Σοβαρά γεωπολιτικά ερωτήματα προκαλεί η αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, προωθεί δημόσια την ιδέα δύο ενεργειακών διαδρόμων στην περιοχή, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον ανταγωνισμό Ελλάδας και Τουρκίας.

Η χρονική σύμπτωση των εξελίξεων τροφοδοτεί συζητήσεις για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και για το κατά πόσο η Ουάσιγκτον διατηρεί ενιαία στρατηγική απέναντι στις ενεργειακές φιλοδοξίες Αθήνας και Άγκυρας.

Η αποχώρηση της Γκίλφοϊλ και το παρασκήνιο

Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ αποχώρησε από τη θέση της στις 13 Οκτωβρίου 2026, έπειτα από αίτημα του Λευκού Οίκου, εν μέσω δημοσιευμάτων για φερόμενη ανάρμοστη συμπεριφορά, τα οποία η ίδια απορρίπτει.

Η πρώην πρέσβης είχε αναπτύξει έντονη δραστηριότητα γύρω από την ελληνική ενεργειακή ατζέντα και τις επενδύσεις αμερικανικών συμφερόντων.

Η αποχώρησή της δημιουργεί ερωτήματα για τη συνέχεια των επαφών σε υψηλό πολιτικό επίπεδο, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν δημόσια αποδεικτικά στοιχεία ότι αποτέλεσε προϊόν οργανωμένης παρέμβασης του Τομ Μπάρακ ή άλλων διπλωματών.

Ο Μπάρακ και οι δύο ενεργειακοί διάδρομοι

Την ίδια στιγμή, ο Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε «γελοία» τη διαχρονική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι οι δύο χώρες πρέπει να συνεννοηθούν για τη δημιουργία δύο ενεργειακών διαδρόμων.

Η τοποθέτησή του δημιουργεί ένα ουσιαστικό ερώτημα:

Εάν η Ελλάδα αποτελεί βασική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, γιατί ένας Αμερικανός διπλωμάτης προβάλλει ταυτόχρονα ένα σχήμα ενίσχυσης και της τουρκικής ενεργειακής διαδρομής;

Η συνεργασία δύο ανταγωνιστικών διαδρόμων θα μπορούσε να εξυπηρετεί την πολιτική διαφοροποίησης των ενεργειακών προμηθειών. Θα μπορούσε όμως και να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για τις ίδιες ποσότητες φυσικού αερίου.

Ο Κάθετος Διάδρομος και η σκιά του EastMed

Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί στρατηγικής σημασίας έργο για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.

Η σημασία του δεν είναι μόνο ελληνική. Συνδέεται άμεσα με τις αμερικανικές εξαγωγές LNG και τον περιορισμό της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Υπενθυμίζεται ότι το 2022 η Ουάσιγκτον είχε εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για την οικονομική βιωσιμότητα του αγωγού EastMed, συμβάλλοντας στη μείωση της πολιτικής δυναμικής του.

Το προηγούμενο του EastMed καθιστά αναγκαία την ιδιαίτερη προσοχή της Αθήνας σε κάθε νέα αμερικανική ενεργειακή πρωτοβουλία.

Ο Τζόσουα Χακ και η επόμενη ημέρα

Μετά την αποχώρηση της Γκίλφοϊλ, καθήκοντα προσωρινού επικεφαλής της αμερικανικής πρεσβείας ανέλαβε ο διπλωμάτης Τζόσουα Χακ.

Παρά τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν για πιθανές εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην αμερικανική διπλωματία, δεν έχει τεκμηριωθεί εμπλοκή του Χακ στην απομάκρυνση Γκίλφοϊλ ή σχέδιο υπονόμευσης του Κάθετου Διαδρόμου.

Αντιθέτως, στις 15 Οκτωβρίου συμμετείχε σε συνάντηση με τον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, όπου συζητήθηκε και ο συγκεκριμένος ενεργειακός άξονας.

Τα ερωτήματα προς την κυβέρνηση Τραμπ

Το σημαντικότερο ζήτημα για την Ελλάδα είναι εάν η αμερικανική στρατηγική θα συνεχίσει να στηρίζει έμπρακτα τον Κάθετο Διάδρομο ή εάν η αυξανόμενη σημασία της Τουρκίας θα μεταβάλει τις προτεραιότητες της Ουάσιγκτον.

Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας έχει δηλώσει επίσημα ότι υποστηρίζει την ανάπτυξη του έργου. Επομένως, η διαπίστωση ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί ήδη να το ακυρώσει δεν τεκμηριώνεται.

Η Αθήνα καλείται να εξασφαλίσει συγκεκριμένες πολιτικές, εμπορικές και επενδυτικές δεσμεύσεις, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να μην καταστεί αντικείμενο ευρύτερων γεωπολιτικών διαπραγματεύσεων.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος επηρεάζει την αμερικανική πολιτική, αλλά ποια ενεργειακή αρχιτεκτονική επιδιώκει τελικά να οικοδομήσει η Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο.

Νέα πρόταση προς την Αίγυπτο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία διατύπωσε ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, υποστηρίζοντας ότι το Κάιρο θα εξασφάλιζε περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περισσότερης θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η πιθανή στρατιωτική υποστήριξη της Άγκυρας προς τη Σαουδική Αραβία δεν αποσκοπεί σε σύγκρουση με τους Χούθι.

Πρόταση προς την Αίγυπτο για τις θαλάσσιες ζώνες

 Σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Ναζλί Τσελίκ, στο τηλεοπτικό δίκτυο Star, ο Γιασάρ Γκιουλέρ ανέδειξε τα οφέλη που, κατά την τουρκική εκτίμηση, θα είχε για την Αίγυπτο μια συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Άγκυρα.

«Η πρότασή μας προς την Αίγυπτο είναι σαφής: Εάν η Αίγυπτος υπογράψει μια τέτοια συμφωνία με τη χώρα μας, θα αποκτήσει περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περισσότερης θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια πιθανή συμφωνία που θα μπορούσε να συνάψει με την Ελλάδα».

«Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία με την Αίγυπτο και για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών», δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Δεν προβλέπουμε καμία σύγκρουση με τους Χούθι»

 Αναφερόμενος στη συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας διευκρίνισε ότι οποιαδήποτε στρατιωτική συνδρομή προς το Ριάντ θα εξαρτηθεί από την έγκριση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης και θα έχει αποτρεπτικό χαρακτήρα.

«Στο πλαίσιο αυτό, όπως και στην περίπτωση του Κατάρ, πρωταρχικός στόχος της ενδεχόμενης στρατιωτικής μας υποστήριξης προς τη Σαουδική Αραβία θα είναι η ενίσχυση της αποτροπής. Δεν προβλέπουμε απολύτως καμία εμπλοκή σε σύγκρουση με τους Χούθι. Προτεραιότητά μας είναι να αποτρέψουμε την εμφάνιση νέων εντάσεων στην περιοχή και να συμβάλουμε στην ασφάλεια και τη σταθερότητα».

Εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας

 Ο Γκιουλέρ αναφέρθηκε επίσης στο μνημόνιο Μπαντρ, το οποίο υπέγραψε η Τουρκία με το Κατάρ, την Ινδονησία και το Πακιστάν.

«Το μνημόνιο κατανόησης Μπαντρ αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη για την πολυμερή στρατιωτική μας συνεργασία. Με αυτό το μνημόνιο, στη βάση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και των κοινών στόχων, επιδιώκουμε να αναβαθμίσουμε περαιτέρω τις αμυντικές μας σχέσεις, συνδυάζοντας τα μέσα και τις δυνατότητες που διαθέτουν οι χώρες μας».

Την βαθύτατη οδύνη του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του ιδίου προσωπικώς για τα θύματα της επίθεσης ενόπλων στον ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Χμούντ του Κυβερνείου του Καράκ της Ιορδανίας εξέφρασε η Α.Θ.Παναγιότηςο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλο, το βράδυ της Παρασκευής.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ο οποίος βρίσκεται για επίσκεψη στην Ρώμη, καταδίκασε απερίφραστα την επίθεση προς τους πιστούς που βρισκόντουσαν στον ελληνορθόδοξο Ναό. Επεσήμανε δε ότι κάθε τρομοκρατική ενέργεια στην πραγματικότητα στρέφεται κατά της ειρηνικής συνυπάρξεως λαών, θρησκειών και πολιτισμών, η οποία είναι ζωτικής σημασίας ιδιαιτέρως για την πολύπαθη Μέση Ανατολή.

Ο Παναγιώτατος ευχήθηκε ο Πανάγαθος Θεός να αναπαύσει τις ψυχές των αθώων θυμάτων της επίθεσης και ζήτησε από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων να διαβιβάσει προς τους οικογενείς αυτών τα θερμά συλλυπητήρια και την συμπαράσταση του. Ευχήθηκε, επίσης, ταχεία αποκατάσταση της υγείας των τραυματιών.

ertnews.gr