Ισραήλ και Τουρκία βρίσκονται σε μια περίοδο ψυχροπολεμικού χαρακτήρα. Και η Κύπρος συνιστά το μήλον της Έριδος λόγω της θέσεώς της, καθώς και για άλλους δυο λόγους: Αφενός διότι τελεί υπό τουρκική κατοχή και αφετέρου λόγω των καλών σχέσεών της με το Ισραήλ και δη σε στρατιωτικά και ενεργειακά ζητήματα. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι το Ισραήλ την απειλεί μέσω Κύπρου και το Ισραήλ θέλει κοντά του την Κύπρο διότι του προσφέρει στρατηγικό βάθος ώς την Ελλάδα. Ερώτημα, λοιπόν: Ποιος απειλεί ποιον; Ούτως ή άλλως, οι σχέσεις αυτές επηρεάζουν τα ισοζύγια δυνάμεων και το Κυπριακό είτε επιλυθεί είτε όχι.
Μέρος Α: Σχέσεις Τουρκίας –Ισραήλ
Το μήλον της Έριδος
Η Τουρκία θεωρεί ότι η Κύπρος, όχι μόνο στο βόρειο κατεχόμενο τμήμα, αλλά συνολικά ανήκει στο δικό της σύστημα ασφάλειας. Ως εκ τούτου, δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία σε βάρος της απειλών μέσω Κύπρου. Αυτός άλλωστε ήταν και ο στρατηγικός ισχυρισμός για την εισβολή. Δεν θα επέτρεπε στην Ελλάδα να βάλει πόδι στην Ανατολική Μεσόγειο και να συνιστά μόνιμο ανταγωνιστή ή και αποτρεπτική απειλή. Εξ ου και το γεγονός ότι θέτει εμπόδιο στο Δόγμα. Εφόσον έχει εξασφαλίσει την απουσία της Ελλάδας από την Κύπρο, τώρα βρίσκει μπροστά της το Ισραήλ και τον εαυτό της απέναντι σε έναν ισχυρότερο της Ελλάδας και της Κύπρου δρώντα, ο οποίος είναι αξιόπιστος στρατιωτικά. Συνεπώς, η Τουρκία θεωρεί ότι η στρατιωτική συνεργασία του Ισραήλ με την Κύπρο και η όποια στρατηγική εμβάθυνση σημαίνει: Α) Μείωση του τουρκικού ρόλου. Β) Αμφισβήτηση της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής αξίας που θέλει να δώσει η Τουρκία στη Γαλάζια Πατρίδα. Γ) Αύξηση της αποτρεπτικής και της όποιας επιθετικής απειλής μπορεί να εκδηλώσει το Ισραήλ σε βάρος της Τουρκίας. Τα αντίστροφα ισχύουν για το Ισραήλ, το οποίο θεωρεί ότι ο έλεγχος της Κύπρου από την Τουρκία μειώνει τη δική του στρατηγική σημασία και αυξάνει την σε βάρος του απειλή για τους εξής, εκτός των άλλων, λόγους: Η Κύπρος είναι χώρος συγκέντρωσης σημαντικού όγκου στρατευμάτων και ορμητήριο drones, καθώς και του τουρκικού στόλου. Είναι δηλαδή το ναυτικό, ένας τομέας όπου η Άγκυρα υπερέχει έναντι του Ισραήλ.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία των οπλικών συστημάτων που διαθέτουν οι δυο χώρες και τους συναφείς συντελεστές ισχύος, που ξεκινούν από την εμπειρία σε επιχειρήσεις ώς τη διοίκηση και τον βαθμό ετοιμότητας, δημιουργείται ένα μοντέλο σχετικής ποιοτικής και ποσοτικής μέτρησης, που καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: Η Τουρκία είναι που απειλεί το Ισραήλ μέσω Κύπρου και πολύ λιγότερο το Ισραήλ την Τουρκία. Η σχέση του Ισραήλ με την Κύπρο δεν ανατρέπει ριζικά τα ισοζύγια δυνάμεων, αλλά μειώνει την επικυριαρχία που θέλει να έχει η Άγκυρα στην περιοχή και δη επί της Κύπρου. Ειδικώς η Κύπρος θα ήταν δυνατό με την ενίσχυση μιας σειράς μεταβλητών και τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο να αλλάξει δραματικά το ισοζύγιο δυνάμεων και την αποτρεπτική της ικανότητα. Το ίδιο αμοιβαίο όφελος μπορούν να έχουν Ελλάδα και Ισραήλ έναντι της Τουρκίας.
Οι τιμές του γραφήματος είναι ενδεικτικές. Έχουν παραχθεί από σύνθετους δείκτες (0–100) και αποτυπώνουν ποιοτικά χαρακτηριστικά (τεχνολογία, εμπειρία, αξιοπιστία) πέρα από την καθαρή ποσοτική ισχύ, όπως προκύπτει από το Global Firepower PwrIndx, μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ.
Σύνθετη Σύγκριση Ισραήλ – Τουρκίας, πέρα από τον δείκτη GlobalFirepower
Οι τιμές (0–100) είναι εννοιολογικοί δείκτες στρατηγικής ισχύος και αποτροπής και δεν αποτυπώνουν απλώς ποσοτικά μεγέθη, αλλά ποιοτικά χαρακτηριστικά, ιστορική συμπεριφορά και αξιοπιστία χρήσης ισχύος.
Απειλές μέσω Κύπρου: Ποιος απειλεί ποιον και πώς
Με βάση τις πιο πάνω μεταβλητές, καθώς και άλλες, ελέγχουμε ποιος και πώς απειλεί τον άλλο μέσω Κύπρου. Η Τουρκία το Ισραήλ ή το Ισραήλ την Τουρκία; Συναφείς μεταβλητές μέσω Κύπρου είναι και οι εξής:
Προωθημένη παρουσία επί κυπριακού εδάφους (στρατεύματα/μονάδες/ετοιμότητα).
Υποδομές και επιτήρηση (ραντάρ/διασύνδεση/λιμένες/αεροδρόμια).
Γεωγραφία και χρόνος αντίδρασης (εγγύτητα → ταχύτητα/επιμελητεία).
A2/AD / άρνηση πρόσβασης (ικανότητα να “κλειδώνει” χώρους).
Ποιότητα–τεχνολογία (ISR/C4ISR/αεροπορία κ.λπ.) όπως μπορεί να εκδηλωθεί μέσω Κύπρου.
Αξιοπιστία, ιστορικό συμπεριφοράς (αν υλοποιεί ό,τι ανακοινώνει ότι θα πράξει, δηλαδή αξιοπιστία).
Δίκτυο συμμαχιών και θεσμών (ΕΕ, διμερείς, κόστος σε τρίτους).
Τελικό συμπέρασμα:
Το πλεονέκτημα επιθετικής απειλής από την Κύπρο το έχει η Τουρκία, λόγω κατοχής και προωθημένων δυνατοτήτων.
Το πλεονέκτημα αποτρεπτικής ισχύος μέσω Κύπρου γέρνει προς το Ισραήλ, λόγω τεχνολογίας, αυξημένης αξιοπιστίας υπό την έννοια ότι μπορεί να χρησιμοποιεί την Κύπρο ως “γεωστρατηγική εξόδο” – στρατηγικό βάθος.
Η Κυπριακή Δημοκρατία από μόνη της έχει περιορισμένη αποτροπή, που αυξάνει μόνο όταν “κουμπώνει” πάνω στην Ελλάδα, το Ισραήλ και τα συμφέροντα τρίτων.
Μέρος Β: Άξονας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ
Με βάση τον ρεαλισμό και δη τον κλασικό, για να αυξηθεί η αποτροπή της Κύπρου και η ασφάλειά της θα πρέπει να συνδεθεί με τις περιφερειακές συμμαχίες, με εξοπλιστικά προγράμματα, κοινές ασκήσεις, πολιτική και σύμπλευση συμφερόντων με ηγεμονικά κράτη όπως οι ΗΠΑ.
Συμμαχία χαμηλού ρίσκου Κύπρου – Ισραήλ και τα τρία ΟΧΙ
Το ερώτημα είναι εάν μια στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ στην πράξη με μεταβλητές χαμηλού ρίσκου – χωρίς δηλαδή να δίνει ισχυρές αφορμές στην Τουρκία για κρίση – μπορεί ν’ αυξήσει την αποτρεπτική ικανότητα της Κύπρου. Τι θεωρείται χαμηλού ρίσκου ισραηλινή παρουσία. Τα τρία όχι: Δηλαδή,όχι μόνιμη παρουσία μάχιμων μονάδων. Όχι Βάσεις. Όχι σημαίες. Οι τρόποι παρουσίας χαμηλού ρίσκου αφορούν:
Εκπαιδευτική παρουσία (προσωπικό, ασκήσεις).
Τεχνική παρουσία (επιτήρηση, πληροφορίες, συντήρηση).
Περιοδική αεροναυτική παρουσία.
Κοινά κέντρα εκπαίδευσης και συντονισμού.
Διακριτική παρουσία ειδικών (όχι μόνιμη μάχιμη δύναμη).
Αυτές οι μεταβλητές θα ήταν δυνατό να αλλάξουν τους υπολογισμούς ρίσκου από την Τουρκία σε ό,τι αφορά τη λήψη αποφάσεων. Γιατί; Διότι αυξάνεται η εμπλοκή του Ισραήλ, αλλά ταυτοχρόνως αυξάνονται μέσα από τις ασκήσεις η εμπειρία, το ηθικό και η ικανότητα των εκπαιδευομένων και δη των Κυπρίων. Υπό αυτές τις συνθήκες μειώνεται η αντίληψη της Τουρκίας ότι μπορεί να ελέγξει μια επιδιωκόμενη από την ίδια κρίση, για ν’ αποκομίσει όφελος, στον βαθμό που θα μπορούσε να το πράξει στο παρελθόν. Άρα, ο δείκτης διαχείρισης μιας κρίσης, που είναι σήμερα 40%, να φτάσει ώς το 70%, εάν υπάρχει συγκροτημένη στρατηγική με το Ισραήλ και πολιτική βούληση. Βασική μεταβλητή αυτού του βαθμού αποτρεπτική αξιοπιστία είναι όπως πειστεί η Τουρκία περί της εμπλοκής του Ισραήλ. Αυτό σημαίνει ότι: Α) από την κρίση σε βάρος της Κύπρου απειλείται και το ίδιο. Β) Το δέσιμο συμφερόντων αυξάνει την αποτρεπτική αξιοπιστία.
Άξονας χαμηλού ρίσκου μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ
Ένας άξονας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ «χαμηλού ρίσκου», επί τη βάσει των μεταβλητών που έχουμε ήδη καταγράψει – χωρίς να δίνει στην Τουρκία αφορμές για κρίση, αλλά να της αυξάνει το ρίσκο εάν αποφασίσει να προχωρήσει σε κρίση – ενισχύει την αποτροπή της Κύπρου κατά 35 μονάδες. Την φέρνει στο 80%, 10% μόνο πιο πάνω από μια συμμαχία με το Ισραήλ. Και συμβαίνει αυτό λόγω της χαμηλής αξιοπιστίας της Ελλάδας, η οποία προκύπτει από το ιστορικό των κρίσεών της με την Τουρκία και δη στο Κυπριακό από το1967 ώς σήμερα.
Αποτροπή, ισχύς, λύση
Με βάση τη θεωρία του ρεαλισμού και των συγκρούσεων, η επίλυσή προβλημάτων είναι συναφής με τα ισοζύγια δυνάμεων και την αποτροπή. Υπό αυτές τις συνθήκες, δηλαδή με βάση τις ενισχυμένες μεταβλητές αποτροπής μιας τριμερούς συμμαχίας, η Τουρκία: 1) Χάνει την άνεση της επιβολής των τετελεσμένων. 2) Η διαπραγμάτευση γίνεται όσο πιο δυνατό ισοδύναμη μεταξύ των μερών. 3. Η λύση παύει να είναι μονομερής απαίτηση ή επιβαλλόμενη από την Τουρκία. Εννοείται ότι ο άξονας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στηρίζεται σε κοινά συμφέροντα και γίνεται αντιληπτό ότι η τουρκική απειλή μέσω Κύπρου σε βάρος του Ισραήλ είναι υπαρκτή και χρήζει αυξημένης αποτροπής, που σχετίζεται με τον ζωτικό του χώρο. Και ποιος είναι αυτός; Η έξοδός του από την Κύπρο προς την Ελλάδα. Η τουρκική δηλαδή απειλή και η θέση της Κύπρου, καθώς και η σύγκλιση συμφερόντων δημιουργούν συνθήκες αμυντικής συμμαχίας και περιφερειακής ασφάλειας.
Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.
Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις
Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.
Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα
Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.
Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία
Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».
Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.
Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.
Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.
Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.
Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.
Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.
«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.
Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό
Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.
Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.
Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.
Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.
Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ για τον προϋπολογισμό (ο οποίος χρηματοδοτείται από εισφορές των κρατών-μελών) για την επταετία 2028-34, έφερε στο προσκήνιο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνοπτικά, για έγκριση του προϋπολογισμού απαιτείται η συνεργασία των κορυφαίων οργάνων της ΕΕ, που έχουν δυσανάλογο μερίδιο ισχύος. Πρώτα η Ευρ. Επιτροπή υποβάλλει συνολική πρόταση με τις δαπάνες ανά τομέα, προς το Συμβούλιο (υπουργοί κρατών-μελών) και στο Ευρωκοινοβούλιο. Στο Συμβούλιο, τα κράτη μέλη έχουν δικαίωμα βέτο, δηλαδή καθένα μπορεί να μπλοκάρει τη διαδικασία. Τελευταίο είναι η έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δεν επιλέγει μια-μια δαπάνη για απόρριψη ή αποδοχή, αλλά συναινεί ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό ως σύνολο.
Αυτή τη φορά, ως Ευρωκοινοβούλιο ζητάμε σημαντική αύξηση των δαπανών, περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον «για να έχουμε ευρωπαϊκές λύσεις χρειάζονται ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία.» Τις προάλλες, είχαμε την αντι-πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας στο Συμβούλιο, με σημαντικές περικοπές, η οποία βρήκε απέναντι της «τοίχο» από τις δύο μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου (ανάμεσα τους και η δική μου), με στήριξη από δύο μικρότερες Αυτή είναι η «σύγκρουση» με το Ευρωκοινοβούλιο να ζητά δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, ενώ διάφορες Κυβερνήσεις πιέζουν για σαφώς πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.
Για την Κύπρο, το αποτέλεσμα της μάχης θα καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που της αναλογούν κυρίως για την περιφερειακή ανάπτυξη/συνοχή, απασχόληση, κοινωνική πολιτική, την άμυνα, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση. Αυτή τη φορά όμως έχουμε και το φλέγον θέμα της στέγασης μαζί με τα έργα υποδομής ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού.
Αυτή την εβδομάδα όμως, είχαμε και κάτι άλλο που πέρασε στα ψηλά των ΜΜΕ και αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία «καίγεται» για να διευρύνει τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ μέσω της Τελωνειακής Ένωσης, με απώτερη επιδίωξη να ενταχθεί στο «Made in Europe», που είναι μια υπό κατασκευή κοινή σήμανση προϊόντων παραγωγής στην Ευρώπη. Η συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωάμυνα και η διεύρυνση των εμπορικών της σχέσεων, αποτελούν στην πραγματικότητα το υποκατάστατο της πλήρους ένταξης στην ΕΕ. Μάλιστα, η Τουρκία προέβαλε στον αρμόδιο Επίτροπο της ΕΕ, ως σημαντική επιτυχία την υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, για την οποία η Τουρκία αρνείται να σεβαστεί την δέσμευσή της από το 2005 προς την ΕΕ και να εφαρμόσει όσα αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία.
Όταν πριν μήνες είχαμε την Έκθεση για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, είχα πρωτοστατήσει στην ανάδειξη αυτών των σοβαρών αρνητικών, που κάποιοι συνάδελφοι εισάκουσαν και άλλοι όχι. Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
