Αναλύσεις

Η παγίδα του ρεαλισμού

Έχουν απεμπολήσει την κριτική τους σκέψη, χάριν μιας πολιτικά ορθής εθιμοτυπίας κατευνασμού, όπως αυτή καθορίζεται από την μιντιακή προπαγάνδα που ευαγγελίζονται οι παγκοσμιοποιητικές κονίστρες που προκάλεσαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και επιθυμούν διακαώς τη συνέχισή του, αδιαφορώντας παντελώς για το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος στους ευρωπαϊκούς λαούς.

Δημοσιεύτηκε στις

9 Μαρτίου 2025 στις 10:00

από τον

Μανώλης Σκούληκας

γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Όταν ο Μακρόν επέμεινε να γίνει η μοιραία επίσκεψη του Ζελένσκι στο Λευκό Οίκο δεν μπορούσε να υπολογίσει ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα υπέκυπτε στη συνηθισμένη εργαλειοποίηση της «Ουκρανικής Τραγωδίας». Και αυτό διότι ο πρόεδρος Μακρόν, όπως και οι υπόλοιποι μοχλευόμενοι ηγέτες της Δύσης, έχουν απεμπολήσει την κριτική τους σκέψη, χάριν μιας πολιτικά ορθής εθιμοτυπίας κατευνασμού, όπως αυτή καθορίζεται από την μιντιακή προπαγάνδα που ευαγγελίζονται οι παγκοσμιοποιητικές κονίστρες που προκάλεσαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και επιθυμούν διακαώς τη συνέχισή του, αδιαφορώντας παντελώς για το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος στους ευρωπαϊκούς λαούς.

Σε μια αντιστοίχου μεγέθους εθελότυφλα μαξιμαλιστική πρόταση για την «ειρήνευση» στην Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες διεκδικούν λεόντειους όρους από έναν εχθρό που έχει το τακτικό πλεονέκτημα επί του πεδίου αλλά και το στρατηγικό πλεονέκτημα στην πολεμική βιομηχανία, το ανθρώπινο δυναμικό και την πολεμική οικονομία. Ενώ ο πολυδιαφημισμένος θύλακας του Κουρσκ καταρρέει και οι τελευταίες Ουκρανικές εφεδρείες εκτελούν πολύνεκρες αντεπιθέσεις για να αποσοβήσουν την επερχόμενη πτώση του στρατηγικού κόμβου του Ποκρόφσκ, οι «πρόθυμοι» εταίροι της Ουκρανίας απαιτούν τα κατεκτημένα εδάφη και την εισαγωγή της στο ΝΑΤΟ ενώ διατίθενται να τοποθετήσουν έως και 150.000 ΝΑΤΟϊκούς στρατιώτες σε μια ουδέτερη ζώνη που θα μπορούσε να εμπλέξει την Ευρώπη σε έναν εκτεταμένο καταστροφικό πόλεμο. Παράλληλα απευθύνουν απειλές για νέες κυρώσεις παρά την μειωμένη αποτελεσματικότητα των προηγουμένων μέτρων και εξαγγέλλουν για άλλη μια φορά την εξοπλιστική ενίσχυση της Ουκρανίας, παρά την αποτυχία τους να καλύψουν έστω και το 10% των αναγκών της Ουκρανίας σε βλήματα πυροβολικού το 2024. Διότι όσα χρήματα και να δώσουν δεν υπάρχουν πλέον τα αποθέματα για να αγοραστούν οι οβίδες και οι πύραυλοι, ενώ οι πολεμικοί βιομήχανοι δεν είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν εκατοντάδες εκατομμύρια σε υποδομές και αυτοματισμούς, μόνο και μόνο για να βρεθούν έκθετοι από μια πολιτικά άβουλη και καιροσκοπικά μεταβαλλόμενη ομοσπονδιακή οντότητα που αποτελείται από κυβερνήσεις σε αποδρομή και διοικείται από έκπτωτους αργυρώνητους πολιτικούς.

Η αδιέξοδη πολιτική της Ευρώπης στο Ουκρανικό, αφήνει κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο απλά άναυδο, καθώς αυτός ο μαξιμαλιστικός παραλογισμός που οδηγεί δυνητικά σε πόλεμο με ένα ισχυρότερο αντίπαλο, φαντάζει απλά ανεξήγητος. Όμως μπορεί να εξηγηθεί αν ερμηνεύσουμε τις κινήσεις των ευρωπαίων ηγετών υπό το πρίσμα της παγίδας που ενεδρεύει στη ρεαλιστική προσέγγιση της ερμηνείας των διεθνών σχέσεων. Ο ρεαλισμός διατείνεται ότι επί της ουσίας οι διεθνείς σχέσεις διέπονται από το νόμο της ζούγκλας όπου όλοι είναι εναντίον όλων, οι συμμαχίες συνήθως δεν τηρούνται, κανείς δεν είναι άξιος εμπιστοσύνης πέραν του συμφέροντός του και ο ισχυρότερος επιβάλλεται στους ασθενέστερους. Εντός αυτών των πλαισίων τα κράτη καλούνται να δυσπιστούν σε παρανοϊκό βαθμό και να συμπεριφέρονται σαν ψυχοπαθείς που επιτίθενται στους πιο αδύναμους και προσπαθούν να αποτρέψουν δια της ισχύος τους δυνατότερους. Οι ηγέτες της Ευρώπης δεν κατατάσσονται βέβαια όλοι σε αυτήν την κατηγορία, ούτε επιθυμούν την οικονομική καταστροφή των λαών τους και εκατόμβες νεκρών, όμως τα παγκοσμιοποιητικά κέντρα που τους μοχλεύουν εντάσσονται ακριβώς σε αυτήν την κατηγορία καθώς κάθε μεγάλη επιχείρηση λειτουργεί και δομείται συστημικά με το ψυχοπαθητικό μοντέλο που ασπάζεται πλήρως τη θεωρία του ρεαλισμού που εξηγήσαμε συνοπτικά παραπάνω. «’Όποιος, λοιπόν, είναι σφυρί θα βλέπει όλα τα αντικείμενα σαν πρόκες». Έτσι, όχι μόνο δεν υπάρχει περιθώριο εμπιστοσύνης στον Πούτιν, αλλά και οι ίδιοι δεν έχουν την παραμικρή πρόθεση να κρατήσουν το λόγο τους, παρά μόνο όσο τους συμφέρει για να προάγουν τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντά τους μέχρι να ετοιμάσουν την επόμενη κίνησή τους. Υπό αυτό το πρίσμα, η διαμάχη μεταξύ νομαδικής παγκοσμιοποίησης και εθνοκεντρικών οικονομιών έχει σαν κύριο στόχο την Κίνα αλλά έχει αποφασισθεί να υπάρξει διπλή ανάσχεση και της Ρωσίας καθώς το σχέδιο περιλαμβάνει στρατιωτική αντιπαράθεση με την Κίνα και ένας ισχυρός στρατιωτικός σύμμαχος σαν τη Ρωσία οφείλει να έχει αποδυναμωθεί ή εγκλωβισθεί προτού ανοίξει το δεύτερο μέτωπο με την Κίνα. Αυτό μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί, οπότε η Ευρώπη μοχλεύεται να εμπλακεί και η ίδια στον πόλεμο, οπότε η Ρωσία να αφαιμαχθεί σε μια σύρραξη μέχρι της τελευταίας ρανίδος του αίματος όχι μόνο του τελευταίου Ουκρανού στρατιώτη αλλά και του τελευταίου Ευρωπαίου. Όσο για την οικονομία της Ευρώπης, όχι μόνο δεν νοιάζονται για την καταστροφή της, αλλά αγωνιούν να επωφεληθούν από τον υπερδανεισμό της από τα πιστωτικά τους ιδρύματα και την εξαγορά κρατικών «φιλέτων» σε εξευτελιστικές τιμές. Η δε οικονομία του πολέμου θα σημάνει χρυσές δουλειές για τους δανειστές, την ενεργειακή αγορά και την πολεμική βιομηχανία. Στην ψυχοπαθητική τους κατανόηση του κόσμου, η καταστροφή μιας Ηπείρου και τα εκατομμύρια των νεκρών δεν είναι καν μια απλή στατιστική στα σχέδια τους. Ούτε καν τις αναλογίζονται σαν παράπλευρες απώλειες. Δυστυχώς οι περισσότεροι ευρωπαίοι ηγέτες είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν τους λαούς τους ως σύγχρονοι Εφιάλτες γιατί η φιλαρχία τους και η υποταγή τους σε αυτούς που μπορούν να την ικανοποιήσουν, τους υποδουλώνει σε μια αυτοκτονική εθιμοτυπία που τους υπαγορεύεται από απάνθρωπα εγκληματικά κέντρα.

Αντιθέτως, ο Τραμπ, ως επιχειρηματικός διαπραγματευτής, διακατέχεται και από κάποιες κονστρουκτιβιστικές νόρμες όσον αφορά στις διεθνείς σχέσεις, σύμφωνα με τις οποίες η απλή λογική, οι δημόσιες σχέσεις, τα στοιχεία «διδυμότητας» (κοινές αξίες, ομοιότητες χαρακτήρα και κοινά συμφέροντα) και η θεωρία παιγνίων μπορούν να αποτελέσουν βάσεις κοινής εμπιστοσύνης. Η αρχική θετική προαίρεση μπορεί να στρώσει το δρόμο για μια μακρόχρονη και αξιοπρεπή ειρήνη, συνεργασία και πιθανώς συμμαχία. Αν και ο Ουκρανικός πόλεμος έφερε τη Ρωσία πιο κοντά στο στρατόπεδο της Κίνας, ωστόσο ένας διεμβολισμός της σχέσης και η ύπαρξη μιας εναλλακτικής θα στερήσουν από την Κίνα την ικανότητα να καταναγκάσει τη Ρωσία στο μέλλον σε επικίνδυνες ενέργειες κατά των ΗΠΑ. Αν μάλιστα μπορέσει να υπογράψει μια συμφωνία για σπάνιες γαίες με τη Ρωσία, ο Τραμπ θα έχει κάνει ένα μεγάλο βήμα προς τη νίκη. Αντίθετα, οι άκρατοι ρεαλιστές δεν είναι καν διατεθειμένοι να προσπαθήσουν για ειρήνη αφού, γι’ αυτούς, μόνο η απόλυτη κατίσχυση επί του εχθρού είναι αποδεκτή. Αυτή η διαφορά νοοτροπιών φάνηκε και στη μοιραία συνάντηση στο Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ έκανε μια θετική πρώτη κίνηση, εξασφαλίζοντας μια εκεχειρία σε ένα λαό που σφαγιάζεται και μια Ευρώπη που διαλύεται οικονομικά. Βασίστηκε στα κοινά συμφέροντα και πρότεινε να εξασφαλίσει την μονιμότητα της ειρήνης μέσα από αμοιβαία οικονομικά συμφέροντα, αναγνωρίζοντας βέβαια στις ΗΠΑ μια λεόντεια μερίδα για αυτή την διαμεσολάβηση. Αντιθέτως η ρεαλιστική προσέγγιση του Ζελένσκυ που επέμεινε στο μαξιμαλισμό του παρά την ήττα του στο πεδίο, ανταπάντησε στο θετικό άνοιγμα του Τραμπ με μια άρνηση και μια επίθεση, μια διαφορά κουλτούρας που πυροδότησε την έκρηξη όταν ο Ζελένσκι αμφισβήτησε την ικανότητα του Τραμπ να κάνει μια ειρήνη σε βάσεις εμπιστοσύνης.

Μανώλης Σκούληκας

Ο Μανώλης Σκούληκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1970 και σπούδασε στην Νομική Σχολή Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας σχεδίασε στρατηγικές εξομοιώσεις στο στρατηγείο της 1 ης Στρατιάς/ΔΔΒ. Κατόπιν ασχολήθηκε με βιομηχανικές πωλήσεις και μάρκετινγκ ενώ παράλληλα σπούδαζε ψυχοθεραπεία. Έχει εκπαιδευθεί σε πέντε διαφορετικές προσεγγίσεις ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και εργάζεται ως ατομικός ψυχοθεραπευτής, επόπτης, εξωτερικός βαθμολογητής και εκπαιδευτής συμβούλων και ψυχοθεραπευτών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό από το 2001. Πέρα από τα γεωπολιτικά, τα ενδιαφέροντά του επεκτείνονται στις στρατηγικές εξομοιώσεις, ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση και γλυπτική. Περνά το μεγαλύτερο μέρος του έτους στον τόπο καταγωγής του στο νότιο Ρέθυμνο ως ψηφιακός νομάς και υποστηρικτής της επιστροφής στην επαρχία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα

Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την αρχή της κοσμικότητας του κράτους.

Δημοσιεύτηκε

20 λεπτά πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Μπάμπης Πετράκης

Το Αζερμπαϊτζάν είναι ένα από τα πιο κοσμικά κράτη με μουσουλμανική πλειονότητα στον κόσμο, γεγονός που αποτελεί κληρονομιά του σοβιετικού παρελθόντος του.

Περίπου το 96% έως 98% του πληθυσμού του αυτοπροσδιορίζεται ως μουσουλμανικό, ωστόσο το Σύνταγμά του διατηρεί τη θρησκεία διαχωρισμένη από τους κρατικούς θεσμούς.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, το Υπουργικό Συμβούλιο αυστηροποίησε τους κανόνες σχετικά με τη σχολική στολή. Οι διατάξεις αυτές αφορούν επίσης το σύνολο του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών.

Η εφαρμογή των μέτρων άρχισε στις αρχές Οκτωβρίου του 2026. Μαθήτριες που φορούσαν χιτζάμπ εμποδίστηκαν να εισέλθουν στα σχολεία. Σε εκπαιδευτικούς ζητήθηκε να αφαιρέσουν τη μαντίλα τους ή να παραιτηθούν.

Έως τις 12 Οκτωβρίου, οι αρχές είχαν προχωρήσει σε δεκάδες συλλήψεις στο Μπακού, έπειτα από διαδηλώσεις που σημαδεύτηκαν από συγκρούσεις και απόπειρες αποκλεισμού της κυκλοφορίας.

Η αντιπαράθεση έχει πλέον προκαλέσει διπλωματικές εντάσεις με την Τουρκία, έναν από τους στενότερους συμμάχους του Αζερμπαϊτζάν.

Ο Οκτάι Σαράλ, σύμβουλος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καταδίκασε τους περιορισμούς που επιβάλλονται στις μαθήτριες που φορούν μαντίλα, υποστηρίζοντας ότι η χιτζάμπ αποτελεί θρησκευτική υποχρέωση και ζητώντας την κατάργηση των μέτρων.

Αρκετοί βουλευτές του κυβερνώντος τουρκικού κόμματος AKP επέκριναν επίσης τα συγκεκριμένα μέτρα.

Στις 13 Οκτωβρίου, το κυβερνών κόμμα του Αζερμπαϊτζάν, υπό την ηγεσία του προέδρου Ιλχάμ Αλίεφ, αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις αυτές «λαϊκιστικές και ανεύθυνες» και καταγγέλλοντας παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Το Μπακού υπενθύμισε ότι η φιλία μεταξύ των δύο εθνών δεν παρέχει σε καμία από τις δύο πλευρές το δικαίωμα να επιβάλλει στην άλλη τις θρησκευτικές ή πολιτικές της πεποιθήσεις.

Ωστόσο, στον δημόσιο χώρο, ο καθένας εξακολουθεί να είναι ελεύθερος να ντύνεται σύμφωνα με τις πεποιθήσεις και τις προσωπικές του επιλογές.

Έτσι, σε αυτή τη χώρα με τη συντριπτική μουσουλμανική πλειονότητα, η κοσμικότητα του κράτους επιβάλλεται χωρίς να υπαγορεύει στους πολίτες πώς θα ντύνονται στον δρόμο. Πρόκειται για μια διάκριση την οποία το Αζερμπαϊτζάν προτίθεται να διαφυλάξει.

Το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί ιδιαίτερα στενές στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους εταίρους του στον μουσουλμανικό κόσμο.

Οι δύο χώρες συνεργάζονται, μεταξύ άλλων, στους τομείς της άμυνας, των υπηρεσιών πληροφοριών, της ενέργειας και της τεχνολογίας. Το Αζερμπαϊτζάν είναι σημαντικός προμηθευτής πετρελαίου του Ισραήλ, ενώ το εβραϊκό κράτος τού παρέχει προηγμένο στρατιωτικό εξοπλισμό.

Το 2023, το Μπακού έκανε ένα σημαντικό διπλωματικό βήμα, ανοίγοντας την πρώτη του πρεσβεία στο Ισραήλ και επισφραγίζοντας έτσι περισσότερα από τριάντα χρόνια διμερών σχέσεων.

Ανάμεσα στην Άγκυρα, η οποία υπερασπίζεται τη χρήση της χιτζάμπ, και το Μπακού, το οποίο επιδιώκει να διασφαλίσει την κοσμικότητα στα σχολεία του, η μαντίλα μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ δύο ιστορικών συμμάχων.

Μια σύγκρουση που αποκαλύπτει ότι ακόμη και στο εσωτερικό του μουσουλμανικού κόσμου, η θέση της θρησκείας στον δημόσιο χώρο απέχει πολύ από το να αποτελεί ζήτημα ομοφωνίας.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;

Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας

Δημοσιεύτηκε

1 ώρα πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Μάικλ Ρούμπιν

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει διαλύσει χωρίς ενδοιασμούς τη σταδιοδρομία του διπλωματικού σώματος υπέρ των επιλεγμένων από τον ίδιο πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων. Πολλά από αυτά τα άτομα είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ορισμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμαρτύρονται υπερβολικά όταν προσποιούνται τους σοκαρισμένους και μιλούν για το πώς η υπηρεσία τους ήταν πάντα πάνω από την πολιτική, ενώ πολλοί από τους ίδιους διοχέτευαν τακτικά διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.

Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και ορισμένες φορές το Λίβανο, είναι ανάμεσα στους πιο ισχυρούς συμβούλους του. Ακόμη και οι επικριτές του Μπάρακ αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.

Ο Μπάρακ υπήρξε πρωτεργάτης στη φωνή για την πώληση των μαχητικών αεροσκαφών F-35 Joint Strike Fighter στην Τουρκία και την άρση των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία όσο και την παραβίαση της κυριαρχίας της Ελλάδας. Επικριτές τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει ο ίδιος.

Όπως και να έχει, η σύγχυση σχετικά με την προέλευση της πολιτικής αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές τύπου «πληρώνω για να επηρεάσω» (pay-to-play) στο Ίδρυμα Κλίντον. Ενώ ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλεστούν τα ηθικά ατοπήματα της Κλίντον ως προηγούμενο, τα ερωτήματα γύρω από την προέλευση της πολιτικής για την Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο Μπάρακ, φυσικά, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να βασιστεί στην Άγκυρα ως πληρεξούσιο (proxy) για την υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα με μια τέτοια θέση είναι ότι η Τουρκία σήμερα υποστηρίζει μερικές από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.

Σας θυμίζει κάτι; Είναι μια επανάληψη της θεωρίας του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε μια ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA), της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, ήταν η ιδέα ότι η επανένταξη του Ιράν στο διεθνές προσκήνιο θα δημιουργούσε σταθερότητα αναπαράγοντας την αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή σε περιφερειακό επίπεδο.

Αυτό που απέτυχε να καταλάβει ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν αυτή που καθιστούσε τη σταδιοδρομία της σταθερότητας αδύνατη. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων επέτρεψαν απλώς στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να γεμίσει ξανά τα ταμεία του, να τροφοδοτήσει τον πόλεμο μέσω πληρεξουσίων και να επανεκκινήσει τα προγράμματα πυραύλων και drones. Μέσα σε μια δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.

Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μόνη δύναμη ικανή να εξισορροπήσει την ισχύ του Ισραήλ είναι πιθανό να ακολουθήσει την ίδια τροχιά. Ο Μπάρακ μπορεί να βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος τόσο αφοσιωμένος στην οικοδόμηση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και την καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν και ο αείμνηστος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Οι καμώματα του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προώθηση των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Τουρκίας έχουν την προφανή υποστήριξη του Τραμπ και θα φτάσουν στο σημείο να σκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του Τραμπ. Όπως κάθε λογικός ιστορικός βλέπει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε μια δεκαετία από τώρα θα καταλάβουν ότι οι ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελέις και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε ο Πρέσβης και Ειδικός Απεσταλμένος Τομ Μπάρακ στο όνομα του Τραμπ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας

Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ. Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Δημοσιεύτηκε

2 ώρες πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Μια παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημιούργησε και πάλι προβλήματα στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η συμφωνία του με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, καταδικάστηκε από τους Δημοκρατικούς αλλά και από ορισμένους επιφανείς Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ παρουσίασε ανοιχτά τη συμφωνία ως μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Παραμένει αβέβαιο αν η συμφωνία θα βοηθήσει ουσιαστικά το κόμμα του προέδρου να ανακτήσει ψήφους. Ωστόσο, δημιούργησε μια ακόμη ανοιχτή διαμάχη μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ακριβώς τη στιγμή που η Ουκρανία χρειάζεται ανανεωμένη και στοχευμένη υποστήριξη από τους συμμάχους της.

Μια κλιμακούμενη ρωσική επίθεση

Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μια αισθητή αλλαγή στη στρατηγική της Ρωσίας στον πόλεμο. Πολλοί ανέμεναν ότι ο Πούτιν θα διέταζε νέο κύμα επιστράτευσης και μια ανανεωμένη επίθεση στο Ντονμπάς. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να εντείνει τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, με στόχο να διαλύσει την ουκρανική οικονομία.

Παρατηρείται σημαντική αύξηση των επιθέσεων σε λιμάνια, αποθήκες σιτηρών και πλοία μεταφοράς, προφανώς με σκοπό να εμποδιστούν οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές. Σημαντικές γέφυρες πάνω από τον ποταμό Δνείπερο στο Κίεβο έχουν πληγεί, όπως επίσης και σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας συνεχίζονται, παρά την υποτιθέμενη «ενεργειακή εκεχειρία» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελούσε μέρος της συμφωνίας του με τη Μόσχα. Πλέον δεν στοχεύονται μόνο οι μονάδες παραγωγής ενέργειας αλλά και οι υποδομές μεταφοράς και διανομής.

Παράλληλα, επιθέσεις σε ουκρανικά χαλυβουργεία έθεσαν οριστικά εκτός λειτουργίας πέντε υψικαμίνους. Στο στόχαστρο έχουν επίσης βρεθεί μονάδες λιανικού εμπορίου, αποθηκευτικοί χώροι και κέντρα logistics.

Η πρόθεση της Ρωσίας είναι να οδηγήσει την ουκρανική οικονομία ξανά σε ύφεση, να προκαλέσει δυσχέρειες στον πληθυσμό και να υπονομεύσει το ηθικό των Ουκρανών. Ενδεχομένως μάλιστα να ελπίζει ότι θα προκαλέσει ένα νέο μεταναστευτικό κύμα εκτός της χώρας.

Τι ζητά η Ουκρανία από τους συμμάχους της

Η επιδείνωση του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας, καθώς το ΑΕΠ παραμένει στάσιμο, τα δημόσια έσοδα δεν αυξάνονται και το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται, θα αυξήσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις της προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της.

Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα. Η Ουκρανία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι το 2026 αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2027 αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιθανόν να καθυστερήσει περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Extended Financing Facility (EFF), ύψους 7 δισ. δολαρίων, εάν δεν καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή δεν δοθούν νέες εγγυήσεις χρηματοδότησης.

Η εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων κατά της ουκρανικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την παράταση του πολέμου, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανάγκες.

Η στρατηγική του Πούτιν είναι σαφής. Επιδιώκει να αυξήσει το κόστος υποστήριξης της Ουκρανίας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πολλών ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται υπό πίεση και η ακροδεξιά, η οποία γενικά αντιτίθεται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας, ενισχύεται σε αρκετά κράτη.

Με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, ιδιαίτερα στη Γαλλία τον επόμενο Μάιο, ο Πούτιν ελπίζει να παρουσιάσει την ουκρανική υπόθεση ως χαμένη, υπερβολικά δαπανηρή και ως βάρος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.

Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για διήμερη σύνοδο κορυφής.

Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία

Η Ευρώπη χρειάζεται να επιδείξει φιλοδοξία και δημιουργικότητα στον τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.

Το μήνυμα προς τον Πούτιν θα πρέπει να είναι ότι, ανεξάρτητα από τον πρόεδρο Τραμπ, η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη μακροπρόθεσμα και είναι έτοιμη να προσφέρει στην Ουκρανία το οικονομικό «βαρύ πυροβολικό» που απαιτείται για να κερδίσει τον πόλεμο.

Αρχικά, το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan – USL) ύψους 90 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, θα μπορούσε να αυξηθεί.

Ακόμη καλύτερη λύση θα ήταν η κατάσχεση των 210 δισ. ευρώ παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας στην ΕΕ, κυρίως στο Βέλγιο, καθώς και άλλων 25 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Ρωσία οφείλει να πληρώσει για αυτόν τον πόλεμο αντί των Ευρωπαίων φορολογουμένων.

Η βελγική κυβέρνηση, η οποία μέχρι σήμερα αντιστέκεται στην κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα ουσιαστικού βέτο σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Παράλληλα όμως, οι ανησυχίες της σχετικά με τις πιθανές νομικές ευθύνες πρέπει να ληφθούν υπόψη, μέσω ευρωπαϊκών εγγυήσεων που θα καλύπτουν τους σχετικούς κινδύνους.

Πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από τη βελγική δικαιοδοσία σε έναν κοινό ευρωπαϊκό φορέα ειδικού σκοπού (SPV). Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν στη συνέχεια να επενδυθούν αποδοτικότερα, δημιουργώντας υψηλότερες αποδόσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούσαν ακόμη μεγαλύτερα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.

Τελικά, η αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα πρέπει να υπερισχύσει των νομικών και οικονομικών επιχειρημάτων κατά της κατάσχεσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Θωρακίζοντας την Ουκρανία

Απαιτούνται επίσης επείγοντα μέτρα για την προστασία της ουκρανικής οικονομίας από τις ρωσικές επιθέσεις.

Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο:

1. Μηχανισμός αποζημίωσης πρώτων ζημιών (First-Loss Compensation Scheme)

Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.

Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμη και η περιορισμένη ασφαλιστική κάλυψη που είναι σήμερα διαθέσιμη στην Ουκρανία θα μειωθεί περαιτέρω εάν αυξηθούν οι απώλειες λόγω πολέμου.

Εάν όμως η ουκρανική κυβέρνηση και οι διεθνείς δωρητές αναλάβουν να καλύπτουν τις πρώτες ζημιές από επιθέσεις σε παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, τότε οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι πιο πρόθυμες να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη.

Έτσι θα εξασφαλιστούν πόροι για την ταχεία ανοικοδόμηση εργοστασίων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, καθώς και υποδομών μεταφορών και logistics.

2. Επέκταση του Ukrainian Recovery and Reconstruction Guarantee Facility (URGF)

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προωθεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού εγγυήσεων URGF.

Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται ήδη για την ασφάλιση αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας, αλλά διαθέτει σημαντικούς περιορισμούς:

Κάλυψη έως 2 εκατ. ευρώ ανά αποστολή.
Μέγιστο 5 εκατ. ευρώ ανά πελάτη.
Κάλυψη μόνο για 60 ημέρες μεταφοράς.
Δεν καλύπτει αποθήκευση.
Περιορίζεται στους όρους “Free on Board” (FOB).

Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες δεν προστατεύονται όταν τα σιτηρά βρίσκονται σε λιμάνια ή αποθηκευτικούς χώρους, δηλαδή ακριβώς στα σημεία όπου η Ρωσία εντείνει σήμερα τις επιθέσεις της.

Οι εξαγωγές σιτηρών αποφέρουν στην Ουκρανία ετήσια έσοδα ύψους 10-11 δισ. δολαρίων.

Οι διεθνείς δωρητές πρέπει να καταστήσουν ξανά οικονομικά βιώσιμη τη ναυτιλία από τα ουκρανικά λιμάνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βοηθήσουν την αγορά να βρει λύσεις.

Ως πρώτο βήμα, η ουκρανική κυβέρνηση και οι δωρητές θα μπορούσαν να αυξήσουν το μέγεθος και το εύρος του URGF, ώστε να καλύπτει και την αποθήκευση σε τερματικούς σταθμούς λιμένων.

Μια συμφωνία που θα υποχρέωνε τη Ρωσία να επιστρέψει στην προηγούμενη συμφωνία ναυσιπλοΐας της Μαύρης Θάλασσας θα αποτελούσε την ιδανική λύση για την προστασία αυτού του εμπορίου. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί κάποια μορφή αεροπορικής ή αμυντικής προστασίας του ΝΑΤΟ για τα πλοία που εκτελούν αυτές τις μεταφορές.

Συμπέρασμα

Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν αποδυναμώνει την Ουκρανία, αλλά δεν πρόκειται να αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία του πολέμου.

Αυτό που θα αποδειχθεί καθοριστικό είναι αν η ουκρανική οικονομία καταφέρει να αντέξει έναν δύσκολο χειμώνα, ώστε η χώρα να επιβιώσει από τον πόλεμο και παράλληλα να συμβάλει στη διατήρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες, απαιτείται ευρωπαϊκή ηγεσία για να επιτευχθεί αυτό.

Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Ευρώπη;

chathamhouse.org