Αναλύσεις

Ο ακαδημαϊκός δούρειος ίππος

Πώς η τουρκική κυβέρνηση προπαγάνδίζει το αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας σε δυτικά ακαδημαϊκά ιδρύματα λίγες μέρες πριν από κρίσιμες διαπραγματεύσεις

Δημοσιεύτηκε στις

2 Φεβρουαρίου 2026 στις 09:00

από τον

ΧΑΚ

Γράφει ο Μιχάλης Χαιρετάκης

Στις 19 Ιανουαρίου 2026, ένα φαινομενικά αθώο ακαδημαϊκό άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό SAIS Review του Johns Hopkins University. Ο τίτλος; «Rethinking Equitable Maritime Delimitation between Türkiye and Greece». Ο συγγραφέας; Ένας δήθεν ανεξάρτητος ερευνητής με έδρα το Abu Dhabi. Η ουσία; Μια πρόταση που μεταφέρει βασικούς τουρκικούς ισχυρισμούς για τον 25ο μεσημβρινό ως γεωγραφικό όριο και για τα «γκρίζα» νησιά στη γλώσσα του «ρεαλισμού» και της «δικαιοσύνης» (equity). Το timing, όμως, είναι εκπληκτικό: βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο μιας συνεχούς κλιμάκωσης από την Άγκυρα, με προκλητικά NAVTEX και απαιτήσεις συντονισμού, λίγο πριν από το High-Level Cooperation Council μεταξύ Μητσοτάκη και Ερντογάν.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ – ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026: Το χρονικό της συντονισμένης προσέγγισης

16 Ιαν.: Εντατικοποίηση ρητορικής από την Άγκυρα για επέκταση χωρικών υδάτων και αμφισβήτηση νησιωτικών δικαιωμάτων.
19 Ιαν.: Δημοσίευση του άρθρου «Rethinking Equitable Maritime Delimitation» στο SAIS Review.
23–30 Ιαν.: Έκδοση NAVTEX αορίστου χρόνου, επανάληψη της απαίτησης συντονισμού ανατολικά του 25°E και παράλληλη επαναφορά της απαίτησης για αποστρατικοποίηση 23 νησιών.
9–16 Φεβ. (παράθυρο): Προγραμματισμένη συνάντηση High-Level Cooperation Council μεταξύ Μητσοτάκη και Ερντογάν στην Άγκυρα.

Το timing της δημοσίευσης δεν είναι τυχαίο. Είναι συντονισμένη διπλωματική επίθεση, ντυμένη με τον μανδύα της ακαδημαϊκής νομιμότητας.

Ο άνθρωπος πίσω από το άρθρο: Όχι μόνο ακαδημαϊκός, αλλά και κυβερνητικός σύμβουλος

Ο Dr. Serhat Süha Çubukçuoğlu παρουσιάζεται ως «Senior Fellow και Director του Türkiye Program» στο TRENDS Research & Advisory, ένα think tank στο Abu Dhabi. Το βιογραφικό του είναι εντυπωσιακό: διδακτορικό από το Johns Hopkins SAIS, master από το Fletcher School του Tufts University. Φαίνεται η τέλεια εικόνα ενός ανεξάρτητου ακαδημαϊκού ερευνητή.

Η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.

Ο Çubukçuoğlu είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Turkey’s Naval Activism: Maritime Geopolitics and the Blue Homeland Concept» (Palgrave Macmillan, 2023). Το «Blue Homeland» ή «Mavi Vatan» δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή θεωρία· είναι το επίσημο ναυτικό δόγμα της τουρκικής κυβέρνησης.

Επίσης, είναι μέλος του συμβουλευτικού συμβουλίου του Maritime Forum του Koç University (KÜDENFOR) στην Κωνσταντινούπολη, το ίδιο το ίδρυμα που προωθεί το Mavi Vatan. Όπως αποκάλυψε το Breaking Defense τον Φεβρουάριο 2025, ο Çubukçuoğlu παρέχει συμβουλές στην τουρκική κυβέρνηση για τη Συρία, τη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Το Mavi Vatan: Από ναυτική θεωρία σε κυβερνητική πολιτική

Το «Blue Homeland» δημιουργήθηκε το 2006 από τον ναύαρχο Cem Gürdeniz και τον υποναύαρχο Cihat Yaycı. Αρχικά ήταν μια ναυτική θεωρία. Το 2019, ο Πρόεδρος Ερντογάν το υιοθέτησε επίσημα ως κυβερνητική πολιτική.

Τι ακριβώς είναι το Mavi Vatan;
• Διεκδικεί 462.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας επικράτειας (Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος).
• Αρνείται το UNCLOS (η Τουρκία δεν το έχει επικυρώσει).
• Αμφισβητεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στην ΑΟΖ.
• Νομιμοποιεί το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η κυβερνητική αποδοχή του Mavi Vatan είναι ολοφάνερη:
• Φεβρουάριος 2019: Η μεγαλύτερη ναυτική άσκηση στην τουρκική ιστορία ονομάστηκε «Blue Homeland 2019» — 103 πλοία, 20.000 στρατιώτες.
• Οκτώβριος 2018: Ο υπουργός Άμυνας Hulusi Akar παρουσίασε τον χάρτη Mavi Vatan σε τηλεοπτική συνέντευξη.
• 2019: Ο Ερντογάν εμφανίστηκε δημόσια μπροστά σε χάρτες Mavi Vatan — έγινε πρωτοσέλιδο.
• 2020: Τούρκος διοικητής ναυτικού δήλωσε παρουσία του Ερντογάν: «Είμαστε έτοιμοι να προστατεύσουμε κάθε εκατοστό των 462.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων της Γαλάζιας Πατρίδας μας».
• Το περιοδικό του Ναυτικού Πολεμικού Κολλεγίου ονομάζεται «Mavi Vatan».

Διεθνείς οργανισμοί το έχουν χαρακτηρίσει ξεκάθαρα: Το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων το περιγράφει ως «νεο-οθωμανική» και «νεο-αυτοκρατορική» ατζέντα. Το γαλλικό Ifri σημειώνει ότι ο Ερντογάν το υιοθέτησε «για να ενισχύσει τη συμμαχία του με εθνικιστικά κινήματα και να παράσχει νομικό πλαίσιο για τη δράση του στη Λιβύη».

Academic laundering: Η στρατηγική της νομιμοποίησης

Το φαινόμενο του «academic laundering» είναι γνωστό στη διεθνή διπλωματία. Κυβερνήσεις χρησιμοποιούν prestigious ακαδημαϊκά ιδρύματα για να νομιμοποιήσουν προπαγάνδα, δίνοντάς της την επίφαση της επιστημονικής εγκυρότητας.

Το Johns Hopkins SAIS είναι ένα από τα πιο σεβαστά ιδρύματα στον κόσμο για διεθνείς σχέσεις. Ένα άρθρο που δημοσιεύεται εκεί αποκτά αυτόματα κύρος και επιρροή.

Αλλά το άρθρο του Çubukçuoğlu δεν είναι ανεξάρτητη ακαδημαϊκή έρευνα. Είναι κυβερνητική προπαγάνδα με υποσημειώσεις.

Πώς το γνωρίζουμε;

Ο συγγραφέας είναι ο θεωρητικός του επίσημου τουρκικού δόγματος
Ο Çubukçuoğlu δεν αναλύει το Mavi Vatan — το προωθεί. Το βιβλίο του είναι διαθέσιμο στην τουρκική κυβέρνηση και τα στρατιωτικά κολλέγια. Είναι μέλος του ίδιου Maritime Forum που δημιούργησε το δόγμα.
Το timing είναι πολύ «τυχαίο»
Η δημοσίευση στις 19 Ιανουαρίου, ακριβώς πριν από κρίσιμες διαπραγματεύσεις, δεν είναι σύμπτωση. Είναι διπλωματική προετοιμασία εδάφους. Η Τουρκία θέλει να δημιουργήσει το αφήγημα ότι «υπάρχει ακαδημαϊκή συναίνεση» για τις θέσεις της.
Το άρθρο χρησιμοποιεί παραπλανητικά επιχειρήματα
Αναφέρεται στη φημολογούμενη συμφωνία Σημίτη–Ερντογάν το 2003, αλλά παραλείπει βασικά στοιχεία: εκείνη η συμφωνία αφορούσε ΜΟΝΟ χωρικά ύδατα (6 vs 12 ν.μ.), ΟΧΙ ΑΟΖ. Το άρθρο του Çubukçuoğlu προτείνει κάτι πολύ πιο δραστικό: μείωση σε 3 ν.μ. ανατολικά του 25°E και απώλεια 89% της ελληνικής ΑΟΖ.

Τι προτείνει το άρθρο: Μια «επιστημονική» λεηλασία

Το άρθρο παρουσιάζει μια «λύση δικαιοσύνης» (equity principle), που είναι στην πραγματικότητα πλήρης παράδοση της ελληνικής κυριαρχίας.

Για το Αιγαίο:
• Δυτικά του 25°E: 12 ν.μ. χωρικά ύδατα (φαινομενικά «γενναιόδωρο»).
• Ανατολικά του 25°E: ΜΕΙΩΣΗ σε 3 ν.μ. (!).
• Αποτέλεσμα: Ελλάδα 55%, Τουρκία 45% του Αιγαίου.
• Οι 152 «γκρίζες ζώνες» (νησιά/βραχονησίδες) να μοιραστούν 45/55.

Αυτό σημαίνει ότι η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Ρόδος, η Κως — όλα τα ανατολικά νησιά — θα υποβαθμιστούν από 6 σε 3 ν.μ.

Για την Ανατολική Μεσόγειο:
• Τουρκία: 80% της αμφισβητούμενης ΑΟΖ (~53.000 km²).
• Ελλάδα: 14,8% (~9.800 km²) — απώλεια 89%.
• Κοινή ζώνη: 5,2% (~3.400 km²).
• Καστελόριζο: ΜΟΝΟ 12 ν.μ. χωρικά ύδατα, ΚΑΜΙΑ ΑΟΖ.

Η «επιστημονική» δικαιολογία; Το «land dominates the sea» — η γη κυριαρχεί της θάλασσας. Σύμφωνα με αυτό το «επιχείρημα», τα ελληνικά νησιά ανατολικά του 25°E «κάθονται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα» και άρα δεν έχουν δικαίωμα σε ΑΟΖ.

Αυτό είναι πλήρης παραβίαση του UNCLOS, που στο Άρθρο 121 δίνει στα νησιά τα ίδια δικαιώματα με ηπειρωτικές ακτές.

Το «επιχείρημα» της υφαλοκρηπίδας και η πλήρης απόσταση από το διεθνές δίκαιο

Η βασική «επιστημονική» δικαιολογία του άρθρου ότι τα ελληνικά νησιά «κάθονται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα» δεν είναι απλώς μια διαφορετική ερμηνεία. Είναι ρητά αποκλεισμένη από τη διεθνή νομολογία. Το Διεθνές Δικαστήριο (π.χ. στην υπόθεση Νικαράγουας εναντίον Κολομβίας, 2012) έχει καταδικάσει επανειλημμένα την πρακτική της «αποκοπής» (cut-off effect) νησιών λόγω της θέσης τους στην υφαλοκρηπίδα άλλου κράτους. Η πρόταση για 3 ν.μ. είναι η κλασική εφαρμογή αυτής της απορριφθείσας πρακτικής.

Οι «μη εκχωρηθείσες βραχονησίδες» – το επίσημο δόγμα των γκρίζων ζωνών
Το άρθρο του SAIS μιλά για «μοίρασμα» 152 «γκρίζων ζωνών». Αυτή η ορολογία δεν είναι αθώα ακαδημαϊκή άσκηση. Προέρχεται απευθείας από την επίσημη θέση του τουρκικού ΥΠΕΞ, το οποίο αναφέρεται συστηματικά σε «νησιά, νησίδες και βράχους που δεν εκχωρήθηκαν στην Ελλάδα» [ΠΗΓΗ: επίσημο site ΥΠΕΞ Τουρκίας]. Αυτό το δόγμα μετατρέπει δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, ελληνικούς σχηματισμούς σε μόνιμο μοχλό αμφισβήτησης και διαπραγμάτευσης.

Όταν, λοιπόν, ένα περιοδικό του Johns Hopkins υιοθετεί τον όρο «γκρίζες ζώνες» και προτείνει τη διαίρεσή τους, δεν ανοίγει μια αφηρημένη ακαδημαϊκή συζήτηση. Νομιμοποιεί τον πυρήνα ενός αναθεωρητισμού: ότι υπάρχει μια ολόκληρη κατηγορία ελληνικών εδαφών με αμφισβητούμενη κυριαρχία, θέτοντάς τα ως αυτονόητη βάση για οποιαδήποτε συμφωνία.

Η κρατική γραμμή του 25ου μεσημβρινού – από τον χάρτη στη θάλασσα

Πριν και μετά τη δημοσίευση του άρθρου, η Άγκυρα προωθεί συνεχώς έναν άξονα πίεσης που το ανακλά πιστά:
NAVTEX «επ’ αόριστον»: Χρήση διαβημάτων ναυτιλίας αορίστου χρόνου για να δημιουργήσει αντίληψη δικαιοδοσίας σε ζώνες ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.
Απαίτηση συντονισμού: Επίσημη διεκδίκηση ότι η Ελλάδα «οφείλει» να συντονίζει όλες τις έρευνες ανατολικά του 25°E με την Τουρκία, σε περιοχές που αυτή θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.
Παράλληλο πακέτο πίεσης: Σταθερή επαναφορά της απαίτησης για «αποστρατικοποίηση» 23 ελληνικών νησιών, συνδέοντας παράλληλα το ζήτημα της ξηράς με αυτό της θάλασσας.

Οι κίνδυνοι για την Ελλάδα: Δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό ενδιαφέρον
Η δημοσίευση αυτού του άρθρου λίγες μέρες πριν από κρίσιμες διαπραγματεύσεις δεν είναι θεωρητική άσκηση. Είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής:

Διαμόρφωση διεθνούς γνώμης
Όταν οι διαπραγματευτές συναντηθούν, η Τουρκία θα μπορεί να πει: «Δείτε, ακόμα και ανεξάρτητοι ακαδημαϊκοί στο Johns Hopkins συμφωνούν με εμάς». Το γεγονός ότι ο «ανεξάρτητος ακαδημαϊκός» είναι ο ίδιος ο θεωρητικός του κυβερνητικού δόγματος θα παραλειφθεί βολικά.
Επιρροή αμερικανικών υπαλλήλων
Το SAIS εκπαιδεύει μεγάλο μέρος της αμερικανικής πολιτικής και διπλωματικής ελίτ. Η δημοσίευση αυτού του πλαισίου προσφέρει στην Τουρκία ένα ελκυστικό εργαλείο για να επηρεάσει την policy community — διπλωμάτες, αναλυτές, νομοπαρασκευαστές — δίνοντάς τους μια «ρεαλιστική» λύση, φαινομενικά αντικειμενικής προέλευσης.
Το SAIS είναι θύλακας της αμερικανικής πολιτικής ελίτ. Το άρθρο αυτό δεν θα μείνει στα ράφια της βιβλιοθήκης. Θα κυκλοφορήσει ως briefing memo, θα συζητηθεί σε policy circles και θα προσφερθεί ως «ρεαλιστικό» σκεπτικό σε διπλωμάτες και αναλυτές. Στην Ουάσινγκτον, όπου το πεδίο της πρακτικής πολιτικής τρέφεται από τέτοια papers, η διάχυση ενός τέτοιου πλαισίου αποτελεί στρατηγικό κεφάλαιο επιρροής για την Άγκυρα.
Δημιουργία προηγούμενου
Αν η Ελλάδα δεχτεί οποιαδήποτε παραχώρηση — ακόμα και μικρότερη από αυτή που προτείνει το άρθρο — η Τουρκία θα έχει κερδίσει. Το overton window θα έχει μετακινηθεί. Τώρα η «μέση» λύση δεν θα είναι το UNCLOS, αλλά κάπου ανάμεσα στο UNCLOS και το Mavi Vatan.
Το «Prespes of the Aegean»
Σε ένα κλίμα διεθνούς αβεβαιότητας και πιθανής αναθεώρησης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, η Τουρκία παίζει με την υπόσχεση μιας «γρήγορης επίλυσης». Η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί υπό πίεση από συμμάχους που, στο όνομα της «γεωπολιτικής σταθερότητας», μπορεί να προωθήσουν συμβιβασμούς που θα νομιμοποιούσαν μόνιμα αναθεωρητικές θεωρίες όπως το Mavi Vatan.
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης (Milliyet) αναφέρουν ότι συζητείται ένα «Prespes του Αιγαίου», μια συμφωνία που θα «λύσει το ζήτημα οριοθέτησης». Με δεδομένο το timing του άρθρου και τις συναντήσεις, υπάρχει φόβος ότι η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να πιεστεί για παραχωρήσεις.

Οι πέντε στρατηγικοί κίνδυνοι: Πέρα από την άμεση απώλεια

Οι κίνδυνοι για την Ελλάδα δεν περιορίζονται στην απώλεια θαλασσίων ζωνών. Η πραγματική απειλή είναι βαθύτερη και πιο μόνιμη. Αυτό το άρθρο και η ευρύτερη τουρκική στρατηγική στοχεύουν σε πέντε κρίσιμα σημεία:

Κίνδυνος διάβρωσης του Διεθνούς Δικαίου
Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο η άμεση παραχώρηση, αλλά η νομική διάβρωση. Αν το άρθρο αυτό χρησιμοποιηθεί ως «ακαδημαϊκό υποστήριγμα» σε διεθνείς διαπραγματεύσεις, δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: ότι αυθαίρετες, μονομερείς θεωρίες όπως το Mavi Vatan μπορούν να μπουν στο τραπέζι ως βάση διαλόγου, ισοπεδώνοντας το καθεστώς του UNCLOS.
Αυτό θα αποδυναμώσει δραματικά τη θέση της Ελλάδας, η οποία στηρίζεται στο καθεστώς των νησιών (Άρθρο 121) και στην αρχή της «πλήρους επίδρασης» (full effect) για τη διαμόρφωση ΑΟΖ. Η αναγνώριση οποιασδήποτε «ειδικής συνθήκης» για τα ανατολικά νησιά ανοίγει τον δρόμο για μια νέα, παραποιημένη «νομιμότητα» που θα ματαιώσει το διεθνές δίκαιο για δεκαετίες.
Το προηγούμενο θα είναι παγκόσμιο: αν τα ελληνικά νησιά μπορούν να υποβαθμιστούν, τι άλλο μπορεί;
Κίνδυνος μετατόπισης του διαπραγματευτικού πλαισίου (Overton window)
Ο πιο άυλος αλλά πιο επικίνδυνος κίνδυνος είναι η μετατόπιση του overton window στις διαπραγματεύσεις. Η Τουρκία δεν περιμένει να γίνει αποδεκτή η πρόταση των 3 ν.μ. Στοχεύει να κάνει αυτήν την ακραία θέση να φαίνεται ως η μία «άκρη» του διαλόγου.
Έτσι, όταν προτείνει αργότερα μια «μετριοπαθή» μείωση στα 6 μίλια ή μια περιορισμένη ΑΟΖ για τα νησιά, θα φαίνεται ως «συμβιβασμός». Η ελληνική πλευρά βρίσκεται σε τακτική μειονέκτημα: αν αρνηθεί και την «μέση» λύση, θα χαρακτηριστεί ως αδιάλλακτη.
Το άρθρο στο SAIS είναι το πρώτο βήμα για αυτό το παιχνίδι μετατόπισης του πλαισίου.
Κίνδυνος παραπλάνησης και εξάντλησης (narrative fatigue & gaslighting)
Η Τουρκία εφαρμόζει στρατηγική αμφισβήτησης συστηματικά και σε μεγάλη κλίμακα. Κάθε NAVTEX, κάθε παραβίαση, κάθε διπλωματικό αίτημα και τώρα κάθε «ακαδημαϊκή» δημοσίευση, αποσκοπεί σε δύο πράγματα:
α) Να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει ένας τεράστιος, πολυσύνθετος και αμφισβητήσιμος «γκρίζος χώρος» που απαιτεί επανεξέταση όλων των παραδοχών.
β) Να εξαντλήσει διπλωματικά και ψυχολογικά την ελληνική πλευρά, η οποία αναγκάζεται να αντιδρά και να υπερασπίζεται συνεχώς θέσεις που θεωρούνταν διαχρονικά εξασφαλισμένες.
Αυτό το «gaslighting σε εθνικό επίπεδο» οδηγεί σε κίνδυνο λήθης: διεθνείς εταίροι μπορεί να αρχίσουν να πιστεύουν ότι «υπάρχει κάτι για συζήτηση» ακόμα και για τα πλέον θεμελιώδη δικαιώματα, μόνο και μόνο για να ησυχάσουν τον «προβληματικό σύμμαχο».
Κίνδυνος διπλωματικής απομόνωσης μέσω ψευδούς ισοπαλίας
Η χρήση δυτικών ακαδημαϊκών πλαισίων από την τουρκική προπαγάνδα δημιουργεί ψευδή ισοπαλία (false equivalence) στον διεθνή δημόσιο λόγο. Από «Ελλάδα (Δίκαιο) vs. Τουρκία (Αυθαιρεσία)», το ζήτημα μετατρέπεται σε «Ελλάδα (UNCLOS) vs. Τουρκία (εναλλακτική θεώρηση/equity)».
Αυτή η αναπαράσταση είναι θανατηφόρα για τη διπλωματία. Εκθέτει την Ελλάδα στον κίνδυνο να παρουσιαστεί ως η αδιάλλακτη πλευρά που «κρατάει σκληρά τον νόμο» απέναντι σε μια πιο «ευέλικτη» και «πραγματιστική» προσέγγιση.
Σε μια εποχή που οι δυτικοί σύμμαχοι επιζητούν γεωπολιτική σταθερότητα, η πίεση μπορεί να στραφεί εναντίον της πλευράς που θεωρείται ότι «εμποδίζει τη λύση».
Στρατηγικός κίνδυνος: Το τέχνασμα του «συμφέροντος για όλους»
Το άρθρο και η ευρύτερη τακτική εντάσσονται σε ένα αφήγημα που λέει: «Η επίλυση (υπό τους όρους μας) είναι για το συμφέρον όλων: της Ελλάδας (σταθερότητα), της ΕΕ (μείωση τριβών), του ΝΑΤΟ (ενότητα), των ΗΠΑ (αντιμετώπιση άλλων προκλήσεων)».
Αυτό είναι διπλωματική παγίδα. Υπονοεί ότι η Ελλάδα, με την άρνησή της να δεχτεί μια «δίκαιη» (στην τουρκική ερμηνεία) λύση, θυσιάζει τα συμφέροντα της Δύσης.
Ο κίνδυνος είναι να απομονωθεί η χώρα σε κρίσιμες στιγμές, όταν σύμμαχοι, στο όνομα της «ευρύτερης σταθερότητας», πιέσουν για παραχωρήσεις που θα νομιμοποιήσουν μόνιμα την τουρκική επεκτατικότητα.

Το μοτίβο: Δεν είναι η πρώτη φορά

Η τακτική του academic laundering δεν είναι νέα. Άλλες αυταρχικές κυβερνήσεις την έχουν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα:
• Η Κίνα χρηματοδοτεί «Confucius Institutes» σε δυτικά πανεπιστήμια, προωθώντας το αφήγημά της για την Ταϊβάν και το Θιβέτ.
• Η Ρωσία χρηματοδοτεί think tanks που προωθούν το αφήγημά της για την Ουκρανία.
• Το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία έχουν επενδύσει εκατομμύρια σε αμερικανικά πανεπιστήμια για να επηρεάσουν τη μεσανατολική πολιτική.

Η Τουρκία απλώς χρησιμοποιεί την ίδια τακτική. Και λειτουργεί — επειδή τα ακαδημαϊκά ιδρύματα θέλουν να πιστεύουν ότι προωθούν την «ελεύθερη έκφραση» και την «ανοιχτή συζήτηση», ακόμα κι όταν αυτό σημαίνει να γίνονται φορείς κυβερνητικής προπαγάνδας.

Συμπέρασμα: Πέραν της άμυνας, η ανάγκη για επιθετική διαφάνεια
Οι κίνδυνοι για την Ελλάδα δεν περιορίζονται στην απώλεια θαλασσίων ζωνών. Αφορούν τη διάβρωση της νομικής της βάσης, τη συστηματική υπονόμευση της διπλωματικής της θέσης και τον πιθανό διεθνή αποπροσανατολισμό σχετικά με την ουσία της διαμάχης.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο η άρνηση. Πρέπει να είναι μια επιθετική και συστηματική απομύθηση (counter-narrative) που στηλιτεύει τη μέθοδο και αποκαλύπτει την τακτική.

Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα:

Νομική επίθεση
Παρουσίαση του UNCLOS και της νομολογίας (ICJ/ITLOS) ως της μόνης βάσης για οποιαδήποτε συζήτηση. Απομάκρυνση κάθε άλλου «πλαισίου» από τη συζήτηση. Δεν υπάρχει «εναλλακτική νομικότητα»· υπάρχει μόνο διεθνές δίκαιο.
Απομυθοποίηση της «ακαδημαϊκότητας»
Άμεση και δημόσια αποκάλυψη, σε κάθε διεθνές φόρουμ, της σύνδεσης κάθε «ερευνητή» που προωθεί το Mavi Vatan με τον μηχανισμό της τουρκικής κυβέρνησης. Το ΥΠΕΞ πρέπει να δημιουργήσει βάση δεδομένων με τους θεωρητικούς του Mavi Vatan και τις συνδέσεις τους με την Άγκυρα.
Προσέλκυση συμμάχων στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου
Ενεργή προσπάθεια να τεθούν οι σύμμαχοι αντιμέτωποι με μια απλή επιλογή: υποστήριξη του διεθνούς δικαίου της θάλασσας (UNCLOS) ή υποστήριξη ενός αυθαίρετου, ανατρεπτικού εθνικιστικού δόγματος. Δεν μπορεί να υπάρξει ενδιάμεση θέση.
Ενημέρωση ακαδημαϊκών ιδρυμάτων
Το Johns Hopkins SAIS πρέπει να ενημερωθεί επίσημα από το ελληνικό ΥΠΕΞ ότι δημοσίευσε κυβερνητική προπαγάνδα μεταμφιεσμένη σε ακαδημαϊκό άρθρο. Το ίδιο ισχύει για κάθε δυτικό πανεπιστήμιο που φιλοξενεί «ερευνητές» του Mavi Vatan.
Ουδεμία παραχώρηση
Η Ελλάδα δεν μπορεί να κάνει πίσω από το UNCLOS. Οποιαδήποτε παραχώρηση της στερεί νομική βάση, θα νομιμοποιήσει το Mavi Vatan και θα δημιουργήσει προηγούμενο που θα καταστρέψει τη θέση της για δεκαετίες. Η «μέση λύση» είναι η αρχή του τέλους.

Η κρίσιμη αλήθεια

Η μάχη για την κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο κρίνεται πλέον στο πεδίο της πληροφορίας, της αφήγησης και της νομιμοποίησης. Η Τουρκία κινείται εξαιρετικά σε αυτό το πεδίο. Η Ελλάδα πρέπει να ανταποκριθεί με ίση ένταση, αλλά με αξιοπρέπεια και με το ακλόνητο έρεισμά της: το διεθνές δίκαιο.

Το άρθρο του Çubukçuoğlu δεν είναι ακαδημαϊκή έρευνα. Είναι κυβερνητική προπαγάνδα με PhD. Είναι ο Δούρειος Ίππος που η Τουρκία στέλνει στα τείχη της Δύσης.

Και αυτή τη φορά, πρέπει να τον αναγνωρίσουμε πριν μπει μέσα.

Παράρτημα: Πηγές και τεκμηρίωση

Serhat Süha Çubukçuoğlu, «Rethinking Equitable Maritime Delimitation between Türkiye and Greece», SAIS Review, 19 Ιανουαρίου 2026.
TRENDS Research & Advisory, Profile: Dr. Serhat Süha Çubukçuoğlu.
Breaking Defense, «From rebuilding the armed forces to selling drones, how Turkey can enhance Syria’s defense», Φεβρουάριος 2025.
Ifri, «Mavi Vatan, the “Blue Homeland”: The Origins, Influences and Limits of an Ambitious Doctrine for Turkey», Απρίλιος 2021.
Wikipedia, «Blue Homeland (Mavi Vatan)».
Center for International Maritime Security, «The Mavi Vatan Doctrine and Blue Homeland Anthem: A Look At Turkey’s Maritime Worldview», 2021.
War on the Rocks, «Blue Homeland: The Heated Politics Behind Turkey’s New Maritime Strategy», Ιούνιος 2020.
To Vima, «Gov Spox: Mitsotakis–Erdogan Talks in an Advanced Stage», 29 Ιανουαρίου 2026.
Greek Reporter, «Mitsotakis and Erdogan Signal High-Level Talks in February», 15 Ιανουαρίου 2026.
To Vima, «Turkey Issues Two NAVTEX, Ahead of Mitsotakis–Erdogan Meeting», 26 Ιανουαρίου 2026.
Milliyet, αναφορές για «Prespes του Αιγαίου», Ιανουάριος 2026.
Serhat Süha Çubukçuoğlu, «Turkey’s Naval Activism: Maritime Geopolitics and the Blue Homeland Concept», Palgrave Macmillan, 2023.
NAVTEX/25°E: Reuters (29 Ιανουαρίου 2026).
ICJ, Territorial and Maritime Dispute (Nicaragua v. Colombia), Judgment, 2012.

Σχετικά θέματαΑιγαίο Ελλάδα Τουρκία

ΧΑΚ

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία

Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.

Δημοσιεύτηκε

1 λεπτό πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Από τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν σταθμεύσει δώδεκα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς B-1 Lancer στη βάση RAF Fairford στη νότια Αγγλία, προς υποστήριξη του αεροπορικού τους πολέμου εναντίον του Ιράν. Τα αεροσκάφη αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα επειδή μπορούν να πετούν με υπερηχητικές ταχύτητες μεταφέροντας τεράστια φορτία κατευθυνόμενων και μη κατευθυνόμενων όπλων. Τα βομβαρδιστικά που είχαν σταθμεύσει στο Fairford αποτιμώνται σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του στόλου B-1 της Ουάσιγκτον.

Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της 3ης Οκτωβρίου, στρατιωτικοί διοικητές απομάκρυναν αιφνιδιαστικά ολόκληρο τον στόλο των B-1 από το Fairford, λόγω φόβων για επικείμενη ιρανική επίθεση. Η εντολή απομάκρυνσης ήταν τόσο ξαφνική ώστε το Πεντάγωνο φέρεται να μην διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα βομβαρδιστικά τη στιγμή που αυτά απογειώνονταν. Όπως το περιέγραψε ένας δημοσιογράφος:

«Ήταν απλώς μια λογική του τύπου “βγάλτε τα από το Fairford τώρα και θα βρούμε αργότερα πώς θα τα ανεφοδιάσουμε για να περάσουν τον Ατλαντικό και να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες”.»

Τι ήταν αυτό που ανησύχησε τόσο το Πεντάγωνο;

Ευαίσθητες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών υπεδείκνυαν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σχεδίαζε μια σύνθετη, πολυφασική επίθεση με drones εναντίον της βάσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν βαν χωρίς σήμανση, σταθμευμένα σε απόσταση περίπου τετρακοσίων μέτρων από την περίφραξη του Fairford, για την εκτόξευση οπλισμένων drones εναντίον των B-1, τα οποία βρίσκονταν εκτεθειμένα σε ανοικτούς χώρους, καθώς και εναντίον των αρκετών εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτικών που υπηρετούσαν στη βάση.

Η ιρανική επιχείρηση παρουσίαζε εντυπωσιακές ομοιότητες με μια παρόμοια προσπάθεια που πραγματοποίησε η Ουκρανία πέρυσι εναντίον της Ρωσίας, γνωστή ως «Operation Spider’s Web» (Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης).

Ουκρανοί πράκτορες πέρασαν λαθραία εξαρτήματα drones σε δύο συνεργάτες τους στην βιομηχανική πόλη Τσελιάμπινσκ, περίπου 1.450 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Οι δύο πράκτορες συναρμολόγησαν τα εξαρτήματα δημιουργώντας 150 drones και προσέλαβαν ανυποψίαστους οδηγούς φορτηγών για να μεταφέρουν τα αεροσκάφη σε τοποθεσίες κοντά σε πέντε διαφορετικές ρωσικές αεροπορικές βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Την προκαθορισμένη χρονική στιγμή, απομακρυσμένοι χειριστές εξαπέλυσαν ταυτόχρονα τα drones προς τους στόχους τους.

Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, σαράντα ένα ρωσικά αεροσκάφη επλήγησαν και δώδεκα καταστράφηκαν ολοσχερώς, μεταξύ των οποίων επτά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων.

Συνολικά, η Ουκρανία εξουδετέρωσε το 20% του επιχειρησιακού στόλου βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας τοπικά παραγόμενα τετρακόπτερα Osa που κόστιζαν λιγότερο από 1.000 δολάρια το καθένα.

Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη χώρα που πραγματοποίησε μια τέτοια επιχείρηση. Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης, το Ισραήλ εξαπέλυσε την «Operation Rising Lion» στο Ιράν.

Για μήνες, η Μοσάντ είχε τοποθετήσει κρυφά οπλισμένα drones και εκρηκτικά μέσα σε συνηθισμένα οχήματα, με στόχο στρατιωτικούς αξιωματούχους, πυρηνικούς επιστήμονες και ανώτερα στελέχη του IRGC.

Με το προκαθορισμένο σήμα, το Ισραήλ ενεργοποίησε τα όπλα, εξαπολύοντάς τα εναντίον στόχων που βρίσκονταν «ακόμη στα κρεβάτια τους, στα σπίτια τους», όπως δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στην Washington Post.

Η αποστολή σημείωσε μεγάλη τακτική επιτυχία, οδηγώντας στον θάνατο του στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του ανώτατου στρατιωτικού αξιωματικού του Ιράν, του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής του IRGC, και του Μοχαμάντ Μεχντί Τεχραντσί, ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις εξελίξεις, το Πεντάγωνο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να διακινδυνεύσει μια αντίστοιχη ιρανική επίθεση εναντίον των βομβαρδιστικών B-1.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, αλλά δεν παραδέχονται δημόσια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ευπάθειες απέναντι σε μικρότερους και πιο ευέλικτους αντιπάλους.

Τι εξηγεί αυτή τη μεταβολή και ποιες είναι οι επιπτώσεις της;

Η εξήγηση είναι απλή:

Οι στρατιωτικές καινοτομίες διαδίδονται ταχύτερα από ποτέ.

Οι οργανισμοί μπορούν πλέον να αποκτούν γνώση και τεχνογνωσία με πρωτοφανή ταχύτητα. Μπορούν να κατεβάσουν σχέδια drones από το διαδίκτυο ή να χρησιμοποιήσουν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν εξειδικευμένα σχέδια και στη συνέχεια να τα περάσουν σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή ώστε να παράγουν προσαρμοσμένα οπλικά συστήματα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων διαθέτει ολοένα και περισσότερο τα μέσα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων.

Η διάδοση των στρατιωτικών καινοτομιών δεν είναι κάτι νέο, αλλά οι συνθήκες αλλάζουν

Η στρατιωτική διάχυση δεν αποτελεί νέα έννοια. Όπως περιγράφω στο βιβλίο μου Bytes and Bullets, είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία και έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη αναδείχθηκαν ή κατέρρευσαν στο πέρασμα των αιώνων.

Από τη χρήση του αγγλικού μακρού τόξου από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ εναντίον της γαλλικής αριστοκρατίας στη μάχη του Αζενκούρ το 1415, μέχρι την ανάπτυξη ταχύπλοων θωρηκτών με βαριά πυροβόλα από το ιαπωνικό ναυτικό το 1905, που συνέτριψαν τον ρωσικό στόλο της Βαλτικής, οι αυτοκρατορίες και τα κράτη αποκτούσαν βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα μέσω νέων τεχνολογιών, μόνο για να τα χάσουν αργότερα όταν οι αντίπαλοί τους μελετούσαν τις μεθόδους τους και κάλυπταν το τεχνολογικό χάσμα.

Σε πρακτικό επίπεδο, η διάχυση είναι μια διαδικασία καινοτομίας, μίμησης και προσαρμογής που ξεκινά όταν μια σημαντική καινοτομία, όπως τα drones, φτάνει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης και αναγνωρίζεται από μια ευρύτερη κοινότητα.

Αυτό εγκαινιάζει έναν κύκλο τριών σταδίων.

Η διάχυση ξεκινά σταδιακά, καθώς οι πρώτοι χρήστες αξιοποιούν την καινοτομία στην πράξη. Το 2010, μόνο λίγες χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χρησιμοποιούσαν συστηματικά οπλισμένα drones στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.

Με την πάροδο του χρόνου, η υιοθέτηση εξαπλώνεται και φτάνει σε κρίσιμη μάζα καθώς περισσότεροι δρώντες εφαρμόζουν την καινοτομία.

Μέχρι το 2019, χώρες όπως το Ιράν και η Τουρκία είχαν κατακτήσει τη διαδικασία παραγωγής drones και διέδιδαν φθηνά μοντέλα, από τα τουρκικά TB2 που χρησιμοποιήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν εναντίον των αρμενικών δυνάμεων μέχρι τα ιρανικά Shahed που αναπτύχθηκαν από τους αντάρτες Χούθι εναντίον των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Saudi Aramco.

Στο τρίτο στάδιο, ακόμη και οι πιο καθυστερημένοι ή μεταγενέστεροι χρήστες υιοθετούν την καινοτομία. Καθώς αυτή εξαπλώνεται, οι χρήστες την τροποποιούν ώστε να ανταποκρίνεται στις δικές τους ανάγκες και συνθήκες.

Οι προσαρμογές που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τρίτης φάσης.

Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, η Ουκρανία διέθετε ελάχιστη βιομηχανία παραγωγής drones. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία και άλλες χώρες για να συνεχίσει την αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις της Μόσχας.

Σύντομα, όμως, άρχισε να δημιουργεί τη δική της βιομηχανική βάση παραγωγής drones.

Ουκρανοί μηχανικοί τροποποίησαν εμπορικά τετρακόπτερα και δοκίμασαν σε πραγματικές συνθήκες μάχης νέα σχέδια, όπως:

drones πρώτου προσώπου (FPV),
μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπτικών ινών,
ακόμη και αεροσκάφη κρούσης μεγάλου βεληνεκούς.

Με την πάροδο του χρόνου, οι προσαρμογές αυτές όχι μόνο επέτρεψαν στην Ουκρανία να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, αλλά ενέπνευσαν και άλλους να τις μιμηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Μιανμάρ μέχρι το Μάλι.

Σήμερα, η διαδικασία καινοτομίας και προσαρμογής έχει επιταχυνθεί, με πολλούς δρώντες να μπορούν να αξιοποιήσουν ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) για να δημιουργήσουν «στιγμιαίες αλυσίδες εφοδιασμού», κατασκευάζοντας ηλεκτρονικά εξαρτήματα, drones και ακόμη και πυρομαχικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τρισδιάστατη εκτύπωση για να παράγει τη νέα πολεμική κεφαλή BRAKER, μια βόμβα διάτρησης οχυρωμένων στόχων που προσαρμόζεται σε drone αυτοκτονίας.

Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν έναν ακόμη καταλύτη αυτής της διάδοσης.

Για παράδειγμα, η έκθεση πληροφοριών απειλών της εταιρείας Anthropic τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκάλυψε πώς μια ομάδα μηχανικών των Χούθι χρησιμοποίησε το Claude Code για να αναπτύξει πολυβάθμιους βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες ρουκέτες, φτάνοντας τελικά μέχρι τη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου ακριβείας.

Φαίνεται μάλιστα ότι η δοκιμή απέτυχε και η ομάδα επέστρεψε στο Claude Code για να καταλάβει τι είχε πάει στραβά.

Παράλληλα, στο Μάλι, ένα μόνο άτομο που εργαζόταν για την εθνική υπηρεσία ασφαλείας χρησιμοποίησε το Claude για να δημιουργήσει μια «πλατφόρμα μαζικών υποκλοπών», ικανή να παρακολουθεί επικοινωνίες από όλους τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας της χώρας και να καταρτίζει λίστες στόχων.

Ό,τι άλλοτε απαιτούσε μια ολόκληρη ομάδα μηχανικών για να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί, συχνά με τη βοήθεια κρατών όπως η Κίνα, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί από έναν μόνο σύμβουλο που πειραματίζεται με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.

Η διάχυση λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με αποκεντρωμένη λογική

Ιστορικά, οι ειδικοί θεωρούσαν ότι η τεχνολογική καινοτομία ακολουθούσε μια πορεία από πάνω προς τα κάτω.

Οι καινοτομίες αναπτύσσονταν αρχικά στις προηγμένες οικονομίες και στη συνέχεια εξαπλώνονταν προς την περιφέρεια.

Τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη θεωρούνταν ωφελημένα επειδή εισέρχονταν αργότερα στο παιχνίδι, αξιοποιώντας καινοτομίες που είχαν ήδη αναπτυχθεί από άλλους.

Ωστόσο, ένα αναδυόμενο σώμα ερευνών αμφισβητεί την άποψη ότι οι καινοτομίες ρέουν κυρίως από τους τεχνολογικούς πρωτοπόρους προς τους υπόλοιπους.

Αντίθετα, λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αλλά και μη κρατικοί δρώντες έχουν δημιουργήσει δικά τους οικοσυστήματα καινοτομίας, τα οποία επέτρεψαν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι να φτάσουν σε «σημεία καμπής δυνατοτήτων».

Σύμφωνα με τον αναλυτή Πίτερ Σάλισμπερι, σε αυτά τα σημεία η «εσωτερική γνώση, τα δίκτυα και η πρόσβαση στις αλυσίδες εφοδιασμού» συνενώνονται σε συστήματα που προσφέρουν σε αυτές τις οργανώσεις μακροχρόνια ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα να αμφισβητούν πολύ ισχυρότερες δυνάμεις.

Τι σημαίνει αυτό για το περιστατικό με τα B-1;

Ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποιεί ότι «η ένταση, η κλίμακα και η μορφή» αυτών των απειλών «μεταβάλλονται αυτή τη στιγμή».

Στη νέα εποχή της τεχνολογικής διάχυσης, δεν είναι πλέον ασυνήθιστο:

μαχητές των Χούθι να χρησιμοποιούν το Claude για να σχεδιάζουν drones και πυραύλους,
το Ιράν να απειλεί αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1 που βρίσκονται βαθιά στην αγγλική ύπαιθρο,
ή μαχητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο να χρησιμοποιούν drones οπτικών ινών, εξελιγμένα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, για να επιτίθενται σε Ισραηλινούς στρατιώτες.

Ο κόσμος πρέπει να αναμένει περισσότερες συγκρούσεις, εντονότερο ανταγωνισμό και αυξανόμενα κόστη που θα βρίσκονται όλο και πιο πέρα από τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.

Τι σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής;

Οι εξελίξεις αυτές επιβάλλουν δύσκολες συζητήσεις.

Καθώς το στρατηγικό περιβάλλον μεταβάλλεται, μπορεί άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες να προσαρμοστούν;

Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι αποθαρρυντική.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επενδύουν σε εξαιρετικά ακριβά, υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα των οποίων η χρησιμότητα μειώνεται στη νέα εποχή της διάχυσης.

Η πρόταση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ένα αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», του οποίου το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς και η προώθηση ενός πυρηνοκίνητου θωρηκτού «Trump-class», μιας πλατφόρμας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θεωρείται ξεπερασμένη, προκαλούν απορία.

Το Πεντάγωνο θα εξυπηρετούνταν καλύτερα εάν επένδυε τους πόρους του στο να μετατραπεί σε έναν πιο προσαρμοστικό και πειραματικό οργανισμό, ικανότερο να αντιμετωπίζει τις απειλές που προέρχονται από ανερχόμενες δυνάμεις και αποκεντρωμένες ομάδες-πληρεξούσιους.

Άλλες χώρες κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.

Ένα από τα βασικά διδάγματα του πολέμου με το Ιράν ήταν ότι τα χαμηλού κόστους, αναλώσιμα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως αυτά που αναπτύχθηκαν στην Ουκρανία, αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικότερα στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων με drones και στην προστασία κρίσιμων υποδομών από ό,τι τα ακριβότερα αμερικανικά συστήματα.

Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας υφίσταται έναν βαθύ μετασχηματισμό. Η διάδοση της τεχνολογίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η τρισδιάστατη εκτύπωση και οι ταχύτατα εξελισσόμενες αλυσίδες καινοτομίας επιτρέπουν πλέον σε μικρότερους δρώντες να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνατότητες που άλλοτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων δυνάμεων. Το περιστατικό με τα B-1 στην Αγγλία αποτελεί ένα ισχυρό σημάδι αυτής της αλλαγής.

Και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στη νέα αυτή πραγματικότητα, ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ τίμημα στο μέλλον.

Steve Feldstein

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση

Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά

Δημοσιεύτηκε

1 ώρα πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.

Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις

Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.

Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα

Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.

Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία

Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.

ethnos.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»

Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.

Δημοσιεύτηκε

2 ώρες πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία

Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.

Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».

Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.

Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.

Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.

Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.

Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.

Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.

Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό

Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.

Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.

«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.

Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.

Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.

Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό

Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.

Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.

Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.

Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.

Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.

Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.