Το “τείχος” της Κρήτης και οι Patriot της Καρπάθου: Πώς θωρακίζεται η Ελλάδα απέναντι στο Ιράν
Η ναυτική βάση της Σούδας θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα πυραυλικού πλήγματος, καθώς η προσέγγιση του στόχου απαιτεί την υπερπήδηση ενός πολυεπίπεδου αμυντικού πλέγματος που καθιστά την επίθεση σχεδόν αδύνατη. Οποιαδήποτε ιρανική πυραυλική βολή, πριν καν προσεγγίσει τον ελληνικό εναέριο χώρο, θα πρέπει πρώτα να διασπάσει την πανίσχυρη αεράμυνα του Ισραήλ, η οποία λειτουργεί ως το πρώτο και πιο αποτελεσματικό φίλτρο αναχαίτισης στην περιοχή.
Η γεωπολιτική και αμυντική αρχιτεκτονική στη νοτιοανατολική Μεσόγειο διέρχεται την πιο κρίσιμη φάση των τελευταίων ετών, με την ελληνική επικράτεια να κινδυνεύει να βρεθεί στο επίκεντρο της διαρκώς κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, λόγω της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν. Η ένταση, η εξέλιξη και οι επιπτώσεις των επιχειρήσεων που διεξάγουν ΗΠΑ και Ισραήλ θα κρίνουν αν η ιρανική στρατηγική θα μετατοπιστεί από το επίπεδο της τοπικής αποτροπής σε εκείνο της ανοικτής επίδειξης ισχύος, θέτοντας άμεσα στο στόχαστρο τις στρατηγικές υποδομές που υποστηρίζουν τη συμμαχική παρουσία και στην δική μας περιοχή, δηλαδή στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου.
Η πρόσφατη αναχαίτιση τεσσάρων drones, δύο εκ των οπόιων κατευθύνονταν πιθανότατα στη Σούδα και δύο στο Ακρωτήρι στην Κύπρο- έχουν αυξήσει την ανησυχία, έστω και αν η ελληνική κυβέρνηση συνιστά σε όλους να είναι προσεκτικοί στις αναφορές τους και να μην δημιουργούν κλίμα. Η Ελλάδα τυπικά δεν συμμετέχει στον πόλεμο που διεξάγεται εναντίον του Ιράν. Όμως, έχει ήδη στείλει φρεγάτες και αεροσκάφη για την προστασία των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο και η ενέργεια αυτή συνιστά κρίσιμο σημείο για επικίνδυνη μεταβολή και αναβάθμιση του επιπέδου κινδύνου, καθώς με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο η χώρα μας εμπλέκεται στην γενικότερη ανάφλεξη. Επίσης, η παρουσία πυρηνοκίνητων αεροπλανοφόρων, όπως το «Gerald R. Ford» και η έντονη κινητικότητα μεταφοράς κρίσιμων πυρομαχικών μέσω της 115 Πτέρυγας Μάχης, καθιστούν τις βάσεις στην ελληνική επικράτεια κομβικά μέτωπα, εντείνοντας τον προβληματισμό για το βαθμό στοχοποίησης, άρα και εμπλοκής της χώρας σε ενδεχόμενη γενικευμένη σύρραξη.
Η κατάσταση στις νατοϊκές και αμερικανικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα βρίσκεται σε «κόκκινο» συναγερμό. Και πρέπει να μην ξεχνά κανένας ότι η Ελλάδα, σύμφωνα με την αμερικανική θεώρηση, αποτελεί τμήμα του «καυτού» τεταρτημορίου της Μέσης Ανατολής, γεγονός που την καθιστά υποχρεωτικά μέρος του παιχνιδιού ασφαλείας των ΗΠΑ.
Η επιχειρησιακή ακτίνα και το «δίχτυ» προστασίας
Τα ιρανικά βαλλιστικά συστήματα νέας γενιάς, όπως το Kheibar και ο υπερηχητικός πύραυλος Fattah-2, διαθέτουν βεληνεκές που υπερβαίνει τα 2.000 χιλιόμετρα. Εξίσου ανησυχητικός είναι ο πύραυλος μεσαίου βεληνεκούς «Χοραμσάρ-4», ο οποίος από την Τεχεράνη μπορεί να πλήξει στόχους σε απόσταση έως και 3.000 χιλιομέτρων. Παρά τις τεχνικές δυσκολίες που θέτουν τόσο η απόσταση της ελληνικής επικράτειας από το Ιράν όσο και η αεράμυνα της Μέσης Ανατολής, το γεγονός ότι οι αποστάσεις από τον Λίβανο, για παράδειγμα, προς την Ελλάδα μειώνονται δραματικά σε περίπτωση εκτόξευσης από proxy δυνάμεις, καθιστά την απειλή υπαρκτή.
Η Σούδα, όπου συγκεντρώνονται πολυάριθμα στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, διαθέτει ενισχυμένο δίχτυ προστασίας με πυροβολαρχίες Patriot, συστήματα M-LIDS και αντιαεροπορικά τύπου Avenger.
Οι ναυτικές εγκαταστάσεις της Σούδας αναδεικνύονται στον πολυτιμότερο σταθμό για το αμερικανικό ναυτικό, καθώς η ικανότητά τους να φιλοξενούν πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα -όπως επιβεβαιώθηκε από την τετραήμερη παραμονή του «Gerald R. Ford»- και η ύπαρξη της περιφραγμένης χερσαίας σύνδεσης Μαραθίου και Αεροδρομίου Ακρωτηρίου, επιτρέπουν την ταχύτατη μεταφορά και μεταφόρτωση κρίσιμων οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών. Η στρατηγική σημασία της βάσης, ενισχυμένη από την παρουσία της 115 Πτέρυγας Μάχης, έχει επιβάλει την εγκατάσταση πολυεπίπεδου αντιαεροπορικού και anti-drone «θόλου» από ελληνικές και αμερικανικές δυνάμεις, με συστήματα Patriot, M-LIDS και Avenger, ενώ η αυξημένη παρουσία προσωπικού έχει οδηγήσει στη φιλοξενία Αμερικανών στελεχών σε κρίσιμες μονάδες όπως το ΚΕΝΑΠ και ο Ναύσταθμος. Η αξία της Σούδας αποκτά μάλιστα επιπλέον βαρύτητα λόγω των περιορισμών που φέρεται να έθεσε το Ηνωμένο Βασίλειο στη χρήση των βάσεων στο Ακρωτήρι της Κύπρου, καθώς και της πολιτικής αντίθεσης της Τουρκίας, γεγονός που καθιστά τις αμερικανικές διευκολύνσεις στην Ελλάδα -παρά τον προληπτικό χαρακτήρα των μέτρων και το γεγονός ότι η πρώτη γραμμή παραμένει στο Ισραήλ και την Ιορδανία- ως το μοναδικό ασφαλές και επιχειρησιακά αξιόπιστο δίκτυο ανεφοδιασμού στην ευρύτερη περιοχή.
Οι κόμβοι υψηλής επικινδυνότητας
Παράλληλα, στον ελληνικό Βορρά, η Αλεξανδρούπολη έχει μετατραπεί σε κρίσιμο κόμβο μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς την ανατολική Ευρώπη, γεγονός που θα μπορούσε να την κατατάξει σε υψηλή θέση στο ιρανικό ενδιαφέρον. Αν και η πρώτη γραμμή της σύγκρουσης εντοπίζεται στο Ισραήλ και την Ιορδανία, όπου βρίσκονται ανεπτυγμένα τα επιθετικά μέσα των ΗΠΑ, η ελληνική πλευρά τηρεί στάση ύψιστης επιφυλακής. Οι ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας, Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ λειτουργούν ως το πρώτο επίπεδο ασφαλείας, καθώς η διαρκής ροή πληροφοριών επιτρέπει την άμεση εκτίμηση της απειλής.
Η Πρεσβεία του Ισραήλ στην Ελλάδα, μέσω των χαρτών που δημοσιοποίησε για την εμβέλεια των ιρανικών πυραύλων, επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται εντός της «ζώνης κινδύνου», επομένως και η χώρα μας, ειδικά εφόσον εμπεδωθεί ότι η ελληνική εμπλοκή συνιστά παράμετρο που εντάσσεται στην ευρύτερη αμερικανική στρατηγική.
Από την άλλη είναι αξιοσημείωτο ότι η Ελλάδα διαθέτει περιορισμένα συστήματα Patriot -συνολικά έξι- και η παραχώρησή τους σε τρίτες χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, δημιουργεί ερωτηματικά για την επάρκεια της εθνικής αεράμυνας. Ωστόσο η ιεράρχηση των στόχων από την πλευρά του Ιράν περιλαμβάνει εκατοντάδες στρατιωτικούς στόχους στον άμεσο περίγυρό του, γεγονός που δημιουργεί εφησυχασμό στην Αθήνα και στο ακραίο σενάριο δίνει στην Ελλάδα το απαραίτητο περιθώριο για να αντιδράσει σε οποιαδήποτε κλιμάκωση μπορεί να φέρει τη χώρα μας στο επίκεντρο.
Η κρίσιμη αποστολή των Patriot στην Κάρπαθο
Το γεγονός ότι η Αθήνα ανησυχεί για κάθε ενδεχόμενο επιβεβαιώνει η μεταφορά συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο. Παρά τις επίμονες οχλήσεις και πιέσεις των συμμάχων την τελευταία διετία για την αποστολή του συγκεκριμένου συστήματος στην Ουκρανία, η Ελλάδα διατήρησε σταθερή και αδιάλλακτη στάση, υπογραμμίζοντας ότι οι Patriot καλύπτουν κρίσιμα τμήματα της ελληνικής επικράτειας. Η επιχειρησιακή αξία του συστήματος είναι καθοριστική για την εθνική άμυνα, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση στο συμπέρασμα ότι οποιαδήποτε αποδυνάμωση της αντιαεροπορικής διάταξης θα ήταν απαγορευτική, δεδομένης της διαρκούς και ενεργής απειλής στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η επιλογή της Καρπάθου ως επιχειρησιακής βάσης για τη συστοιχία Patriot δεν υπαγορεύεται μόνο από αμυντικές σκοπιμότητες, αλλά κυρίως από τη στρατηγική της γεωγραφική υπεροχή. Στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν πως το νησί λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος επιτήρησης, παρέχοντας τη δυνατότητα παρακολούθησης του ευρύτερου εναέριου χώρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τοποθέτηση του συστήματος εκεί εκτείνει την εμβέλεια της αντιαεροπορικής «ομπρέλας» μέχρι την Κύπρο, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο αντίδρασης και αυξημένη επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο. Η δυνατότητα κάλυψης κρίσιμων θαλάσσιων και αεροπορικών διαδρομών καθιστά το νησί έναν αδιαπέραστο «προμαχώνα», ικανό να διασφαλίσει την ακεραιότητα του ελληνικού εναέριου χώρου και να προσφέρει ένα ισχυρό μήνυμα αποτροπής σε κάθε κατεύθυνση. Η στρατηγική αυτή αναβάθμιση θωρακίζει ουσιαστικά τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ παράλληλα εδραιώνει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας απέναντι σε κάθε δυνητική απειλή που προέρχεται από το νότιο τόξο της Μεσογείου.
Γιατί η Σούδα αποτελεί εξαιρετικά δύσκολο στόχο για την ιρανική απειλή
Η ναυτική βάση της Σούδας θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα πυραυλικού πλήγματος, καθώς η προσέγγιση του στόχου απαιτεί την υπερπήδηση ενός πολυεπίπεδου αμυντικού πλέγματος που καθιστά την επίθεση σχεδόν αδύνατη. Οποιαδήποτε ιρανική πυραυλική βολή, πριν καν προσεγγίσει τον ελληνικό εναέριο χώρο, θα πρέπει πρώτα να διασπάσει την πανίσχυρη αεράμυνα του Ισραήλ, η οποία λειτουργεί ως το πρώτο και πιο αποτελεσματικό φίλτρο αναχαίτισης στην περιοχή. Εφόσον κάποια βλήματα κατάφερναν να διέλθουν, θα έπρεπε στη συνέχεια να αντιμετωπίσουν το τείχος προστασίας του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford και της συνοδείας των αντιτορπιλικών του, που διαθέτουν προηγμένα συστήματα Aegis και δυνατότητες κατάρριψης βαλλιστικών στόχων στο μέσο της διαδρομής τους. Τέλος, το δίχτυ ασφαλείας συμπληρώνεται από την ίδια την ελληνική αεράμυνα, με τις πυροβολαρχίες Patriot να είναι στρατηγικά τοποθετημένες για να καλύπτουν κάθε προσέγγιση, σε συνδυασμό με τα εξειδικευμένα συστήματα άμυνας μικρού βεληνεκούς και αντι-drone προστασίας (C-UAS) που βρίσκονται εγκατεστημένα εντός της ίδιας της βάσης, δημιουργώντας αδιαπέραστο περιβάλλον εξουδετέρωσης κάθε εισερχόμενης απειλής.
Ο ασύμμετρος κίνδυνος από τον Λίβανο: Το «τυφλό» σημείο της αεράμυνας
Παρά την πολυεπίπεδη θωράκιση της Σούδας, η μεγαλύτερη επιχειρησιακή πρόκληση εντοπίζεται στη δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων από το έδαφος του Λιβάνου, μέσω της οργάνωσης Χεζμπολάχ, γεγονός που μειώνει δραματικά τον χρόνο αντίδρασης και την απόσταση αναχαίτισης. Σε αυτό το σενάριο, η εμβέλεια των πυραύλων περιορίζεται στα 1.000 έως 1.350 χιλιόμετρα, επιτρέποντας σε βλήματα μικρότερου βεληνεκούς να προσεγγίσουν την ελληνική επικράτεια χωρίς να απαιτείται η υπέρβαση της αεράμυνας ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. Μια τέτοια ενέργεια θα μετέτρεπε τον Λίβανο σε ορμητήριο αιφνιδιαστικών πληγμάτων, αναγκάζοντας τα ραντάρ της Κρήτης να λειτουργήσουν σε συνθήκες απόλυτης πίεσης, καθώς ο ελάχιστος χρόνος πτήσης των πυραύλων θα περιόριζε δραστικά τα περιθώρια των συστημάτων Patriot και Avenger να εγκλωβίσουν και να καταστρέψουν τους στόχους πριν αυτοί εισέλθουν στον ελληνικό εναέριο χώρο, μετατρέποντας το γεωγραφικό πλεονέκτημα του Λιβάνου σε δυνητικά ασύμμετρο εφιάλτη για την ασφάλεια των αμερικανικών και ελληνικών υποδομών.
Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.
Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις
Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.
Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα
Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.
Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία
Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».
Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.
Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.
Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.
Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.
Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.
Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.
«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.
Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό
Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.
Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.
Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.
Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.
Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ για τον προϋπολογισμό (ο οποίος χρηματοδοτείται από εισφορές των κρατών-μελών) για την επταετία 2028-34, έφερε στο προσκήνιο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνοπτικά, για έγκριση του προϋπολογισμού απαιτείται η συνεργασία των κορυφαίων οργάνων της ΕΕ, που έχουν δυσανάλογο μερίδιο ισχύος. Πρώτα η Ευρ. Επιτροπή υποβάλλει συνολική πρόταση με τις δαπάνες ανά τομέα, προς το Συμβούλιο (υπουργοί κρατών-μελών) και στο Ευρωκοινοβούλιο. Στο Συμβούλιο, τα κράτη μέλη έχουν δικαίωμα βέτο, δηλαδή καθένα μπορεί να μπλοκάρει τη διαδικασία. Τελευταίο είναι η έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δεν επιλέγει μια-μια δαπάνη για απόρριψη ή αποδοχή, αλλά συναινεί ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό ως σύνολο.
Αυτή τη φορά, ως Ευρωκοινοβούλιο ζητάμε σημαντική αύξηση των δαπανών, περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον «για να έχουμε ευρωπαϊκές λύσεις χρειάζονται ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία.» Τις προάλλες, είχαμε την αντι-πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας στο Συμβούλιο, με σημαντικές περικοπές, η οποία βρήκε απέναντι της «τοίχο» από τις δύο μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου (ανάμεσα τους και η δική μου), με στήριξη από δύο μικρότερες Αυτή είναι η «σύγκρουση» με το Ευρωκοινοβούλιο να ζητά δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, ενώ διάφορες Κυβερνήσεις πιέζουν για σαφώς πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.
Για την Κύπρο, το αποτέλεσμα της μάχης θα καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που της αναλογούν κυρίως για την περιφερειακή ανάπτυξη/συνοχή, απασχόληση, κοινωνική πολιτική, την άμυνα, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση. Αυτή τη φορά όμως έχουμε και το φλέγον θέμα της στέγασης μαζί με τα έργα υποδομής ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού.
Αυτή την εβδομάδα όμως, είχαμε και κάτι άλλο που πέρασε στα ψηλά των ΜΜΕ και αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία «καίγεται» για να διευρύνει τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ μέσω της Τελωνειακής Ένωσης, με απώτερη επιδίωξη να ενταχθεί στο «Made in Europe», που είναι μια υπό κατασκευή κοινή σήμανση προϊόντων παραγωγής στην Ευρώπη. Η συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωάμυνα και η διεύρυνση των εμπορικών της σχέσεων, αποτελούν στην πραγματικότητα το υποκατάστατο της πλήρους ένταξης στην ΕΕ. Μάλιστα, η Τουρκία προέβαλε στον αρμόδιο Επίτροπο της ΕΕ, ως σημαντική επιτυχία την υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, για την οποία η Τουρκία αρνείται να σεβαστεί την δέσμευσή της από το 2005 προς την ΕΕ και να εφαρμόσει όσα αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία.
Όταν πριν μήνες είχαμε την Έκθεση για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, είχα πρωτοστατήσει στην ανάδειξη αυτών των σοβαρών αρνητικών, που κάποιοι συνάδελφοι εισάκουσαν και άλλοι όχι. Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία, αντί να απαιτούν κυρώσεις, επαναλαμβάνοντας το τετριμμένο ότι «πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση», αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι «δικοί» μας που ΔΕΝ θέλουν να κατανοήσουν την κατάσταση. Κι είναι οι ίδιοι που πρωτοστατούσαν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας!
