Γενικά θέματα
Καλίνινγκραντ: Η σημασία του ρωσικού ημι-θύλακα στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Βαλτικής & ο «Διάδρομος Suwałki»
Η ιστορία της Καινιξβέργης, οι παγκόσμιοι πόλεμοι, οι κυρώσεις και η θέση του στην αντιπαλότητα μεταξύ Δύσης-Ρωσίας
Στο επίκεντρο της έντασης μεταξύ Ρωσίας-ΝΑΤΟ είναι τις τελευταίες εβδομάδες ο ρωσικός ημι-θύλακας του Καλίνινγκραντ, που βρίσκεται μεταξύ της Πολωνίας και της Λιθουανίας με ακτογραμμή στη Βαλτική Θάλασσα. Ο λόγος είναι η απόφαση της Λιθουανίας για επέκταση των κυρώσεων στα ρωσικά αγαθά που μεταφέρονται από το έδαφός της, κάνοντας αυτήν τη νέα κρίση ένα ακόμη επεισόδιο στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση, αφού η Ρωσία το θεωρεί ως κίνηση αποκλεισμού. Το Καλίνινγκραντ αποτελεί προκεχωρημένο φυλάκιο της Ρωσίας στην καρδιά της Ευρώπης. Είναι αποκομμένο από την υπόλοιπη επικράτεια της Ρωσίας και συνορεύει με εδάφη χωρών-μελών του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πάλαι ποτέ πρωσική περιοχή, που πιάστηκε πολλές φορές στη δίνη ευρωπαϊκών πολέμων, περιλαμβανομένων και των δύο τελευταίων παγκοσμίων, έχει βρεθεί και πάλι στο προσκήνιο, ελκύοντας το ενδιαφέρον διεθνολόγων, συνωμοσιολόγων και προφητολόγων ως ένα από τα υποψήφια σημεία πίεσης για δυνητική έκρηξη ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου. Αν και παραδοσιακά μια ήσυχη κοινωνικά περιοχή, μακριά από τα φώτα της επικαιρότητας, αποτελούσε πάντοτε μια βαριά στρατιωτικοποιημένη ζώνη, με βαρύνουσα σημασία για την ασφάλεια της μετασοβιετικής Ρωσίας, η οποία αυξανόταν όσο έσφιγγε ο ευρω-ατλαντικός κλοιός γύρω του.
Μέχρι το 2008 θεωρείτο από Δυτικούς αναλυτές πως είχε υποχωρήσει η σημασία του, εξυπηρετώντας μόνο αμυντικούς σκοπούς, αλλά από το 2008, με τον πόλεμο στη Γεωργία και τη συμφωνία ΗΠΑ-Πολωνίας για εγκατάσταση αμερικανικής πυραυλικής βάσης στην κεντροευρωπαϊκή χώρα, ώθησαν την Ρωσία να επενδύσει και πάλι σε αυτόν.
Καινιξβέργη: Από Königsberg σε Kaliningrad
Η πόλη αναπτύχθηκε γύρω από το φρούριο που έχτισαν το 1255 οι ιππότες του Τευτονικού Τάγματος, ακολουθώντας τη συμβουλή του βασιλιά της Βοημίας Ότακαρ του Β’, λαμβάνοντας έτσι και το όνομα Königsberg («Βουνό του Βασιλιά»). Η αρχική πόλη καταστράφηκε από τους Πρώσους το 1263 και ξανακτίστηκε εκεί που βρίσκεται σήμερα. Απέκτησε πολιτικά προνόμια το 1286 και προσχώρησε στη Χανσεατική Ένωση το 1340. Κατά τον πόλεμο του 1454-1466 μεταξύ της Πολωνίας και του Τευτονικού Τάγματος, η περιοχή περνά υπό τον έλεγχο του Βασιλιά της Πολωνίας Καζιμίρ του Δ’. Από το 1457 αποτελούσε την έδρα του Μεγάλου Μαγίστρου των Τευτόνων Ιπποτών και από το 1525 μέχρι το 1618 την έδρα των Δουκών της Πρωσίας. Το 1701 ο Φρειδερίκος ο Γ’ του Βρανδεμβούργου στέφθηκε πρώτος βασιλιάς της Πρωσίας ως Φρειδερίκος ο Α’. Το 1724 το Königsberg συνενώθηκε με το Löbenicht και το Kneiphof δημιουργώντας μια ενιαία πόλη. Το 1758 η Αυτοκρατορική Ρωσία κατέλαβε την ανατολική Πρωσία και προσάρτησε την πόλη, η οποία επιστράφηκε στην Πρωσία με τη Συμφωνία της Αγίας Πετρούπολης το 1762. Η Καινιξβέργη υπέφερε αρκετά κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων και έπαιξε ρόλο στην πρωσική εξέγερση κατά του Ναπολέοντα.
Η οικονομική σημασία της πόλης φάνηκε ήδη από τον 19ον αιώνα, με το άνοιγμα του σιδηροδρομικού συστήματος στην Ανατολική Πρωσία και τη Ρωσία, γεγονός που έδωσε νέα ώθηση στο εμπόριο, καθιστώντας την κύρια διέξοδο για εξαγωγή βασικών ρωσικών προϊόντων όπως σιτηρά, σπόρους, λινάρι και κάνναβη (hemp).
Το ίδιο φάνηκε και για τη στρατηγική της σημασία. Υπό τον έλεγχο της Πρωσίας, και μετέπειτα της Γερμανίας, η Καινιξβέργη ήταν, μετά το Κίελο, η κυριότερη ναυτική βάση στη Βαλτική Θάλασσα και κλειδί της άμυνας του ανατολικού μετώπου. Οι πιο σύγχρονες οχυρώσεις ξεκίνησαν το 1843 και ολοκληρώθηκαν το 1905.
Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι Ρώσοι πολιόρκησαν την πόλη αλλά δεν κατάφεραν να την καταλάβουν, πράγμα που πέτυχαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Κόκκινος Στρατός την κατέλαβε τον Απρίλιο του 1945. Η γερμανική εθνικοσοσιαλιστική κυβέρνηση είχε προλάβει να φυγαδεύσει περίπου 2 εκατομμύρια Γερμανούς. Η πόλη υπέστη σφοδρούς βρετανικούς βομβαρδισμούς και σοβιετικούς κανονιοβολισμούς και ερειπώθηκαν ιστορικά κτήρια όπως το τευτονικό κάστρο, το παλιό πανεπιστήμιο, καθώς και ο καθεδρικός ναός του 14ου αιώνα και αναστηλώθηκε μόλις το 1992.
Ουσιαστικά, η Ανατολική Πρωσία, που ήταν γερμανικό εξκλάβιο, μετά το τέλος του πολέμου μοιράστηκε μεταξύ Πολωνίας και ΕΣΣΔ, με την Καινιξβέργη να πηγαίνει στη Ρωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία και το υπόλοιπο μέρος προς τα βόρεια στη Λιθουανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Αν και η ΕΣΣΔ ήταν πλέον ένα κράτος, και συνεπώς η συνένωσή της για διοικητικούς λόγους με την ΣΣΔ της Λιθουανίας θα φαινόταν λογική, ο Iosif Stalin προτίμησε να την διατηρήσει ως ρωσικό έδαφος, ενδεχομένως για τον λόγο ότι οι τρεις βαλτικές χώρες ανήκαν μεν στη Σοβιετική Ένωση αφού η τελευταία τις κατέλαβε στρατιωτικά το 1940, αλλά δεν υπήρχε πλήρης εμπιστοσύνη στις ηγεσίες τους.
Οι Σοβιετικοί εκδίωξαν όλον τον εναπομείναντα γερμανικό πληθυσμό της περιοχής το 1947, ο οποίος εγκαταστάθηκε στη Δυτική και Ανατολική Γερμανία, και αντικαταστάθηκε με εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσους και Λευκορώσους εποίκους, οι οποίοι δημιούργησαν ένα μωσαϊκό πρωσικών, γοτθικών και σοβιετικών κτηρίων και αξιοθέατων. Το 1950 ο Nikita Khrushchev πρόσφερε στη ΣΣΔ Λιθουανίας το Καλίνινγκραντ, αλλά ο ηγέτης του Λιθουανικού Κομμουνιστικού Κόμματος Antanas Sniečkus αρνήθηκε την προσφορά, αφού δεν ήθελε να αλλάξει ο εθνοτικός χαρακτήρας του πληθυσμού της χώρας του.
Όμπλαστ του Καλίνινγκραντ: Ρωσικό εξκλάβιο στην καρδιά της ΕΕ
Στη Συμφωνία του Πότσδαμ τον Αύγουστο του 1945 μεταξύ ΕΣΣΔ, ΗΠΑ και ΗΒ, αναγνωρίστηκε οριστικά «η πόλη του Καλίνινγκραντ και η παρακείμενη περιοχή» ως σοβιετική κτήση. Το 1946 οι Σοβιετικοί μετονόμασαν την περιοχή σε Καλίνινγκραντ, από το όνομα του μπολσεβίκου επαναστάτη και Σοβιετικού αξιωματούχου Mikhail Kalinin, και έκτισαν μια καινούργια πόλη με επίκεντρο τα βορειοδυτικά προάστια της παλιάς πόλης, δημιουργώντας ένα μεγάλο βιομηχανικό και εμπορικό κέντρο.
Το Καλίνινγκραντ έχει καθεστώς όμπλαστ, ομοσπονδιακό υποκείμενο της Ρωσικής Ομοσπονδίας, δηλαδή περιφέρεια ή περιοχή που αποτελεί συστατική πολιτική οντότητα σε μια ομοσπονδιακή ένωση. Ο πληθυσμός του υπολογίζεται στο 1 εκατομμύριο και έχει έκταση ελαφρώς μεγαλύτερη από αυτήν της Βορείου Ιρλανδίας. Προσπάθειες για απόσχιση ή ανεξαρτησία, όπως του «Βαλτικού Δημοκρατικού Κόμματος», ή για επανεγκατάσταση Γερμανών μέσω ΜΚΟ, έπεσαν στο κενό με εξουδετερωτικές πολιτικές ενέργειες της ρωσικής κυβέρνησης.
Παραδοσιακά, στην τοπική οικονομική δραστηριότητα του Καλίνινγκραντ περιλαμβάνεται η αλιεία, η υλοτομία, η χαρτοποιία, η μηχανολογία και η επεξεργασία μετάλλων. Για να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, η Ρωσία δημιούργησε το 1996 την Ειδική Οικονομική Ζώνη Yantar (κεχριμπάρι) με φοροαπαλλαγές από δασμούς στα περισσότερα εισαγόμενα και εξαγόμενα αγαθά. Μέχρι το 1991 κανένας ξένος δεν είχε πρόσβαση στο Καλίνινγκραντ αλλά αυτό άλλαξε, καθιστώντας την μιαν από τις καλύτερες πόλεις της Ρωσίας, από τις φιλικότερες στο περιβάλλον και περιζήτητη για εσωτερικό τουρισμό και μετανάστευση. Ο εξωτερικός τουρισμός είχε αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με το ρωσικό ΥΠΕΣ να δημιουργεί μέχρι και τοπική διεύθυνση Τουριστικής Αστυνομίας το 2018, εν όψει και του Παγκόσμιου Κυπέλλου, αφού μερικοί αγώνες διεξήχθησαν εκεί. Από την 1η Ιουλίου 2019, το ρωσικό ΥΠΕΞ απλοποίησε και ψηφιοποίησε τη διαδικασία χορήγησης «e-visa» για πολίτες 51 χωρών για επίσκεψη στο Καλίνινγκραντ. Αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2020, λίγο πριν από την κορύφωση του παγκόσμιου πανικού με τον νέο κορωνοϊό που κλόνισε τον τουρισμό, το Καλίνινγκραντ, εντελώς απρόσμενα, να βρεθεί στην κορυφή της λίστας με τους πιο ανερχόμενους ταξιδιωτικούς προορισμούς του κόσμου για τα βραβεία «Traveller’s Choice» του TripAdvisor.
Η διαμετακομιστική κυκλοφορία διεξάγεται μέσω Λιθουανίας-Λετονίας και εν μέρει της Λευκορωσίας. Όλες οι χερσαίες μεταφορές, περιλαμβανομένων και των στρατιωτικών, μεταξύ του όμπλαστ του Καλίνινγκραντ και της υπόλοιπης Ρωσίας πρέπει να διέρχονται από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, μια απόσταση 370 χιλιομέτρων. Για τους κατοίκους της περιοχής υπάρχουν από το 2002 συμφωνίες της Ρωσίας με την ΕΕ και ειδικά έγγραφα, τα «Facilitated Transit Document» (FTD) και «Facilitated Rail Transit Document» (FRTD).
Βαλτικός Στόλος: Αεροπορία, Στρατός & Αστυνόμευση
Το Καλίνινγκραντ θεωρείται «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Ρωσίας στην περιοχή. Αποτελεί σταθμό έγκαιρης προειδοποίησης και αεροναυτικής άμυνας. Είναι επίσης ο μοναδικός λιμένας στη Βαλτική Θάλασσα που δεν παγώνει ποτέ. Στη μικρή πόλη του Baltiysk εδρεύει ο Βαλτικός Στόλος του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού. Όμως, η προοπτική ένταξης της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, θα καταστήσει τη Βαλτική Θάλασσα «ΝΑΤΟϊκή λίμνη» (με εξαίρεση την Αγία Πετρούπολη), οπότε η σημασία του Καλίνινγκραντ για τη Ρωσία αυξάνεται.
Ο Βαλτικός Στόλος υπάγεται στη Δυτική Στρατιωτική Διοίκηση της Ρωσίας, που εδρεύει στην Αγία Πετρούπολη, και στο Καλίνιγκραντ υπάρχουν σημαντικές χερσαίες και αεροπορικές δυνάμεις, περιλαμβανομένων τριών αεροπορικών βάσεων, πεζικού, πυροβολικού, τεθωρακισμένων, καταδρομών και μονάδων ηλεκτρονικού πολέμου. Το 2011, ως αντίδραση στη στρατιωτική ενίσχυση της Πολωνίας, η Ρωσία εγκατέστησε στο Pionersky το ραντάρ Voronezh-DM, εμβέλειας περίπου 6.000 χιλιομέτρων, για παρακολούθηση εκτοξεύσεων πυραύλων.
Από πλευράς εσωτερικής ασφάλειας και αστυνόμευσης υπάρχει, πέραν της Αστυνομίας, Συνοριοφυλακή, Ακτοφυλακή όπως επίσης και δυνάμεις της ρωσικής Εθνικής Φρουράς (που μετεξέλιξε και απορρόφησε τα Εσωτερικά Στρατεύματα του ρωσικού ΥΠΕΣ και μερικά άλλα Σώματα Ασφαλείας με χαρακτηριστικά Χωροφυλακής).
Η Ρωσία ενισχύει στρατιωτικά την περιοχή από την περασμένη δεκαετία. Το 2015 και το 2018, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η Ρωσία ανέπτυξε κινητά συστήματα βαλλιστικών πυραύλων τύπου Iskander-M, που μπορούν να μεταφέρουν συμβατικές ή πυρηνικές κεφαλές. Η Ρωσία δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξη πυρηνικών, αν και Αμερικανοί επιστήμονες εκτιμούν πως υπάρχουν από το 2018. Με εμβέλεια έως και 500 χιλιόμετρα, μπορούν να χτυπήσουν Στοκχόλμη, Κοπεγχάγη, Βερολίνο και Βαρσοβία. Από το 2015, η Πολωνία ενισχύει την ασφάλεια των συνόρων της με το Καλίνινγκραντ.
Αναφορές τις τελευταίες ημέρες σε εξειδικευμένα μέσα δείχνουν δορυφορικές φωτογραφίες, αναφέροντας πως η Ρωσία έχει αναπτύξει προηγμένους αντιπλοϊκούς πυραύλους 3K60 Bal και K-300P Bastion-P, με δυνατότητες να χτυπήσουν στόχους μέχρι τις σουηδικές ακτές. Επίσης, δημοσιεύματα κάνουν λόγο για σκέψεις από πλευράς Γερμανίας για απόκτηση αντιπυραυλικών συστημάτων από το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ, για ενίσχυση της άμυνας κατά των ρωσικών Iskander-M.
Λιθουανικές κυρώσεις & ρωσική «ασύμμετρη αντίδραση»
Ο λόγος που το Καλίνιγκραντ βρέθηκε στο προσκήνιο του διεθνούς ενδιαφέροντος είναι η απόφαση των Λιθουανικών Σιδηροδρόμων στις 20 Ιουνίου να εφαρμόσουν αυστηρά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας και στα προϊόντα και εμπορεύματα που διέρχονται μέσω της επικράτειάς της (πρώτα μέσα από Λετονία) και κατευθύνονται προς τον ρωσικό ημι-θύλακα. Η σκέψη για επιβολή απαγορεύσεων από πλευράς Λιθουανίας στην εν λόγω διακίνηση αναφέρεται από τις αρχές Απριλίου. Η τελική απόφαση, όμως, παρά τις προειδοποιήσεις, προκάλεσε την οργή της Μόσχας, που κατηγορεί την ΕΕ ότι παραβιάζει τις συμφωνίες για το Καλίνινγκραντ, με την ΕΕ να προσπαθεί τις τελευταίες ημέρες να βρει τρόπο να εκτονώσει την κρίση, λέγοντας πως η Λιθουανία δεν έχει υπερβεί τα όσα έχουν ήδη αποφασιστεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και, το σημαντικότερο, πως δεν έχει απαγορευθεί η διακίνηση Ρώσων πολιτών. Δημοσιεύματα μέχρι αυτήν τη στιγμή κάνουν λόγο για γερμανική πρωτοβουλία για αποκλιμάκωση της κρίσης που θα επιτρέπει τη διακίνηση απαγορευμένων αγαθών μέσω εδάφους της ΕΕ «από Ρωσία σε Ρωσία».
Στα υλικά που έχουν απαγορευθεί από τις κυρώσεις περιλαμβάνεται χάλυβας, σίδηρος, σκυρόδεμα και έπιπλα, που είναι αναγκαία για βιομηχανίες που υπάρχουν στο Καλίνιγκραντ, τις οικοδομές και τη ναυτιλία. Εκτιμάται ότι θα επηρεαστεί το 50% των εισαγωγών και η απόφαση της Λιθουανίας, που η Ρωσία χαρακτήρισε «προβοκατορικά μέτρα» και «ανοιχτά εχθρική» ενέργεια, προκάλεσε πανικό στους κατοίκους του Καλίνινγκραντ που αγόρασαν μαζικά προμήθειες.
Βεβαίως, υπάρχει η εναλλακτική εισαγωγών και εξαγωγών διά θαλάσσης, μέσω Αγίας Πετρούπολης, αλλά αυτό αυξάνει κατακόρυφα τα κόστη. Πάντως, η Ρωσία φαίνεται να προετοιμαζόταν για μια τέτοια εξέλιξη, καθώς από τον περασμένο Μάρτιο ο Vladimir Putin «παρευρέθη» μέσω τηλεσύνδεσης στην τελετή έπαρσης της σημαίας σε ένα υπερσύγχρονο πλοίο για μεταφορές μεταξύ Ρωσίας-Καλίνινγκραντ. Ο κυβερνήτης του Καλίνινγκραντ, Anton Alikhanov, ανέφερε πως το πλοίο ενισχύει την «ασφάλεια μεταφορών» (“transport security”), αφού η θαλάσσια οδός παραμένει η μοναδική που δεν μπορεί να πληγεί από τις κυρώσεις ή άλλες πολιτικές αποφάσεις γειτονικών χωρών.
Ο Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας και πρώην Πρόεδρος της χώρας Dmitry Medvedev χαρακτήρισε τις λιθουανικές ενέργειες ως «ηλίθιες ρωσοφοβικές νοοτροπίες», ότι αποτελούν «δυτικό πόλεμο διά αντιπροσώπου» κατά της Ρωσίας και απείλησε πως η Μόσχα θα ανταποδώσει «πολύ σκληρά» και «με ασύμμετρα μέτρα» με το «να κόψει το οξυγόνο» στους Βαλτικούς γείτονές της. Αναφορές τον τελευταίων ημερών κάνουν λόγο για σχέδια ενεργειακού αποκλεισμού των βαλτικών χωρών από τη Ρωσία, τη στιγμή που η Gazprom αυξάνει την παροχή φυσικού αερίου προς τον ημι-θύλακα.
Το «Κενό Suwałki» [[–να πάει ξεχωριστό–]]
Ιδιαίτερης σημασίας σημείο είναι το «Κενό Suwałki» (“Suwałki Gap”) ή «Διάδρομος Suwałki» (“Suwałki Corridor”), μια χερσαία αγροτική αραιοκατοικημένη λωρίδα μεταξύ του Καλίνινγκραντ και της Λευκορωσίας, στενής συμμάχου της Ρωσίας. Το Κενό Suwałki είναι το σύνορο μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας, αμφότερες μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Η ανησυχία της Δύσης είναι πως η Ρωσία μπορεί πολύ γρήγορα, με ταυτόχρονη κυκλωτική κίνηση από το Καλίνινγκραντ και τη Λευκορωσία, να καταλάβει στρατιωτικά τον Διάδρομο Suwałki και να απομονώσει τις τρεις Βαλτικές χώρες (Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία) από τις υπόλοιπες χώρες του ΝΑΤΟ. Αυτό θα τις καταστήσει ευάλωτες σε τυχόν ρωσική επίθεση από ξηρά, τη στιγμή που θα είναι αποκλεισμένες και από τη θάλασσα λόγω του Βαλτικού Στόλου και των πυραύλων Iskander-M.
Από τον Απρίλιο, πάντως, ο Λιθουανός Πρόεδρος Gitanas Nausėda κάλεσε το ΝΑΤΟ να αναβαθμίσει την παρουσία του στην περιοχή και να ενισχύσει ιδιαίτερα τον Διάδρομο Suwałki. Στη Λιθουανία ήδη σταθμεύουν γερμανικά στρατεύματα.
Τυχόν επίθεση της Ρωσίας ή της Λευκορωσίας για κατάληψη του Διαδρόμου, θα ενεργοποιούσε το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, προσκαλώντας όλα τα μέλη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, τουλάχιστον στη θεωρία, να υπερασπιστούν τη Λιθουανία και την Πολωνία. Πάντως, οι στρατοί των δύο χωρών βρίσκονται σε ετοιμότητα, καθώς και Λιθουανοί πολιτοφύλακες.
Υπάρχει ο κίνδυνος μια λάθος κίνηση στην περιοχή να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, όπως τη σφαίρα του Σερβοβόσνιου Gavrilo Princip στις 28 Ιουνίου 1914 στο Σαράγεβο, που σκότωσε τον Αυστριακό Αρχιδούκα Franz Ferdinard και τη σύζυγό του, που πυροδότησε εν τέλει τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα διλήμματα που προβάλλονται για τον Διάδρομο Suwałki θυμίζουν επίσης τα εφιαλτικά σενάρια του πολωνικού Διαδρόμου Danzig μεταξύ Γερμανίας και Ανατολικής Πρωσίας τις δεκαετίες 1920-1930, που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με την εισβολή της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας στην Πολωνία την 1η Σεπτεμβρίου 1939.
Σημερινή
Γενικά θέματα
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»
Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα...
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας,...
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία,...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας