Ένας αγώνας μπάσκετ για το FIBA Europe Cup μετατράπηκε σε αφορμή διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλάδας και Σκοπίων, έπειτα από την ανάρτηση πανό με αλυτρωτικό περιεχόμενο από οπαδούς της ΜΖΤ Σκοπίων.

Το περιστατικό σημειώθηκε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, στην αναμέτρηση της ομάδας των Σκοπίων με τον Ηρακλή, στο πλαίσιο των προκριματικών της ευρωπαϊκής διοργάνωσης.

Κατά τη διάρκεια του αγώνα, οπαδοί των γηπεδούχων ανάρτησαν πανό στο οποίο απεικονιζόταν χάρτης της λεγόμενης «Μεγάλης Μακεδονίας».

Στον συγκεκριμένο χάρτη παρουσιάζονταν ως τμήματα μιας ενιαίας επικράτειας περιοχές που ανήκουν σήμερα στην Ελλάδα, τη Σερβία, την Αλβανία και τη Βουλγαρία.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι στα ελληνικά εδάφη που εμφανίζονταν στον χάρτη περιλαμβανόταν και η Χαλκιδική.

Το πανό συνοδευόταν από τον Ήλιο της Βεργίνας και το σύνθημα:

«Το ιερό σου όνομα θα το υπερασπιστούμε σε όλο τον κόσμο».

Η υπόθεση δεν περιορίστηκε στις εξέδρες του γηπέδου. Προκάλεσε την αντίδραση της ελληνικής διπλωματικής αποστολής, η οποία έθεσε επισήμως το ζήτημα στις αρχές των  Σκοπίων.

Επίσημη διαμαρτυρία της ελληνικής πρεσβείας

Η Πρεσβεία της Ελλάδας στα Σκόπια πραγματοποίησε παράσταση διαμαρτυρίας προς το υπουργείο Εξωτερικών των Σκοπίων επισημαίνοντας ότι το περιεχόμενο και οι συμβολισμοί του πανό βρίσκονται σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Την αντίδραση επιβεβαίωσε η ίδια η ελληνική διπλωματική αποστολή, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της ενημερωτικής ιστοσελίδας των Σκοπίων «360 Stepeni».

Σύμφωνα με την ελληνική πρεσβεία, το ζήτημα τέθηκε επισήμως στο υπουργείο Εξωτερικών της γειτονικής χώρας μέσω της προβλεπόμενης διπλωματικής διαδικασίας.

Από την ελληνική πλευρά υπογραμμίστηκε ότι ο χάρτης και ο συμβολισμός του πανό δεν συνάδουν με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στη συγκεκριμένη χώρα.

Το θέμα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον εξαιτίας μιας πρόσθετης πληροφορίας που περιλαμβάνεται στην τοποθέτηση της πρεσβείας.

Το πανό αναρτήθηκε παρουσία του υπουργού Αθλητισμού;

Η ελληνική πρεσβεία γνωστοποίησε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχε λάβει, το πανό αναρτήθηκε ενώ στο γήπεδο βρισκόταν ο υπουργός Αθλητισμού της χώρας στα βόρεια σύνορά μας.

Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία.

Διότι η παρουσία κυβερνητικού αξιωματούχου σε μια εκδήλωση όπου εμφανίζονται αλυτρωτικά σύμβολα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την αντίδραση των διοργανωτών και των αρμόδιων αρχών.

Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι η παρουσία του υπουργού δεν αποδεικνύει από μόνη της πως ο ίδιος ενέκρινε ή υποστήριξε το περιεχόμενο του πανό.

Το γεγονός που επιβεβαιώνεται είναι ότι η ελληνική πλευρά συμπεριέλαβε το συγκεκριμένο στοιχείο στην επίσημη διαμαρτυρία της.

Η ιστοσελίδα «360 Stepeni» ανέδειξε το θέμα από τις 8 Οκτωβρίου, δημοσιεύοντας τόσο την περιγραφή του πανό όσο και την απάντηση της ελληνικής πρεσβείας.

Η αντίδραση του Ηρακλή και η καταγγελία στη FIBA

Η ΚΑΕ Ηρακλής δεν άφησε το περιστατικό αναπάντητο.

Η διοίκηση του συλλόγου αντέδρασε επισήμως για το περιεχόμενο του πανό, υποβάλλοντας καταγγελία στην κομισάριο της αναμέτρησης και ενημερώνοντας παράλληλα την ελληνική πρεσβεία στα Σκόπια.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «360 Stepeni», οι άνθρωποι του Ηρακλή είχαν αντιδράσει ήδη πριν από την έναρξη του αγώνα, ωστόσο το πανό παρέμεινε αναρτημένο στις εξέδρες.

Ο σύλλογος γνωστοποίησε επίσης την πρόθεσή του να προχωρήσει σε περαιτέρω καταγγελία προς τη FIBA, συνοδευόμενη από τα στοιχεία του περιστατικού, ζητώντας να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα.

Η εξέλιξη αυτή μεταφέρει πλέον το ζήτημα και στο πεδίο των αθλητικών οργανισμών.

Το ερώτημα είναι εάν η ευρωπαϊκή ομοσπονδία θα εξετάσει τη χρήση εθνικιστικών και αλυτρωτικών συμβόλων σε μια διεθνή διοργάνωση και εάν θα υπάρξουν τυχόν πειθαρχικές συνέπειες.

Μέχρι στιγμής, από τις διαθέσιμες πληροφορίες δεν προκύπτει επιβεβαιωμένη απόφαση επιβολής κυρώσεων.

Γιατί το συγκεκριμένο πανό συνδέεται με τη Συμφωνία των Πρεσπών

Η υπόθεση έχει πολιτικό και ιστορικό βάθος.

Η Συμφωνία των Πρεσπών, που υπογράφηκε το 2018 και τέθηκε σε ισχύ το 2019, περιλαμβάνει δεσμεύσεις σχετικά με την αποφυγή αλυτρωτισμού, την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας και τη χρήση ιστορικών συμβόλων.

Ο Ήλιος της Βεργίνας αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της σχετικής διαμάχης.

Στη Συμφωνία προβλέπεται ειδικότερα ότι η χώρα στα βόρεια σύνορά μας οφείλει να αφαιρεί το συγκεκριμένο σύμβολο από δημόσιους χώρους και δημόσιες χρήσεις στην επικράτειά της, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.

Το γεγονός ότι το σύμβολο εμφανίστηκε σε πανό μαζί με έναν χάρτη που περιλαμβάνει εδάφη γειτονικών κρατών δημιουργεί τη βάση της ελληνικής διπλωματικής αντίδρασης.

Είναι, πάντως, σημαντικό να διακρίνεται η υποχρέωση του κράτους να τηρεί τη Συμφωνία από τη συμπεριφορά ιδιωτών οπαδών. Το αν και ποιες κρατικές υποχρεώσεις παραβιάστηκαν στο συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί ζήτημα που απαιτεί αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών και των σχετικών διατάξεων.

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική πρεσβεία κατέστησε σαφές ότι θεωρεί το περιεχόμενο και τον συμβολισμό του πανό ασύμβατα με τις υποχρεώσεις και το πνεύμα της Συμφωνίας, η οποία ωστόσο είναι προδοτική και κατάπτυστη και τις συνέπειές της τις βλέπουμε κάθε μέρα.

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Τα Σέρβια ήταν οχυρό και πέρασμα στρατηγικής σημασίας στη Μακεδονία, βιγλατοχώρι και κέντρο των απελευθερωτικών επιχειρήσεων του Οκτωβρίου του 1912.

Μετά τη νίκη στο Σαραντάπορο και στα Στενά Πόρτας, η απελευθέρωσή των Σερβίων στις 10 Οκτωβρίου άνοιξε τον δρόμο για την προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία μας.

Τράπηκαν σε φυγή εκατοντάδες χρόνια σκλαβιάς.

Όταν βρέθηκα για πρώτη φορά στην Αθήνα, πολύ μικρός, ο πατέρας μου με πήγε στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, στην πλατεία Συντάγματος, στο σημείο όπου αναγράφεται η Μάχη του Σαρανταπόρου και των Λαζαράδων, και μου είπε, αυθόρμητα και ίσως χωρίς κι αυτός να είχε καταλάβει:

«Να, είμαστε κι εμείς εδώ».

Εμείς;

Στο κενοτάφιο του Μνημείου της Πλατείας Συντάγματος αναπαύονται οι φύλακες άγγελοί μας. Είναι οι παππούδες μας εκεί μέσα θαμμένοι. Απ’ της γιαγιάς μου τη μεριά.

Στου παππού μου τη μεριά, σχεδόν την ίδια στιγμή, σ’ ένα άλλο μακρινό μέρος, μαινόταν μια Γενοκτονία σε βάρος ενός άλλου Λαού. Πάλι από τον ίδιο, συνήθη ύποπτο.

Στάθηκαν απέναντι στον θάνατο, αναφέρθηκαν στον μέγα στρατηγό, παρουσιάστηκαν, τον χαιρέτησαν και τον αγνόησαν, έχοντας στην καρδιά τους κάτι μεγαλύτερο από τον φόβο: την πίστη πως ο αγώνας τους είχε νόημα.

Και τελικά, ποιο ήταν αυτό το νόημα;

Εμείς!

Πέθαναν για να παίζουμε εμείς στις αλάνες, πέθαναν για το δικαίωμά μας στις ζαβολιές, πέθαναν για να τραγουδάμε τα κάλαντα στις γειτονιές, να τρέχουμε με τα παντοφλάκια τα καλοκαίρια και να αλλάζουμε τα νερά στα αυλάκια και να μας κυνηγάει ο νερουλάς.

Πέθαναν για να γελάμε δυνατά, να κλαίμε δυνατά, να πηγαίνουμε στο σχολειό με τη σάκα στην πλάτη, να γράφουμε τις πρώτες μας λέξεις, να κάνουμε λάθη στην ορθογραφία και να επιστρέφουμε στο σπίτι με τους βαθμούς μας, να μας μαλώνει ο πατέρας μας και να μας χαϊδεύει η μάνα μας.

Πέθαναν για να φυσάμε τις σαπουνόφουσκές μας στον ήλιο, να κυνηγάμε πεταλούδες στα χωράφια, να σκαρφαλώνουμε στις μουριές, στις τζιρνικιές και να κλέβουμε κεράσια από το δέντρο του γείτονα, να παίζουμε τους Ινδιάνους και τους καουμπόηδες σε επικές μάχες με τους άλλους, τους «εχθρικούς» μαχαλάδες, τους ζευγαλατιανούς κι αυτούς από το Πρώτο Δημοτικό, μ’ αυτούς που αργότερα θα πηγαίναμε μαζί στον στρατό, θα γλεντούσαμε στον γάμο τους, θα ερωτευόμασταν, θα κλαίγαμε πάνω από το φέρετρό τους.

Πέθαναν για να πέφτουμε από τα ποδήλατα, να τσακίζουμε τα γόνατά μας, να ξανασηκωνόμαστε και να συνεχίζουμε. Ξεπερνούσαμε κάθε πόνο και το μόνο που μας ένοιαζε ήταν μήπως μας είχε δει κάποιος και γελούσε (τί χειρότερο από αυτό;).

Πέθαναν για να παίζουμε κρυφτό μέχρι αργά το βράδυ, να φωνάζουμε «φτου ξελευτερία», να παίζουμε «κουτσό», τη «γαϊδούρα», μπάλα όλη μέρα, νομίζοντας ότι ο κόσμος ολόκληρος είναι ένα παιχνίδι που δεν θα τελείωνε ποτέ!

Πέθαναν για να κάνουμε ευχές στα πεφταστέρια, πιστεύοντας πως όλα είναι δυνατά.

Πέθαναν για να μεγαλώσουμε!

Κι ας μη μας γνώριζαν, κι ας ήταν ένα άλλο όνομα το τελευταίο που ψιθύρισαν, όταν τους αγκάλιαζε για τελευταία φορά η ελληνική γη, η «ηλιοβόρα και σεληνοβάμονα».

Ναι, ήμασταν κι εμείς εκεί. Εμείς ήμασταν το δικό τους σημείο αναφοράς, ο λόγος που πέθαναν! Αυτή η γη είναι δική τους και δική μας!

Η θυσία τους έγινε η ελευθερία των παιδιών που δεν θα γνώριζαν ποτέ. Άνθισαν σε κάθε παιδικό χαμόγελο, σε κάθε μάνα που θα αγκάλιαζε το παιδί της, σε κάθε αλάνα που θα γέμιζε φωνές… με φωνές σε μια γλώσσα που ήταν η πρώτη χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου.

Η ελευθερία που κληρονομήσαμε δεν είναι ένα αυτονόητο κεκτημένο χωρίς αντίτιμο. Είναι παρακαταθήκη που πληρώθηκε. Είναι τόσο ακριβή η ελευθερία, που δεν ζητά τίποτε λιγότερο από ανθρώπινο αίμα.

Κι αν μας ρωτούσαν σήμερα: «Άξιζε, ωρέ, τον κόπο ή τζάμπα “πέσαμε” για σας;»

Τι, τελικά, κάναμε από τη ζωή που μας δόθηκε; Καταφέραμε πράγματα μόνο για εμάς ή και για τους άλλους, όπως και αυτοί θυσιάστηκαν για άλλους;

Θα τους απαντούσαμε: «Ναι, άξιζε»;

Ναι, δεν παραδώσαμε την ελευθερία μας στην αδιαφορία, δεν συνηθίσαμε στην αδικία. Μιλάμε κι αντιστεκόμαστε, δεν επιλέγουμε τη σιωπή και την οκνηρία κι όταν έρθει η ώρα δεν διστάζουμε να λογαριαστούμε ακόμη και με την ίδια τη συνείδησή μας. Θα πολεμήσουμε κάθε μορφή φασισμού, επιβουλής και κατάκτησης και θα τιμωρήσουμε κάθε αλαζόνα, κάθε τύραννο που θεωρεί τους λαούς κτήμα του. Δεν γίναμε ανάξιοι της θυσίας σας. Δεν αφήσαμε τη λήθη να νικήσει.

Στην παρουσίαση του βιβλίου της Χρυσάνθης Καραγιαννίδου, «Τα Σέρβια – Βυζαντινή Κατροπολιτεία – Μαρτυρική πόλη της Ελλάδας», μου δόθηκε η τιμή να πω δυο λόγια και θυμήθηκα ξανά από πού κρατά η σκούφια μας:

Ο Καζαντζάκης κλείνει την Εισαγωγή της Οδύσσειας, πριν μπει στην πρώτη ραψωδία, λέγοντας:

«Όρτσα! τις έρμες πίκρες όξω νου, τρουλώσετε τα αφτιά σας

τα πάθη και τα βάσανα θα πω του ξακουστού Δυσσέα!»

Μου πήρε καιρό να καταλάβω, κάτι που δεν είχα συνειδητοποιήσει ακόμη τότε, όταν τη διδασκόμασταν στο σχολείο: ότι τελικά η Οδύσσεια δεν ήταν ιστορία, αλλά προφητεία!

Διότι τούτος ήταν τελικά ο πολύπικρος, ο πολυδάκρυτος και ξακουστός Δυσσέας:

Ο Λαός μας,

ο πολυμήχανος, ο πολύβουλος και πολύτροπος Ελληνισμός, όλοι εμείς, ως συνειδησιακή συλλογική οντότητα, η προσωποποίηση, δηλαδή, της συλλογικής μας συνείδησης, σε μια ιστορική γραμμή με μνηστήρες ή φασίστες κατακτητές.

Με πάθη, ναι, όπως μας λέει ο ποιητής, αλλά και με ηρωισμό. Με ηρωισμό, για μια ζωή με αξιοπρέπεια και με την υπενθύμιση πάντα ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να είμαστε πεσμένοι, με όρθια τα πεθαμένα μας.

Κι αν η ιστορία είναι σκληρή στα παζάρια της και διαπραγματεύεται σκληρά, έρχεται η στιγμή και πληρώνεται πάντα στην ώρα της.

Μία μόνο υποχρέωση έχουμε, να τους πούμε: των αρχαίων, κυβερνητών τα έργα πληρώνοντας η Κτίσις, θα φρίξει. Ταραχή θα πέσει στον Άδη και το σανίδωμα θα υποχωρήσει από τη μεγάλη πίεση του ήλιου.

Χρόνια πολλά Σέρβια!