Άμυνα
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ: Εφικτή πραγματικότητα ή ηθελημένη αυταπάτη; Τα χαρακτηριστικά του.
Ποιες οι προπτικές ίδρυσης Ευρωπαϊκού Στρατού
του Μιχαήλ Κωσταράκου*
Οι τελευταίες εξελίξεις με την αιφνιδιαστική συμφωνία AUKUS αλλά κυρίως τα γεγονότα στο Αφγανιστάν αναζωπύρωσαν τις μονίμως υφέρπουσες συζητήσεις για τον πιθανολογούμενο Ευρωπαϊκό Στρατό. Η ηγεσία της ΕΕ μίλησε για μια δύναμη 5000 στρατιωτών που θα προτείνει να δημιουργηθεί (δηλαδή ουσιαστικά μια Ταξιαρχία), ενώ σε άλλες συζητήσεις επανεμφανίστηκε ο «Πρωταρχικός Στόχος» του Ελσινκι του 1999 με τις 50-60000 στρατιώτες του. Υπάρχει όμως Ευρωπαϊκός Στρατός; Είναι η δημιουργία μιας αξιόπιστης δύναμης μέσα στις προθέσεις και τις δυνατότητες της ΕΕ ή η προσπάθεια θα καταλήξει άδοξα χωρίς αποτέλεσμα;
Ας δούμε αρχικά τι ήδη υπάρχει στην ΕΕ και στη συνέχεια τι μπορεί να δημιουργηθεί. Κατ αρχήν, τα τρία κύρια στρατιωτικά οργανα της ΕΕ: Η Στρατιωτική Επιτροπή της ΕΕ (EUMC), το Στρατιωτικό Επιτελείο της ΕΕ (EUMS) (στρατηγικού επιπέδου) και ο Φορέας Στρατιωτικού Σχεδιασμού και Υλοποίησης (MPCC) (ένα Επιχειρησιακό Στρατηγείο για τον έλεγχο αρχικά των Εκπαιδευτικών Αποστολών και αργότερα των Επιχειρήσεων της ΕΕ, το οποίο και θα αποτελεί το Επιχειρησιακό Στρατηγείο του πιθανού Ευρωπαϊκού Στρατού) ενώ υφίστανται και επίσης και τα «εν υπνώσει» πέντε Στρατηγεία Επιχειρησιακού/Στρατηγικού Επιπέδου στην Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Γερμανία για τον έλεγχο των Επιχειρήσεων της ΕΕ, όταν και αν απαιτείται.
Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό δεν υπάρχει πουθενά πρόβλεψη για ένα κανονικό Ευρωστρατό. Οι τρεις Επιχειρήσεις (Βοσνία, Κέρας της Αφρικής και Κεντρική Μεσόγειος και οι τέσσερις Εκπαιδευτικές Αποστολές (Σομαλία, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Μάλι και Μοζαμβίκη) όπως και οι προηγούμενες Επιχειρήσεις της ΕΕ που ολοκληρώθηκαν, συγκροτούνται ad hoc για ένα συγκεκριμένο σκοπό και η οργάνωση και οι δυνάμεις τους επιστρέφουν στις χώρες τους όταν ολοκληρωθεί η αποστολή τους. Το ίδιο ισχύει και για το σύστημα των πολυεθνικών Battlegroups (Συγκροτημάτων Μάχης) (Επιτελείο Ταξιαρχίας με ένα Τάγμα Πεζικού και την απαραίτητη υποστήριξη, συνολικής δυνάμεως 1500 στρατιωτών) που δημιουργήθηκε από το 2007 για να απεικονίσει (χωρίς επιτυχία μέχρι σήμερα) τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις Αμέσου Αντιδράσεως. Η Ελλάδα παρέχει σαν Συγκρότημα Μάχης κάθε δυο χρόνια την 71 Α/Μ Ταξιαρχία. Τα Συγκροτήματα Μάχης δεν έχουν αναπτυχθεί ποτέ κυρίως λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης αλλά και διάθεσης των κρατών-μελών που περιέχουν τις δυνάμεις, να επωμισθούν το υψηλό πολιτικό-οικονομικό κόστος της ανάπτυξης τους.
Σε ένα non-paper νωρίτερα φέτος, 14 κράτη μέλη (συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας) προχώρησαν σε μια συγκεκριμένη πρόταση. Υποστήριξαν μια «Δύναμη Πρώτης Εισόδου» 5000 ατόμων, που θα οργανωθεί γύρω από μια ταξιαρχία του Στρατού ξηράς ενισχυμένο με αεροπορικά και ναυτικά στοιχεία.
Η ικανότητα αποστολή μιας Ταξιαρχίας σε σύντομο χρονικό διάστημα θα παρείχε πράγματι στην ΕΕ ένα ευρύτερο φάσμα επιλογών. Αυτή όμως είναι η « ονομαστική τιμή». Δεν επαρκεί. Ο μεγάλος κίνδυνος, είναι ότι τα κράτη-μέλη, ως συνήθως, θα ερμηνεύσουν ακόμη και αυτή την πρόταση με μινιμαλιστικό τρόπο, δηλαδή σαν πρόσκληση για τη δημιουργία μιας μόνο ενιαίας πολυεθνικής ταξιαρχίας για τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Αυτό, μπορεί να παρέχει πολιτικό άλλοθι και να χαιρετισθεί σαν επιτυχία αλλά δυστυχώς θα ήταν πολύ λίγο για τους παρακάτω λόγους:
- Τα κράτη μέλη διαθέτουν μεγάλο αριθμό Ταξιαρχιών, κάποιες από τις οποίες πρέπει να διατεθούν αυτούσιες για τον Ευρωστρατό.
- Μια μεμονωμένη ταξιαρχία μπορεί προφανώς να αντιμετωπίσει μια κρίση, η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα περισσότερες από μια στην περιφέρεια της. Η Ταξιαρχία δεν διασπάται.
- Ταξιαρχίες υπάρχουν πολλών ειδών. Μια οποιαδήποτε ταξιαρχία δεν θα είναι ποτέ κατάλληλη για να αναπτυχθεί σε όλα τα θέατρα, εναντίον όλων των πιθανών αντιπάλων. Απαιτείται μια ποικιλία ταξιαρχιών, διαφορετικής σύνθεσης, οργάνωσης και εκπαίδευσης.
- Απαιτείται κάτι περισσότερο από μια «Δύναμη Πρώτης Εισόδου», για τον απλό λόγο ότι θα πρέπει να παρέχονται επίσης «Ακολουθούσες Δυνάμεις» (follow on forces), δηλαδή δυνάμεις αντικαταστάσεως από τα κράτη μέλη της ΕΕ για τη συνέχιση της επιχείρησης, διότι μια Ταξιαρχία μπορεί να αναπτυχθεί κατά τα διεθνως ισχύοντα μόνο για 4-6 μήνες τη φορά και το προσωπικό της Ταξιαρχίας δεν μπορεί να μένει σε πραγματική ετοιμότητα ή σε ανάπτυξη για το υπόλοιπο της ζωής του. Συνεπώς η ανάπτυξη μιας Ταξιαρχίας για όσο χρόνο απαιτείται για την ολοκλήρωση της αποστολής, απαιτεί την ύπαρξη τουλάχιστον άλλων δυο επιπλέον Ταξιαρχιών (τρεις Ταξιαρχίες σύνολο) για την ίδια αποστολή, όπου η μια θα εκπαιδεύεται για να αναπτυχθεί, η δεύτερη θα είναι ανεπτυγμένη και η τρίτη έχοντας επιστρέψει θα ανασυγκροτείται και θα αναπαύεται. Και ο κύκλος στη συνέχεια επαναλαμβάνεται.
Αυτό που είναι απαραίτητο, επομένως, είναι ένα πολυεθνικό Σώμα Στρατού, που να περιλαμβάνει αριθμό εθνικών Ταξιαρχιών (συνήθως πολλαπλάσιο του τρία), που θα αποτελέσουν τα βασικά δομικά στοιχεία αυτής της πολυεθνικής δύναμης. Οι εθνικές ταξιαρχίες δεν πρέπει να εναλλάσσονται. Πρέπει να διατεθούν μόνιμα στο πολυεθνικό Σώμα και να συμμετέχουν σε ετήσιες πολυεθνικές ασκήσεις. Η συχνή δικαιολογία των χωρών ότι εναλλάσσουν τις διαθέσιμες δυνάμεις τους για να εκπαιδευτούν όλες, είναι απλά καταστροφική. Χάνεται η εκπαίδευση και η εμπειρία και πάνε χαμένα τα εκατομμύρια ευρώ που δίνονται στην εκπαίδευση και την τυποποίηση. Αυτό συμβαίνει δυστυχώς σήμερα με τα Συγκροτήματα Μάχης όπου συνήθως (όχι στην Ελλάδα) με το πέρας της αναμονής διαλύονται και έτσι χάνεται και η εμπειρία αλλά και η εκπαίδευση. Συνεπώς, η νεόκοπη πρόταση του τμήματος των 5000 ατόμων είναι ελλιπής και προφανώς στηρίζεται σε πολιτικές εμπνεύσεις ή σκοπιμότητες χωρίς να ληφθούν υπόψη οι απόψεις των στρατιωτικών συμβούλων. Όπως αναφέρθηκε, αποτελούν «ονομαστική τιμή». Απαιτούνται πολύ περισσότεροι από 5000 στρατιώτες για τον Ευρωστρατό.
Ίσως ακουστεί περίεργο, αλλά το πρότυπο για ένα τέτοιο σχήμα υπάρχει ήδη και είναι άγνωστο γιατί η ηγεσία της ΕΕ δεν αναφέρεται σε αυτό. Περιλαμβάνεται σαν ένα από τα προγράμματα της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO) με την επωνυμία CROC (Crisis Response Operational Core) για την αντιμετώπιση κρίσεων στην ΕΕ και είναι υπό την ηγεσία της ίδιας της Γερμανίας. Προς το παρόν, έχουν δεσμευτεί να μετάσχουν εκτός από την Γερμανία, η Κύπρος, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, ενώ παρατηρητές είναι το Βέλγιο, η Τσεχία, η Ρουμανία και η Σλοβενία. Αναμφίβολα, θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και θα μετάσχουν περισσότερα κράτη μέλη. Το πιο σημαντικό είναι ότι η Γερμανία και τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν το CROC σε μια πραγματική δύναμη Σώματος Στρατού, στο οποίο θα δοθούν υπό διοίκηση συγκεκριμένες μόνιμες εθνικές ταξιαρχίες, όσες κρίνονται απαραίτητες και όσες διατίθενται από τα κράτη- μέλη τουλάχιστον όμως τρείς.
Το CROC θα μπορούσε σχεδιασμένο κατ’ αυτόν τον τρόπο να ήταν ένας νέος και ρεαλιστικός τρόπος δημιουργίας επιτέλους ενός Ευρωστρατού αλλά και επίτευξης του «Πρωταρχικού Στόχου» στον οποίο πολύ πρόσφατα αναφέρθηκε ο Υπατος Εκπρόσωπος Borrell και ο οποίος παρόλες τις επιφυλάξεις και τροποποιήσεις, παραμένει το τελικό επίσημο επίπεδο φιλοδοξίας της ΕΕ. Οι Ευρωπαίοι μπορούν να τον υλοποιήσουν γιατί αθροιστικά διαθέτουν πολύ μεγάλες ένοπλες δυνάμεις και ξοδεύουν για την αμυνα το ποσό των 200 δις ευρώ, δεύτεροι μόνο μετά τις ΗΠΑ. Τα γεγονότα στο Αφγανιστάν και η πρόσφατη συμφωνία των ΗΠΑ στον Ειρηνικό έφεραν τον «Πρωταρχικό Στόχο» πάλι στην επιφάνεια, γιατί αποτελεί το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο φιλοδοξίας σε ένα στρατηγικό περιβάλλον που προβλέπει σχεδόν μόνιμη αστάθεια στην περιφέρεια της Ευρώπης, ενώ οι ΗΠΑ εστιάζουν όλο και περισσότερο στην Ασία. Οι Ευρωπαίοι θα χρειαστούν στρατιωτικές δυνάμεις για να προστατεύσουν τους πολίτες τους (η συλλογική αμυνα της Ευρώπης και η συνεργατική της ασφάλεια είναι αρμοδιότητες και αποστολές του ΝΑΤΟ), να διαφυλάξουν τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, να στηρίξουν τη διπλωματία τους και να αναλάβουν τη διαχείριση και σταθεροποίηση κρίσεων εκτός των συνόρων της Ευρώπης. Αυτός θα είναι ο πιθανολογούμενος Ευρωστρατός.
Είναι σίγουρο ότι τα ανατολικά κράτη μέλη (Βαλτικές χώρες, Πολωνία, κ.α.) που συνορεύουν ή γειτνιάζουν με τη Ρωσία, και ενδεχομένως και η Γερμανία, η Δανία, ή η Ολλανδία, για τους δικούς της η κάθε μια λόγους θα έχουν σοβαρές αντιρρήσεις, φοβούμενες ότι θα μειωθούν έτσι οι δυνατότητες του ΝΑΤΟ. Στην πραγματικότητα όμως, αυτό το Σώμα, όπως και οποιαδήποτε άλλη στρατιωτική δύναμη της ΕΕ θα μπορούσε να ενταχθεί υπό προϋποθέσεις και μόνο σε περίπτωση κηρύξεως του άρθρου 5 στη δύναμη Ταχείας Αντιδράσεως του ΝΑΤΟ ως ένα από τα Σώματα Στρατού που προβλέπει ο αμυντικός σχεδιασμός του ΝΑΤΟ. Τα κράτη μέλη που δεν ανήκουν στο ΝΑΤΟ και δεν επιθυμούν μπορούν να αποσύρουν αυτόματα τις δυνάμεις τους. Έτσι, το CROC της ΕΕ, δηλαδή ο Ευρωστρατός, θα γίνει ένας τρόπος (ίσως ο μόνος τρόπος) για την επίτευξη παράλληλα και των στόχων του ΝΑΤΟ εφόσον η ΕΕ συμφωνεί, ( 21 κ-μ είναι κοινά), αντί για ένα εμπόδιο στο ΝΑΤΟ όπως ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ και κάποια κ-μ συχνά ισχυρίζονται.
*Ο Μιχαήλ Κωσταράκος είναι Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ και π. Πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ: Το άρθρο του Επίτιμου Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Μιχαήλ Κωσταράκου, γράφηκε τον Οκτώβριο. Μετά την χθεσινή εξαγγελία ίδρυσης Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Επέμβασης το επαναδημοσιεύουμε.
GEOPOLITICO
Η Ινδία ανοίγει αμυντική αγορά στην Κεντρική Ασία: Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν επιλέγουν Akash
Νέους πελάτες στην Κεντρική Ασία αποκτά η ινδική αμυντική βιομηχανία, με το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν να προστίθενται στους αγοραστές του αντιαεροπορικού συστήματος Akash. Η εξέλιξη ενισχύει την εξαγωγική παρουσία του Νέου Δελχί σε μια περιοχή όπου κυριαρχεί ακόμη ο σοβιετικός και ρωσικός εξοπλισμός.
Την εξαγωγή των συστημάτων στις δύο χώρες επιβεβαίωσε ο γραμματέας Άμυνας της Ινδίας, Ρατζές Κουμάρ Σινγκ, σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Asian News International στις αρχές Οκτωβρίου, σύμφωνα με δημοσίευμα της Catherine Putz στο The Diplomat, στις 13 Οκτωβρίου 2026.
Ο Ινδός αξιωματούχος παρουσίασε το εγχώριας σχεδίασης και παραγωγής κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μέσου βεληνεκούς ως παράδειγμα της προόδου της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας.
Όπως ανέφερε, πρώτη πελάτισσα ήταν η Αρμενία, η οποία απέκτησε πολλαπλές πυροβολαρχίες. Ακολούθησαν οι εξαγωγές προς το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η παραγωγή έχει σταθεροποιηθεί, υπάρχουν επιπλέον παραγγελίες για τις ινδικές Ένοπλες Δυνάμεις και αναμένονται νέοι πελάτες από άλλες περιοχές του κόσμου.
Επιβεβαίωση από την Ινδία, χωρίς λεπτομέρειες για τις συμφωνίες
Οι δηλώσεις Σινγκ επιβεβαιώνουν προηγούμενο δημοσίευμα του ινδικού επιχειρηματικού περιοδικού BW Businessworld, τον Ιούλιο, το οποίο επικαλούνταν επίσημα στοιχεία και περιλάμβανε τις δύο χώρες στους εξαγωγικούς προορισμούς του Akash.
Σύμφωνα με το ANI, την προσθήκη τους στον κατάλογο των αγοραστών επιβεβαίωσαν τόσο ο Οργανισμός Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης της Ινδίας, DRDO, όσο και το ινδικό υπουργείο Άμυνας.
Ωστόσο, ούτε το Τατζικιστάν ούτε το Τουρκμενιστάν έχουν τοποθετηθεί δημοσίως, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Δεν έχουν γνωστοποιηθεί ο αριθμός των συστημάτων, η αξία των συμφωνιών και τα χρονοδιαγράμματα παραδόσεων. Συνεπώς, η ινδική επιβεβαίωση δεν αρκεί για να προσδιοριστεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται η παραλαβή και η επιχειρησιακή ένταξή τους.
Περισσότεροι προμηθευτές στην Κεντρική Ασία
Η επιλογή ινδικών συστημάτων εντάσσεται στη σταδιακή διαφοροποίηση των προμηθευτών των κρατών της Κεντρικής Ασίας. Παρότι μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους παραμένει σοβιετικής ή ρωσικής προέλευσης, στις ένοπλες δυνάμεις της περιοχής προστίθενται κινεζικά, τουρκικά, ινδικά και δυτικά μέσα.
Το The Diplomat, επικαλούμενο σχετικό ρεπορτάζ του RFE/RL, αναφέρει ότι το Τουρκμενιστάν παρουσίασε στην παρέλαση της ανεξαρτησίας του, στις 27 Σεπτεμβρίου, το κινεζικό σύστημα αεράμυνας FK-2000. Παρουσιάστηκαν επίσης βραζιλιάνικα αεροσκάφη A-29 Super Tucano και ιταλικά εκπαιδευτικά Leonardo M-346.
Το Τατζικιστάν έχει εμφανίσει κινεζικά συστήματα αεράμυνας HQ-17AE και τεθωρακισμένα οχήματα κινεζικής κατασκευής, ενώ το Κιργιστάν έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια διάφορους τύπους τουρκικών στρατιωτικών drones.
Η εικόνα δείχνει ότι οι κυβερνήσεις της περιοχής αναζητούν περισσότερες επιλογές για την κάλυψη των αμυντικών αναγκών τους. Αυτό δεν σημαίνει άμεση ανατροπή της θέσης της Ρωσίας, αλλά διεύρυνση των διαθέσιμων συνεργασιών.
Το προηγούμενο της Αρμενίας
Η Αρμενία αποτελεί το προηγούμενο εξαγωγικό παράδειγμα για το Akash. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρώτη πυροβολαρχία παραδόθηκε τον Νοέμβριο του 2024 και περιλάμβανε τέσσερις εκτοξευτές και ένα ραντάρ Rajendra. Δεύτερη παράδοση φέρεται να πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2025.
Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν μια εικόνα της εξαγωγικής πορείας του συστήματος, χωρίς να επιτρέπουν συμπεράσματα για το μέγεθος ή τη σύνθεση των παραγγελιών του Τατζικιστάν και του Τουρκμενιστάν.
Η παλαιότερη σχέση με το Τατζικιστάν
Η αμυντική παρουσία της Ινδίας στο Τατζικιστάν έχει βαθύτερες ρίζες. Το The Diplomat επικαλείται έκθεση της Oxus Society, σύμφωνα με την οποία η συνεργασία αναπτύχθηκε από τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές του 2000, με σημαντικό σταθμό την ανακαίνιση της αεροπορικής βάσης Αϊνί.
Τα σχέδια για εγκατάσταση ινδικών στρατιωτικών μέσων στη βάση δεν προχώρησαν, καθώς η Ντουσάνμπε στράφηκε στη Μόσχα και συμφώνησε να επιτρέψει τη χρήση της από ρωσικές δυνάμεις. Η Ινδία είχε επίσης πρόσβαση στην αεροπορική βάση Φαρχόρ, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, χωρίς μόνιμη παρουσία.
Κατά το δημοσίευμα, πριν από τις συμφωνίες για το Akash δεν είχαν καταγραφεί ινδικές πωλήσεις αμυντικού εξοπλισμού στις δύο χώρες.
Η νέα εξαγωγική εξέλιξη προσφέρει στο Νέο Δελχί ένα επιπλέον έρεισμα στην Κεντρική Ασία. Για τους αγοραστές, όμως, η διεύρυνση των προμηθευτών συνοδεύεται από την πρόκληση της διαλειτουργικότητας: διαφορετικά συστήματα πρέπει να μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά μέσα στην ίδια αμυντική δομή.
GEOPOLITICO
Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.
Σύμφωνα με την προαναγγελία του ΥΠΕΘΑ, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη συνεργασία Ελλάδας–Γερμανίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας και στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.
Η συνάντηση θα συνδυαστεί με παρακολούθηση βολών στο πλαίσιο της άσκησης αεράμυνας «SPARTAN ARROW – 26».
Οι δύο υπουργοί αναμένεται να παρακολουθήσουν βολές των συστημάτων PATRIOT και LEFLASYS-OZELOT, καθώς και βολή πιστοποίησης του νέου συστήματος IRIS-T SLM. Η άσκηση διοργανώνεται κάθε χρόνο από τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις στο NATO Missile Firing Installation, το Πεδίο Βολής Κρήτης.
Οι κοινές δηλώσεις στον Τύπο έχουν προγραμματιστεί περίπου στις 14:40.
Η ατζέντα συνδέει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα με την πρακτική συνεργασία στη βιομηχανία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
GEOPOLITICO
«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο
Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.
Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.
Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.
Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.
Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων
Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.
Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.
Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.
Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.
Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».
Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.
Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.
Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία
Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.
Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.
Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων
Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.
Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.
Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.
Στα εγκαίνια της Διακλαδικής Σχολής Μη Επανδρωμένων, αλλά και των Αυτονόμων Συστημάτων Θάλασσας. Ένα περαιτέρω βήμα, που δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες για το Πολεμικό Ναυτικό μας στο Αρχιπέλαγος, με τα Αυτόνομα Συστήματα τα οποία μπορούν να προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες στην επιτήρηση και αναγνώριση, στην προστασία των λιμένων, στον ναρκοπόλεμο και στην ασφάλεια των υποδομών.
Αυτό το νέο Πολεμικό Ναυτικό με τις σύγχρονες πλατφόρμες, θα μπορεί να προστατεύει όχι μόνο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και τα ενεργειακά και επικοινωνιακά δίκτυα στον βυθό, τα οποία είναι επίσης απαραίτητα για την ασφάλεια της Πατρίδας.
(από τον χαιρετισμό μου στην τελετή των εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ του ΠΝ)
#HellenicNavy
— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 13, 2026
Το αίτημα για τα Corsair
Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.
Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή
Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας