Στις επιπτώσεις των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, στον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και στις εξελίξεις που επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο επικεντρώθηκε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Τετάρτης 4 Νοεμβρίου 2026.

Ο αναλυτής περιέγραψε το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ως σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με την εικόνα που παρουσίασε στην εκπομπή, η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία δημιουργεί νέα δεδομένα στην Ουάσινγκτον, ενισχύοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο στην προεδρική εξουσία.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο δεν συνεπάγεται αυτόματη ανατροπή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά περιθώρια κινήσεων, ενώ η νέα πλειοψηφία μπορεί να ασκήσει πίεση μέσω της χρηματοδότησης, των ακροάσεων και του ελέγχου των κυβερνητικών επιλογών.

Το Ιράν παραμένει ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας

Το κεντρικό γεωπολιτικό ερώτημα της εκπομπής ήταν η επόμενη ημέρα στο μέτωπο του Ιράν. Ο Καλεντερίδης παρουσίασε δύο διαφορετικά ενδεχόμενα: την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου από την Ουάσινγκτον και την πιθανότητα περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Ο ίδιος απέφυγε κατηγορηματική πρόβλεψη. Επισήμανε ότι μια σκληρότερη στάση της Τεχεράνης, εφόσον εκλάβει την αμερικανική κυβέρνηση ως αποδυναμωμένη, θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο σύγκρουσης. Στην εξίσωση πρόσθεσε τη ρευστότητα στο Ισραήλ και τον τρόπο με τον οποίο η ισραηλινή ηγεσία αντιλαμβάνεται την περιφερειακή ισχύ του Ιράν.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις ενεργειακές υποδομές. Κατά την εκτίμησή του, ενδεχόμενη καταστροφή τους θα είχε συνέπειες που υπερβαίνουν τα όρια της περιοχής, επηρεάζοντας την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία και την οικονομία.

Παράλληλα, χαρακτήρισε τα μη επανδρωμένα συστήματα και τους πυραύλους ως «τα πυρηνικά των φτωχών», αναδεικνύοντας τη σημασία τους για την αποτρεπτική ικανότητα μικρότερων κρατών και περιφερειακών δυνάμεων.

Οι τρεις άξονες στη Μέση Ανατολή

Στην ανάλυσή του διέκρινε τρεις βασικούς πόλους στην περιοχή: έναν άξονα με επίκεντρο την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, έναν δεύτερο με βασικούς συντελεστές το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Αζερμπαϊτζάν, και έναν τρίτο γύρω από το Ιράν και τις οργανώσεις που συνδέονται μαζί του.

Πρόκειται για το ερμηνευτικό σχήμα που χρησιμοποίησε ο ίδιος για να εξηγήσει τις περιφερειακές ανακατατάξεις. Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι πιθανή ενίσχυση της ιρανικής επιρροής στον Κόλπο θα συνιστούσε ιστορική μεταβολή, την οποία δύσκολα θα αποδέχονταν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ομογενείς στο Κογκρέσο και τα όρια των προσδοκιών

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην ελληνοαμερικανική πολιτική παρουσία. Στην εκπομπή παρουσιάστηκε η εκλογή του Κρις Πάππας στη Γερουσία και έξι ακόμη πολιτικών ελληνικής καταγωγής στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο Καλεντερίδης χαιρέτισε την παρουσία της ομογένειας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι εκλεγμένοι στις ΗΠΑ δεσμεύονται να υπηρετούν το αμερικανικό κράτος. Η ελληνική καταγωγή, όπως εξήγησε, μπορεί να διατηρεί δεσμούς και διαύλους επικοινωνίας, αλλά δεν αναιρεί τις θεσμικές υποχρεώσεις τους.

Ενέργεια και επιχειρηματικά συμφέροντα

Αιχμηρή ήταν η κριτική του στη σύνδεση εξωτερικής πολιτικής και μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων. Με αφορμή αναφορές σε σχέδιο απόκτησης διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil, έθεσε ερωτήματα για το ποιοι ωφελούνται από τις κυρώσεις και τις ενεργειακές ανακατατάξεις.

Αντίστοιχη κριτική διατύπωσε για τον Κάθετο Διάδρομο. Αναγνώρισε ότι μπορεί να προσφέρει γεωπολιτικά οφέλη στην Ελλάδα, αμφισβήτησε όμως κατά πόσο αυτά μεταφράζονται σε οικονομικά και ενεργειακά οφέλη για τους πολίτες.

Προειδοποιήσεις για Κύπρο και τουρκοαιγυπτιακή προσέγγιση

Στα ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος, στάθηκε στην αεροναυτική άσκηση Τουρκίας–Αιγύπτου που αναφέρεται στην εκπομπή. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δυνατότητες αμυντικής συνεργασίας και συμπαραγωγής οπλικών συστημάτων για να ενισχύσει τη σχέση της με το Κάιρο και να εξασφαλίσει ανταλλάγματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν Ελλάδα και Κύπρο.

Έντονη ήταν επίσης η αντίδρασή του στην αναφερόμενη συνάντηση της απεσταλμένης του ΟΗΕ με τον Τούρκο διπλωματικό εκπρόσωπο στα κατεχόμενα. Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε τη συμβατότητα της κίνησης με το πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και άσκησε κριτική στους χειρισμούς της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς.

Στο τελευταίο μέρος εξέτασε σενάρια που συνδέουν το Αζερμπαϊτζάν, την αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν στο Ιράκ και τις εθνοτικές κοινότητες του Ιράν. Διευκρίνισε ότι μέρος αυτών των σεναρίων προερχόταν από τουρκικό λογαριασμό που παρουσίαζε. Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με αναφορά στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων της Μέσης Ανατολής.

Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με την κρίση στη Μέση Ανατολή να επηρεάζει το περιβάλλον ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε στην εκπομπή «Direct News», μαζί με τον συνεργάτη του Τζιοβάνη, μια σειρά δημοσιευμάτων, πληροφοριών και εκτιμήσεων που αφορούν άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι αναφορές για επικείμενη στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον του Ιράν, η παρουσίαση ελληνικών και κυπριακών εγκαταστάσεων ως πιθανών στόχων σε ιρανικό δημοσίευμα, οι τουρκικές απειλές για το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και η στάση της Ουκρανίας απέναντι στην Αθήνα.

Ιρανικό δημοσίευμα βάζει στο κάδρο Ελλάδα και Κύπρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε σε δημοσίευμα ιρανικής εφημερίδας, το οποίο, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, περιλαμβάνει χάρτη με εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πιθανούς πυραυλικούς στόχους σε περίπτωση ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Οι παρουσιαστές συνέδεσαν το δημοσίευμα με τη στρατηγική σημασία των στρατιωτικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο και με το ενδεχόμενο αξιοποίησής τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Η συγκεκριμένη αναφορά παρουσιάστηκε ως ένδειξη της διεύρυνσης των απειλών που διατυπώνονται στο πλαίσιο της κρίσης. Ωστόσο, η δημοσίευση ενός χάρτη σε εφημερίδα δεν συνιστά από μόνη της επιβεβαιωμένο επιχειρησιακό σχέδιο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ισραήλ και Ιράν σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στην αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν και στις πληροφορίες που κυκλοφορούσαν για πιθανή νέα στρατιωτική επιχείρηση.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες για αυξημένη ετοιμότητα στο Ισραήλ, καθώς και σε αναφορές για ενεργοποίηση καταφυγίων. Παράλληλα, έγινε λόγος για ανησυχία στην Τεχεράνη, με πολίτες να προμηθεύονται τρόφιμα και φάρμακα εν μέσω φόβων για κλιμάκωση.

Στην εκπομπή συζητήθηκαν επίσης ισχυρισμοί περί ενδεχόμενης χρήσης χημικών όπλων από το Ιράν. Πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρές πληροφορίες, οι οποίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επιβεβαιωμένα γεγονότα χωρίς ανεξάρτητη τεκμηρίωση.

Οι δύο συνομιλητές εκτίμησαν ότι οι διπλωματικές προσπάθειες δεν είχαν αποδώσει και ότι η πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης παρέμενε υψηλή. Διατύπωσαν μάλιστα την εκτίμηση ότι οι εξελίξεις θα μπορούσαν να επιταχυνθούν μέσα στις επόμενες ώρες, χωρίς αυτό να αποτελεί επιβεβαίωση συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος επίθεσης.

Τουρκικές απειλές για το Great Sea Interconnector

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτέλεσε το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε τουρκικό δημοσίευμα που περιείχε απειλητικές διατυπώσεις ακόμη και για βύθιση γαλλικού πλοίου που θα συμμετείχε στις εργασίες του έργου.

Η αναφορά προκάλεσε την έντονη αντίδραση των παρουσιαστών, οι οποίοι επισήμαναν ότι η Τουρκία επιχειρεί να διαμορφώσει κλίμα αποτροπής των ερευνών μέσω απειλών και αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών σχεδιασμών.

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της αντίδρασης της Αθήνας σε περίπτωση νέας τουρκικής παρεμπόδισης.

Ο Μουντζουρούλιας επικαλέστηκε πληροφορίες που αποδίδονται σε κυβερνητικές διαρροές σχετικά με ενδεχόμενη επιχειρησιακή παρέμβαση για την προστασία του έργου. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν επρόκειτο για επίσημη δημόσια δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη.

Το κρίσιμο ερώτημα, όπως αναδείχθηκε μέσα από τη συζήτηση, είναι εάν η ελληνική πλευρά θα μπορέσει να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ενδεχόμενες νέες τουρκικές προκλήσεις.

Ουκρανικό δημοσίευμα κατά της Ελλάδας – Οι Patriot και η Τουρκία

Έντονη κριτική ασκήθηκε σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο ουκρανικό μέσο Channel 24, με συντάκτη τον Σεργκέι Γκούρσκι, σύμφωνα με την παρουσίαση της εκπομπής.

Το δημοσίευμα επέκρινε την Ελλάδα για τη δραστηριότητα ελληνόκτητων δεξαμενόπλοιων στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. Επικαλούμενο στοιχεία που αποδόθηκαν στους Financial Times, υποστήριξε ότι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αποκομίσει σημαντικά έσοδα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Στην εκπομπή αναφέρθηκε επίσης ο ισχυρισμός ότι τον Μάιο του 2026 περίπου το 15% των θαλάσσιων εξαγωγών ρωσικού αργού μεταφέρθηκε με ελληνόκτητα πλοία.

Το σημείο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αντίδραση ήταν η σύνδεση αυτής της κριτικής με την απαίτηση για παραχώρηση ελληνικών συστημάτων Patriot στην Ουκρανία.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ήδη προσφέρει σημαντική βοήθεια στο Κίεβο και εξέφρασε την αντίθεσή του στην άσκηση πρόσθετων πιέσεων για την αποδέσμευση κρίσιμων ελληνικών αντιαεροπορικών μέσων.

Παράλληλα, σχολίασε αρνητικά τις θετικές αναφορές του Ουκρανού αρθρογράφου στην Τουρκία και στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνοντας την αντίφαση που, κατά την εκτίμησή του, υπάρχει ανάμεσα στην κριτική προς την Αθήνα και την αναγνώριση του τουρκικού ρόλου.

Η αντιπαράθεση για το Ισραήλ και η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια

Στην εκπομπή εξετάστηκαν ακόμη οι αναφορές σε αλλαγή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ, με αφορμή δηλώσεις που αποδόθηκαν στον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι το ενδεχόμενο οικονομικής απεξάρτησης του Ισραήλ από την αμερικανική βοήθεια δεν αποτελεί αιφνιδιαστική εξέλιξη, καθώς σχετικές συζητήσεις είχαν προηγηθεί.

Κατά την εκτίμησή του, η ισραηλινή οικονομία και η αμυντική βιομηχανία διαθέτουν δυνατότητες προσαρμογής σε ένα διαφορετικό καθεστώς χρηματοδότησης.

Παράλληλα, η συζήτηση επεκτάθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του Ισραήλ, στις κινήσεις των δυνάμεων που αντιπολιτεύονται τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και στα σενάρια αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού.

Ελληνοτουρκικά, Λιβύη και ο ρόλος της Αιγύπτου

Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής, οι παρουσιαστές ασχολήθηκαν με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις εξελίξεις στη Λιβύη.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε τοποθετήσεις Λίβυων αξιωματούχων υπέρ της συνεργασίας με την Άγκυρα, καθώς και στη στάση του Ακίλα Σάλεχ.

Οι δύο συνομιλητές εξέφρασαν ανησυχία για την τουρκική επιρροή στη Λιβύη και για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας των δύο πλευρών στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Παράλληλα, σχολιάστηκε η στάση της Αιγύπτου. Από τη μία πλευρά, επισημάνθηκε η αιγυπτιακή αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Από την άλλη, εκφράστηκαν επιφυλάξεις για τη στρατιωτική και διπλωματική προσέγγιση Καΐρου–Άγκυρας.

Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη διαρκούς παρακολούθησης των αιγυπτιακών κινήσεων, καθώς οι περιφερειακές ισορροπίες δεν καθορίζονται αποκλειστικά από τις δημόσιες διπλωματικές τοποθετήσεις.

Προειδοποιήσεις για ετοιμότητα 72 ωρών

Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με αναφορά στην ευρωπαϊκή πολιτική πολιτικής προστασίας και στις συστάσεις για δυνατότητα αυτονομίας των πολιτών επί 72 ώρες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Οι παρουσιαστές συνέδεσαν το ζήτημα με τις σύγχρονες απειλές, τις κυβερνοεπιθέσεις, τις πιθανές διακοπές ηλεκτροδότησης και τις φυσικές καταστροφές.

Ειδικά για την Ελλάδα, τονίστηκε ότι η προετοιμασία των νοικοκυριών δεν αφορά αποκλειστικά την πιθανότητα πολεμικής σύγκρουσης, αλλά και τους σεισμούς, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις δυσλειτουργίες κρίσιμων υποδομών.

Η σύσταση ετοιμότητας 72 ωρών δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη επικείμενου πολέμου. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων.

Η ανάγκη ουσιαστικής αναμόρφωσης της στρατιωτικής θητείας και της εφεδρείας βρέθηκε στο επίκεντρο εσπερίδας του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), υπό τον συντονισμό του προέδρου του, αντιστράτηγου ε.α. Ιωάννη Μπαλτζώη. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν προβλήματα στην επάνδρωση και την εκπαίδευση των μονάδων, τις συνέπειες της δημογραφικής συρρίκνωσης και την ανάγκη αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην πρόταση για καθολική στράτευση των ανδρών στα 18, στην προοπτική εθελοντικής στράτευσης των γυναικών, στην παροχή ουσιαστικών κινήτρων στους κληρωτούς και στη δημιουργία ενός αποτελεσματικότερου συστήματος εκπαίδευσης των εφέδρων.

Στην εκδήλωση τοποθετήθηκαν ο Ευδόκιμος Μαρκόπουλος, ο αντιστράτηγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης και ο υποστράτηγος ε.α. Ελευθέριος Παπαϊωάννου, ενώ ο Ιωάννης Μπαλτζώης παρουσίασε στοιχεία από το ισραηλινό σύστημα στράτευσης και επιστράτευσης.

Μπαλτζώης: Το ισραηλινό μοντέλο και η σημασία της εκπαιδευμένης εφεδρείας

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης επέλεξε να ξεκινήσει τη συζήτηση παρουσιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ οργανώνει τη στρατιωτική του ισχύ, στηριζόμενο στον συνδυασμό υποχρεωτικής θητείας, μόνιμου προσωπικού και ισχυρής εφεδρείας.

Όπως εξήγησε, το ισραηλινό σύστημα επιτρέπει την ενεργοποίηση ολόκληρων σχηματισμών σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς οι έφεδροι γνωρίζουν εκ των προτέρων τη μονάδα στην οποία ανήκουν, τους συναδέλφους τους και την αποστολή που καλούνται να εκτελέσουν.

Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο σύστημα αποθήκευσης και διατήρησης στρατιωτικού υλικού, γνωστό ως dry storage system, περιγράφοντας την εμπειρία του από επίσκεψη σε ισραηλινές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, άρματα μάχης και στρατιωτικά οχήματα διατηρούνται σε κατάσταση που επιτρέπει την ταχεία ενεργοποίησή τους, περιορίζοντας παράλληλα τις ανάγκες συντήρησης.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υπογράμμισε επίσης τη σημασία της τακτικής μετεκπαίδευσης των εφέδρων και της οικονομικής τους κάλυψης κατά την περίοδο που απομακρύνονται από την εργασία τους.

Η κεντρική διαπίστωση της παρέμβασής του ήταν ότι η εφεδρεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια δύναμη που υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Χρειάζεται συνεχή εκπαίδευση, συγκεκριμένη οργανωτική ένταξη και δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης.

Ευδόκιμος Μαρκόπουλος: Η στρατιωτική θητεία ως σχολείο επιβίωσης

Μια διαφορετική προσέγγιση παρουσίασε ο Ευδόκιμος Μαρκόπουλος, ο οποίος συνέδεσε τη στρατιωτική εκπαίδευση όχι μόνο με την εθνική άμυνα, αλλά και με την επιβίωση των πολιτών σε περιόδους πολέμου ή μεγάλων φυσικών καταστροφών.

Επισήμανε ότι οι σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις δεν περιορίζονται πλέον στα παραδοσιακά πεδία μάχης. Οι επιθέσεις εναντίον στρατηγικών υποδομών, οι επιχειρήσεις μεγάλου βεληνεκούς και οι κίνδυνοι για τα αστικά κέντρα καθιστούν την προετοιμασία των πολιτών ζήτημα ευρύτερης εθνικής ασφάλειας.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες και τις άλλες φυσικές καταστροφές, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική θητεία μπορεί να προσφέρει γνώσεις και δεξιότητες χρήσιμες και στην πολιτική προστασία.

Ο Μαρκόπουλος τάχθηκε υπέρ της μεγαλύτερης διάρκειας της στρατιωτικής εκπαίδευσης, προτείνοντας να εξεταστεί η δυνατότητα εθελοντικής 24μηνης θητείας, με ουσιαστικά ανταλλάγματα για όσους επιλέξουν να την πραγματοποιήσουν.

Στις προτάσεις του περιλαμβάνονται η απόκτηση πιστοποιημένων επαγγελματικών δεξιοτήτων, η ενίσχυση της φυσικής κατάστασης των στρατευσίμων, η συχνότερη πρακτική εκπαίδευση και η αξιοποίηση των γνώσεων που ήδη διαθέτουν οι νέοι.

Για την εφεδρεία εισηγήθηκε σύντομες, επαναλαμβανόμενες εκπαιδεύσεις κοντά στον τόπο κατοικίας των εφέδρων, με τη χρήση κινητών εκπαιδευτικών ομάδων.

Ιπποκράτης Δασκαλάκης: «Ο χαμένος χρόνος» και η ανάγκη πραγματικής εκπαίδευσης

Ο αντιστράτηγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης επικεντρώθηκε στις λειτουργικές αδυναμίες του σημερινού συστήματος, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο η στρατιωτική θητεία και η εφεδρεία ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα είναι ότι πολλοί στρατεύσιμοι αντιμετωπίζουν τη θητεία ως χαμένο χρόνο. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται, όπως εξήγησε, με την περιορισμένη ουσιαστική εκπαίδευση, τις αγγαρείες και την αδυναμία αξιοποίησης των κληρωτών.

Ο Δασκαλάκης υποστήριξε ότι η υπερβολική γραφειοκρατία και η αντικατάσταση της πρακτικής εκπαίδευσης από θεωρητικές παρουσιάσεις έχουν περιορίσει τη μαχητική προετοιμασία.

Έθεσε ως προτεραιότητα την επαναφορά της ρεαλιστικής εκπαίδευσης, με την τήρηση των αναγκαίων μέτρων ασφαλείας, αλλά χωρίς την αποφυγή κάθε απαιτητικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της σταδιακής στράτευσης των γυναικών, την οποία χαρακτήρισε αναγκαία προοπτική, ενώ πρότεινε μεγαλύτερη ευελιξία στην εκπαίδευση των εφέδρων.

Στο πλαίσιο αυτό ανέπτυξε ένα σύστημα που θα συνδυάζει σύντομες ατομικές εκπαιδεύσεις, ειδική εκπαίδευση ανά ειδικότητα και περιοδική συμμετοχή των εφέδρων σε ασκήσεις των μονάδων τους.

Υπογράμμισε, ακόμη, την ανάγκη οικονομικής αποζημίωσης, ασφαλιστικής κάλυψης και έγκαιρου προγραμματισμού των υποχρεώσεων των εφέδρων, ώστε η στρατιωτική τους συμμετοχή να μην προκαλεί δυσανάλογα προβλήματα στην επαγγελματική και οικογενειακή τους ζωή.

Ελευθέριος Παπαϊωάννου: Δημογραφική συρρίκνωση και πρόταση για καθολική στράτευση στα 18

Ιδιαίτερα αναλυτική ήταν η παρέμβαση του υποστράτηγου ε.α. Ελευθέριου Παπαϊωάννου, ο οποίος παρουσίασε ένα ευρύτερο πλαίσιο προτάσεων για την αναδιοργάνωση της στρατιωτικής θητείας και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού.

Ο Παπαϊωάννου συνέδεσε ευθέως το δημογραφικό πρόβλημα με τη μελλοντική δυνατότητα επάνδρωσης των στρατιωτικών μονάδων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι γεννήσεις στην Ελλάδα έχουν μειωθεί από περίπου 114.000 το 2010 σε 65.000 το 2025. Υποστήριξε ότι η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τις επόμενες στρατεύσιμες κλάσεις.

Αναφέρθηκε επίσης στον αριθμό των ανυπότακτων, παραθέτοντας εκτιμήσεις για περίπου 20.000 στο εσωτερικό και 17.000 στο εξωτερικό.

Οι αριθμοί αυτοί παρουσιάστηκαν από τον ομιλητή και δεν αποτελούν ανεξάρτητα διασταυρωμένα στοιχεία του ρεπορτάζ.

Η βασική του εισήγηση ήταν η καθολική στράτευση των ανδρών στην ηλικία των 18 ετών, με δυνατότητα συγκεκριμένων αναβολών, ώστε να διατηρείται η συνέχεια της επαγγελματικής κατάρτισης όπου απαιτείται.

Παράλληλα, πρότεινε την εθελοντική στράτευση των γυναικών σε πρώτη φάση, με προοπτική ευρύτερης αξιοποίησής τους.

Μόρια για τις σπουδές, επαγγελματικά δικαιώματα και οικονομικά κίνητρα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της εισήγησης Παπαϊωάννου αφορούσε τη δημιουργία κινήτρων για τους νέους που υπηρετούν σε απαιτητικές μονάδες.

Πρότεινε την εξέταση ενός συστήματος πρόσθετης μοριοδότησης, της τάξης του 1% έως 2%, σε συνάρτηση με τις συνθήκες και την περιοχή υπηρεσίας.

Ως παράδειγμα ανέφερε έναν υποψήφιο που έχει συγκεντρώσει 18.990 μόρια στις Πανελλαδικές Εξετάσεις και θα μπορούσε, με πρόσθετη μοριοδότηση 1%, να φτάσει τα 19.170 μόρια περίπου.

Πρόκειται για προσωπική πρόταση του ομιλητή και όχι για ισχύουσα ρύθμιση.

Στο ίδιο πλαίσιο εισηγήθηκε την αναγνώριση της στρατιωτικής υπηρεσίας ως επαγγελματικής προϋπηρεσίας σε συγκεκριμένες τεχνικές ειδικότητες, την παροχή επαγγελματικών πιστοποιήσεων, τη μοριοδότηση για διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ και την ενίσχυση της δυνατότητας συνέχισης της υπηρεσίας μέσω του θεσμού των Οπλιτών Βραχείας Ανακατάταξης.

Έκανε ακόμη αναφορά στη δυνατότητα παροχής εκπαίδευσης στις ξένες γλώσσες, στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στον χειρισμό οχημάτων ή ειδικών μηχανημάτων.

ΕΠΟΠ, δόκιμοι αξιωματικοί και αμυντική βιομηχανία

Ο Παπαϊωάννου στάθηκε επίσης στην ανάγκη επανεξέτασης του θεσμού των Επαγγελματιών Οπλιτών, επισημαίνοντας ότι οι απαιτήσεις των μάχιμων μονάδων πρέπει να συνδέονται με την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και την επιχειρησιακή ικανότητα του προσωπικού.

Πρότεινε δυνατότητες μετακίνησης στελεχών σε άλλες υπηρεσίες, όταν δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις συγκεκριμένων μάχιμων καθηκόντων, ώστε να αξιοποιείται η εμπειρία τους.

Ανέπτυξε επίσης προτάσεις για τον θεσμό των Δόκιμων Εφέδρων Αξιωματικών και την αξιοποίηση πτυχιούχων σε εξειδικευμένες θέσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αμυντική βιομηχανία και στην ανάγκη διατήρησης του επιστημονικού δυναμικού στην Ελλάδα. Επικαλέστηκε την τουρκική εμπειρία για να υποστηρίξει ότι η ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής τεχνολογίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα στρατηγικής ισχύος.

Το κρίσιμο ζήτημα της αποτροπής

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους, οι ομιλητές συνέκλιναν στην ανάγκη αναβάθμισης της εκπαίδευσης, της επάνδρωσης και της επιχειρησιακής ετοιμότητας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η συζήτηση ανέδειξε ότι η στρατιωτική θητεία δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα από το δημογραφικό, την οικονομία, την αγορά εργασίας και την αμυντική βιομηχανία.

Το βασικό ζητούμενο που αναδείχθηκε στην εσπερίδα του ΕΛΙΣΜΕ ήταν η δημιουργία ενός συστήματος στο οποίο ο κληρωτός θα εκπαιδεύεται ουσιαστικά, ο έφεδρος θα διατηρεί την επιχειρησιακή του ικανότητα και οι στρατιωτικές μονάδες θα διαθέτουν το προσωπικό που απαιτείται για την αποστολή τους.

Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας αποτέλεσε τον κοινό παρονομαστή των παρεμβάσεων, με τους ομιλητές να υπογραμμίζουν ότι η ύπαρξη σύγχρονων οπλικών συστημάτων δεν αρκεί χωρίς κατάλληλα εκπαιδευμένο και οργανωμένο ανθρώπινο δυναμικό.