Αναλύσεις
Το Στοίχημα του «Κινεζικού Δράκου» και της «Ρωσικής Αρκούδας» στο Ιρανικό Μέτωπο
Η αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στην ψυχρή στρατηγική του τραμπισμού και στους υπόλοιπους νεοσυντηρητικούς, που δρουν ως θεματοφύλακες του γκλομπαλισμού, είναι η εξής: Ο πρώτος ενεργεί απροκάλυπτα, με όρους γεωπολιτικού κυνισμού, ενώ οι δεύτεροι εδώ και δεκαετίες ενέδυαν τους οικονομικούς και γεωστρατηγικούς τους στόχους με έναν φιλελεύθερο-ανθρωπιστικό μανδύα, ώστε να προσδώσουν στην πολιτική τους μία ηθική διάσταση, φυσικά κίβδηλη στο εσωτερικό της.
Γράφει ο Δημήτρης Παπαδογιάννης
Η εκτυλισσόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση στην πιο ευεπίφορη σε συγκρούσεις, γεωγραφική αρτηρία της υφηλίου, έρχεται να επισφραγίσει την ήδη υπάρχουσα γεωπολιτική ρευστότητα που επικρατεί παγκοσμίως τα τελευταία έτη. Όμως, οι πιο κρίσιμες παράμετροί της είναι η απρόβλεπτη έκβασή της και το γεγονός πως οι εξελίξεις αυτή τη φορά επηρεάζουν άμεσα και τη χώρα μας, αφού εκδηλώνονται στο κατώφλι της.
«Στον πυρήνα της σύγκρουσης Ιράν-Ισραηλινο-αμερικανικού στρατοπέδου»
Όπως είναι ήδη γνωστό, την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου ο συνασπισμός των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ επιτέθηκε στο Ιράν με πρωτοφανή σφοδρότητα, διεξάγοντας αρχικά μία «αποκεφαλιστική» επιχείρηση με στόχο την ηγεσία της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένου μάλιστα και του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη της χώρας, η οποία παρά ταύτα δε στάθηκε επαρκής, για να περιορίσει τις στρατιωτικές ικανότητες της Περσίας. Αντ’αυτού οδήγησε σε λουτρό αίματος κυρίως για τον άμαχο πληθυσμό με αποτέλεσμα την πρόκληση οργής και αντιποίνων εκ μέρους της νέας ιρανικής ηγεσίας και εμπλοκή ενός μεγάλου αριθμού των γειτονικών αραβικών κρατών, κυρίως μέσω των πυραυλικών πληγμάτων κατά αμερικανικών βάσεων εκεί.
Το συμβάν όμως, που από πολλούς πέρασε στα ψιλά γράμματα, είναι πως η επίθεση των Αμερικανών και των Ισραηλινών άρχισε προτού ολοκληρωθούν επισήμως οι διαπραγματευτικές διαδικασίες στη Γενεύη, οι οποίες εντούτοις στιγματίστηκαν από έντονες διαφωνίες στα πιο μείζονα πεδία της αντιδικίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Η δαμόκλειος σπάθη της ρεαλιστικής ανάγνωσης των γεγονότων μας επιβάλλει να τονίσουμε, πως ορισμένα αμερικανικά αιτήματα υπήρξαν αντιρεαλιστικά, καθότι η αμερικανική αντιπροσωπεία έθεσε ως προϋπόθεση για τη συνομολόγηση συμφωνίας, την εγκατάλειψη και του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν, πλην του πυρηνικού. Μία τέτοια απαίτηση ισοδυναμεί με μερική αποστρατιωτικοποίηση, κάτι που καμία χώρα στον κόσμο δε θα μπορούσε να κάνει δεκτό. Προσέτι, αυτή τη φορά σε αντίστιξη με τον θερινό πόλεμο των 12 ημερών, η Αμερική και το Ισραήλ έχουν θέσει ως στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, εργαλειοποιώντας και μέρος του ιρανικού λαού προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά και την απόλυτη εξάλειψη των πυραυλικών ικανοτήτων της.
Συνεπώς, ο σκοπός της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης διαφέρει και για αυτό το λόγο, η χρονική της διάρκεια είναι αμφίβολη. Σημειωτέον πως το Ιράν θα επιχειρήσει να σύρει τις ΗΠΑ σε πόλεμο φθοράς ακριβώς επειδή αδυνατεί να ανταγωνιστεί άμεσα την ισχύ τους επί του πολεμικού πεδίου. Ο λεγόμενος ανορθόδοξος πόλεμος, που περιλαμβάνει υβριδικές επιθέσεις σε αμερικανική επικράτεια, απόπειρα κορεσμού των αμερικανικών και ισραηλινών αμυντικών συστημάτων μέσω της επιθετικής εκτόξευσης σμηνών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σκοπός αυτής της πολεμικής μεθόδου είναι η μετατροπή μίας κεραυνοβόλου εκστρατείας σε μία δαπανηρή χρόνια σύρραξη, ιστορικό εφιάλτη για κάθε υπερδύναμη. Επιπρόσθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το κράτος του Ισραήλ στοιχηματίζουν, όπως προγράψαμε, στην υποστήριξη των στόχων τους από την ιρανική κοινωνία στον απόηχο των εκτεταμένων αντικυβερνητικών διαμαρτυριών του περασμένου Ιανουαρίου.
Μολαταύτα, οι τυφλοί βομβαρδισμοί κατά κάθε υποδομής εγκυμονούν το ισχυρό ενδεχόμενο, η κοινή γνώμη της χώρας να δυσαρεστηθεί και να συσπειρωθεί γύρω από την ηγεσία της, ιδίως εάν αισθανθεί υπαρξιακή απειλή. Ως εκ τούτου, οι επιτιθέμενοι, είναι πιθανό να απολέσουν ένα ζωτικό στρατηγικό χαρτί. Ακόμα, προσφάτως κυκλοφόρησαν πληροφορίες από αρκετά ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία, πως η CIA παρακινεί τους Κούρδους του Ιράκ να επιτεθούν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη μεθόριο με το Ιράν, αξιοποιώντας και αυτούς ως μοχλό αποσταθεροποίησης. Προσθετικά, αυτός ο πόλεμος μπορεί να απολαμβάνει της λεκτικής και ηθικής υποστήριξης και των περισσότερων ευρωπαίων συμμάχων, αλλά ταυτοχρόνως έχει επιφέρει και μία σοβαρή ενδόρηξη στους κόλπους της δυτικής συμμαχίας, αφού η Ισπανία εκδήλωσε έντονη διαφωνία αναφορικά με τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στην επικράτεια της για αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Ιράν.
«Ο ρόλος του κινεζικού δράκου, η θέση της ρωσικής αρκούδας και οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου»
Είναι πασιφανές, πως οι άλλοι δύο ισχυροί δρώντες της διεθνούς κοινότητας αντέδρασαν μέχρι στιγμής με χλιαρό τρόπο, δίχως αυτό να αναιρεί τη δυνητική παρασκηνιακή τους δράση, μέσω της χρήσης δορυφόρων με σκοπό τη συλλογή δεδομένων, που βοηθούν το Ιράν να πετύχει πλήγματα ακριβείας σε αμερικανικές βάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Αξίζει να σημειωθεί, πως προ ολίγων εβδομάδων εθεάθησαν κινεζικές δορυφορικές συσκευές αναγνώρισης να πετούν πάνω από ισραηλινά και αμερικανικά στρατόπεδα.
Ο περιορισμός της Ρωσίας και της Κίνας, τουλάχιστον προς στιγμήν, σε φραστική καταδίκη, της αμερικανικής επέμβασης, οφείλεται στην ανυπαρξία κάποιας επίσημης συμφωνίας των δύο χωρών με το Ιράν στο πεδίο της αμοιβαίας άμυνας. Ακόμα, η Ρωσική Ομοσπονδία απασχολεί πολυάριθμες από τις δυνάμεις και τους πόρους της στο ουκρανικό μέτωπο και η Κίνα δεν επιθυμεί να λάβει άμεσο μέρος σε μία πολεμική σύγκρουση επί του παρόντος, ώστε να διατηρήσει την οικονομική της σταθερότητα. Επιπλέον, η Κίνα κατέχει υψηλά αποθέματα σε ιρανικό πετρέλαιο, καθώς το Ιράν συνιστά τον κύριο προμηθευτή της.
Για την πλήρη κατανόηση των τωρινών γεγονότων λοιπόν, η εκστρατεία του Τραμπ κατά της Περσίας εμπεριέχει και έναν βαθύτερο – μακροπρόθεσμο στόχο: μία απόπειρα οικονομικής αποδυνάμωσης της Κίνας, μέσω του εξαναγκασμού της Τεχεράνης να επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό στα στενά του Ορμούζ.
Τοιουτοτρόπως, θα παρέλυε τουλάχιστον προσωρινά τη ζωτική εφοδιαστική αλυσίδα για τον «μαύρο χρυσό», καταφέρνοντας ένα σοβαρό στρατηγικό «χαστούκι» στο Πεκίνο. Στον αντίποδα, η εξέλιξη αυτή θα ωφελούσε στο πολλαπλάσιο τον άλλο μεγάλο εξαγωγέα πετρελαίου, τη Ρωσία, καθώς η Κίνα θα κατέφευγε εκεί για να αναπληρώσει τα αποθέματά της. Προσθετικά, ένα παρατεταμένο σφράγισμα των εν λόγω στενών θα προκαλούσε σοβαρές ελλείψεις στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου με φυσικό επακόλουθο τις ανατιμήσεις αυτού του αγαθού και την πρόκληση ουσιαστικών οικονομικών διαταραχών, οι οποίες θα επηρέαζαν μακροχρόνια, μέχρι και τις ΗΠΑ, δεδομένου πως οι φρουροί της επανάστασης θα στόχευαν κυρίως πλοία αμερικανικών συμφερόντων. Σε μία περίπτωση όμως, που το καθεστώς της Τεχεράνης βρισκόταν ενώπιον μίας σίγουρης ανατροπής, Κίνα και Ρωσία εκτιμάται πως θα παρέμβουν δυναμικότερα, ώστε να υπερασπιστούν τον ισχυρότερο πόλο της επιρροής τους στη Μέση Ανατολή.
«Κίνδυνοι για την εθνική ασφάλεια Ελλάδος και Κύπρου»
Με την έναρξη του πολέμου, η ιρανική διοίκηση διεμήνυσε πως θα βομβαρδίσει κάθε στρατιωτική βάση των ΗΠΑ ή και των πολεμικών συνδρομητών τους, στοχεύοντας εξ’ αποτελέσματος και την Κύπρο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που απογειώθηκαν από το έδαφος του Λιβάνου. Η ελληνική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, με την αποστολή μαχητικών αεροσκαφών F-16. Aπό ρεαλιστική και στρατηγική άποψη, δεν μπορούσαμε να πράξουμε διαφορετικά εν μέσω μίας πολεμικής κρίσης. Ωστόσο, η Κύπρος δε θα έπρεπε να κείται μακράν, όταν πρόκειται για τουρκική απειλή και επιθετικότητα αντιστοίχως.
Τουτέστιν, θίγουμε την υποκριτική στάση, που οδήγησε στη χρήση του δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου, να ενεργοποιηθεί κατά το δοκούν και ύστερα να λησμονηθεί ξανά. Στην τρέχουσα φάση, ο ελληνισμός πρέπει να ακολουθήσει βήματα υπέρμετρης προσοχής, εστιάζοντας στην αποκλειστική ασφάλειά του και όχι να μετατραπεί σε πλοίο ξένων συμφερόντων οδηγώντας την πατρίδα μας στις συμπληγάδες πέτρες μίας αντιπαράθεσης, που δε μας αφορά άμεσα. Οφείλουμε να τονίσουμε, πως ενίοτε έχουμε βρεθεί εγκλωβισμένοι σε ξένους πολέμους, οι οποίοι βάσει μίας real politic προσέγγισης δεν απέφεραν στην Ελλάδα κανένα εθνικό κέρδος, μήτε αναβάθμιση του ρόλου μας στο διεθνές σκηνικό.
«Οι προκλήσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ και η ιδεολογική μετάλλαξη του τραμπισμού»
Η απόφαση του αμερικανού προέδρου για την ανάληψη στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν υπήρξε πολιτικά απερίσκεπτη, αφού δεν τήρησε μία σημαντική προεκλογική του δέσμευση και συγκεκριμένα τη μη έναρξη νέων πολέμων. Κατά συνέπεια, οι τελευταίες εξελίξεις ζημίωσαν το επικοινωνιακό του προφίλ, οδηγώντας στην απώλεια της υποστήριξης από τη βάση του κινήματος MAGA (Make America Great Again), το οποίο προέταξε ως πρωταρχικό του αίτημα την αποχή των ΗΠΑ από ξένες πολεμικές αντιπαραθέσεις.
Σε περίπτωση, μάλιστα, που αυξηθούν οι ανθρώπινες απώλειες για τους Αμερικανούς ή εκδηλωθούν επιθέσεις δολιοφθοράς εντός αμερικανικής επικράτειας, η δυσαρέσκεια προς το πρόσωπό του θα ενταθεί, κάτι που πιθανότατα θα επιφέρει την ήττα των ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές. Τέλος, αποτελεί κοινό μυστικό, πως και η κυβέρνηση Τραμπ ποδηγετείται κυρίως σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής από τη φράξια των νεοσυντηρητικών (neoconservatives), οι οποίοι έχουν ως επιλογή στον πυρήνα της ατζέντας τους, την επέμβαση με στόχο το regime change σε εχθρικές προς την Αμερική, χώρες.
Η αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στην ψυχρή στρατηγική του τραμπισμού και στους υπόλοιπους νεοσυντηρητικούς, που δρουν ως θεματοφύλακες του γκλομπαλισμού, είναι η εξής: Ο πρώτος ενεργεί απροκάλυπτα, με όρους γεωπολιτικού κυνισμού, ενώ οι δεύτεροι εδώ και δεκαετίες ενέδυαν τους οικονομικούς και γεωστρατηγικούς τους στόχους με έναν φιλελεύθερο-ανθρωπιστικό μανδύα, ώστε να προσδώσουν στην πολιτική τους μία ηθική διάσταση, φυσικά κίβδηλη στο εσωτερικό της.
Εν κατακλείδι, η άνευ προηγουμένου αμερικανική επιθετικότητα σε ένα σύνολο χωρών του πλανήτη μαρτυρά τη μαξιμαλιστική εμμονή των ΗΠΑ να διατηρήσουν την ηγεμονική τους θέση και να διασώσουν τη μονοπολική δομή, σε μία διεθνή κοινωνία, που σταδιακά μεταμορφώνεται από μονοπολική σε πολυπολική.
Πηγές:
https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/03/05/trump-iran-kurds-iraq/
Αναλύσεις
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την αρχή της κοσμικότητας του κράτους.
Αναλύσεις
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει διαλύσει χωρίς ενδοιασμούς τη σταδιοδρομία του διπλωματικού σώματος υπέρ των επιλεγμένων από τον ίδιο πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων. Πολλά από αυτά τα άτομα είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ορισμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμαρτύρονται υπερβολικά όταν προσποιούνται τους σοκαρισμένους και μιλούν για το πώς η υπηρεσία τους ήταν πάντα πάνω από την πολιτική, ενώ πολλοί από τους ίδιους διοχέτευαν τακτικά διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.
Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και ορισμένες φορές το Λίβανο, είναι ανάμεσα στους πιο ισχυρούς συμβούλους του. Ακόμη και οι επικριτές του Μπάρακ αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.
Ο Μπάρακ υπήρξε πρωτεργάτης στη φωνή για την πώληση των μαχητικών αεροσκαφών F-35 Joint Strike Fighter στην Τουρκία και την άρση των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία όσο και την παραβίαση της κυριαρχίας της Ελλάδας. Επικριτές τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει ο ίδιος.
Όπως και να έχει, η σύγχυση σχετικά με την προέλευση της πολιτικής αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές τύπου «πληρώνω για να επηρεάσω» (pay-to-play) στο Ίδρυμα Κλίντον. Ενώ ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλεστούν τα ηθικά ατοπήματα της Κλίντον ως προηγούμενο, τα ερωτήματα γύρω από την προέλευση της πολιτικής για την Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο Μπάρακ, φυσικά, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να βασιστεί στην Άγκυρα ως πληρεξούσιο (proxy) για την υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα με μια τέτοια θέση είναι ότι η Τουρκία σήμερα υποστηρίζει μερικές από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.
Σας θυμίζει κάτι; Είναι μια επανάληψη της θεωρίας του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε μια ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA), της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, ήταν η ιδέα ότι η επανένταξη του Ιράν στο διεθνές προσκήνιο θα δημιουργούσε σταθερότητα αναπαράγοντας την αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή σε περιφερειακό επίπεδο.
Αυτό που απέτυχε να καταλάβει ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν αυτή που καθιστούσε τη σταδιοδρομία της σταθερότητας αδύνατη. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων επέτρεψαν απλώς στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να γεμίσει ξανά τα ταμεία του, να τροφοδοτήσει τον πόλεμο μέσω πληρεξουσίων και να επανεκκινήσει τα προγράμματα πυραύλων και drones. Μέσα σε μια δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.
Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μόνη δύναμη ικανή να εξισορροπήσει την ισχύ του Ισραήλ είναι πιθανό να ακολουθήσει την ίδια τροχιά. Ο Μπάρακ μπορεί να βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος τόσο αφοσιωμένος στην οικοδόμηση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και την καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν και ο αείμνηστος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.
Οι καμώματα του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προώθηση των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Τουρκίας έχουν την προφανή υποστήριξη του Τραμπ και θα φτάσουν στο σημείο να σκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του Τραμπ. Όπως κάθε λογικός ιστορικός βλέπει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε μια δεκαετία από τώρα θα καταλάβουν ότι οι ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελέις και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε ο Πρέσβης και Ειδικός Απεσταλμένος Τομ Μπάρακ στο όνομα του Τραμπ.
Αναλύσεις
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ. Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Μια παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημιούργησε και πάλι προβλήματα στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η συμφωνία του με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, καταδικάστηκε από τους Δημοκρατικούς αλλά και από ορισμένους επιφανείς Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ παρουσίασε ανοιχτά τη συμφωνία ως μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Παραμένει αβέβαιο αν η συμφωνία θα βοηθήσει ουσιαστικά το κόμμα του προέδρου να ανακτήσει ψήφους. Ωστόσο, δημιούργησε μια ακόμη ανοιχτή διαμάχη μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ακριβώς τη στιγμή που η Ουκρανία χρειάζεται ανανεωμένη και στοχευμένη υποστήριξη από τους συμμάχους της.
Μια κλιμακούμενη ρωσική επίθεση
Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μια αισθητή αλλαγή στη στρατηγική της Ρωσίας στον πόλεμο. Πολλοί ανέμεναν ότι ο Πούτιν θα διέταζε νέο κύμα επιστράτευσης και μια ανανεωμένη επίθεση στο Ντονμπάς. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να εντείνει τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, με στόχο να διαλύσει την ουκρανική οικονομία.
Παρατηρείται σημαντική αύξηση των επιθέσεων σε λιμάνια, αποθήκες σιτηρών και πλοία μεταφοράς, προφανώς με σκοπό να εμποδιστούν οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές. Σημαντικές γέφυρες πάνω από τον ποταμό Δνείπερο στο Κίεβο έχουν πληγεί, όπως επίσης και σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας συνεχίζονται, παρά την υποτιθέμενη «ενεργειακή εκεχειρία» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελούσε μέρος της συμφωνίας του με τη Μόσχα. Πλέον δεν στοχεύονται μόνο οι μονάδες παραγωγής ενέργειας αλλά και οι υποδομές μεταφοράς και διανομής.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ουκρανικά χαλυβουργεία έθεσαν οριστικά εκτός λειτουργίας πέντε υψικαμίνους. Στο στόχαστρο έχουν επίσης βρεθεί μονάδες λιανικού εμπορίου, αποθηκευτικοί χώροι και κέντρα logistics.
Η πρόθεση της Ρωσίας είναι να οδηγήσει την ουκρανική οικονομία ξανά σε ύφεση, να προκαλέσει δυσχέρειες στον πληθυσμό και να υπονομεύσει το ηθικό των Ουκρανών. Ενδεχομένως μάλιστα να ελπίζει ότι θα προκαλέσει ένα νέο μεταναστευτικό κύμα εκτός της χώρας.
Τι ζητά η Ουκρανία από τους συμμάχους της
Η επιδείνωση του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας, καθώς το ΑΕΠ παραμένει στάσιμο, τα δημόσια έσοδα δεν αυξάνονται και το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται, θα αυξήσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις της προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα. Η Ουκρανία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι το 2026 αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2027 αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιθανόν να καθυστερήσει περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Extended Financing Facility (EFF), ύψους 7 δισ. δολαρίων, εάν δεν καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή δεν δοθούν νέες εγγυήσεις χρηματοδότησης.
Η εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων κατά της ουκρανικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την παράταση του πολέμου, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανάγκες.
Η στρατηγική του Πούτιν είναι σαφής. Επιδιώκει να αυξήσει το κόστος υποστήριξης της Ουκρανίας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πολλών ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται υπό πίεση και η ακροδεξιά, η οποία γενικά αντιτίθεται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας, ενισχύεται σε αρκετά κράτη.
Με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, ιδιαίτερα στη Γαλλία τον επόμενο Μάιο, ο Πούτιν ελπίζει να παρουσιάσει την ουκρανική υπόθεση ως χαμένη, υπερβολικά δαπανηρή και ως βάρος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.
Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για διήμερη σύνοδο κορυφής.
Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Η Ευρώπη χρειάζεται να επιδείξει φιλοδοξία και δημιουργικότητα στον τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Το μήνυμα προς τον Πούτιν θα πρέπει να είναι ότι, ανεξάρτητα από τον πρόεδρο Τραμπ, η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη μακροπρόθεσμα και είναι έτοιμη να προσφέρει στην Ουκρανία το οικονομικό «βαρύ πυροβολικό» που απαιτείται για να κερδίσει τον πόλεμο.
Αρχικά, το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan – USL) ύψους 90 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, θα μπορούσε να αυξηθεί.
Ακόμη καλύτερη λύση θα ήταν η κατάσχεση των 210 δισ. ευρώ παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας στην ΕΕ, κυρίως στο Βέλγιο, καθώς και άλλων 25 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Ρωσία οφείλει να πληρώσει για αυτόν τον πόλεμο αντί των Ευρωπαίων φορολογουμένων.
Η βελγική κυβέρνηση, η οποία μέχρι σήμερα αντιστέκεται στην κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα ουσιαστικού βέτο σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Παράλληλα όμως, οι ανησυχίες της σχετικά με τις πιθανές νομικές ευθύνες πρέπει να ληφθούν υπόψη, μέσω ευρωπαϊκών εγγυήσεων που θα καλύπτουν τους σχετικούς κινδύνους.
Πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από τη βελγική δικαιοδοσία σε έναν κοινό ευρωπαϊκό φορέα ειδικού σκοπού (SPV). Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν στη συνέχεια να επενδυθούν αποδοτικότερα, δημιουργώντας υψηλότερες αποδόσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούσαν ακόμη μεγαλύτερα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.
Τελικά, η αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα πρέπει να υπερισχύσει των νομικών και οικονομικών επιχειρημάτων κατά της κατάσχεσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Θωρακίζοντας την Ουκρανία
Απαιτούνται επίσης επείγοντα μέτρα για την προστασία της ουκρανικής οικονομίας από τις ρωσικές επιθέσεις.
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ.
Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο:
1. Μηχανισμός αποζημίωσης πρώτων ζημιών (First-Loss Compensation Scheme)
Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμη και η περιορισμένη ασφαλιστική κάλυψη που είναι σήμερα διαθέσιμη στην Ουκρανία θα μειωθεί περαιτέρω εάν αυξηθούν οι απώλειες λόγω πολέμου.
Εάν όμως η ουκρανική κυβέρνηση και οι διεθνείς δωρητές αναλάβουν να καλύπτουν τις πρώτες ζημιές από επιθέσεις σε παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, τότε οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι πιο πρόθυμες να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη.
Έτσι θα εξασφαλιστούν πόροι για την ταχεία ανοικοδόμηση εργοστασίων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, καθώς και υποδομών μεταφορών και logistics.
2. Επέκταση του Ukrainian Recovery and Reconstruction Guarantee Facility (URGF)
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προωθεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού εγγυήσεων URGF.
Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται ήδη για την ασφάλιση αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας, αλλά διαθέτει σημαντικούς περιορισμούς:
- Κάλυψη έως 2 εκατ. ευρώ ανά αποστολή.
- Μέγιστο 5 εκατ. ευρώ ανά πελάτη.
- Κάλυψη μόνο για 60 ημέρες μεταφοράς.
- Δεν καλύπτει αποθήκευση.
- Περιορίζεται στους όρους “Free on Board” (FOB).
Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες δεν προστατεύονται όταν τα σιτηρά βρίσκονται σε λιμάνια ή αποθηκευτικούς χώρους, δηλαδή ακριβώς στα σημεία όπου η Ρωσία εντείνει σήμερα τις επιθέσεις της.
Οι εξαγωγές σιτηρών αποφέρουν στην Ουκρανία ετήσια έσοδα ύψους 10-11 δισ. δολαρίων.
Οι διεθνείς δωρητές πρέπει να καταστήσουν ξανά οικονομικά βιώσιμη τη ναυτιλία από τα ουκρανικά λιμάνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βοηθήσουν την αγορά να βρει λύσεις.
Ως πρώτο βήμα, η ουκρανική κυβέρνηση και οι δωρητές θα μπορούσαν να αυξήσουν το μέγεθος και το εύρος του URGF, ώστε να καλύπτει και την αποθήκευση σε τερματικούς σταθμούς λιμένων.
Μια συμφωνία που θα υποχρέωνε τη Ρωσία να επιστρέψει στην προηγούμενη συμφωνία ναυσιπλοΐας της Μαύρης Θάλασσας θα αποτελούσε την ιδανική λύση για την προστασία αυτού του εμπορίου. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί κάποια μορφή αεροπορικής ή αμυντικής προστασίας του ΝΑΤΟ για τα πλοία που εκτελούν αυτές τις μεταφορές.
Συμπέρασμα
Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν αποδυναμώνει την Ουκρανία, αλλά δεν πρόκειται να αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία του πολέμου.
Αυτό που θα αποδειχθεί καθοριστικό είναι αν η ουκρανική οικονομία καταφέρει να αντέξει έναν δύσκολο χειμώνα, ώστε η χώρα να επιβιώσει από τον πόλεμο και παράλληλα να συμβάλει στη διατήρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες, απαιτείται ευρωπαϊκή ηγεσία για να επιτευχθεί αυτό.
Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Ευρώπη;
chathamhouse.org
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την...
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...
Γεωπολιτική και Προφητεία: Ο γέροντας Σίμων της Λατινικής Αμερικής, οι «τρεις ημέρες σκοταδιού» στην ανθρωπότητα
Η πραγματική εγρήγορση δεν είναι ο φόβος για το αύριο· είναι η υπεύθυνη, η φροντίδα της οικογένειας για τον άνθρωπό...
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα...
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας