρό πολέμου χωρίς αμερικανική χρηματοδότηση ή χωρητικότητα· ένα στρώμα μεσαίου βεληνεκούς που το Ισραήλ μπορεί να κατασκευάζει και να εξάγει χωρίς αμερικανική έγκριση· και ένα στρώμα ανώτερης βαθμίδας που μπορεί να αναπτύσσει, να επεκτείνει και να πουλάει ανεξάρτητα ή με Ευρωπαίους εταίρους.

Τα υπάρχοντα από κοινού αναπτυγμένα συστήματα παραμένουν. Αλλά γίνονται επιλογή, όχι προϋπόθεση.

Το Ισραήλ έχει ήδη επιδείξει την αρχή αυτή.

Το BARAK 8 προέκυψε από εκτεταμένη συνεργασία με την Ινδία, συμπεριλαμβανομένου του Οργανισμού Έρευνας και Ανάπτυξης Άμυνας, δημιουργώντας τεχνογνωσία, υποδομές και μια αγορά για το IAI. Στη συνέχεια, η εταιρεία ανέπτυξε και χρηματοδότησε ανεξάρτητα το BARAK MX, διατηρώντας μεγαλύτερη ελευθερία στην επόμενη γενιά.⁸

Η συνεργασία ήταν ένα εφαλτήριο, όχι ένα λουκέτο.

Η Ευρώπη απαιτεί την ίδια πειθαρχία. Η τοπική παραγωγή και η μεταφορά τεχνολογίας είναι απαραίτητες, αλλά η προϋπάρχουσα ισραηλινή πνευματική ιδιοκτησία πρέπει να παραμείνει ισραηλινή. Τα δικαιώματα ανάπτυξης πρέπει να συμφωνηθούν πριν από τη μεταφορά, διαχωρίζοντας την εξουσία του Ευρωπαίου εταίρου να προσαρμόσει το σύστημα που αποκτήθηκε από την ιδιοκτησία της υποκείμενης ισραηλινής τεχνολογίας. Το Ισραήλ πρέπει να διατηρήσει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας του, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης, τα έσοδα από την υποστήριξη του κύκλου ζωής και τη συμμετοχή του στις επόμενες γενιές.

Αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη στο πλαίσιο του SAFE. Οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει να διαθέτουν επαρκή σχεδιαστική εξουσία για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος, χωρίς να καταργούνται άσκοπα τα δικαιώματα του Ισραήλ στην υπάρχουσα τεχνολογία του ή στις μελλοντικές εξελίξεις. Το τι ανήκει σε ποιον, ποιος μπορεί να την τροποποιήσει, ποιος μπορεί να την εξάγει και ποιος κερδίζει από τους διαδόχους του πρέπει να διευθετείται συμβατικά και όχι να διαπραγματεύεται μετά τη μετακίνηση της παραγωγής.

Ούτε το Ισραήλ χρειάζεται εργοστάσιο σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Χρειάζεται μερικούς σημαντικούς κόμβους.

Ήδη έχει ερείσματα σε όλη την ήπειρο. Η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει ένα κύριο κέντρο: ένας καθιερωμένος πελάτης, μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική μέσω της Ασπίδας του Αχιλλέα και μια βιομηχανική βάση ικανή να υποστηρίξει την ευρύτερη ευρωπαϊκή ζήτηση. Η Κύπρος προσθέτει ένα ακόμη κράτος μέλος της ΕΕ εντός της ίδιας στρατηγικής γεωγραφίας, με δικές της αμυντικές ανάγκες και πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς μηχανισμούς χρηματοδότησης.

Τέτοιοι κόμβοι μπορούν να επικεντρώσουν την ανάπτυξη, την κατασκευή, τη συντήρηση και το κεφάλαιο αντί να τα διασκορπίσουν σε μεμονωμένες εθνικές επενδύσεις.

Αλλά η βιομηχανική βάση της Ευρώπης πρέπει επίσης να εξυπηρετεί το Ισραήλ στον πόλεμο.

Η εξωτερική ζήτηση μπορεί να χρηματοδοτήσει την παραγωγική ικανότητα που το Ισραήλ δεν θα μπορούσε οικονομικά να διατηρήσει μόνο του σε καιρό ειρήνης. Η ισραηλινή προτεραιότητα, η δεσμευμένη παραγωγή και το δικαίωμα ανακατεύθυνσης της παραγωγής πρέπει να καταγράφονται εκ των προτέρων σε συμβάσεις, με τις απαραίτητες κυβερνητικές άδειες εξασφαλισμένες και όχι αναλαμβανόμενες.

Ένα ευρωπαϊκό εργοστάσιο που εξυπηρετεί τους Ευρωπαίους πελάτες του αλλά δεν μπορεί να προμηθεύσει το Ισραήλ όταν ξεκινήσει ο πόλεμος αποτελεί εξαγωγικό πλεονέκτημα και όχι στρατηγικό βάθος.

Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του Ισραήλ

Η Ευρώπη δεν περιμένει. Από την εισβολή της Ρωσίας, έχει ενσωματώσει γρήγορα την Ουκρανία στο αμυντικό βιομηχανικό της σύστημα .

Το Κίεβο προσφέρει ακριβώς το πλεονέκτημα πάνω στο οποίο χτίστηκε η αμυντική φήμη του Ισραήλ: νέα εμπειρία στο πεδίο της μάχης, σύντομους κύκλους ανάπτυξης και την ικανότητα μετατροπής των απαιτήσεων της πρώτης γραμμής σε αξιοποιήσιμη τεχνολογία. Η Ευρώπη χρηματοδοτεί ήδη αυτή την ολοκλήρωση μέσω κοινής παραγωγής, προγραμμάτων καινοτομίας και συνεργασιών στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Η Ουκρανία δεν είναι απλώς ένας ακόμη ανταγωνιστής. Γίνεται πηγή τεχνολογίας που βασίζεται στο πεδίο της μάχης εντός του ίδιου του ευρωπαϊκού βιομηχανικού συστήματος.

Αν οι ισραηλινές αμυντικές εταιρείες δεν εισέλθουν τώρα στην ευρωπαϊκή παραγωγή, η Ευρώπη δεν θα τις περιμένει.

Ήδη χτίζει την εναλλακτική λύση.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO37 λεπτά πριν

Η Ελένη, ο Σεφέρης και….το Καλώδιον

Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας,...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Ενεργειακή σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο – Στο επίκεντρο Ελλάδα, Τουρκία και GSI

Στη νέα εκπομπή «Direct News», ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναλύει το παρασκήνιο γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο και το Great Sea...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

GEOPOLITICO3 ώρες πριν

Γρίβας: Έρχεται ελληνοτουρκική κλιμάκωση

Ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνος Γρίβας προχωρά σε μια αιχμηρή ανάλυση για τη θέση της Ελλάδας μέσα...

GEOPOLITICO3 ώρες πριν

Με αφορμή την παύση Γκιλφόιλ, Κύπρος και καλώδιο ζητούν αυτοκριτική από το Ρούμπιο

Χρήστος Κηπουρός: κ. Υπουργέ, εκτός από την οφειλόμενη αυτοκριτική σας για την αποσιώπηση του Αττίλα, όσο και για το καλώδιο,...

Δημοφιλή