Σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που, κατά την εκτίμησή του, κρύβει η αμερικανική μεσολάβηση στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου απηύθυνε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο στρατιωτικός αναλυτής άσκησε αυστηρή κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς και υποστήριξε ότι ενδεχόμενη υποχώρηση απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο με συνέπειες για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.

«Το καλώδιο θα τυλιχτεί στον λαιμό κάποιου και θα τον πνίξει. Ελπίζω να μην είναι η Ελλάδα», είπε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την ανησυχία του για την εξέλιξη της υπόθεσης.

Άλλο η προσωπική στάση Ρούμπιο, άλλο η αμερικανική πολιτική

Αποτιμώντας την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο, ο Καλεντερίδης αναγνώρισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έχει προσωπικά στηρίξει ελληνικές και κυπριακές θέσεις. Υπενθύμισε την κοινή του παρουσία με τον Μπομπ Μενέντεζ σε πρωτοβουλίες υπέρ των ελληνικών συμφερόντων, διευκρινίζοντας όμως ότι στην Αθήνα ήρθε πλέον ως επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.

Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε «τεράστιο λάθος» την ανάδειξη του θέματος του καλωδίου στις ερωτήσεις προς τον Ρούμπιο, εφόσον δεν είχε προηγουμένως διασφαλιστεί, όπως υποστήριξε, ότι η απάντηση θα ενίσχυε τις ελληνικές θέσεις.

Κατά την εκτίμησή του, μια αναφορά στο ευρωπαϊκό και αμερικανικό ενδιαφέρον για το έργο θα αποτελούσε δήλωση στήριξης. Αντίθετα, η συζήτηση περί παρέμβασης και διπλωματικής πρωτοβουλίας, σε συνδυασμό με αναφορές σε άλλες εμπλεκόμενες χώρες, ανοίγει χώρο για την Τουρκία.

Ο ίδιος επέκρινε την απουσία αναφοράς στο διεθνές δίκαιο από τις απαντήσεις που σχολίαζε, θεωρώντας ότι έτσι εξισώνονται η ελληνική θέση και οι τουρκικές διεκδικήσεις.

Η προειδοποίηση από τις προηγούμενες κρίσεις

Για να εξηγήσει τις επιφυλάξεις του, επικαλέστηκε την κρίση του «Χόρα», τη συμφωνία της Βέρνης, την κρίση του «Σισμίκ», το Νταβός και τα Ίμια. Κατά τη δική του ανάγνωση, οι αμερικανικές παρεμβάσεις σε προηγούμενες ελληνοτουρκικές κρίσεις δεν διασφάλισαν τα ελληνικά συμφέροντα.

Ειδικά για τα Ίμια, επικαλέστηκε δημόσια μαρτυρία Αμερικανού διπλωμάτη, σύμφωνα με την οποία η νομική υπηρεσία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε γνωμοδοτήσει υπέρ της ελληνικής κυριαρχίας. Υποστήριξε ότι η πολιτική διαχείριση της κρίσης άνοιξε τελικά τον δρόμο για τη θεωρία των γκρίζων ζωνών.

Το ερώτημα που έθεσε ήταν ποια εγγύηση υπάρχει ότι μια νέα αμερικανική παρέμβαση θα υπηρετήσει τα ελληνικά συμφέροντα. Αντιπρότεινε την αντιμετώπιση του ζητήματος από την Ελλάδα μαζί με την Ευρώπη.

Από το «Oruç Reis» στην Κάσο

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τη σημερινή κατάσταση με την κρίση του «Oruç Reis» το 2020 και τα γεγονότα στην Κάσο τον Ιούλιο του 2024. Υποστήριξε ότι η Τουρκία επέλεξε και στις δύο περιπτώσεις να στρατιωτικοποιήσει το ζήτημα, χρησιμοποιώντας πολεμικά πλοία για να επιβάλει τις διεκδικήσεις της στο πεδίο.

Για την Κάσο ανέφερε ότι η Άγκυρα έστειλε πέντε πολεμικά πλοία και κατηγόρησε την ελληνική πλευρά για υποχώρηση. Κατά την εκτίμησή του, η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στην Τουρκία να προβάλει στην πράξη τις αξιώσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Το πρόβλημα, όπως το περιέγραψε, είναι ότι η Άγκυρα επιδιώκει πολιτικό αντάλλαγμα για να μην επαναλάβει τη στρατιωτική παρεμπόδιση: την αναγνώριση, έστω μέσω ασαφών διατυπώσεων, κάποιας δικαιοδοσίας στην περιοχή.

Ο κίνδυνος πίσω από την «ενημέρωση»

Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο μιας φόρμουλας «δημιουργικής ασάφειας», με την Ελλάδα να μιλά για ενημέρωση και την Τουρκία να παρουσιάζει την ίδια διαδικασία ως χορήγηση άδειας.

Ο Καλεντερίδης επέμεινε ότι το κρίσιμο στοιχείο είναι η ουσία του ανταλλάγματος. Προειδοποίησε πως, εάν επικρατήσει στο πεδίο η τουρκική θέση ότι η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και η Κρήτη δεν δικαιούνται ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, οι συνέπειες θα επεκταθούν και στο Αιγαίο.

Καταλόγισε επίσης έλλειψη προετοιμασίας στη διαχείριση κρίσεων, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο έργο δεν έπρεπε να ξεκινήσει χωρίς σχέδιο αντιμετώπισης του χειρότερου σεναρίου. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι για τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν τώρα δεν διαθέτει όλα τα διεθνοπολιτικά και επιχειρησιακά δεδομένα.

Η τελική του προειδοποίηση ήταν κατηγορηματική: ενδεχόμενη υποχώρηση, ανεξάρτητα από την ονομασία που θα της δοθεί, θα μπορούσε, κατά τον ίδιο, να αποτελέσει απαρχή εθνικής καταστροφής.

Νέα δεδομένα στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής δημιουργεί η ενεργοποίηση της αμυντικής συμφωνίας που συνδέει την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times της 7ης Οκτωβρίου 2026, οι τρεις χώρες ενεργοποίησαν για πρώτη φορά τον μηχανισμό αμοιβαίας άμυνας που συμφωνήθηκε τον Αύγουστο, μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον σαουδαραβικών στόχων.

Η συμφωνία, γνωστή ως Mecca Joint Defence Agreement, προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός εκ των συμμετεχόντων μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επίθεση εναντίον όλων.

Η διατύπωση αυτή παραπέμπει στη λογική της συλλογικής άμυνας που εφαρμόζει το ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ο νέος μηχανισμός διαθέτει την ίδια οργανωτική δομή και τις ίδιες επιχειρησιακές δυνατότητες.

Η Σαουδική Αραβία ζητά ενίσχυση της άμυνάς της

Οι επιθέσεις των Χούθι κατά αεροδρομίων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων και άλλων υποδομών της Σαουδικής Αραβίας έχουν αυξήσει την ανάγκη προστασίας κρίσιμων στόχων.

Το Ριάντ επιχειρεί να περιορίσει την απειλή των πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, διατηρώντας παράλληλα την υποστήριξή του στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.

Η νέα τριμερής συμφωνία προσφέρει στη Σαουδική Αραβία ένα πρόσθετο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας, πέρα από τις παραδοσιακές αμυντικές σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες.

Οι Πακιστανοί διαψεύδουν τους Τούρκους για Υεμένη! Αναφορές για στρατιωτική στήριξη της Άγκυρας στο Ριάντ — Το Ισλαμαμπάντ διαψεύδει τα αεροπορικά πλήγματα

Φιντάν: Αμυντική υποστήριξη, όχι επιθετικές επιχειρήσεις

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν διευκρίνισε, σύμφωνα με το Reuters, ότι η Άγκυρα εξετάζει τρόπους συνδρομής στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας, αλλά δεν σχεδιάζει συμμετοχή τουρκικών στρατευμάτων σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι.

Η πιθανή τουρκική συμβολή επικεντρώνεται σε τεχνική υποστήριξη, συστήματα αεράμυνας και δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου.

Παράλληλα, εξετάζεται συνεργασία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία λόγω των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία και της έντασης γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Σημειώνεται ότι η πλήρης κοινοβουλευτική επικύρωση της συμφωνίας από την Τουρκία παραμένει σε εκκρεμότητα. Συνεπώς, πρέπει να διακρίνεται η πολιτική ενεργοποίηση του μηχανισμού από την πραγματική ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο στρατιωτικός ρόλος του Πακιστάν

Το Πακιστάν διαθέτει μακροχρόνιους δεσμούς στρατιωτικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία και σημαντικές δυνατότητες σε προσωπικό, αεροπορικά μέσα και στρατιωτική εκπαίδευση.

Η συμμετοχή του στη νέα τριμερή συμφωνία προσδίδει πρόσθετο βάρος στον μηχανισμό ασφαλείας που επιδιώκει να αναπτύξει το Ριάντ.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι το Ισλαμαμπάν είχε ήδη αναπτύξει αεροπορικά μέσα στη Σαουδική Αραβία τον Απρίλιο, αλλά οι πλήρεις επιχειρησιακές λεπτομέρειες της τρέχουσας συνδρομής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Επομένως, οι αναφορές περί άμεσης πακιστανικής συμμετοχής σε συγκεκριμένους βομβαρδισμούς της Υεμένης δεν πρέπει να θεωρούνται επιβεβαιωμένες χωρίς πρόσθετα στοιχεία.

Η Τουρκία επιδιώκει μεγαλύτερο ρόλο στον Κόλπο

Η συμμετοχή της Άγκυρας στον τριμερή μηχανισμό αντανακλά την προσπάθειά της να ενισχύσει την παρουσία της στις δομές ασφαλείας του Κόλπου.

Η Τουρκία διαθέτει σημαντική αμυντική βιομηχανία, εμπειρία στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων και τεχνογνωσία στον ηλεκτρονικό πόλεμο.

Για τη Σαουδική Αραβία, αυτές οι δυνατότητες μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμη συμπληρωματική υποστήριξη στην αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με drones.

Παράλληλα, η συνεργασία με το Πακιστάν διευρύνει το γεωγραφικό αποτύπωμα του νέου αμυντικού σχήματος, συνδέοντας τη Μέση Ανατολή με τη Νότια Ασία.

Νέα περιφερειακή εξίσωση

Η ενεργοποίηση της συμφωνίας συνιστά αξιοσημείωτη εξέλιξη, καθώς τρεις μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να αναπτύξουν έναν κοινό μηχανισμό αντιμετώπισης απειλών.

Το εγχείρημα, ωστόσο, βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Η πραγματική αποτελεσματικότητά του θα κριθεί από τον επιχειρησιακό συντονισμό, τις δυνατότητες ταχείας ανάπτυξης μέσων, την πολιτική βούληση των συμμετεχόντων και την ικανότητα αποτροπής νέων επιθέσεων.

Η εξέλιξη παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς η ενίσχυση του στρατιωτικού αποτυπώματος της Τουρκίας στον Κόλπο μπορεί να επηρεάσει τις ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η νέα αμερικανική παρέμβαση για το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δημιουργεί αυξημένες προσδοκίες για την επανεκκίνηση του έργου, χωρίς ωστόσο να έχει εξαλειφθεί ο γεωπολιτικός κίνδυνος που συνδέεται με τις τουρκικές αντιδράσεις.

O υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο επαναβεβαίωσε τη στήριξη της Ουάσιγκτον στο έργο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, το οποίο προβλέπει τη σύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο και μελλοντικά με το Ισραήλ.

Η υποστήριξη αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη αμερικανική στρατηγική διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη διεθνή σημασία.

Ρούμπιο: Στήριξη στο έργο, διπλωματία για τα εμπόδια

Όπως αναφέρει το Reuters, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας κατέστησε σαφές ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να προχωρήσουν τα έργα διασυνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ταυτόχρονα, επέλεξε να μην τοποθετηθεί δημόσια επί των επιμέρους ελληνοτουρκικών διαφορών που συνδέονται με τη διαδρομή του καλωδίου, δίνοντας έμφαση στην αντιμετώπιση των ευαίσθητων ζητημάτων μέσω διπλωματικών διαύλων.

Η θέση αυτή δημιουργεί ένα βασικό ερώτημα για την Αθήνα: μέχρι ποιο σημείο η αμερικανική πολιτική υποστήριξη μπορεί να συμβάλει στην απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών, σε περίπτωση που η Άγκυρα επιχειρήσει να τις παρεμποδίσει;

Η αμερικανική διπλωματία υποστηρίζει την υλοποίηση της διασύνδεσης, αλλά οι δημόσιες δηλώσεις Ρούμπιο δεν συνιστούν συγκεκριμένη δέσμευση στρατιωτικής προστασίας του έργου.

Η 26η Οκτωβρίου και η διάψευση της Nexans

Σύμφωνα με δημοσίευμα της 5ης Οκτωβρίου του CBN, το οποίο επικαλείται πληροφορίες της Καθημερινής, η 26η Οκτωβρίου εξετάζεται ως ημερομηνία-στόχος για την επανέναρξη των ερευνών στον βυθό ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.

Το ρεπορτάζ περιγράφει διαβουλεύσεις Αθήνας και Παρισιού για την επανεκκίνηση των εργασιών, ενώ αναφέρεται και σε σενάρια συντονισμού σχετικά με τις θαλάσσιες αναγγελίες.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, ωστόσο, στο ζήτημα της Nexans.

Η γαλλική εταιρεία διέψευσε κατηγορηματικά ότι είχε ή σχεδίαζε επαφές με τις τουρκικές αρχές για τις επερχόμενες έρευνες, διευκρινίζοντας ότι οι σχετικές συνεννοήσεις πραγματοποιούνται αποκλειστικά με τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές.

Επομένως, οι πληροφορίες περί απευθείας επικοινωνίας της Nexans με την Άγκυρα δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως επιβεβαιωμένη εξέλιξη.

Η Τουρκία επιμένει στις αξιώσεις της

Η Άγκυρα εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες σε συγκεκριμένες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου απαιτούν τουρκική συναίνεση, στηριζόμενη και στις δικές της ερμηνείες του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019.

Η Ελλάδα δεν αποδέχεται τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις και υποστηρίζει ότι οι προβλεπόμενες έρευνες και εργασίες πραγματοποιούνται σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο.

Το γεγονός ότι η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου με τις δικές της θαλάσσιες αξιώσεις αναδεικνύει τον πραγματικό γεωπολιτικό χαρακτήρα της αντιπαράθεσης.

Η είσοδος της Meridiam αλλάζει τα δεδομένα

Σημαντική μεταβολή αποτελεί η συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού κεφαλαίου Meridiam, το οποίο απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή 66% στο εταιρικό σχήμα του έργου.

Η γαλλική παρουσία προσθέτει έναν ισχυρό ευρωπαϊκό επενδυτικό παράγοντα, ενώ ο ΑΔΜΗΕ εξακολουθεί να έχει κεντρικό τεχνικό και υλοποιητικό ρόλο.

Η Meridiam βρίσκεται, σύμφωνα με το κυπριακό δημοσίευμα, σε επαφές με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τη διαμόρφωση της χρηματοδοτικής δομής του έργου. Παράλληλα, εξετάζονται οι επόμενες τεχνικές ενέργειες για την επανεκκίνηση των ερευνών.

Η γαλλική συμμετοχή ενισχύει το διεθνές επενδυτικό αποτύπωμα του Great Sea Interconnector, χωρίς να εξαλείφει αυτομάτως τις πολιτικές και στρατιωτικές προκλήσεις.

Το πραγματικό τεστ

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου έχει πλέον ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αμερικανική διπλωματική υποστήριξη και γαλλική επενδυτική συμμετοχή.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η συνδυασμένη παρουσία θα αποδειχθεί αρκετή ώστε οι έρευνες να πραγματοποιηθούν χωρίς νέες καθυστερήσεις.

Η επόμενη φάση στην περιοχή της Κάσου θα αποτελέσει δοκιμασία όχι μόνο για την ελληνική αποφασιστικότητα, αλλά και για την πρακτική αξία της διεθνούς στήριξης στο έργο.