Διεθνή
Ισλάμ και κλασικός φιλελευθερισμός: Είναι συμβατά;
O κλασικός φιλελευθερισμός και το Ισλάμ είναι ασύμβατα μεταξύ τους και σε πλήρη αντίθεση
Tου Mustafa Akyol
Με την πρώτη ματιά, ο κλασικός φιλελευθερισμός και το Ισλάμ μπορεί να φαίνονται όχι απλώς ασύμβατα μεταξύ τους, αλλά σε πλήρη αντίθεση. Ο κλασικός φιλελευθερισμός είναι μια πολιτική φιλοσοφία που στοχεύει στη μεγιστοποίηση της ατομικής ελευθερίας. Το Ισλάμ, από την άλλη, είναι μια θρησκεία που δίνει έμφαση στην “υποταγή” και την “υπακοή”.
Επιπλέον, οι σημερινές κυρίως μουσουλμανικές κοινωνίες δεν είναι φάροι ελευθερίας – για να το πούμε με ήπιο τρόπο. Ο μουσουλμανικός κόσμος είναι γεμάτος δικτατορίες, μερικές από τις οποίες – όπως το Ιράν ή η Σαουδική Αραβία – δικαιολογούν την ύπαρξή τους με αναφορές στο Ισλάμ. Σύμφωνα με το Freedom House, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον που μετρά την ελευθερία στον κόσμο, μεταξύ των σχεδόν 50 κρατών με μουσουλμανική πλειονότητα στον πλανήτη, μόνο ένα, η Τυνησία, χαρακτηρίζεται ελεύθερο.
Όλα αυτά έχουν οδηγήσει κάποιους κλασικούς φιλελεύθερους και ελευθεριακούς στο να θεωρούν το Ισλάμ εχθρό της ελευθερίας – ως τη μεγαλύτερη μάλιστα απειλή στην ελευθερία στον 21ο αιώνα. Κατά την άποψή μου όμως κάνουν λάθος. Βλέπουν τις πιο άκαμπτες, μισαλλόδοξες και επιθετικές εκφάνσεις του σύγχρονου Ισλάμ και κρίνουν μια ολόκληρη θρησκεία βάσει αυτών.
Με την ίδια λογική, θα μπορούσε κανείς να έχει μια πολύ αρνητική άποψη για τη Χριστιανοσύνη χίλια χρόνια πριν κοιτώντας τις πιο άκαμπτες, μισαλλόδοξες και επιθετικές εκφράσεις της – όπως την Ιερά Εξέταση που βασάνισε και σκότωσε “αιρετικούς”, ή τους Σταυροφόρους που έσφαξαν “άπιστους”. Η ίδια όμως Χριστιανοσύνη μας έδωσε και στοχαστές όπως ο Τζον Λοκ και ο Άνταμ Σμιθ που είδαν την ελευθερία ως ένα θείο δώρο. Το Ισλάμ είναι μια ομοίως πολυποίκιλη θρησκεία και ενώ ο δικός του Μεσαίωνας είναι σήμερα στο ζενίθ του, έχει και κλασικώς φιλελεύθερες ερμηνείες που δίνουν ελπίδα για το μέλλον.
Τα βασικά
Όπως ακριβώς και ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ είναι μια αβρααμική θρησκεία. Βασίζεται στην πίστη ότι το όλο σύμπαν δημιουργείται και διατηρείται από έναν παντοδύναμο και παντογνώστη Θεό που καθοδηγεί την ανθρωπότητα μέσω προφητών και αποκαλύψεων. Το Ισλάμ μάλιστα τιμά τις προϋπάρχουσες μονοθεϊστικές θρησκείες, ισχυριζόμενο ότι τις συμπλήρωσε με την τελική αποκάλυψη που δόθηκε στον προφήτη Μωάμεθ, το Κοράνι.
Το Κοράνι – όπως ακριβώς και η Βίβλος – έχει διάφορες εντολές που παρεμβαίνουν στις ζωές των ανθρώπων: Μη λατρεύετε είδωλα. Μη τρώτε χοιρινό. Μη καταναλώνετε οινοπνευματώδη. Μην έχετε σεξουαλικές σχέσεις εκτός γάμου. Μην τρώτε ή πίνετε κατά τη διάρκεια της ημέρας τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού, και ούτω καθεξής. Είναι άραγε αυτές οι εντολές, εξ ορισμού, καταπατήσεις της ανθρώπινης ελευθερίας;
Η απάντηση εξαρτάται από το αν αυτές οι εντολές είναι ηθικές ή νομικές. Με άλλα λόγια, είναι η αποχή από τα οινοπνευματώδη και τα ναρκωτικά μια ηθική εντολή που ο κάθε μουσουλμάνος ατομικά μπορεί να επιλέξει αν θα την ακολουθήσει ή όχι; Ή είναι ένα νομικό θέσφατο που πρέπει να επιβληθεί σε κάθε άτομο;
Αν οι ισλαμικές εντολές είναι ηθικές κατηγορίες, τότε δεν υπάρχει κάποια σύγκρουση με τον κλασικό φιλελευθερισμό. Όπως οι πιστοί Εβραίοι στη δυτική κοινωνία που τρώνε μόνο κοσέρ φαγητά ή αναπαύονται το Σάββατο, έτσι και οι Μουσουλμάνοι μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα να τηρούν τις εντολές αυτές. Οι συντηρητικές Μουσουλμάνες μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα, για παράδειγμα, να καλύπτουν τα κεφάλια τους, και αυτός είναι ο τρόπος που αυτές βιώνουν την ελευθερία.
Αν όμως οι ισλαμικές εντολές είναι νομικές κατηγορίες, τότε το Κοράνι φαίνεται να δικαιολογεί κράτη όπως η Σαουδική Αραβία ή το Ιράν που επιβάλουν το δικό τους όραμα ενός “ισλαμικού τρόπου ζωής” διά του νόμου. Τα κράτη αυτά επιβάλλουν στις γυναίκες να καλύπτουν τα κεφάλια τους και τιμωρούν ανθρώπους με την κατηγορία της “ανήθικης συμπεριφοράς” ή της “διάδοσης ψευδών θρησκειών”. Αυτά τα κράτη επίσης ποινικοποιούν πράξεις που αντιλαμβάνονται ως αποστασία ή βλασφημία, γεγονός που οδηγεί σε δραματικές παραβιάσεις της ελευθερίας της θρησκείας και του λόγου.
Το κομβικό ερώτημα συνεπώς είναι αν το Ισλάμ είναι μια θρησκεία που πρέπει να ακολουθείται εθελουσίως από τα άτομα και τις κοινότητες σε μια ελεύθερη κοινωνία, ή ένα νομικό σύστημα που πρέπει να επιβάλλεται από ένα θεοκρατικό κράτος.
“Όχι καταναγκασμός στη θρησκεία”
Σ’ αυτό το κομβικό ερώτημα, οφείλω να ομολογήσω ότι οι κλασικές ερμηνείες του κύριου ρεύματος του Ισλάμ τείνουν προς την κατεύθυνση της θεοκρατίας. Από την αρχή του Ισλάμ, οι Μουσουλμάνοι είχαν πολιτική ισχύ και οι θεϊκές εντολές εξελίχθηκαν στον ανθρώπινο νόμο που ευρέως ονομάζεται Σαρία.
Σ’ αυτή την κλασική εποχή του Ισλάμ – χονδρικά από τον 7ο ως τον 19ο αιώνα – υπήρχε τουλάχιστον ένα πεδίο όπου η ελευθερία προήχθη: τα μουσουλμανικά κράτη δεν είχαν έναν μοναδικό νόμο του κράτους. Αντιθέτως, είχαν διάφορα ταυτόχρονα νομικά συστήματα στα οποία υπάγονταν τα άτομα βάσει της θρησκείας τους. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για παράδειγμα, η Σαρία δέσμευε τους Μουσουλμάνους, ενώ οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι είχαν τους δικούς τους νόμους. Ενώ το αλκοόλ απαγορευόταν για τους Μουσουλμάνους, επιτρεπόταν στους Χριστιανούς.
Στη σύγχρονη εποχή, τα θεοκρατικά κράτη όπως η Σαουδική Αραβία πήραν έναν πολύ χειρότερο δρόμο κάνοντας τη Σαρία νόμο του κράτους. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι ισλαμικές εντολές έγιναν δεσμευτικές και για τους μη μουσουλμάνους. Έτσι, οι Χριστιανοί που επισκέπτονται τη Σαουδική Αραβία από το εξωτερικό δεν μπορούν για παράδειγμα να πιουν ή έστω να έχουν στην κατοχή τους αλκοόλ – ή, αλίμονο, ούτε ένα αντίγραφο της Βίβλου – και υπόκεινται σε φυλάκιση αν παραβιάσουν τον νόμο.
Κι όμως, την ίδια σύγχρονη εποχή, έχουν εμφανιστεί επίσης μεταρρυθμιστές Μουσουλμάνοι που ζητούν την επανεξέταση της όλης ιδέας της κρατικής θρησκείας. Αυτοί οι μεταρρυθμιστές – και η ταπεινότητά μου συγκαταλέγεται μεταξύ τους – υποστηρίζουν ότι ο γάμος του Ισλάμ και του κράτους είναι απλώς ένα ιστορικό ατύχημα, και όχι μια προϋπόθεση της θρησκείας.
Αυτοί υπογραμμίζουν έναν κομβικό στίχο στο Κοράνι “Ας μην υπάρχει καταναγκασμός στη θρησκεία” (2:258) και υποστηρίζουν ότι η Σαρία πρέπει να επανερμηνευθεί βάσει αυτής της αρχής. Προσθέτουν ότι ο καταναγκασμός δεν γεννά το αυθεντικό θρησκευτικό συναίσθημα αλλά μόνο την υποκρισία. Υποστηρίζουν ότι η τζιχάντ είναι μόνο δικαιολόγηση του αμυντικού και δίκαιου πολέμου και όχι εντολή για επιθετικότητα και κατάκτηση.
Αυτό το μεταρρυθμιστικό επιχείρημα φαίνεται λογικό σε πολλούς Μουσουλμάνους σε ολόκληρο τον κόσμο και προωθείται από πολλούς επιστήμονες και διανοούμενους καθώς και από πολλά κινήματα και κόμματα. (Η πρόσφατη επιτυχία της Τυνησίας κατέστη δυνατή εν μέρει διότι το κύριο κόμμα που υποστηρίζει το Ισλάμ, το En-Nahda, έχει ως ηγέτη τον Rashid Ghannouchi – έναν διαπρεπή μελετητή του Ισλάμ που παίρνει στα σοβαρά την αρχή “όχι καταναγκασμός στη θρησκεία”).
Το περιορισμένο μουσουλμανικό κράτος
Ενώ οι Μουσουλμάνοι μεταρρυθμιστές επιχειρηματολογούν εναντίον κάποιων πτυχών της ισλαμικής παράδοσης, αποδέχονται άλλες πτυχές της. Μια από αυτή είναι ένα λίγο παρατηρημένο αλλά κρίσιμο χαρακτηριστικό της Σαρία: δεν ήταν ένας νόμος που θεσπίστηκε από την κρατική ισχύ. Αντίθετα ήταν ένας νόμος που διατυπώθηκε από θρησκευτικούς μελετητές που συχνά ήταν ανεξάρτητοι από την κρατική ισχύ.
Γι’ αυτό το λόγο, και μ’ αυτό τον τρόπο, διαμέσου των πολλών αιώνων του κλασικού Ισλάμ, η Σαρία συχνά λειτούργησε ως ένας περιορισμός στην αυθαίρετη άσκηση εξουσίας και έγινε ο προστάτης των δικαιωμάτων. (Δεν είναι τυχαίο ότι στα αραβικά, ο όρος “νόμος” μεταφράζεται ως χουκούκ που κυριολεκτικά σημαίνει “δικαιώματα”). Τα δικαιώματα που προστατεύει η Σαρία περιλαμβάνουν τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Αυτή η προστασία ήταν κομβική την εποχή εκείνη, όταν τα αυταρχικά κράτη μπορούσαν συνήθως να λεηλατούν τον πλούτο κατά βούληση.
Σε ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο, όταν ο Αλαούντ-ντιν Χιλτζί, ένας ηγεμόνας στην Ινδία του 14ου αιώνα, θέλησε να υπερφορολογήσει τους πλούσιους Ινδουιστές υπηκόους του, αποθαρρύνθηκε από τον σημαντικότερο μελετητή στην αυλή του με το επιχείρημα ότι, αν το έκανε αυτό, θα παραβίαζε τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα που αναγνωρίζονταν από το Ισλάμ. “Κάθε φορά που θέλω να εμπεδώσω την κυριαρχία μου” παραπονιόταν ο Χιλτζί, “κάποιος μου λέει ότι αυτό αντίκειται στη Σαρία”.
Για την περαιτέρω εμπέδωση της προστασίας της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, οι μελετητές του Ισλάμ του Μεσαίωνα ανέπτυξαν μια εκδοχή της νομικής αρχής των καταπιστευμάτων. Αυτό επέτρεψε τη μεταβίβαση περιουσίας διαμέσου των γενεών μέσα από τη δημιουργία φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, των γουάκφ, που ήταν νομικώς προστατευμένα έναντι της κρατικής παρέμβασης. Το αποτέλεσμα ήταν μια εύρωστη κοινωνία των πολιτών που περιλάμβανε νοσοκομεία, σχολεία και άλλες φιλανθρωπικές δράσεις, όλες εκ των οποίων υποστηρίζονταν από τα ιδιωτικά ιδρύματα που προστάτευε η Σαρία.
Το μεσαιωνικό μουσουλμανικό κράτος, με άλλα λόγια, ήταν ένα κράτος που περιοριζόταν από τον νόμο. Χάρη στον ιερό χαρακτήρα και την ανεξαρτησία της Σαρία, εγκαθιδρύθηκε μια μορφή ελέγχων και ισορροπιών που επέτρεψε στους μη κρατικούς θεσμούς να αναπτυχθούν. Αν υπήρχε κάποιο μεγάλο μυστικό στην υμνημένη χρυσή εποχή του Ισλάμ, αυτό ήταν αυτή η έννοια του περιορισμένου κράτους.
Τι θα πρέπει λοιπόν να καταλάβουμε σήμερα από όλη αυτή την παρακαταθήκη της Σαρία; Μια καλή απάντηση έρχεται από μια θεωρία που αναπτύχθηκε από έναν μελετητή του Ισλάμ τον 14ο αιώνα με το όνομα Ιμάμ Σατιμπί. Αυτός μελέτησε όλες τις απαγορεύσεις της Σαρία και κατέληξε ότι οι “προθέσεις” πίσω από αυτές μπορούσαν να αναχθούν στην προστασία πέντε αξιών: της θρησκείας, της ζωής, της ιδιοκτησίας, του πνεύματος και της καταγωγής. Οι μεταρρυθμιστές Μουσουλμάνοι συχνά θεωρούν αυτές τις “πέντε προθέσεις” της Σαρία ως γνώμονα και υποστηρίζουν ότι κάθε κράτος που τις προστατεύει – και που περιορίζεται από αυτές – είναι ευπρόσδεκτο ανεξάρτητα από το αν είναι “ισλαμικό” ή όχι.
Ισλαμικός Καπιταλισμός
Υπάρχει ακόμη ένα πεδίο που πρέπει να εξετάσουμε: η οικονομία. Τι είδους οικονομία οραματίζεται το Ισλάμ; Οι απαντήσεις μεταξύ των Μουσουλμάνων ποικίλουν, καθώς υπάρχουν υπερασπιστές του λεγόμενου “ισλαμικού σοσιαλισμού”. Άλλοι όμως υποστηρίζουν ότι αν υπάρχει ένα ειδικά ισλαμικό μοντέλο οικονομίας, αυτό είναι σίγουρα ο καπιταλισμός.
Αυτό το επιχείρημα υπέρ του καπιταλισμού θεμελιώνεται εν μέρει στη ζωή του προφήτη Μωάμεθ. Πριν την αρχή της θρησκευτικής του αποστολής στην ηλικία των 40 ετών στην πόλη της Μέκκας, υπήρξε ένας πετυχημένος έμπορος. Αυτό σήμαινε ότι έβλεπε την ευλογία του εμπορίου και κατανοούσε τους μηχανισμούς της αγοράς. Δεν εκπλήσσει λοιπόν ότι υπάρχουν πολλά καταγεγραμμένα ρητά του στα οποία υπερασπίζεται το εμπόριο και εγκωμιάζει τον “τίμιο έμπορο”.
Το ίδιο πνεύμα μπορεί να εντοπιστεί στο Κοράνι. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο μακρύτερος στίχος στο Κοράνι (2:282) αφορά το πώς να διατυπωθεί ορθά μια δανειακή σύμβαση με τους κατάλληλους μάρτυρες.
Σε ένα αξιοσημείωτο επεισόδιο στη ζωή του προφήτη Μωάμεθ, διαβάζουμε ότι οι πιστοί του ακόλουθοι του ζήτησαν να ρυθμίσει τις τιμές στην αγορά που αυξάνονταν. Εκείνος απάντησε αρνητικά λέγοντας: “Μόνο ο Θεός ελέγχει τις τιμές”. Κάποιοι σχολιαστές αργότερα διέκριναν εδώ ένα πνεύμα παρόμοιο με το αόρατο χέρι του Άνταμ Σμιθ.
Αυτό το υπέρ του εμπορίου πνεύμα του προφήτη και των γραφών του Ισλάμ οδήγησε στην ανάδυση ενός χρηματοπιστωτικού και εμπορικού καπιταλισμού στη Μέση Ανατολή κατά τους πρώτους αιώνες του Ισλάμ. Κάποιες από τις εφευρέσεις αυτού του “ισλαμικού καπιταλισμού” τις δανείστηκαν στη συνέχεια οι Ευρωπαίοι. (Αυτός είναι ο λόγος, για παράδειγμα, που η αγγλική λέξη “check” προέρχεται από την αραβική σακκ που σημαίνει “έγγραφο”).
Ο οικονομολόγος Benedikt Koehler στο σημαντικό του έργο Early Islam and the Birth of Capitalism (Το πρώιμο Ισλάμ και η γέννηση του καπιταλισμού) καταγράφει όλα αυτά τα οικονομικά επιτεύγματα του Ισλάμ. “Οι ρίζες των οικονομικών του Σικάγο”, φτάνει να υποστηρίξει “βρίσκονται στη Μεδίνα του 7ου αιώνα”.
Η παρακμή αυτού του μεσαιωνικού ισλαμικού καπιταλισμού – που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες όπως πολέμους, επιδρομές και η αλλαγή των εμπορικών δρόμων – οδήγησε στην συνολική παρακμή του μουσουλμανικού πολιτισμού. Ο μουσουλμανικός κόσμος τελματώθηκε, έμεινε πίσω και εντέλει πανικοβλήθηκε ενώπιον μιας πολύ πιο ανεπτυγμένης Δύσης. Αυτό είναι ένα τραύμα που ακόμη δεν έχει επουλωθεί. Και η λύση έγκειται στην αναβίωση της καπιταλιστικής δημιουργικότητας της χρυσής εποχής του Ισλάμ.
Μουσουλμάνοι Φιλελεύθεροι
Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν σημαίνει ότι ο κλασικός φιλελευθερισμός είναι μια δημοφιλής ιδέα μεταξύ των Μουσουλμάνων σήμερα. Το αντίθετο – υπάρχουν πανίσχυρες αντιφιλελεύθερες, κρατικιστικές, αυταρχικές τάσεις μεταξύ των Μουσουλμάνων, για να μην αναφερθώ στους βίαιους εξτρεμιστές που μας απειλούν όλους.
Παρ’ όλα αυτά, η υποστήριξη του κλασικού φιλελευθερισμού με ισλαμικά επιχειρήματα είναι εφικτή – και δεν είναι ανήκουστη. Πολλοί Μουσουλμάνοι, και ιδίως όσοι ζουν στη Δύση, αποδέχονται διασισθητικά τις κλασικές φιλελεύθερες ιδέες. Επιπλέον, υπάρχουν πρωτοβουλίες αφιερωμένες σ’ αυτόν τον σκοπό, όπως η Minaret of Freedom και οι Muslims for Liberty στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Islamic Renaissance Front στη Μαλαισία και το Liberal Islam Network στην Ινδονησία. Οι οργανώσεις αυτές έχουν επικεφαλής Μουσουλμάνους που παίρνουν στα σοβαρά την πίστη τους και που η δέσμευσή τους στην ελευθερία είναι αυθεντική.
Τέτοιοι ευσεβείς Μουσουλμάνοι μπορούν να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη για την εισαγωγή μιας μεταρρύθμισης στο Ισλάμ στην κατεύθυνση του “μη καταναγκασμού στη θρησκεία” και της ελευθερίας για όλους. Αυτή η έννοια της ελευθερίας δεν είναι κάτι που αντιτίθεται στον Θεό. Το αντίθετο: είναι μια ελευθερία που αποτελεί δώρο Θεού.
—
Ο Mustafa Akyol είναι Τούρκος δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στις 7 Μαΐου 2017 και παρουσιάζεται στα ελληνικά με την άδεια του LearnLiberty και τη συνεργασία του ΚΕΦΙΜ “Μάρκος Δραγούμης”.
Πηγή: liberal.gr
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση
Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού
Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;
Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας
Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας