Ακολουθήστε μας

Άμυνα

Κατά ενός απειλούμενου, απευκταίου και εγκληματικού ακρωτηριασμού των ελληνικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Δημοσιεύτηκε στις

  1. Θα αρχίσουμε πηγαίνοντας μια στιγμή πίσω στο χρόνο, στον Απρίλη 2023 στους Δελφούς, στο 8ο Οικονομικό Φόρουμ και στον πολύ Αμερικανό πρέσβη στην Ελλάδα Τζορτζ Τσούνη, που ήρθε στην Ελλάδα για να παραστήσει τον Έλληνα ή φιλέλληνα παραμένοντας ωστόσο ένας αποκλειστικά και βαθιά Αμερικανός που εντέλλεται να επιβάλλει το αμερικανικό deal στην Ελλάδα με οδηγό την απόλυτη τουρκική θέση.

   Εκεί, είπε μια πολύ βαριά κουβέντα για την Ελλάδα – μια κουβέντα που κανονικά θα έπρεπε να ξεσηκώσει όλο τον ελληνικό πολιτικό και μη κόσμο για να του ζητήσει να πάρτε  αμέσως πίσω όσα τόλμησε να ξεστομίσει.

   Και δυστυχώς φαίνεται πως κανένας Έλληνας πολιτικός ή/και πολιτικός σχολιαστής, μεταξύ των περιώνυμων κυβερνητικών ή μη και σχολιαστών ή μη δεν έβγαλε άχνα για τα απολύτως απαράδεκτα λόγια του πονηρού Αμερικανού πρέσβη που μας δείχνει πως έχει το ελεύθερο (και οι προκάτοχοί του το ίδιο δεν έκαναν;!) – άλλος Τζέιμς Μποντ της πολιτικής – να πυροβολεί λέξεις και… όποιον πάρει ο χάρος!

   «Καμία από τις δύο χώρες δεν έχει το μονοπώλιο του τί είναι σωστό και τί λάθος»,  με αυτά λοιπόν τα «βαρυσήμαντα» λόγια «βάρεσε» την Ελλάδα και κάλυψε για πολλοστή φορά τη Τουρκία ο άξιος διπλωματικός αντιπρόσωπος της αστερόεσσας βεβαίως γνωρίζοντας πάρα πολύ καλά τί έλεγε και ακόμη καλύτερα γνωρίζοντας τί ήθελε να επιβάλλει στην Ελλάδα και πώς ήθελε να ξελασπώσει τη Τουρκία, πρωτίστως, και ταυτόχρονα πάλι κάλλιστα γνωρίζοντας ποιος στο Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο  σπέρνει ζιζάνια και απειλές έξω από κάθε δεδομένο διεθνούς νόμου και ποιος μια ζωή αδρανεί επαναπαυόμενος (τελείως λανθασμένα, κατά τη γνώμη μας) στον σεβασμό αυτού του ίδιου διεθνούς νόμου.

   Έτσι, φανερά και απροκάλυπτα πλέον ο Τσούνης (οι ΗΠΑ) απρόσκοπτα συμπαρατάσσεται  με τον Ερντογάν (τη Τουρκία) στη συνεχή παραβίαση των διεθνών κανόνων στο Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο, καμουφλάρεται σε δήθεν αντικειμενικό Σολομώντα και ξεδιάντροπα εννοεί να σπείρει  διχόνοια και αμφιβολία στο ελληνικό στρατόπεδο θέτοντας στο ίδιο επίπεδο την επιτιθέμενη Τουρκία με την αμυνόμενη Ελλάδα, τον αποδεδειγμένα διεθνή ταραξία Τούρκο με τον αποδεδειγμένα ειρηνικό στοχοποιημένο Έλληνα, τον απαιτητικά παράνομο αιτούντα Τούρκο με τον νόμιμο κάτοχο δικαιωμάτων Έλληνα.

   Επιχειρεί λοιπόν ο «Έλληνας» Τσούνης να οδηγήσει αδιακρίτως τις δύο χώρες στο βολικό για τις ΗΠΑ ισοπεδοτικό δογματικό αυλάκι βάση του οποίου και η Τουρκία και η Ελλάδα φταίνε για ό, τι συμβαίνει σε Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο, ένα αξίωμα εντελώς παρανοϊκό που μόνο ένας Αμερικανός πωρωμένος (αλλά και Γερμανός: πάνε πακέτο, μη το ξεχνάμε) φιλότουρκος θα μπορούσε να διανοηθεί εμμέσως πλην σαφώς απαιτώντας κιόλας την εφαρμογή του!

   Σκέτη εσκεμμένη τρέλα.

   Και η συνέπεια του «τσουνικού» παραληρηματικού συλλογισμού; Πολύ απλά, αλλά τραγικά: αυτή η δήθεν «έλλειψη μονοπωλίου» στο δίκιο/άδικο που δήθεν ορίζει τα πάντα στ ελληνο-τουρκικά – περισσότερο ως φαίνεται στο ελληνικό δίκιο παρά στο τουρκικό άδικο – αντανακλάται άμεσα στη βασική κατάφαση συνέπεια της οποίας, βεβαίως,  «κανένας από τους δύο ’διεκδικητές’ δεν πρέπει να αποκλείει κανένα αντικείμενο συζήτησης/δήθεν λύσης του άλλου», όλες οι συνιστώσες θεματολογίες όντας ισότιμα ισχυρές, μη μπορώντας κανένας να θεωρήσει τον εαυτό του μόνο κάτοχο της αλήθειες σχετικά με ό, τι αμφισβητούμενο.

   Όπερ επίσης σημαίνει: «σωστά και συζητήσιμα τα ελληνικά θέματα, αλλά σωστά και συζητήσιμα και τα τουρκικά θέματα», κανένας δεν μπορεί να το αποκλείσει και κανένα θέμα δεν μπορεί να αποκλειστεί!!

    Ασφαλώς, υπ’ αυτούς τους όρους χάνεται παντελώς η ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δύο θέσεων, εξαλείφονται οι παράνομες, εξωπραγματικές  απαιτήσεις των Τούρκων για εξοντωτικές ελληνικές παραχωρήσεις σε αυτούς σε νόμιμα ελληνικά δικαιώματα κυριαρχίας και ταυτόχρονα εξανεμίζεται η νόμιμη απαίτηση των Ελλήνων να διατηρούν ό, τι νόμιμα απέκτησαν μέσα από ιστορικά και νομικά συμβάντα.

   Μια ολοκληρωτική ισοπέδωση των πάντων, για μια «διαπραγματευτική» θηλιά στο λαιμό των Ελλήνων!

   Με αυτόν τον τρόπο εμφανίζεται η δυνατότητα πραγμάτωσης της έκνομης τουρκικής απαίτησης (όνειρο) προέκτασής τους εκεί όπου, νομικά και γεωλογικά, αλλά και γεωγραφικά, δεν έχουν κανένα δικαίωμα να βρίσκονται και να κατέχουν, τουτέστιν μέσα στο Αιγαίο, ανάμεσα σε όλα τα ελληνικά νησιά, διαλύοντας έτσι τη συνοχή μεταξύ αυτών και της ανατολικής εθνικής επικράτειας!!!

   Δεν μπορούμε να φανταστούμε πως είναι δυνατόν να υπάρχει ένας Έλληνας κυβερνήτης πρόθυμος να δεχθεί αυτό το εφιαλτικά προδοτικό για την Ελλάδα ξεπούλημα εθνικής κυριαρχίας χάριν οποιασδήποτε δήθεν διεθνούς ειρήνης ή «ασφάλειας»!!!  

   Το «κόλπο» του τουρκικού «πρέπει να πάμε για όλα τα θέματα» είναι γνωστό και ύπουλο. Βάζοντας στη συζήτηση μόνο ελληνικά δικαιώματα και κυριαρχία (αμφισβητούμενη κυριαρχία νησιών, αποστρατιωτικοποίηση νησιών, χωρικά ύδατα, εναέριο χώρο, κλπ.) και κανένα τουρκικό (διότι δεν υφίσταται κανένα νόμιμο τουρκικό δικαίωμα σε όλο το Αιγαίο!!!), αυτομάτως, όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε, τίθεται σε αμφιβολία και ολόκληρη η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ του Αιγαίου/Αν. Μεσογείου(!!),

   που – για κοίτα σύμπτωση! –  είναι και τα δύο (ένα) μοναδικά αντικείμενα συζήτησης που οι Έλληνες λένε πως δέχονται

   (αν και πολύ κακώς, κατά τη γνώμη μας, το δέχονται διότι, όπως πλειστάκις έχουμε αποδείξει σε προηγούμενα κείμενά μας, αρκεί και η μόνη συζήτηση για υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ σε Αιγαίο για να συμπαρασύρει μια συζήτηση πάλι και μόνο για ελληνική κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα!!

   Θέτοντας σε αμφιβολία, λοιπόν, την ελληνική κυριαρχία νησιών του Αιγαίου αμφισβητούνται συνάμα και οι σχετικές υφαλοκρηπίδες και ΑΟΖ, ακριβώς έτσι όπως θα μπορούσε να γίνει εάν το μόνο θέμα συζήτησης (στη Χάγη) θα ήταν (είναι) η αιγιακή υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

   Ευνόητο, αν και οι Έλληνες πολιτικοί κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν.

   Επομένως, απ’ τη μια η Σκύλλα κι απ΄ την άλλη η Χάρυβδη.

   Και τότε; Είναι φως φανάρι πως οποιαδήποτε συζήτηση στην οποία η Ελλάδα δεχθεί να συρθεί με την Τουρκία με βάση την αμερικανική λαιμητόμο ατζέντα, η ίδια Ελλάδα θα βγει χαμένη, θα χάσει κάτι – μάλλον πολύ – σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο, μιας και σε αυτή την θαλάσσια περιοχή οι Έλληνες κυβερνώντες, πιστά υπακούοντας στους υπερατλαντικούς πάτρωνες τους, ήδη προ πολλού απεμπόλησαν ΚΑΙ τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα που απλόχερα τους δίνει η UNCLOS  εγκληματικά αρνούμενοι τη πρωταρχική οριοθέτηση ΑΟΖ με Κύπρο.

   Βεβαίως, τώρα και να θέλουν  να  πραγματοποιήσουν αυτή την ΑΟΖ, μετά από το άλλο μέγιστο έγκλημα που διέπραξαν με την μερική ΑΟΖ με Αίγυπτο και προπαντός το τερατούργημα που δέχτηκαν με το άρθρο 1 παράγραφο (ε) που προβλέπει πως σε περίπτωση ελληνικής οριοθέτησης με άλλο κράτος η Ελλάδα υποχρεούται να διαβουλευτεί με την Αίγυπτο(!) – επομένως να έχει και την έγκρισή της, κάτι το άκρως υποθετικό! – και το άρθρο 4 που αποκλείει παντελώς όποια καταγγελία, απόσυρση, αναστολή στις αποφάσεις της Συμφωνίας,

   δηλαδή στην ουσία οποιαδήποτε νέα ελληνική ΑΟΖ στη περιοχή θα πρέπει να γίνει δεκτή και από την Αίγυπτο(!!!) και η Ελλάδα δεν μπορεί με τίποτα να ακυρώσει τη ζημιά που έχει υποστεί με την Συμφωνία ΑΟΖ με τη «φίλη» Αίγυπτο,

   η ίδια η Ελλάδα την απέκλεισε με τα ίδια της τα χέρια, δηλαδή το απέκλεισαν οι ίδιοι Έλληνες πρωθυπουργός Μητσοτάκης και ΥΠΕΞ Δένδιας με τα ίδια τους τα χέρια, ένα εθνικό έγκλημα, επαναλαμβάνουμε, ρίχνοντας οι ίδιοι την Ελλάδα μέσα στο λάκκο που ίδιοι έσκαψαν!

   Κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να το συναντήσει κανείς πουθενά αλλού στο κόσμο!

   Και τότε, θυμούμαστε, είχε «βγει» ο Δένδιας για να καυχηθεί πώς «η Ελλάδα μεγάλωσε»!!! Και κανένας λειτουργός δικαιοσύνης (ας πούμε ένας «Di Pietro», λ.χ.) δεν εμφανίστηκε ποτέ να ελέγξει (όπως δικαιούται) και να σταματήσει το ανοσιούργημα πριν οριστοκοποιηθεί  δένοντας κυριολεκτικά τα χέρια των Ελλήνων.

 

  1. Ο Κωνσταντίνος Γρίβας, ένας από τους αξιολογότερους, «σωστούς» πολιτικούς αναλυτές, εύστοχα ασκεί κριτική στο δήθεν «καλό κλίμα» με τη Τουρκία ως επιδέξιο/πονηρό «έναυσμα» για «επανέναρξη επαναπροσέγγισης» με την ίδια, η οποία όμως ακάθεκτη δεν παύει να προβάλλει τις αμφισβητήσεις της για την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, την παράλογη απαίτηση αποστρατιωτικοποίησης αυτών, τον «μπαμπούλα» του casus belli  για το αναφαίρετο ελληνικό δικαίωμα χωρικών υδάτων έως          τα 12 ν.μ., κάτι που φαίνεται να φοβούνται πολύ οι Έλληνες που όλο μιλούν για «δικαίωμά» τους το οποίο ωστόσο ποτέ δεν τολμούν να εφαρμόσουν!!

   Ο Κ. Γρίβας πάντως κάνει – πιστεύουμε – το λάθος να αισιοδοξεί (υπερβολικά και αδικαιολόγητα, κατά τη γνώμη μας) πως «κανείς Έλληνας πολιτικός [μάλλον εννοώντας τον πρωθυπουργό] δεν θα διανοηθεί οποιαδήποτε υποχώρηση στα ζητήματα [ελληνικής] κυριαρχίας και υπόστασης του ελληνικού κράτους»,  αναφερόμενος στην «εθνική γραμμή μας» (δηλ. της Ελλάδας) βάση της οποίας η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ – και εδώ κάνει ένα δεύτερο λάθος – κατά την άποψή του «δεν είναι γεωπολιτική διαφορά», ενώ στην πραγματικότητα είναι ακριβώς γεω-πολιτική, υπό την έννοια ότι είναι «γεω-γραφική» αλλά προπαντός «γεω-λογική», όντας σίγουρο πως η υφαλοκρηπίδα επ’ ουδενί λόγω δεν είναι «νομική έννοια».

   Όσο για την ΑΟΖ στο Αιγαίο, αυτή είναι μια άλλη, ξεχωριστή  «ιστορία».

   Τώρα, αν ακούσουμε τον Έλληνα πρωθυπουργό, που κάνει απεγνωσμένες λεκτικές ακροβατικές προσπάθειες για να καθησυχάσει τον ελληνικό λαό και ταυτόχρονα όμως και να τον αποπροσανατολίσει(!) δηλώνοντας πως «Σε έναν κόσμο ασταθή η σταθερά μας είναι μια: με την πατρίδα δεν παίζουμε», στο προεκλογικό σποτ της ΝΔ που δημοσίευσε στο Twitter στις 18.5.2023, θα μπορούσαμε (πρέπει) να συμπεράνουμε πως θέλει να πει ότι «δεν υπάρχει καμία περίπτωση να κάνουμε κάτι που μπορεί με οιονδήποτε τρόπο να βλάψει την πατρίδα μας Ελλάδα», κάνοντας πως ξεχνάμε πως οι προεκλογικές «κορώνες» για να σε «τουμπάρουν» είναι ως επί το πλείστον ψεύτικες, άρα δεν θα πρέπει να πιστέψουμε!

   Δυστυχώς πολλά λεγόμενα «φλου» της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας μας δημιουργούν την υποψία ότι καθόλου, μα καθόλου δεν μπορούμε να «ευελπιστούμε», όπως ο κ. Γρίβας, πως στις προσεχείς απ’ τους Αμερικανούς προγραμματισμένες «υποχρεωτικές» – και χωρίς καμία αναγκαία «προετοιμασία»! – ελληνο-τουρκικές όχι «συζητήσεις» αλλά καταλλήλως οδηγούμενες «διαβουλεύσεις» και μάλλον «διαπραγματεύσεις»,  οι Έλληνες κυβερνώντες, στα εφιαλτικά χνάρια του ολετήρα Σημίτη, δεν θα είναι πάλι εξίσου large ώστε άλλη μια φορά να χαρίσουν στη Τουρκία κι άλλα κι άλλα όχι μόνο ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά τώρα και θαλάσσια κυριαρχία στο Αιγαίο,

   ποιος ξέρει; εν αναμονή, στο λίγο-πολύ άμεσο μέλλον, και κάποιας εδαφικής κυριαρχίας, έτσι άλλωστε όπως προβλέπουν κάτι παλιά, «παράξενα» πάλι αμερικανικά «σχέδια» που οι «αφελείς» τα εντάσσουν «στρουθοκαμηλίζοντας» στη κατηγορία της «παράλογης συνωμοσιολογίας».

   Λογικά η Ελλάδα δεν έχει να κάνει καμία συζήτηση με τη Τουρκία για το Αιγαίο γιατί οποιαδήποτε «συζήτηση» κι αν θελήσει να κάνει θα αφορά μόνο ελληνικά δικαιώματα και κυριαρχία μη υπάρχοντας στο Αιγαίο κανένα τουρκικό δικαίωμα και κυριαρχία!!

   Η Τουρκία – η φύση-γεωγραφία και η φύση-γεωλογία της – είναι εκεί που είναι και πρέπει να μείνει, δηλαδή πίσω από το τόξο των ελληνικών νησιών Λήμνου-Ρόδου. Δεν έχει κανέναν λόγο και κανένα έρεισμα στο Αιγαίο, ούτε γεωγραφικά ούτε γεωλογικά ούτε και νομικά. Το είπαμε: η Τουρκία έχει μεγάλη ακτή αλλά μικρή θάλασσα. Έτσι την δημιούργησε η «φύση» και οι διεθνείς συμφωνίες. Στο Αιγαίο δεν έχει τίποτα.

   Γι’ αυτό, μη τολμήσει κανείς να θέσει σε «διαβουλεύσεις» την ύπαρξη των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο και τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα που προκύπτουν όχι μόνο από διεθνείς συμβάσεις απολύτως εν ενεργεία, αλλά και από την ίδια γεωγραφικο-γεωλογική διαμόρφωση όλου του χώρου.

   Κατά συνέπεια, εξίσου λογικό είναι οι Έλληνες κυβερνήτες  να διαμηνύσουν σε πάσα κατεύθυνση ότι οι τουρκικές φαντασιώσεις περί δήθεν «τουρκικών νησιών στο Αιγαίο», επικουρούμενες  από αμερικανικές «υποστηρίξεις», ανήκουν αποκλειστικά στο βιβλίο «1000 και μια νύχτες» με τα σαχλά παραμύθια της Χαλιμάς για τους αδαείς και ανόητους που τα πιστεύουν.

   Και μας προκαλεί αλγεινή εντύπωση η επιμονή  των Ελλήνων κυβερνητών και παρατρεχάμενών τους για μια ούτε λίγο ούτε πολύ προσφυγή στη δικαιοδοσία του διεθνούς δικαστηρίου, έστω και μόνο γι το «θέμα» συζήτησης που λένε πως είναι η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ του Αιγαίου, που μπορεί κάλλιστα να αποβεί όλη εις βάρος της Ελλάδας με τραγικούς αιγιακούς ακρωτηριασμούς.

   Μετά απ’ όλα ετούτα, είναι προφανές πως το πολύ-πολύ η Ελλάδα μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση με τη Τουρκία μόνο για την ΑΟΖ (και υποκείμενη υφαλοκρηπίδα βάσει της UNCLOS) του Αιγαίου και αυτό αναφορικά μόνο με τα μοναδικά τρία περάσματα/σύνορα ΑΟΖ που υπάρχουν μεταξύ των δύο χωρών.

   Σίγουρα ωστόσο είναι μια συζήτηση που η Τουρκία δεν θα θελήσει ποτέ να αρχίσει γνωρίζοντας ευθύς εξαρχής την τρομερά υποδεέστερη θέση της στον χώρο. Δεν είναι γι’ αυτό άλλωστε που οι Αμερικανοί καρδιακοί φίλοι της μηχανεύονται τώρα να επιβάλλουν στην Ελλάδα αναγκαστικές διαπραγματεύσεις-λεόντεια συμφωνία υπέρ της Τουρκίας με την παραχώρηση σε αυτήν από την Ελλάδα ενός μεγάλου μέρους του Αιγαίου, ίσως και ακριβώς όπως εκείνο που οι Τούρκοι από παλιά είχαν ζητήσει: δηλαδή από νότια της Λήμνου περνώντας ανατολικά της Σκύρου έως τις παρυφές της Σάμου νότια της Λέσβου!

   Ουσιαστικά μια περιοχή που «κόβει» τα ελληνικά αιγιακά νησιά κάθετα στα δύο απομονώνοντάς τα με ταυτόχρονη οριζόντια απομόνωση όλου του τόξου Λήμνου-Ρόδου από την ηπειρωτική Ελλάδα!!!

   Ένας ακρωτηριασμός απολύτως εξευτελιστικός, απαράδεκτος, εγκληματικός, τραγικός τον οποίο δεν ξέρουμε πώς θα μπορεί να «χωνέψει» ποτέ ο ελληνικός λαός!!

   Βέβαια είναι τοις πάσι φανερό πως μια εξέλιξη του είδους μπορεί να εμφανιστεί ακριβώς γιατί οι υπερόπτες υπερατλαντικοί υπερ-πάτρωνες/φίλοι-«συνεργάτες» των Ελλήνων θεωρούν πως η Ελλάδα δεν δικαιούται να διαχειρίζεται μόνη της τα αιγιακά δικαιώματά της – το αμερικανικό «μνημόνιο» εφαρμοσμένο σε ό, τι υπάρχει στην ελληνική  θάλασσα, όπως τα γερμανικά μνημόνια εφαρμοσμένα σε ό, τι υπάρχει στην ελληνική στεριά.

 

  1. Είναι αφάνταστα αποκαρδιωτικό και λυπηρό να (που) τα λέμε όλα αυτά. Υπάρχουν όμως, είναι εδώ, πίσω από τη πόρτα μας, μπροστά στα μάτια μας. Δεν γίνεται να μην τα βλέπουμε.

   Αλήθεια, τελικά η εκτελεστική εξουσία είναι τελείως ανεξέλεγκτη; Έχει το ελεύθερο να πράττει ό, τι πιο αλλοπρόσαλλο και εγκληματικό της κατεβαίνει στο μυαλό χωρίς κανείς να μπορεί να ελέγχει τις πράξεις της ή να δέχεται άλλοι να της επιβάλλουν ζημιογόνες εθνικές συμπεριφορές χωρίς κανείς – θεσμοί ή  πολίτες – να μπορούν να επέμβουν με κάποιο τρόπο για να το σταματήσουν;

     Καμία δυνατότητα δεν υπάρχει κάποιος λειτουργός δικαιοσύνης  να επέμβει (ας πούμε πάλι στυλ Ντι Πιέτρο) για έλεγχο ενδεχόμενων «εσχάτων καταστάσεων» ξεπουλήματος σε ξένους βασικών ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και κυριαρχίας;

     Καμία νομολογία δεν προβλέπει καταστάσεις του είδους;!

 

 

                                                                                    Κρεσέντσιο Σαντζίλιο

                                                                                             Ελληνιστής

 

         ………………………………………………………………………………..

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Άλμα στον θόλο της αεράμυνας

Αγορά τρίτου BARAK MX, ήρθαν μονάδες του Drone dome, στον δρόμο το IRON BEAM (λέιζερ) και στο πλάνο το IRON DOME

Δημοσιεύτηκε

στις

Του Δρ. Γιάννου Χαραλαμπίδη, ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Άλμα αεράμυνας διενεργείται από την Εθνική Φρουρά για να κλείσει ένας θόλος αεράμυνας, ανάλογος με εκείνο της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η Κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε παραγγελία μιας τρίτης συστοιχίας του αντιαεροπορικού αντιβαλλιστικού συστήματος BARAK MX, συστοιχιών ενίσχυσης της αεράμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, συστοιχιών DRONE DOME και δύο συστημάτων λέιζερ LITE BEAM από το Ισραήλ, που θα αναπτυχθούν στο νησί σε λογικό χρονικό διάστημα. Μέρος των συστοιχιών DRONE DOME βρίσκεται ήδη στην Κύπρο για να κλείσει την τρύπα της χαμηλής ζώνης αεράμυνας και δη για την προστασία των BARAK MX. Είναι, ταυτοχρόνως, στα πλάνα της Εθνικής Φρουράς η αγορά και του IRON DOME με βεληνεκές 70 χιλιόμετρα, προκειμένου να αντικατασταθούν τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα BUK.

Τα F-16, ΗΠΑ και Ισραήλ

Η όλη αρχιτεκτονική ενισχύει την υφιστάμενη αντιαεροπορική προστασία σε πολυεπίπεδο σύστημα αποτροπής – σύστημα ζωνών – με δυνατότητες αντιμετώπισης απειλών διαφορετικής εμβέλειας, ταχύτητας, τεχνολογίας και κόστους. Σε αυτόν τον σχεδιασμό περιλαμβάνονται, επίσης, τα 4 ελληνικά F-16, που ανήκουν και αυτά σε συγκεκριμένο σχεδιασμό για την υποστήριξη της Κύπρου σε περίοδο κρίσης. Επειδή, βεβαίως, η Τουρκία ενοχλείται από τις εξελίξεις αυτές, καθότι ουδόλως θέλει την ενίσχυση της αποτροπής των Ελλήνων της Κύπρου, είναι θυμωμένη. Ένα, δε, από τα ζητήματα που θα πρέπει να έχει πάντα κάποιος υπ’ όψιν, είναι τις απειλές της, τις οποίες κανείς δεν δικαιούται να υποτιμά. Γι’ αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι το Ισραήλ εξασφαλίζει την ανάπτυξη των οπλικών συστημάτων που αγοράζει η Κύπρος από το ίδιο. Είναι, δε, οι αγορές αυτές με την ανοχή των ΗΠΑ, αφού εντάσσονται ως εργαλεία αυτοάμυνας και περιφερειακής ασφάλειας. Σε αυτή την περιφερειακή ασφάλεια εμπίπτει και η Βάση Ανδρέας Παπανδρέου, η οποία, κατόπιν συμφωνίας με την Κυπριακή Δημοκρατία, χρησιμοποιείται από τους Αμερικανούς.

BARAK MX: Η αντιαεροπορική προστασία μέσου και μεγάλου βεληνεκούς

Το ισραηλινό BARAK MX, της Israel Aerospace Industries (IAI), αποτελεί ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας, με δυνατότητα συνδυασμού ραντάρ AESA, κέντρου διαχείρισης μάχης και διαφορετικών αναχαιτιστικών πυραύλων. Ως γνωστόν, η οικογένεια περιλαμβάνει BARAK SR εμβέλειας 15 χιλιομέτρων, MR 35 χιλιομέτρων, LR 70 χιλιομέτρων και ER 150 χιλιομέτρων. Σύμφωνα με τον κατασκευαστή, δύναται να προσβάλλει εναέριους στόχους σε ύψος έως 30 χιλιομέτρων. Κάθε εκτοξευτής της συγκεκριμένης έκδοσης μπορεί να μεταφέρει οκτώ αναχαιτιστές.

Η προσθήκη τρίτου ολοκληρωμένου συστήματος θα αυξήσει τις δυνατότητες ταυτόχρονων εμπλοκών, την αλληλοεπικάλυψη των ζωνών άμυνας και την ανθεκτικότητα του δικτύου απέναντι σε επιθέσεις κορεσμού. Θα διευκόλυνε επίσης την αντιμετώπιση μαχητικών αεροσκαφών, πυραύλων cruise, UAV και τακτικών βαλλιστικών απειλών.

Συστοιχίες IRON DOME: Η ενδιάμεση αντιπυραυλική ασπίδα

Το IRON DOME, που αναπτύχθηκε από τη Rafael, χρησιμοποιεί τον αναχαιτιστή Tamir και έχει σχεδιαστεί πρωτίστως για την αντιμετώπιση ρουκετών, βλημάτων πυροβολικού και όλμων, ενώ διαθέτει δυνατότητες αντιμετώπισης UAV και άλλων εναέριων απειλών. Η εμβέλειά του κυμαίνεται περίπου μεταξύ 4 και 70 χιλιομέτρων. Μία τυπική συστοιχία περιλαμβάνει ραντάρ εντοπισμού και παρακολούθησης, κέντρο διαχείρισης μάχης και τρεις έως τέσσερις εκτοξευτές, με έως 20 πυραύλους ανά εκτοξευτή.

Υπό αυτές τις συνθήκες, εάν πάρουμε ως παράδειγμα τέσσερις εξοπλισμένες συστοιχίες, θα ήταν δυνατό να διαθέτουν 240 έως 320 έτοιμους προς εκτόξευση αναχαιτιστές Tamir. Το βασικό πλεονέκτημα του IRON DOME είναι η δυνατότητα υπολογισμού της προβλεπόμενης πορείας των εισερχόμενων απειλών, ώστε να επιλέγονται για αναχαίτιση εκείνες που κατευθύνονται σε προστατευόμενες περιοχές. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο συγκεκριμένος τρόπος δράσης περιορίζει την άσκοπη κατανάλωση πυρομαχικών.

Ένα ολοκληρωμένο IRON DOME περιλαμβάνει:

  1. Ραντάρ EL/M-2084: Εντοπίζει και παρακολουθεί εισερχόμενους στόχους.
  2. Κέντρο διοίκησης και ελέγχου (BMC): Υπολογίζει την τροχιά των απειλών και εκτιμά εάν κατευθύνονται προς προστατευόμενες περιοχές.
  3. Εκτοξευτές πυραύλων: Φέρουν τους αναχαιτιστικούς πυραύλους.
  4. Αναχαιτιστές Tamir: Καταστρέφουν τις απειλές στον αέρα.
  5. Συστήματα επικοινωνιών και υποστήριξης: Συνδέουν τους αισθητήρες, τη διοίκηση και τους εκτοξευτές.

DRONE DOME: Αντιμετώπιση της απειλής των μη επανδρωμένων

Στον σύγχρονο πόλεμο διαπιστώνει κάποιος τη μαζική χρήση ή, αλλιώς, τις επιθέσεις κατά σμήνη των UAV και των περιφερόμενων πυρομαχικών (loitering ammunition). Η τακτική αυτή έχει μεταβάλει την οικονομία του σύγχρονου πολέμου, διότι ένα φθηνό drone μπορεί να προκαλέσει τον αμυνόμενο να χρησιμοποιήσει δυσανάλογα ακριβό αναχαιτιστικό πύραυλο.

Το DRONE DOME της Rafael αντιμετωπίζει αυτή την ανισορροπία μέσω συνδυασμού αισθητήρων, διενέργειας ηλεκτρονικού πολέμου και συστημάτων εξουδετέρωσης. Στο εν λόγω σύστημα περιλαμβάνονται ραντάρ RPS-42 με εμβέλεια έως 5 χιλιόμετρα και RPS-82 έως και 10 χιλιόμετρα, καθώς και ηλεκτροοπτικοί αισθητήρες των οποίων η δυνατότητα εντοπισμού και αναγνώρισης φτάνει έως και 8 χιλιόμετρα. Παρέχεται περιμετρική, δηλαδή κυκλική, επιτήρηση, 360 μοιρών.

Οι εχθρικές αναχαιτίσεις γίνονται με δύο τρόπους: Πρώτος, παρεμβολές επικοινωνιών (jamming) και δορυφορικής πλοήγησης, που φέρουν την ονομασία (soft kill). Στόχος είναι η απώλεια ελέγχου ή η αδυναμία ολοκλήρωσης της αποστολής του. Δεύτερος, μέσω διασύνδεσης με μέσα φυσικής καταστροφής (hard kill). Σχετικά με αυτήν τη δράση γίνεται χρήση λέιζερ, αναχαιτιστικών πυραύλων, αντιαεροπορικών πυροβόλων ή ειδικών αναχαιτιστικών drones για την καταστροφή ή αχρήστευση του στόχου.

Το DRONE DOME περιλαμβάνει πέντε βασικά υποσυστήματα:

  1. Ραντάρ RPS-42 ή RPS-82: Εντοπίζει και παρακολουθεί μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
  2. Ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες (EO/IR): Αναγνωρίζουν οπτικά τους στόχους, ημέρα και νύχτα.
  3. Αισθητήρες ραδιοσυχνοτήτων (RF): Ανιχνεύουν εκπομπές επικοινωνίας και μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό του drone ή του χειριστή του.
  4. Σύστημα ηλεκτρονικών παρεμβολών (jammer): Παρεμβαίνει στην επικοινωνία και στη δορυφορική πλοήγηση των drones.
  5. Κέντρο διοίκησης C4I: Ενοποιεί τις πληροφορίες των αισθητήρων και διαχειρίζεται την αντιμετώπιση της απειλής.

LITE BEAM (Ελαφρά Δέσμη Λέιζερ): Η νέα διάσταση των όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ)

Το LITE BEAM (Ελαφρά Δέσμη) αποτελεί σύστημα λέιζερ υψηλής ενέργειας, ισχύος 10 kW, με κατασκευάστρια τη Rafael. Πρόκειται για σύστημα σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση μικρών drones και εναέριων απειλών χαμηλού ύψους. Έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί εμπλοκές σε αποστάσεις έως 3 χιλιομέτρων, υπό κατάλληλες συνθήκες, και προσαρμόζεται σε τροχοφόρα οχήματα 4×4, 6×6 και 8×8, καθώς και σε ερπυστριοφόρες πλατφόρμες.

Το σημαντικότερο πλεονέκτημά του είναι ότι δεν απαιτεί συμβατικούς αναχαιτιστικούς πυραύλους. Το κόστος κάθε εμπλοκής συνδέεται κυρίως με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργική υποστήριξη. Η απόδοση και η αποτελεσματικότητά του εξαρτώνται από την οπτική επαφή, την ατμοσφαιρική διαύγεια και τον χρόνο παραμονής της δέσμης στον στόχο. Επομένως, τα LITE BEAM θα αποτελούσαν για την Κύπρο οπλικά συστήματα εγγύς προστασίας και όχι υποκατάστατο της πυραυλικής αεράμυνας.

Το LITE BEAM αποτελείται από τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:

  1. Μονάδα λέιζερ υψηλής ενέργειας: Παράγει δέσμη λέιζερ ισχύος 10 kW για τη φυσική εξουδετέρωση στόχων.
  2. Οπτικό σύστημα κατεύθυνσης δέσμης: Εστιάζει την ενέργεια σε συγκεκριμένο σημείο του στόχου.
  3. Ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες: Επιτρέπουν τον εντοπισμό και την παρακολούθηση απειλών ημέρα και νύχτα.
  4. Σύστημα σταθεροποίησης και σκόπευσης: Διατηρεί την ακρίβεια της δέσμης κατά την παρακολούθηση του στόχου.
  5. Σύστημα τροφοδοσίας και θερμικής διαχείρισης: Παρέχει την απαιτούμενη ηλεκτρική ενέργεια και υποστηρίζει την ασφαλή λειτουργία του λέιζερ.
  6. Μονάδα διοίκησης και ελέγχου: Επιτρέπει τη λειτουργία από το όχημα ή από απομακρυσμένο σταθμό και τη διασύνδεση με άλλα συστήματα εντοπισμού.
  7. Η στρατηγική σημασία για την Κυπριακή Δημοκρατία

Ο συνδυασμός των τεσσάρων διαφορετικών τεχνολογιών θα μπορούσε να δημιουργήσει αλληλοσυμπληρούμενες ζώνες αντιμετώπισης αεροπορικών και πυραυλικών απειλών. Για την Κύπρο, η οποία αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής κατοχής από το 1974 και βρίσκεται γεωγραφικά κοντά σε περιοχές υψηλής στρατιωτικής δραστηριότητας, μια τέτοια αρχιτεκτονική θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτροπή και την προστασία ζωτικών κρατικών υποδομών.

Η αποτελεσματικότητά της, όμως, θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη ενιαίου συστήματος διοίκησης και ελέγχου, επαρκών αποθεμάτων πυρομαχικών, αξιόπιστων αισθητήρων και συνεχούς τεχνικής υποστήριξης.

Το ουσιαστικό στρατηγικό ζητούμενο δεν είναι απλώς ο πολλαπλασιασμός των αντιαεροπορικών μέσων, αλλά η συγκρότηση ενός συνεκτικού, ανθεκτικού και οικονομικά βιώσιμου συστήματος αεράμυνας που θα αυξάνει το κόστος της επιθετικής ενέργειας και θα ενισχύει την αποτρεπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ποια αντικείμενα και εγκαταστάσεις προστατεύει κάθε σύστημα

 

Στιγμιότυπο οθόνης 2026-10-09 130443.png

Διευκρίνιση: Τα BARAK MX και IRON DOME εξυπηρετούν κυρίως την άμυνα περιοχών, ενώ τα DRONE DOME και LITE BEAM επικεντρώνονται περισσότερο στην τοπική και προστασία συγκεκριμένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών από εχθρικές εναέριες απειλές. Οι δυνατότητές τους αλληλοσυμπληρώνονται, αλλά η πραγματική κάλυψη εξαρτάται από τη διαμόρφωση, τους αισθητήρες, τη διασύνδεση και τις συνθήκες εμπλοκής.

Διπλή Ασπίδα με Ελλάδα συν το Ισραήλ

Η ενίσχυση της κυπριακής αεράμυνας με ισραηλινά συστήματα BARAK MX, IRON DOME, DRONE DOME και LITE BEAM αποκτά ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία σε συνάρτηση με την ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ, ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ, η οποία υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 2026, προβλέπει την ανάπτυξη ολοκληρωμένου δικτύου αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας, με συστήματα BARAK MX, SPYDER και David’s Sling, καθώς και σύγχρονα ραντάρ και ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η χρησιμοποίηση κοινών ή τεχνολογικά συμβατών ισραηλινών συστημάτων από Ελλάδα και Κύπρο δημιουργεί προϋποθέσεις για στενότερη συνεργασία στην ανταλλαγή πληροφοριών, στην έγκαιρη προειδοποίηση και στην αντιμετώπιση εναέριων απειλών. Ήδη έχουν γίνει πρώτες συζητήσεις μεταξύ Αθηνών και Λευκωσίας για τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου αεράμυνας με δύο θόλους συν τον έναν του Ισραήλ. Η προοπτική αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει την αμυντική συνεργασία των τριών κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την επίτευξη ενιαίου δικτύου απαιτούνται πιο στέρεες πολιτικές αποφάσεις, τεχνική διαλειτουργικότητα και συμφωνημένες διαδικασίες διοίκησης και ελέγχου. Η στρατηγική σημασία μιας τέτοιας συνεργασίας έγκειται στη δυνατότητα συντονισμένης αντιμετώπισης απειλών όπως η τουρκική ή της τρομοκρατίας, που θα έχει ως στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όπως αναφέραμε σχετικώς στις 6 Σεπτεμβρίου, η απόσταση Ελλάδας – Κύπρου είναι μεγαλύτερη από το βεληνεκές των βασικών επίγειων συστημάτων αναχαίτισης. Συνεπώς, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν καλύπτει την Κύπρο. Κάλυψη του γεωγραφικού κενού πρέπει να συνιστά συνδυασμό Αεροσκαφών Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ελέγχου (EMB-145H Erieye της Πολεμικής Αεροπορίας), μαχητικών, κατάλληλων ναυτικών μονάδων και κυπριακής πολυεπίπεδης αεράμυνας.

Εφόσον υπάρχει πρόθεση για ένα κοινό σύστημα αεράμυνας, που ενδεχομένως να φτάνει ώς το Ισραήλ, θα πρέπει να ληφθούν τα εξής μέτρα στη λογική του Δόγματος:

  1. Κοινή αεροπορική εικόνα [Recognised Air Picture (RAP) – Αναγνωρισμένη Αεροπορική Εικόνα].
    Αυτό ισχύει σήμερα. Ελλάδα και Κύπρος ανταλλάσσουν στρατιωτικές πληροφορίες και η Κύπρος διαθέτει πλαίσιο Link 16, «Ζεύξη Τακτικών Δεδομένων 16». Αυτό σημαίνει ότι, εάν ελληνικό AEW&C (Αερομεταφερόμενη Έγκαιρη Προειδοποίηση και Έλεγχος) εντοπίζει αεροσκάφος ανατολικά της Ρόδου, μεταδίδει το ίχνος μέσω Link 16 και αυτό εμφανίζεται σχεδόν άμεσα σε κυπριακό κέντρο επιχειρήσεων ή άλλη συμβατή μονάδα. Ως εκ τούτου, όλα τα ελληνικά και κυπριακά ραντάρ, πλοία και αεροσκάφη τροφοδοτούν αμφίδρομα την ίδια εικόνα στόχων.
  2. Διασύνδεση C2 (Διοίκηση και Έλεγχος). Σήμερα υπάρχουν εθνικά κέντρα και επιχειρησιακή συνεργασία. Αυτό που επιβάλλεται είναι ασφαλής σύνδεση Ελληνικού C2 και Κυπριακού C2 μέσω Gateway. Δηλαδή Πύλης Διασύνδεσης, χωρίς απώλεια εθνικού ελέγχου.
  3. Σύνδεση αισθητήρων με BARAK. Από τεχνικής άποψης, το BARAK υποστηρίζει δικτυοκεντρική λειτουργία. Συνεπώς, οι ελληνικοί αισθητήρες θα πρέπει να μπορούν να δίνουν δεδομένα στο κυπριακό BARAK και κυπριακοί αισθητήρες στα ελληνικά, μετά από τεχνική πιστοποίηση.
  4. Εμπλοκή με Δεδομένα Απομακρυσμένου Αισθητήρα. Δεν είναι επιβεβαιωμένο ότι εφαρμόζεται ήδη. Ούτως ή άλλως, πρέπει ο στόχος που εντοπίζεται από ελληνικό ραντάρ να μπορεί να μεταδίδεται σε πραγματικό χρόνο στο κυπριακό σύστημα αεράμυνας, ώστε αυτό να μπορεί να τον αναχαιτίσει, και αντίστροφα.

 

g1.jpg

Αεροσκάφος AEW&C (Αερομεταφερόμενη Έγκαιρη Προειδοποίηση και Έλεγχος).

 

g3.jpg

Το LITE BEAM τοποθετημένο σε θωρακισμένο όχημα, η μονάδα λέιζερ και σε έκθεση αμυντικής βιομηχανίας. Το σύστημα προορίζεται κυρίως για την αντιμετώπιση drones σε αποστάσεις περίπου 2–3 χιλιομέτρων, ανάλογα με τη διαμόρφωση και τις συνθήκες.

 

g4.jpg
Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Ελλάδα–Ινδία: Ανοίγει ο δρόμος για αμυντική συνεργασία και ναυπηγεία – Η στρατηγική σημασία του IMEC

Στο επίκεντρο της συνάντησης του Έλληνα υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα με τον γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh βρέθηκαν η ναυτική συνεργασία, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η ναυπηγική βιομηχανία. Οι συνομιλίες στο Νέο Δελχί αναδεικνύουν τη διεύρυνση των ελληνοϊνδικών σχέσεων σε τομείς στρατηγικής σημασίας, την ώρα που Αθήνα και Νέο Δελχί εξετάζουν τις προοπτικές συνεργασίας τους στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας και Ινδίας πραγματοποιήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, με τη συνάντηση του γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh και του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανου Γκίκα στο Νέο Δελχί.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ινδικού υπουργείου Άμυνας, οι δύο πλευρές εξέτασαν τις δυνατότητες ενίσχυσης της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια, στην προστασία των ακτών και στη ναυπηγική βιομηχανία.

Η ινδική πλευρά υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Ινδία, ως δύο χώρες με ισχυρή ναυτική παράδοση και σημαντικά συμφέροντα στις θαλάσσιες μεταφορές, έχουν κοινό ενδιαφέρον για την ασφάλεια των ναυτικών και τη διατήρηση ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών.

Η ναυτική διάσταση της στρατηγικής συνεργασίας

Το ενδιαφέρον της συνάντησης δεν περιορίζεται στη ναυτιλία. Η συμμετοχή του ανώτατου υπηρεσιακού αξιωματούχου του ινδικού υπουργείου Άμυνας καταδεικνύει ότι η συνεργασία εξετάζεται και μέσα από το πρίσμα της περιφερειακής ασφάλειας.

Για την Ινδία, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η προστασία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων αποτελούν ζωτικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπορική ναυτιλία, υποδομές λιμένων και ναυπηγικές εγκαταστάσεις, στοιχεία που μπορούν να δημιουργήσουν περιθώρια συνεργασίας με το Νέο Δελχί.

Στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας, η αναφορά στα ναυπηγεία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για διερεύνηση κοινών τεχνικών προγραμμάτων, συνεργασίας σε επισκευές πλοίων, θαλάσσια επιτήρηση και τεχνολογίες ναυτικής ασφάλειας.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη σύμβαση ή συμφωνία συμπαραγωγής.

Στο βάθος ο οικονομικός διάδρομος IMEC

Η επίσκεψη του Στέφανου Γκίκα στην Ινδία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς φόρουμ «Sagarmanthan: The Great Oceans Dialogue 2026».

Στις επαφές του τέθηκαν επίσης οι προοπτικές ελληνικής συμμετοχής στον οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.

Για την Αθήνα, η συμμετοχή σε αυτή τη γεωοικονομική πρωτοβουλία θα μπορούσε να αναβαθμίσει τον ρόλο ελληνικών λιμένων ως κόμβων διακίνησης αγαθών και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στις εμπορικές συνδέσεις Ασίας και Ευρώπης.

Ωστόσο, η υλοποίηση του IMEC εξαρτάται από επενδύσεις, διακρατικές συμφωνίες και τις συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Η γεωπολιτική παράμετρος

Η αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων αποκτά πρόσθετη σημασία στο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου και του Ινδικού Ωκεανού.

Η Ελλάδα αναζητεί δυνατότητες διεύρυνσης των στρατηγικών της συνεργασιών πέρα από το παραδοσιακό ευρωατλαντικό πλαίσιο, ενώ η Ινδία επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία στις εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές προς την Ευρώπη.

Σε αυτή την εξίσωση πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι στενές αμυντικές σχέσεις Τουρκίας–Πακιστάν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ελληνοϊνδική προσέγγιση αποτελεί επίσημα αντίβαρο σε αυτές.

Το ουσιαστικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να μετατραπεί η πολιτική σύγκλιση σε συγκεκριμένα προγράμματα οικονομικής, τεχνολογικής και αμυντικής συνεργασίας.

Η συνάντηση στο Νέο Δελχί δείχνει ότι υπάρχουν πεδία κοινού ενδιαφέροντος. Το επόμενο βήμα θα είναι η διαμόρφωση συμφωνιών με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Σχέδιο για παραγωγή X-BAT στην Ελλάδα! Το μαχητικό της τεχνητής νοημοσύνης και η στρατηγική του Αιγαίου

Στρατηγική συμφωνία της αμερικανικής Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία βιομηχανικής βάσης του μη επανδρωμένου μαχητικού X-BAT στην Ελλάδα – Το αεροσκάφος κάθετης απογείωσης, η τεχνολογία Hivemind, τα 400 εκατ. δολάρια από τις ΗΠΑ και η προοπτική ελληνικής συμπαραγωγής. Γιατί το Πεντάγωνο ενδιαφέρεται για ένα σύστημα που μπορεί να επιχειρεί από νησιά και πλοία χωρίς αεροδιαδρόμους.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια συμφωνία με σημαντικές προοπτικές για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και τη μελλοντική επιχειρησιακή αρχιτεκτονική των Ενόπλων Δυνάμεων υπεγράφη στην Αθήνα στις 8 Οκτωβρίου 2026, σε μια περίοδο ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI και ο ελληνικός όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία για τη διερεύνηση της ανάπτυξης παραγωγικών εγκαταστάσεων, υποδομών συναρμολόγησης και κέντρων τεχνικής υποστήριξης του X-BAT στην Ελλάδα, ενός αυτόνομου μη επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους που ενσωματώνει τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.

Η συμφωνία ανακοινώθηκε στο περιθώριο της ευρύτερης ενίσχυσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, μετά και την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι αποτελεί μέρος συγκεκριμένης εξοπλιστικής συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε ο Ρούμπιο.

Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα συμμετοχή στην αλυσίδα παραγωγής μιας νέας κατηγορίας αυτόνομων πολεμικών αεροσκαφών, με προοπτικές αξιοποίησης τόσο από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και από άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Τι είναι το X-BAT και γιατί ενδιαφέρει την Ελλάδ

Shield AI unveils X-BAT VTOL collaborative combat aircraft concept - European Security & Defence

Το X-BAT αποτελεί ένα υπό ανάπτυξη μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, σχεδιασμένο να επιχειρεί χωρίς πιλότο στο εσωτερικό του και χωρίς την ανάγκη συμβατικού αεροδιαδρόμου.

Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL) επιτρέπει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κατασκευάστριας εταιρείας, την ανάπτυξή του από πλοία, απομακρυσμένες χερσαίες εγκαταστάσεις και νησιωτικές περιοχές.

Αυτό είναι το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για την Ελλάδα.

Σε ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης στο Αιγαίο, τα αεροδρόμια και οι υποδομές απογείωσης αποτελούν πιθανούς στόχους εχθρικών επιθέσεων. Ένα αεροσκάφος που δεν εξαρτάται από συμβατικούς διαδρόμους μπορεί, εφόσον αποδώσει επιχειρησιακά όπως σχεδιάζεται, να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διασπορά και ανάπτυξη της αεροπορικής ισχύος.

Η ίδια η Shield AI στην επίσημη ανακοίνωσή της αναφέρεται ειδικά στη γεωγραφία του Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα καλείται να υπερασπιστεί εκατοντάδες νησιά και μια ιδιαίτερα εκτεταμένη ακτογραμμή.

Η δυνατότητα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών από μικρές, διάσπαρτες εγκαταστάσεις θα μπορούσε να περιορίσει την επιχειρησιακή εξάρτηση από μεγάλες αεροπορικές βάσεις.

Εμβέλεια 1.000 ναυτικών μιλίων και οπλισμός βαρέων μαχητικών

Η Shield AI σχεδιάζει το X-BAT ως αεροσκάφος κρούσης μεγάλης εμβέλειας, με δυνατότητες που παραπέμπουν σε επανδρωμένα μαχητικά υψηλών επιδόσεων.

X-BAT | Σχεδιαζόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά

Ακτίνα μάχης

1.000 ν.μ.

Επιδιωκόμενη επίδοση

Μέγιστη εμβέλεια

2.000+ ν.μ.

Στόχος κατασκευαστή

Κατηγορία οπλισμού

2.000 lb

Εσωτερικοί χώροι οπλισμού

Κινητήρας

F110

GE Aerospace

Προβλέπονται αποστολές αέρος–αέρος, αέρος–εδάφους, ηλεκτρονικού πολέμου και ISR (πληροφορίες, επιτήρηση, αναγνώριση).

Οι επιδόσεις αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους της Shield AI, όχι αποτελέσματα ολοκληρωμένων πτητικών δοκιμών.

Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει εσωτερικούς χώρους μεταφοράς οπλισμού κατηγορίας έως 2.000 λιβρών, με διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες των αντίστοιχων χώρων του F-35.

Στο πλαίσιο των πιθανών επιχειρησιακών εφαρμογών του έχουν αναφερθεί όπλα όπως οι AGM-154 JSOW και AGM-158C LRASM. Ωστόσο, η ενσωμάτωση και πιστοποίηση των συγκεκριμένων πυραύλων στο X-BAT δεν έχει επιβεβαιωθεί ως ολοκληρωμένη δυνατότητα.

Η σχεδίαση προβλέπει επίσης αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου και αναγνώρισης, με το αεροσκάφος να μπορεί να δρα σε περιοχές όπου η πρόσβαση επανδρωμένων μαχητικών ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Hivemind: Ο ψηφιακός πιλότος της Shield AI

Στην καρδιά του X-BAT βρίσκεται το Hivemind, το λογισμικό αυτονομίας που αναπτύσσει η Shield AI.

Το σύστημα επιδιώκει να παρέχει δυνατότητα αυτόνομης πτήσης και εκτέλεσης αποστολών, ακόμη και σε περιβάλλοντα με παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης και στις επικοινωνίες.

Αυτή η λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρησιακές συνθήκες όπου ο αντίπαλος χρησιμοποιεί μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να διακόψει τις επικοινωνίες και να δυσχεράνει τη λειτουργία μη επανδρωμένων συστημάτων.

Η τεχνολογία Hivemind έχει ήδη εφαρμοστεί σε άλλα συστήματα της εταιρείας, μεταξύ των οποίων το V-BAT.

Η επέκτασή της στο X-BAT αποτελεί ένα σημαντικότερο τεχνολογικό βήμα, καθώς αφορά πλέον ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο να μεταφέρει ισχυρότερο οπλισμό και να εκτελεί αποστολές υψηλότερης επιχειρησιακής πολυπλοκότητας.

Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις συνεργατικών αποστολών με επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως τα F-35, στο πλαίσιο της φιλοσοφίας loyal wingman.

Αυτή η χρήση αποτελεί πιθανή μελλοντική εφαρμογή και όχι ήδη πιστοποιημένη συνεργασία του X-BAT με την ελληνική έκδοση των F-35.

Ο ρόλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η ελληνική συμπαραγωγή

Η συμφωνία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπει τη διερεύνηση δημιουργίας μιας εγχώριας βιομηχανικής βάσης για την παραγωγή εξαρτημάτων, την ολοκλήρωση αεροσκαφών και τη μακροπρόθεσμη συντήρηση του X-BAT.

Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Ελευθερίας Πιπεροπούλου στο Capital.gr, στις 9 Οκτωβρίου, οι δύο εταιρείες βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για τις οριστικές συμφωνίες που θα καθορίσουν το εύρος της ελληνικής συμμετοχής.

Πριν αρχίσει οποιαδήποτε παραγωγική δραστηριότητα, θα πρέπει να εντοπιστούν και να πιστοποιηθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος.

Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των εγκαταστάσεων και των παραγωγικών δυνατοτήτων, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση αποτελούν οι κυβερνητικές και εξαγωγικές εγκρίσεις.

Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναλαμβάνει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τον συντονισμό του ελληνικού δικτύου προμηθευτών και τη λειτουργία του τοπικού γραφείου του προγράμματος. Η Shield AI θα διατηρήσει την ευθύνη ανάπτυξης του αεροσκάφους, του λογισμικού αυτονομίας και των συστημάτων αποστολής.

Σημαντική είναι και η προοπτική συνεργασίας με ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, δημιουργώντας δυνατότητες ανάπτυξης εξειδικευμένου προσωπικού και νέων τεχνολογιών.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία έναρξης παραγωγής ή οριστική κατανομή του βιομηχανικού έργου.

Η Ελλάδα ως περιφερειακό κέντρο για Κύπρο, Βαλκάνια και Νοτιοανατολική Ευρώπη

Ο σχεδιασμός των δύο εταιρειών δεν περιορίζεται στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.

Η συμφωνία προβλέπει τη διερεύνηση υποδομών που θα μπορούσαν να καταστήσουν την Ελλάδα περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, συντήρησης και εφοδιαστικής υποστήριξης των X-BAT.

Στην ανακοίνωσή της, η Shield AI προσδιορίζει ως δυνητική περιοχή εξυπηρέτησης την Κύπρο, τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή θα μπορούσε να αποκτήσει εξαγωγικό προσανατολισμό, δημιουργώντας δραστηριότητες που δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από παραγγελίες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσει η Shield AI και στην Πολωνία, όπου τον Σεπτέμβριο υπέγραψε επιστολή προθέσεων με τις PGZ και WZL-2 για συμμετοχή στην ανάπτυξη, παραγωγή και υποστήριξη του X-BAT.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η αμερικανική εταιρεία επιδιώκει να διαμορφώσει ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργαζόμενων βιομηχανιών στην Ευρώπη.

Η Shield AI έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα

Η νέα συμφωνία δεν αποτελεί την πρώτη συνεργασία της αμερικανικής εταιρείας με την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Το μη επανδρωμένο V-BAT χρησιμοποιείται ήδη από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις για αποστολές επιτήρησης. Τον Ιούνιο του 2026, ο Ελληνικός Στρατός υπέγραψε συμφωνία επέκτασης του στόλου των V-BAT, ενώ η Shield AI ανακοίνωσε τη δημιουργία γραφείου στην Αθήνα.

Παράλληλα, η εταιρεία συνεργάζεται με το EFA Group στον τομέα των τεχνολογιών αυτονομίας και έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την ALTUS LSA για την ενσωμάτωση ελληνικής ανάπτυξης συστημάτων στο V-BAT.

Η διεύρυνση αυτής της συνεργασίας προς το X-BAT δημιουργεί προοπτικές συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων σε ένα τεχνολογικά πιο απαιτητικό πρόγραμμα.

Ψήφος εμπιστοσύνης 400 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ

Σχεδόν ταυτόχρονα με τη συμφωνία στην Αθήνα, η Shield AI ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.

Στις 8 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκε πρόσθετη κυβερνητική χρηματοδότηση 150 εκατ. δολαρίων, την οποία η εταιρεία θα συμπληρώσει με ισόποση ιδιωτική επένδυση.

Τον Αύγουστο είχε προηγηθεί ξεχωριστή χρηματοδότηση 50 εκατ. δολαρίων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, επίσης με αντίστοιχη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων της Shield AI.

Έτσι, οι συνολικές ανακοινωμένες δεσμεύσεις για την ανάπτυξη του X-BAT ανέρχονται στα 400 εκατ. δολάρια, μοιρασμένα ισόποσα μεταξύ αμερικανικής κρατικής χρηματοδότησης και κεφαλαίων της εταιρείας.

Η χρηματοδότηση υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις δοκιμές του προγράμματος και δεν πρέπει να συγχέεται με εγκεκριμένο ποσό για κατασκευή εργοστασίου στην Ελλάδα.

Οι πρώτες πτητικές δοκιμές μέσα στο 2026

Η ανάπτυξη του X-BAT βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής πρωτοτύπων.

Περίπου 500 μηχανικοί της Shield AI και συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων η GE Aerospace, εργάζονται στην ανάπτυξη των πρώτων αεροσκαφών.

Σύμφωνα με την εταιρεία, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δοκιμές κινητήρα, ενσωμάτωση του συστήματος κατεύθυνσης ώσης και αεροδυναμικές δοκιμές των χώρων οπλισμού.

Οι πρώτες πτητικές δοκιμές πλήρους κλίμακας προγραμματίζονται για το τέλος του 2026.

Παράλληλα, η Shield AI έχει ανακοινώσει ότι οι βασικές εγκαταστάσεις παραγωγής και δοκιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονται στις πολιτείες της Ουάσιγκτον και του Κάνσας, αντίστοιχα.

Επομένως, η προοπτική ελληνικής συμμετοχής αφορά ένα πρόσθετο βιομηχανικό και υποστηρικτικό σκέλος του προγράμματος και δεν αντικαθιστά την αμερικανική παραγωγική βάση.

Τι μπορεί να σημαίνει για το Αιγαίο

Από ελληνικής πλευράς, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συνδέεται με τη δυνατότητα ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος χωρίς την αποκλειστική χρήση συμβατικών αεροπορικών βάσεων.

Η γεωγραφία του Αιγαίου δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για την άμυνα των νησιών, τη διατήρηση επιχειρησιακής ετοιμότητας και την προστασία στρατηγικών υποδομών.

Ένα αυτόνομο αεροσκάφος που μπορεί να επιχειρεί από εναλλακτικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με επανδρωμένα μαχητικά, συστήματα επιτήρησης και δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.

Ωστόσο, η επιχειρησιακή αξία του X-BAT θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές επιδόσεις του, την αξιοπιστία του λογισμικού αυτονομίας, τη δυνατότητα συντήρησης και επανεξοπλισμού σε προωθημένες θέσεις και την ανθεκτικότητά του απέναντι σε σύγχρονες αντιαεροπορικές απειλές.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η συμφωνία Shield AI–ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δεν αποτελεί ακόμη ανακοίνωση αγοράς X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Η απόκτηση του συστήματος θα αποτελούσε ξεχωριστή εξοπλιστική απόφαση, με διαφορετικές οικονομικές και επιχειρησιακές παραμέτρους.

Το μεγάλο διακύβευμα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία

Η συμφωνία για το X-BAT δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία, αλλά η αξιοποίησή της θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των οριστικών συμβάσεων.

Για την Ελλάδα, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα συναρμολόγησης ενός προηγμένου αεροσκάφους. Βρίσκεται στη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην παραγωγή εξαρτημάτων, στην ανάπτυξη τεχνολογίας, στην τεχνική υποστήριξη και στη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας.

Η εμπλοκή του ελληνικού βιομηχανικού οικοσυστήματος σε προγράμματα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την αυτονομία μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, εφόσον εξασφαλιστεί ουσιαστικό βιομηχανικό έργο.

Ειδικά για την ελληνική άμυνα, η δυνατότητα εγχώριας υποστήριξης και συντήρησης ενός συστήματος αποκτά στρατηγική σημασία σε περιόδους κρίσης, όταν η εξάρτηση από εξωτερικές εφοδιαστικές αλυσίδες μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακούς περιορισμούς.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το αρχικό μνημόνιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα βιομηχανικής παραγωγής με ουσιαστική ελληνική προστιθέμενη αξία.

Το X-BAT δεν έχει ακόμη αποδείξει τις πλήρεις επιχειρησιακές δυνατότητές του. Η συμφωνία, όμως, ανοίγει στην Ελλάδα μια νέα δυνατότητα συμμετοχής στην αμυντική τεχνολογία της επόμενης δεκαετίας — και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό της ενδιαφέρον.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO6 ώρες πριν

Η Ελλάδα χρειάζεται Ευρωβουλευτές με εθνική συνείδηση, θεσμική γνώση και κοινοβουλευτική αποτελεσματικότητα

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αφήνει ανεκμετάλλευτη καμία θεσμική δυνατότητα υπεράσπισης των συμφερόντων της.

Αναλύσεις7 ώρες πριν

Ελλάδα – Αζερμπαϊτζάν: Πού βρίσκονται τα όρια της οικονομικής διπλωματίας;

Όταν η Αθήνα διευρύνει τη συνεργασία της με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ διεθνείς θεσμοί καταγγέλλουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ελληνική κυβέρνηση...

GEOPOLITICO8 ώρες πριν

Το μυστήριο του Σαμουήλ: Ο τάφος, οι επιγραφές και η μάχη για την Ιστορία

Οι «Ανιχνεύσεις» ανοίγουν τον φάκελο του Σαμουήλ, εξετάζοντας την άνοδο των Κομητόπουλων, τη σύγκρουση με το Βυζάντιο και τη διεκδίκηση...

GEOPOLITICO9 ώρες πριν

Άλμα στον θόλο της αεράμυνας

Αγορά τρίτου BARAK MX, ήρθαν μονάδες του Drone dome, στον δρόμο το IRON BEAM (λέιζερ) και στο πλάνο το IRON...

GEOPOLITICO10 ώρες πριν

Μηνύματα απελπισίας!

Ο καθηγητής Ιωαννίδης πιθανότατα προσπάθησε, με την ομιλία του, χωρίς προοπτική, να υπενθυμίσει ότι η τελευταία ελπίδα, αν και δύσκολα...

Δημοφιλή