Η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει διάφορους τύπους βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ
Του William Alberque
Η εκτεταμένη χρήση από τη Ρωσία βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς και πυραύλων κρουζ επίθεσης ξηράς στον πόλεμό της κατά της Ουκρανίας είχε αρκετές επιπτώσεις στον τομέα ελέγχου των εξοπλισμών.
Πιο συγκεκριμένα, η χρήση πυραύλων διπλής ικανότητας, δηλαδή πυραύλων ικανών να μεταφέρουν πυρηνικές και συμβατικές κεφαλές, κατά τακτικών στόχων και οι αποφάσεις της Μόσχας σχετικά με τη διάδοση πυραύλων τόσο πριν όσο και μετά τον Φεβρουάριο του 2022 έχουν βλάψει τις προοπτικές για μελλοντικές προσπάθειες ελέγχου όπλων με στις Ηνωμένες Πολιτείες και παγκοσμίως, ιδίως όσον αφορά την τεχνολογία που σχετίζεται με τους πυραύλους. Και αυτοί οι πύραυλοι έχουν κάνει ελάχιστα για να βοηθήσουν τη Ρωσία να επιτύχει τους κηρυγμένους πολέμους της, οδηγώντας ορισμένους αναλυτές να αναθεωρήσουν τις απόψεις τους για τη χρησιμότητα των μη στρατηγικών πυραύλων σε καιρό πολέμου.
Χρησιμοποιώντας μια ποικιλία τύπων πυραύλων, ανεπιτυχώς
Η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει διάφορους τύπους βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ για να χτυπήσει χερσαίους στόχους στην Ουκρανία και οι δυτικοί αναλυτές μπόρεσαν να επιθεωρήσουν τα συντρίμμια αυτών των συστημάτων πολύ πιο εύκολα από ό,τι όταν χρησιμοποιήθηκαν για τελευταία φορά στη Συρία. Αυτό έχει προσφέρει πληροφορίες για το σχεδιασμό, τα εξαρτήματα και τις δυνατότητες των ρωσικών πυραύλων, ιδιαίτερα όσον αφορά τους περιορισμούς σχεδιασμού, τα συστήματα στόχευσης και τη χρήση εξαρτημάτων ξένης προέλευσης. Οι πύραυλοι που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν σύγχρονα συστήματα διπλής ικανότητας, όπως ο εκτοξευόμενος από το έδαφος βαλλιστικός πύραυλος μικρής εμβέλειας Iskander-M (RS-SS-26 Stone) και ο Kinzhal (RS-AS-24 Killjoy). Έχει επίσης χρησιμοποιήσει παλαιού τύπου συστήματα όπως το Tochka-U (RS-SS-21 Scarab)· διάφορους σύγχρονους πυραύλους κρουζ επίθεσης ξηράς, συμπεριλαμβανομένου του εκτοξευόμενου από αέρος Kh-101 (RS-AS-23A Kodiak). Παλαιότεροι πύραυλοι κρουζ επίθεσης ξηράς, όπως τροποποιημένες και αποσυναρμολογημένες εκδόσεις του Kh-55 (RS-AS-15B Kent) και πιθανώς του Kh-555 (RS-AS-22 Kluge)· ο επίγειος πύραυλος κρουζ επίθεσης Iskander (RS-SSC-7 Southpaw) και οι εκτοξευόμενοι από τη θάλασσα 3M14 Kalibr (RS-SS-N-30A Sagaris) και Oniks (RS-SS-N-26 Strobile). Δεν είναι γνωστό εάν η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει τον πύραυλο κρουζ μεγαλύτερου βεληνεκούς 9M729 (RS-SCC-8 Screwdriver), τον οποίο μπορεί να κρατά ως εφεδρεία για να χτυπήσει στόχους των ΗΠΑ ή του ΝΑΤΟ αντί για στόχους στην Ουκρανία. Ξεχωριστά, η Ρωσία ανακοίνωσε την ανάπτυξη του πυραύλου Tsirkon (RS-SS-N-33) τον Ιανουάριο του 2023. Η Ρωσία έχει δηλώσει ότι ο Tsirkon προορίζεται να χτυπήσει “κέντρα λήψης αποφάσεων” μέσα σε λίγα λεπτά, ακόμη και εκείνα στην Ουάσιγκτον που φυλάσσονται από “προηγμένα συστήματα αεράμυνας και πυραυλικής άμυνας”.
Οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις συχνά έκαναν κακή χρήση των πυραύλων τους στον πόλεμο που οφείλονται τουλάχιστον εν μέρει σε ανεπαρκή σχεδιασμό· περιορισμένη νοημοσύνη, επιτήρηση και αναγνώριση· και έλλειψη δυναμικής στόχευσης. Αυτές οι αποτυχίες προκάλεσαν ζημιά στη φήμη του πυραυλικού προγράμματος της Ρωσίας – το οποίο είχε ανακάμψει εντυπωσιακά από τις αποτυχίες σχεδιασμού και δοκιμών της δεκαετίας του 1990 και του 2000 – και στο δόγμα της. Κατέστη επίσης σαφές ότι η προφανής εξάρτηση της Μόσχας σε ξένα εξαρτήματα για ορισμένες από τις σύγχρονες πυραυλικές της ικανότητες, στο πλαίσιο των συνολικών κυρώσεων, μπορεί να παρεμποδίσει την ικανότητά της να ανασυγκροτήσει την πυραυλική της δύναμη και πιθανώς να πραγματοποιήσει μελλοντικές στρατιωτικές πωλήσεις σε εξωτερικούς πελάτες. Η Νορβηγική υπηρεσία πληροφοριών έχει αξιολογήσει ότι, ως αποτέλεσμα, η Ρωσία θα περιορίσει την περαιτέρω χρήση των σύγχρονων πυραύλων της κατά της Ουκρανίας για να τους κρατήσει για έναν πιθανό πόλεμο με το ΝΑΤΟ και για άλλες αποστολές αποτροπής.
Προκλήσεις ελέγχου όπλων
Οι ενέργειες της Ρωσίας έχουν επιπτώσεις σε τέσσερις βασικούς τομείς που θα καταστήσουν τις μελλοντικές προσπάθειες ελέγχου πυραύλων πιο περίπλοκες και δυνητικά αδύνατες:
1. Προσαρμογές στη λειτουργία και τον τύπο πυραύλων: Η Ρωσία έχει επαναχρησιμοποιήσει πυραύλους σε πλατφόρμες εκτόξευσης, χρησιμοποιώντας αρκετούς διαφορετικούς τύπους πυραύλων κατά πλοίου και πυραύλων εδάφους-αέρος εναντίον στόχων στο ουκρανικό έδαφος. Αυτά περιλαμβάνουν σύγχρονα επίγεια συστήματα παράκτιας άμυνας όπως το K-300P Bastion-P (RS-SSC-5 Stooge), καθώς και παλαιότερα σοβιετικά σχέδια, όπως το εκτοξευόμενο από αέρος Kh-22 (RS-AS-4 Kitchen) και Kh-32 (RS-AS-4A Kitchen mod 2). Η Ρωσία έχει επίσης χρησιμοποιήσει πυραύλους εδάφους-αέρος S-300 για επίθεση εδάφους. Δεν είναι σαφές εάν το σύστημα S-400 έχει παρόμοια ικανότητα, αλλά εάν το κάνει θα έχει μεγαλύτερη εμβέλεια. Οι αναλυτές γνώριζαν πριν από τον πόλεμο ότι τρεις πύραυλοι είχαν περιορισμένη ικανότητα επίθεσης εδάφους. Η Ρωσία και η Λευκορωσία έχουν χρησιμοποιήσει και οι δύο πυραύλους S-300 για αυτόν τον σκοπό τα τελευταία χρόνια, αλλά επειδή η ακρίβεια των συστημάτων είναι πιθανώς χαμηλή – και η Ρωσία διέθετε πολλά άλλα ειδικά συστήματα χερσαίας επίθεσης – οι αναλυτές δεν πίστευαν ότι ήταν πιθανό να χρησιμοποιηθούν στο έδαφος στόχους στην Ουκρανία. Οι σχεδιαστές των τριών παλαιότερων συστημάτων (τα Kh-22, Kh-32 και S-300), ωστόσο, διαμόρφωσαν επίσης αυτούς τους πυραύλους ώστε να είναι ικανοί να φέρουν πυρηνικές κεφαλές (εν μέρει για να αντισταθμίσουν τη χαμηλή τους ακρίβεια, εν μέρει για την καταστροφή μεγαλύτερων στόχων). Η Ουκρανία, από την πλευρά της, έχει προσαρμόσει πυραύλους αντι-ραντάρ των ΗΠΑ που θεωρούνταν αδύνατον να εκτοξευθούν απρόσκοπτα από σοβιετικά μαχητικά στις επιθέσεις της. Δεν είναι ακόμη σαφές ποιο σύστημα χρησιμοποίησαν οι ουκρανικές δυνάμεις για να χτυπήσουν την αεροπορική βάση Σάκι στην Κριμαία.
Αυτές οι επιχειρησιακές αλλαγές έχουν περιπλέξει πολύ τις μελλοντικές προσπάθειες ελέγχου των όπλων που επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν ορισμένες κατηγορίες πυραύλων και εάν σχετίζονται με ορισμένες πλατφόρμες εκτόξευσης ή δυνατότητες. Για παράδειγμα, εάν ένας μέχρι τώρα αποκλειστικός πύραυλος κατά πλοίων μπορούσε να προσαρμοστεί για χρήση ως σύστημα εδάφους εκτόξευσης, θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική αβεβαιότητα και να υπονομεύσει τις προσπάθειες περιορισμού των αποκλειστικών πυραύλων εδάφους-εδάφους· που ήταν ο στόχος της Συνθήκης για τις πυρηνικές δυνάμεις μέσου βεληνεκούς (INF) του 1987. Το πρόβλημα στον έλεγχο των όπλων συχνά έγκειται στο ότι ο επιθεωρητής βλέπει ένα μεμονωμένο σύστημα και προσπαθεί να κάνει μια αξιολόγηση. Κατά κάποιο τρόπο, η λιτή διαλειτουργικότητα της Ρωσίας – η δημιουργία ενός συστήματος και η προσαρμογή του σε πλατφόρμες και αποστολές στόχων – καθιστά τη διαφοροποίηση κατά τις επιθεωρήσεις μια σημαντική πρόκληση που είναι τώρα πολύ μεγαλύτερη πρόκληση από ό,τι κατά τις διαπραγματεύσεις για τη Συνθήκη INF. 2. Διττή ικανότητα: Η Ρωσία έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει συστήματα ικανά να φέρουν πυρηνικές και συμβατικές κεφαλές για να χτυπήσουν στόχους στην Ουκρανία, και η προθυμία της να το κάνει προκαλεί έκπληξη. Πολλοί αναλυτές πίστευαν ότι η Μόσχα θα κρατούσε τους περισσότερους πυραύλους υψηλής τεχνολογίας, διπλής ικανότητας, όπως τον Kinzhal για πεδίο μάχης ή σχεδόν στρατηγικές αποστολές (π.χ. στόχευση κέντρων διοίκησης ή πυρηνικών αποθηκών) αντί για τακτικούς στόχους. Και πολλοί από τους παλαιότερους, χαμηλού επιπέδου πυραύλους διπλής ικανότητας θεωρήθηκαν πολύ ανακριβείς για να είναι χρήσιμοι σε αυτόν τον τύπο πολέμου. Η υπηρεσία πληροφοριών της Νορβηγίας πιστεύει ότι η Ρωσία έχει φτάσει σε ένα σημείο καμπής, έχοντας χρησιμοποιήσει τόσα πολλά από αυτά τα προηγμένα συστήματα διπλής ικανότητας, με αποτέλεσμα αυτό να έχει μειώσει την ικανότητά της να εκτελεί αποτρεπτικές λειτουργίες. Ανεξάρτητα από αυτό, η χρήση συστημάτων διπλής ικανότητας σε τόσο ευρεία κλίμακα σε μια συμβατική σύγκρουση έχει καταδείξει με σαφήνεια τη δυσκολία επαλήθευσης της παρουσίας ή της απουσίας πυρηνικών κεφαλών σε πυραύλους στο μέλλον.
Αυτή η χρήση πυραύλων διπλής ικανότητας στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας έρχεται σε ένα πλαίσιο στο οποίο ορισμένοι αναλυτές έχουν προτείνει ότι ο μελλοντικός έλεγχος όπλων με τη Ρωσία που σχετίζεται με πυραύλους θα πρέπει να επικεντρωθεί σχετικά με τον περιορισμό ή την εξάλειψη των πυραύλων κρουζ διπλής χρήσης με πυρηνικό οπλισμό, αφήνοντας κατά μέρος τους πυραύλους κρουζ που προέρχονται από το ίδιο σχέδιο αλλά έχουν εκχωρηθεί μόνο σε συμβατικές αποστολές. Αλλά η Ρωσία – και η Κίνα σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό – βασίζονται σε πυραύλους διπλής ικανότητας και στην αποτρεπτική επίδραση της προκύπτουσας ασάφειας (μια συνθήκη γνωστή ως εμπλοκή). Χωρίς μια αλλαγή στο ρωσικό δόγμα, τη φιλοσοφία σχεδιασμού ή τη θεωρία της για τον τρόπο διεξαγωγής ένοπλων συγκρούσεων, αυτή η ιδέα – η διαφοροποίηση μεταξύ πυρηνικών και συμβατικών πυραύλων του ίδιου τύπου – είναι απίθανο να πετύχει και αγνοεί παρόμοια συμπεριφορά στην Κίνα και την Ινδία, τη Βόρεια Κορέα και το Πακιστάν. Η διπλή ικανότητα έχει τεράστια δογματική αξία και έχει ρίζες σχεδιασμού σε όλες αυτές τις χώρες. 3. Πυραυλική κινητικότητα: Η Ρωσία έχει μετακινήσει τους εκτοξευτές Iskander με ευκολία από την Άπω Ανατολή για να χτυπήσει ουκρανικούς στόχους και θα μπορούσε, βιαστικά, να τους φορτώσει σε αεροσκάφη για ταχύτερη ανάπτυξη, αποκαλύπτοντας το ψέμα στην πρόταση της Ρωσίας τον Σεπτέμβριο του 2019 για “μορατόριουμ” για την ανάπτυξη του 9M729 στη Δυτική Στρατιωτική Περιφέρεια. Αυτός ο τύπος κινητικότητας έχει δείξει ότι μια περιφερειακή προσέγγιση για τον περιορισμό των ρωσικών πυραύλων είναι όχι μόνο αδύνατη αλλά και ανόητη. Η μυωπική προθυμία στην Ευρώπη να επιδιώξει μια μη επαληθεύσιμη ρωσική υπόσχεση για απαγόρευση των πυραύλων μεσαίου και μέσου βεληνεκούς στο ευρωπαϊκό θέατρο, αλλά όχι αλλού, ήταν εδώ και καιρό μη δημοφιλής στους εταίρους στην Ανατολική Ασία για αυτόν τον λόγο. Η Ιαπωνία, για παράδειγμα, απέρριψε μια τέτοια πρόταση από τη Σοβιετική Ένωση το 1986 στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της Συνθήκης INF.
Οι ΗΠΑ προέτρεπαν εδώ και καιρό τους Ευρωπαίους συμμάχους τους – ιδιαίτερα τη Γαλλία – να απορρίψουν τη διαπραγμάτευση ενός περιφερειακού μορατόριουμ με τη Ρωσία, αλλά σε μια βολική κίνηση τον Δεκέμβριο του 2021, η Ουάσιγκτον συμφώνησε να θίξει το θέμα στη Μόσχα τον επόμενο μήνα, αφήνοντας τους συμμάχους της μπερδεμένους. Εάν αυτές οι συνομιλίες είχαν προχωρήσει, θα είχαν οδηγήσει σε περίπλοκες συζητήσεις στο Τόκιο και τη Σεούλ σχετικά με την αξία των εγγυήσεων εκτεταμένης αποτροπής των ΗΠΑ. Η εισβολή εβδομάδες αργότερα έσωσε τις ΗΠΑ από το να κάνουν άσκοπες παραχωρήσεις για τον περιορισμό των πυραύλων στην Ασία με αντάλλαγμα πιθανές εφήμερες ρωσικές υποσχέσεις για ανεπαρκή επαλήθευση. 4. Απροσδόκητες εισαγωγές και εξαγωγές: Η Μόσχα έχει βλάψει τους παγκόσμιους ελέγχους πυραύλων εξάγοντας το Iskander-M, ένα σύστημα κατηγορίας Ι στο πλαίσιο του καθεστώτος ελέγχου τεχνολογίας πυραύλων, στη Λευκορωσία νωρίτερα αυτό το έτος. Τα είδη της κατηγορίας I περιλαμβάνουν πυραύλους κρουζ και βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να εκφέρουν ωφέλιμο φορτίο 500 κιλών ή περισσότερο σε αποστάσεις 300 χλμ. ή περισσότερο. Υπόκεινται σε ένα άνευ όρων ισχυρό τεκμήριο άρνησης ανεξάρτητα από τον σκοπό της εξαγωγής, και η ανοιχτή μεταφορά αυτού του πυραύλου από τη Ρωσία στη Λευκορωσία αποτελεί παραβίαση του γράμματος και του πνεύματος του καθεστώτος ελέγχου τεχνολογίας πυραύλων. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι αυτοί οι πύραυλοι έχουν πυρηνική ικανότητα και έχουν αποδεδειγμένο βεληνεκές περίπου 500 χλμ.. Η Ρωσία είχε προηγουμένως εξάγει μόνο μια έκδοση μικρότερης εμβέλειας του Iskander-E (περιορίζεται στα 280 χλμ.) στην Αλγερία και την Αρμενία. Η Ρωσία φέρεται επίσης να έχει αγοράσει ιρανικούς πυραύλους, συμπεριλαμβανομένων των πυραύλων μικρού βεληνεκούς Fateh – 110 και μεσαίου βεληνεκούς συστήματα πυραύλων Zolfaghar, βλάπτοντας περαιτέρω το καθεστώς ελέγχου τεχνολογίας πυραύλων και παραβιάζοντας το ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Αυτές οι εξαγορές συνοδεύονται από απευθείας αγορές Shahed-136 – πυρομαχικά επίθεσης και οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Mohajer-6 .
Οι αποφάσεις της Ρωσίας να εισάγουν ιρανικά όπλα και να εξάγουν συστήματα Κατηγορίας Ι με ρητή αναφορά στην πυρηνική τους ικανότητα αποτελούν πλήγματα στους παγκόσμιους ελέγχους πυραύλων. Πράγματι, η προσέγγιση της χώρας στη διάδοση των όπλων καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου θα περιπλέξει περαιτέρω τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο πυραύλων μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ και έχει βλάψει περαιτέρω την αξιοπιστία της συμμόρφωσής της με τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Ωστόσο, αυτή η αξιοπιστία ήταν ήδη τεταμένη, δεδομένης της παραβίασης του Μνημονίου της Βουδαπέστης και της Συνθήκης INF· παραβίασης και αναστολής της εφαρμογής της Νέας Συνθήκης για τη μείωση των στρατηγικών όπλων· μη εφαρμογή της Συνθήκης για τις Συμβατικές Ένοπλες Δυνάμεις στην Ευρώπη· και την επιλεκτική εφαρμογή του εγγράφου της Βιέννης.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων).
Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας).
Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Σε θρίλερ έχει εξελιχθεί η εξαφάνιση ενός 58χρονου Έλληνα ορθόδοξου μοναχού στην Τουρκία, ο οποίος αναχώρησε από τα Γιαννιτσά με προορισμό τον Πόντο και την Καππαδοκία, επιθυμώντας να επισκεφθεί τις πατρογονικές εστίες της οικογένειάς του και να ζήσει ως ασκητής. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, τα ίχνη του παραμένουν άγνωστα, με τους συγγενείς του να αναζητούν απεγνωσμένα ένα σημάδι ζωής.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Η υπόθεση παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Φως στο Τούνελ» της Αγγελικής Νικολούλη, όπου οι αδελφές του περιέγραψαν τις συνθήκες της εξαφάνισής του και τις προσπάθειες που έχουν κάνει για να τον εντοπίσουν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η ανακάλυψη του εισιτηρίου αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό στοιχείο για τις κινήσεις του 58χρονου. Η οικογένεια κατάφερε να επιβεβαιώσει ότι ο μοναχός επιβιβάστηκε σε λεωφορείο με προορισμό την Τουρκία. Ωστόσο, δεν γνώριζε εάν είχε καταφέρει να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί να συνεχίσει προς τις περιοχές που επιθυμούσε να επισκεφθεί.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Με λίγα λόγια, ένα έργο ενός Ιταλού καλλιτέχνη (με Βενετσιάνικη εκπαίδευση) που απεικονίζει μια «Ελληνίδα» (στην πραγματικότητα τη σύζυγό του) έγινε το θεμέλιο της ουγγρικής εθνικής συλλογής. Αυτό αντανακλά την πολυεθνική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα της Αψβουργικής Ουγγαρίας του 19ου αιώνα.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πριν
GEOPOLITICO1 μήνα πριν
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πριν
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πριν
Αναλύσεις3 μήνες πριν