Άμυνα
SAFE και συμπαραγωγή αξίας 800 εκατ.Ευρώ μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας!
Drones καμικάζι και «Κενταύρους», πυρομαχικά, τεθωρακισμένα, ραντάρ και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου
Γράφει ο Γιάννος Χαραλαμπίδης, ΣΗΜΕΡΙΝΗ
Η υπογραφή της SOFA (Status of Force Agreement), μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας, που αφορά στη στρατηγική συνεργασία, είναι συναφής με το πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe). Εκείνο που προκύπτει από κυβερνητικές πηγές είναι ότι, από τα 1,181 δις ευρώ, που μπορεί να δανειστεί η Κυπριακή Δημοκρατία από το SAFE για την περίοδο 2026-30 , τα 800 εκ. αφορούν προγράμματα με τη Γαλλία (67,7%).
Τομείς αναβάθμισης
Με άλλα λόγια, αμυντικές βιομηχανίες με έδρα την Κύπρο θα συνεργαστούν με αντίστοιχες γαλλικές για τη συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων, που θα καλύπτουν μέρος των αναγκών της Εθνικής Φρουράς. Αυτές οι συνεργασίες αφορούν, μεταξύ άλλων, στη συμπαραγωγή σε:
- Πυρομαχικά, όπως π.χ. βλήματα πυροβόλων.
- Αμυντικά και επιθετικά drones, όπως τα περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering ammunition), που είναι προγραμματισμένα για την επιλογή στόχων. Πώς ενεργούν; Περιφέρονται για ένα χρονικό διάστημα και μόλις εντοπίσουν τον στόχο πέφτουν πάνω του και τον καταστρέφουν (drone καμικάζι). Συναφής είναι και η συμμετοχή, μέσω του SAFE, για τη συμπαραγωγή με την Ελλάδα της νέας γενιάς drones τύπου «Κένταυρος». Το υφιστάμενο μοντέλο έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία από τη φρεγάτα «Ψαρά» στην Ερυθρά Θάλασσα και είναι σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, αφού εξουδετερώνει το επιτιθέμενο drone με παρεμβολή, αποκόπτοντας την επικοινωνία με τον χειριστή. Εντοπίζει τον στόχο περί τα 150 χιλ. και διαθέτει εμβέλεια εξουδετέρωσης περί τα 25 χιλ.
- Τεθωρακισμένα και άλλα στρατιωτικά οχήματα (δηλαδή συμμετοχή).
- Συστήματα ραντάρ και δη αεράμυνας και ακτών, καθώς και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.
- Συστήματα καταστροφής ναρκών.
Ασκήσεις, οικονομία, τεχνολογία
Αυτοί είναι μερικοί από τους τομείς συμπαραγωγής με τη Γαλλία, στην οποία μπορούν να συμμετάσχουν και άλλες χώρες. Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι η αμυντική συνεργασία με τη Γαλλία περνά μέσω της ΕΕ. Αφορά εκτός των άλλων: 1. Τη SOFA, δηλαδή τη διενέργεια κοινών ασκήσεων, που ήδη κατά καιρούς διεξάγονται, και τη φιλοξενία των ασκούμενων γαλλικών στρατευμάτων. Αυτό προϋποθέτει υποδομές ή βελτίωση και ενίσχυση υφιστάμενων, όπως π.χ. η ναυτική Βάση στο Μαρί. 2. Το πρόγραμμα SAFE δεν καλύπτει μόνο μέρος των αναγκών της ΕΦ, την οποία αναβαθμίζει και ενισχύει. Ο δανεισμός γίνεται μέσω της ΕΕ, η οποία δανείζεται από τις αγορές μέσω έκδοσης ομολόγων, που λόγω της μεγάλης πιστοληπτικής της ικανότητας και αξιοπιστίας (ΑΑΑ), το επιτόκιο είναι χαμηλό – περί το 2% με 3,5% (δεν είναι σταθερό). Η ΕΕ θα δανειστεί από τις αγορές περί τα 150 δις ευρώ για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος “SAFE”. Το χρονικό δικαίωμα αποπληρωμής φτάνει τα 45 χρόνια. Τα πρώτα 10 χρόνια πληρώνει κάποιος μόνο τόκους επί του δανείου. Μετά τα 10 χρόνια πληρώνει το κεφάλαιο συν τον τόκο επί του μειωμένου, όμως, κάθε φορά κεφαλαίου, εφόσον αρχίζει επί τούτου η αποπληρωμή. Επιβαρύνεται μεν ο προϋπολογισμός, αλλά με τον πιο ήπιο τρόπο, εάν λάβει κάποιος υπόψη πόσο θα ήταν για την Κύπρο το κόστος της αγοράς αντί της συμπαραγωγής και πώς μπορεί σταδιακά να βοηθηθεί η οικονομία και η τεχνολογία από τις όποιες πωλήσεις των εταιρειών, τα κέρδη και το τεχνολογικό και άλλο «know how».
SAFE και αυτοάμυνα
Το πρόγραμμα SAFE είναι εκ των πραγμάτων συνδεδεμένο με την απεξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ και τη μερική έστω αυτόνομη άμυνα, καθώς και με το άρθρο 42, 7 περί της υποστήριξης των κρατών μελών της ΕΕ και της ίδιας σε κράτος μέλος, που τελεί υπό καθεστώς επίθεσης. Το άρθρο 42, 7 παραπέμπει ρητώς στο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ για το δικαίωμα της αυτοάμυνας και στο άρθρο 222 της ΣΛΕΕ για την Αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της. Ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετέχει ως κράτος μέλος στο SAFE, η Τουρκία, παρότι υποψήφια για ένταξη χώρα, μένει επί του παρόντος εκτός. Γιατί; Διότι, σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφοι 4 και 8 του Κανονισμού SAFE, η συμμετοχή φορέων ή εξαρτημάτων από τρίτες χώρες δεν είναι επιλέξιμη όταν αντιβαίνει στα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ ή των κρατών μελών της, όπως αυτά καθορίζονται στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ. Η εν λόγω διάταξη δεν αφορά άμεσα την Τουρκία, αλλά η συμμετοχή εταιρειών της ή αμυντικών προϊόντων στο προγράμματα του SAFE θα πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα της συμπεριφοράς της χώρας αυτής έναντι κρατών μελών της ΕΕ, ιδίως της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας. Συνεπώς, η Τουρκία δεν αποκλείεται αυτομάτως. Όμως, η συμμετοχή της μπορεί να αμφισβητηθεί, και αμφισβητείται, λόγω της κατοχής της Κύπρου, κράτους μέλους της ΕΕ, και του casus belli, που επιβάλλει επί των Αθηνών.


Τα εμπόδια
Πώς η Τουρκία μπορεί νομικά να περάσει τα εμπόδια που προβάλλονται από την Κύπρο, λόγω της κατοχής, και της Ελλάδας επί της οποίας ασκείται casus belli; Η Άγκυρα γλιστρά μέσω του άρθρου 16, παρ. 3 του SAFE, είτε με τη συμμετοχή τουρκικών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές εταιρίες είτε με την εξαγορά ευρωπαϊκών εταιρειών. Εάν μια εταιρεία είναι εγκατεστημένη στην ΕΕ, αλλά ελέγχεται από τρίτη χώρα ή από οντότητα τρίτης χώρας, τότε η συμμετοχή της υπόκειται σε ελέγχους. Έτσι, λοιπόν, το άρθρο 16, παρ. 3, που αφορά σε contractors και subcontractors αναφέρει ότι: Θα πρέπει (αυτά τα νομικά πρόσωπα) να είναι εγκατεστημένα και να έχουν την εκτελεστική τους διοίκηση στην ΕΕ, σε EEA EFTA κράτος ή στην Ουκρανία, και να μην ελέγχονται από τρίτη χώρα ή από οντότητα τρίτης χώρας. Άρα, αν μια εταιρεία είναι εγγεγραμμένη στην Ιταλία, αλλά ελέγχεται από τουρκική εταιρεία ή τουρκικό κεφάλαιο, τότε ενεργοποιείται το δεύτερο κριτήριο. Αυτό του «third-country control».
Η εξαίρεση που επιτρέπει είσοδο «από το παράθυρο»
Το άρθρο 16, παρ. 3 είναι συναφές με το 16, παρ. 4, που τονίζει ότι – κατ’ εξαίρεσιν – μια εταιρεία εγκατεστημένη στην ΕΕ, αλλά ελεγχόμενη από τρίτη χώρα, μπορεί να συμμετάσχει στο SAFE εάν:
- Έχει περάσει από FDI screening κατά τον Κανονισμό 2019/452, και όπου χρειάζεται έχουν ληφθεί μέτρα μετριασμού,
ή - παρέχει εγγυήσεις που επαληθεύονται από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένη η εταιρεία.
Αυτός που έχει λόγο για τη συμμετοχή μιας τέτοιας εταιρείας στο SAFE είναι π.χ. η Ιταλία, η οποία θα επαληθεύσει τις εγγυήσεις ή θα έχει κάνει τον έλεγχο μέσω του εθνικού της μηχανισμού FDI screening.Τι ελέγχουν οι ιταλικές Αρχές, εάν η εταιρεία έχει έδρα στο έδαφός τους, αλλά ανήκει σε τουρκικά κεφάλαια; Σύμφωνα με το άρθρο 16, παρ. 5, οι εγγυήσεις πρέπει να δείχνουν ότι:
Ο έλεγχος από τρίτη χώρα δεν περιορίζει την ικανότητα της εταιρείας να εκτελέσει την παραγγελία,
η τρίτη χώρα δεν έχει πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες,
τα εμπλεκόμενα πρόσωπα έχουν εθνική άδεια ασφαλείας από κράτος μέλος.
Στην πράξη, μια τουρκικά ελεγχόμενη εταιρεία εγκατεστημένη στην Ιταλία μπορεί να εξηγήσει τα εξής: Είμαι ιταλική εταιρεία, λειτουργώ κάτω από το ιταλικό Δίκαιο, έχω περάσει ιταλικό έλεγχο επενδύσεων και η Ιταλία έχει εγκρίνει τις εγγυήσεις. Συνεπώς, μπορώ να συμμετάσχω στο SAFE.
Ο ρόλος της Επιτροπής, η Κύπρος και οι Συνθήκες
Με βάση το άρθρο 16, παρ. 6 του SAFE, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερωθεί και να ελέγξει τα στοιχεία των ελέγχων, που έγιναν από το κράτος εγκατάστασης. Μια τουρκικά ελεγχόμενη εταιρεία στην Ιταλία μπορεί να επιχειρήσει συμμετοχή μέσω της ιταλικής της εγκατάστασης, εφόσον η Ιταλία επαληθεύσει τις απαιτούμενες εγγυήσεις. Αυτό είναι το βασικό «παράθυρο» του SAFE. Η Επιτροπή δεν μπορεί να ασκήσει βέτο, δεν μπορεί να προβάλει τον ισχυρισμό ότι επειδή είναι εταιρεία με έδρα την Ιταλία αλλά τουρκικών κεφαλαίων δεν θα συμμετάσχει. Τι θα είναι δυνατό η Κύπρος να πράξει; Να επικαλεστεί το άρθρο 21 της ΣΕΕ (Συνθήκη ΕΕ), σε συνδυασμό με το άρθρο 16 του SAFE, τονίζοντας ότι η εξωτερική δράση της Ένωσης καθοδηγείται από αρχές, όπως ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ, και ότι η Ένωση επιδιώκει να διαφυλάξει τις αξίες, τα θεμελιώδη συμφέροντα, την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητά της. Η Τουρκία δεν σέβεται το άρθρο 21 της ΣΕΕ εφόσον κατέχει την Κύπρο, ούτε τις πολιτικές ασφάλειας τής ΕΕ, που το πρόγραμμα SAFE υπηρετεί και υλοποιεί. Ως εκ τούτου, θα ήταν δυνατό να προβληθεί η εξής θέση: Η αμυντική βιομηχανική πολιτική της ΕΕ ουδόλως μπορεί να λειτουργεί αποκομμένα από τις αρχές της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και, ως εκ τούτου, πώς μπορεί τρίτη χώρα να συμμετάσχει έστω και εμμέσως στο SAFE όταν κατέχει εδάφη κράτους μέλους της ΕΕ; Άρα, η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιοριστεί στην έδρα της εταιρείας, αλλά να εξετάσει αν ο τουρκικός έλεγχος δημιουργεί κίνδυνο για τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας κράτους μέλους της ΕΕ. Το ζήτημα είναι νομικό μεν αλλά και πολιτικό, καθώς και οικονομικό. Ως εκ τούτου, η Κύπρος θα πρέπει να συνδέσει: 1. Την επιρροή που ασκεί η Τουρκία με τα κεφάλαια που ελέγχουν ή συμμετέχουν σε μια ευρωπαϊκή εταιρεία. 2. Την επιρροή των κεφαλαίων αυτών με τη δράση της Τουρκίας και την κατοχή της Κύπρου, που σημαίνει παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της ΕΕ.
Οι συνδέσεις αυτές αφορούν και στη σχετική απόφασης της Επιτροπής. Υπάρχει ακόμη και δυνατότητα προσφυγής (άρθρο 263 της ΣΛΕΕ) για ακύρωση απόφασης της Επιτροπής επειδή πλήττει τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία δύναται να ισχυριστεί ότι η πράξη της ΕΕ παραβιάζει το άρθρο 16 SAFE. Τι σημαίνει αυτό; Ότι θα πρέπει να εξετάστηκε σωστά ο έλεγχος ευρωπαϊκής εταιρείας από τρίτη χώρα, π.χ. Τουρκία, στην εξής βάση: Α) Του άρθρου 16, παρ. 4, εάν, δηλαδή, οι εγγυήσεις ήταν ανεπαρκείς. Β) Του άρθρου 16, παρ. 6, αν η Επιτροπή δεν ζήτησε ή δεν αξιολόγησε επαρκώς τα στοιχεία που της κοινοποιήθηκαν. Γ) Του άρθρου 21 της ΣΕΕ, ως ερμηνευτικού πλαισίου για την εξωτερική δράση και την ασφάλεια της ΕΕ.
Ο «κόφτης»…
Εφόσον δεν υπάρχει εξ υπαρχής «κόφτης», δηλαδή διάταξη που να αποκλείει κεφάλαια από χώρες, των οποίων η πολιτική δεν συνάδει με τις αρχές της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου και κατέχουν εδάφη άλλων χωρών, η κατάσταση γίνεται περίπλοκη. Διότι δεν είναι μόνο το νομικό σκέλος. Είναι και το πολιτικό – οικονομικό. Η Κύπρος θα έρθει σε σύγκρουση με εταίρους τους, των οποίων συμφέροντα θα διακυβεύονται…
Άμυνα
Τεχνολογικό άλμα για τον Ελληνικό Στρατό: Ισπανικά ρομπότ, C-UAS και τηλεχειριζόμενοι πύργοι στο “τραπέζι” του ΓΕΣ
Στις 30 Οκτ 26, πραγματοποιήθηκε παρουσίαση από εκπροσώπους της εταιρείας «ΕΜ&Ε Group» σε επιτελείς του ΓΕΣ, σχετικά με τα προϊόντα της στον τομέα τηλεχειριζόμενων σταθμών όπλων, μη επανδρωμένων οχημάτων εδάφους (UGVs) και αυτόνομων συστημάτων όλμων.
Στις 30 Οκτ 26, πραγματοποιήθηκε παρουσίαση από εκπροσώπους της εταιρείας «ΕΜ&Ε Group» σε επιτελείς του ΓΕΣ, σχετικά με τα προϊόντα της στον τομέα τηλεχειριζόμενων σταθμών όπλων, μη επανδρωμένων οχημάτων εδάφους (UGVs) και αυτόνομων συστημάτων όλμων.
Στην εν λόγω παρουσίαση, παρευρέθηκαν οι εκπρόσωποι της εταιρείας Fabiola Carretero Jimenez, Business Development Manager EM&E Group και Ιωάννης Παπαγρηγορίου, Διευθυντής Marketing NK TRAILERS TRANSPORTATION MEANS SA και νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας «EM&E Group» στην Ελλάδα. (Πηγή: https://www.mod.mil.gr/paroysiasi-tis-etaireias-em-amp-e-group-se-epiteleis-ges/)
ΕΜ&Ε Group
Η EM&E Group (πρώην Escribano Mechanical & Engineering) είναι μια κορυφαία ισπανική εταιρεία τεχνολογίας, άμυνας και ασφάλειας. Ιδρύθηκε το 1989 και ειδικεύεται στην πλήρη σχεδίαση, ανάπτυξη και καθετοποιημένη παραγωγή προηγμένων συστημάτων υψηλής ακρίβειας για στρατιωτικές, ναυτικές και αεροπορικές εφαρμογές.

Τα κύρια προϊόντα και οι τεχνολογικές λύσεις της εταιρείας περιλαμβάνουν:
- Τηλεχειριζόμενους Σταθμούς Όπλων (RCWS): Παράγει τη σειρά επίγειων σταθμών GUARDIAN και τη ναυτική σειρά SENTINEL, που επιτρέπουν τον τηλεχειρισμό οπλικών συστημάτων από ασφαλή θέση.
- Ηλεκτροπτικά Συστήματα (Electro-Optical Systems): Σταθεροποιημένα, αρθρωτά συστήματα (όπως η σειρά OTEOS) για τον εντοπισμό, την αναγνώριση και την παρακολούθηση στόχων υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
- Συστήματα Καθοδήγησης (Guidance Systems): Τα κιτ καθοδήγησης Alkon (βασισμένα σε τεχνολογίες GPS/GNSS/INS), τα οποία μετατρέπουν συμβατικά βλήματα όλμων, ρουκετών και πυροβολικού σε πυρομαχικά ακριβείας.
- Ρομποτικά Συστήματα: Μέσω της εξειδικευμένης σειράς ρομποτικής aunav, αναπτύσσει αυτόνομα ή τηλεχειριζόμενα οχήματα (UGVs) για την εξουδετέρωση εκρηκτικών μηχανισμών (IED/EOD) και επιχειρήσεις ΧΒΡΠ (Χημικής, Βιολογικής, Ραδιολογικής και Πυρηνικής άμυνας).
- Συστήματα Αντι-Δρόνων (C-UAS): Ολοκληρωμένες λύσεις (όπως το σύστημα ελέγχου C2 Perseo) που συνδυάζουν ραντάρ, παρεμβολείς, ηλεκτροπτικά συστήματα και σταθμούς όπλων για την κατάρριψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
- Θωρακισμένα Οχήματα: Έχει αναπτύξει το προηγμένο στρατιωτικό όχημα FEROX 6X6.
- Προηγμένα Ηλεκτρονικά & Λογισμικό: Μέσω της θυγατρικής της EM&E Electronics, παράγει εξειδικευμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα, συστήματα επικοινωνιών και λογισμικό C4 (Command, Control, Communications, and Computers).
Τι πρότειναν στο ΓΕΣ;
Οι παρουσιάσεις της EM&E Group προς τους επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) επικεντρώθηκαν στην παροχή λύσεων για την ενίσχυση, τον εκσυγχρονισμό και την ψηφιοποίηση των μέσων του Ελληνικού Στρατού.

Οι προτάσεις που κατατέθηκαν και συζητήθηκαν αφορούν τρεις κύριους πυλώνες:
1. Λύσεις Οπλισμού & Τηλεχειριζόμενοι Σταθμοί (RCWS)
Η εταιρεία παρουσίασε τη σειρά GUARDIAN, η οποία περιλαμβάνει ελαφρούς και μέσου τύπου τηλεχειριζόμενους πύργους. Οι προτάσεις αυτές αφορούν:
- Αναβάθμιση υφιστάμενων οχημάτων: Ενσωμάτωση σταθμών RCWS σε τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ) ή αναγνώρισης που διαθέτει ήδη ο Ελληνικός Στρατός.
- Αύξηση ισχύος πυρός & ασφάλειας: Οι σταθμοί αυτοί επιτρέπουν στο πλήρωμα να χειρίζεται πολυβόλα (από 7,62mm έως 12,7mm) ή αυτόματα πυροβόλα (έως 30mm) μέσα από την προστασία της θωράκισης του οχήματος, χρησιμοποιώντας εξελιγμένα σκοπευτικά και θερμικές κάμερες ημέρας/νύχτας.
2. Αυτοκινούμενοι Όλμοι & Συστήματα Πυροβολικού
Η EM&E Group διαθέτει εξειδικευμένες πλατφόρμες όπως το σύστημα EMOC (Mobile Mortar Carrier):

- Ταχεία ανάπτυξη και βολή: Προτάθηκαν λύσεις για την τοποθέτηση συστημάτων όλμων (π.χ. 81mm ή 120mm) πάνω σε τροχοφόρα οχήματα υψηλής κινητικότητας.
- Κιτ Καθοδήγησης Ακριβείας (Alkon): Παρουσιάστηκε η δυνατότητα ενσωμάτωσης των συστημάτων Alkon (GPS/GNSS/INS) για τη μετατροπή των απλών βλημάτων όλμων και ρουκετών σε πυρομαχικά ακριβείας. Αυτό επιτρέπει πλήγματα με εξαιρετική ακρίβεια, μειώνοντας την κατανάλωση πυρομαχικών.
3. Μη Επανδρωμένα Οχήματα Εδάφους (UGVs & Ρομποτική
Έμφαση δόθηκε στη σειρά ρομποτικών συστημάτων aunav της εταιρείας:
- Υποστήριξη Μηχανικού & Ειδικών Δυνάμεων: Προτάθηκαν τηλεχειριζόμενα ερπυστριοφόρα και τροχοφόρα οχήματα εδάφους (UGVs για επικίνδυνες αποστολές, όπως η εξουδετέρωση εκρηκτικών μηχανισμών (EOD/IED) και η αναγνώριση σε περιβάλλοντα ΧΒΡΠ (Χημικής, Βιολογικής, Ραδιολογικής και Πυρηνικής απειλής).
eme-es.com
GEOPOLITICO
Θεοδωράτος: Η Τουρκία ετοιμάζει τον στόλο του μέλλοντος – Τι έρχεται στο Αιγαίο
Η αναθεωρητική στρατηγική της Τουρκίας, η επιδίωξη ναυτικής κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, τα νέα ελληνικά οπλικά συστήματα και η απουσία πολιτικής βούλησης στις κρίσιμες στιγμές της ελληνικής ιστορίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της 401ης εκπομπής «Με το κλειδί της ιστορίας», που παρουσιάζει ο Γιάννης Θεοδωράτος στο Blue Sky. Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι η Άγκυρα προετοιμάζει συστηματικά τον στόλο του μέλλοντος, ενώ υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί εγκαίρως, προτού διαμορφωθούν νέα τετελεσμένα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Με αφετηρία τη γεωπολιτική θεωρία του «ζωτικού χώρου» (Lebensraum), την οποία ανέπτυξε ο Γερμανός γεωγράφος Φρίντριχ Ράτσελ και η οποία συνδέθηκε ιστορικά με την επεκτατική πολιτική του Τρίτου Ράιχ, ο Γιάννης Θεοδωράτος επιχείρησε να ερμηνεύσει τη σύγχρονη τουρκική στρατηγική.
Στην 401η εκπομπή «Με το κλειδί της ιστορίας», που μεταδίδεται από το Blue Sky, στάθηκε ιδιαίτερα στις πρόσφατες αναφορές του αρχηγού του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, ναυάρχου Ερτζιουμέντ Τατλίογλου, κατά τη διάρκεια ναυτικής άσκησης στα τέλη Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του Θεοδωράτου, οι τοποθετήσεις του Τούρκου ναυάρχου δεν αποτελούν μεμονωμένες δηλώσεις ενός στρατιωτικού αξιωματούχου, αλλά εντάσσονται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό.
Η Τουρκία, όπως εξήγησε, επιχειρεί να μετατραπεί από μια παραδοσιακά χερσαία δύναμη σε ισχυρή ναυτική δύναμη, ικανή να ελέγχει θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας, ενεργειακούς διαδρόμους και κρίσιμες γεωγραφικές περιοχές.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η ελληνοτουρκική ύφεση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως εγκατάλειψη των τουρκικών διεκδικήσεων, αλλά ως τακτική επιλογή που επιτρέπει στην Άγκυρα να κερδίζει χρόνο.
Οι 47 ναυπηγήσεις και η «Γαλάζια Πατρίδα»
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε στο τουρκικό ναυπηγικό πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι τουλάχιστον 47 ναυπηγήσεις πολεμικών πλοίων βρίσκονται σε διάφορα στάδια σχεδιασμού ή υλοποίησης.
Αναφέρθηκε ακόμη σε μακροπρόθεσμες τουρκικές φιλοδοξίες που περιλαμβάνουν συμβατικά αεροπλανοφόρα και πυρηνοκίνητα υποβρύχια.
Ο Θεοδωράτος συνέδεσε αυτή την εξέλιξη με τη στρατηγική σκέψη του πρώην πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της ναυτικής ισχύος αποτελεί βασικό εργαλείο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Κατά την ανάλυσή του, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν περιορίζεται στις θαλάσσιες διεκδικήσεις. Αντιθέτως, επιχειρεί να συνδέσει τη στρατιωτική ισχύ με την οικονομία, την ενέργεια, τη διπλωματία και την αμυντική βιομηχανία.
Πρόκειται, όπως υποστήριξε, για μια προσπάθεια δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου κρατικού δόγματος, με κεντρικό στόχο την αναβάθμιση της Τουρκίας σε περιφερειακή ναυτική δύναμη.
Η ελληνική απάντηση και τα 12 ναυτικά μίλια
Απέναντι σε αυτή την προοπτική, ο Θεοδωράτος υποστήριξε ότι η Ελλάδα οφείλει να επανεξετάσει τις προτεραιότητες της εθνικής στρατηγικής της.
Ειδικότερα, πρότεινε την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, αρχίζοντας από το σύμπλεγμα της Μεγίστης και συνεχίζοντας προς τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κρήτη.
Συνέδεσε την πρόταση αυτή με την ανάγκη ενίσχυσης των αεροναυτικών δυνατοτήτων της χώρας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που, κατά την εκτίμησή του, θα γίνουν εντονότερες προς το τέλος της δεκαετίας.
Επέμεινε επίσης ότι η ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία δεν πρέπει να υποτιμά τις δημόσιες διακηρύξεις της Άγκυρας, καθώς αυτές αποκαλύπτουν σημαντικές πτυχές του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού της.
Το τουρκικό αεροπλανοφόρο και η απειλή για την Ανατολική Μεσόγειο
Ο παρουσιαστής αφιέρωσε σημαντικό μέρος της εκπομπής στο τουρκικό αεροπλανοφόρο MUGEM, το οποίο, σύμφωνα με όσα ανέφερε, βρίσκεται ήδη υπό ναυπήγηση.
Επικαλούμενος τις αναφορές της τουρκικής ναυτικής ηγεσίας, σημείωσε ότι προβλέπεται εκτόπισμα τουλάχιστον 60.000 τόνων και δυνατότητα επιχειρήσεων με επανδρωμένα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Μετέφερε επίσης τον στόχο καθέλκυσης το 2027, επισημαίνοντας ότι σε ένα τόσο σύνθετο πρόγραμμα ενδέχεται να υπάρξουν καθυστερήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στο αμφίβιο πλοίο TCG Anadolu και στην τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη, στο Κατάρ και στη Σομαλία.
Κατά τον Θεοδωράτο, οι συγκεκριμένες κινήσεις υπηρετούν έναν ενιαίο σχεδιασμό προβολής ισχύος από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Περσικό Κόλπο και την είσοδο του Ινδικού Ωκεανού.
Συνέδεσε μάλιστα αυτή τη στρατηγική με τις τουρκικές αντιδράσεις απέναντι στις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα αξιοποιεί το Πολεμικό Ναυτικό ως μέσο άσκησης διπλωματικής πίεσης.
Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: Η πραγματικότητα πίσω από την παρέλαση
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής, ο Θεοδωράτος εξέτασε τα οπλικά συστήματα και τις τεχνολογίες που παρουσιάστηκαν στη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου.
Αναγνώρισε ότι υπήρχαν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ελληνικές τεχνολογικές προσπάθειες, αλλά διατύπωσε και μια σαφή επιφύλαξη: δεν πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση ότι όλα τα παρουσιαζόμενα συστήματα βρίσκονται ήδη σε επιχειρησιακή υπηρεσία.
Υποστήριξε ότι χρειάζεται σαφής διάκριση ανάμεσα στα οπλικά συστήματα που έχουν παραληφθεί, σε εκείνα που έχουν συμβασιοποιηθεί και σε όσα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης ή της πιθανής προμήθειας.
Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στα αντιαεροπορικά συστήματα Barak MX, στους εκτοξευτές PULS, στα τεθωρακισμένα Stryker, καθώς και σε ελληνικές μη επανδρωμένες πλατφόρμες ξηράς και θαλάσσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε ελληνικά μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας και στις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν σε αποστολές αναγνώρισης, διείσδυσης και προσβολής στόχων.
Εξήρε την προσπάθεια ελληνικών εταιρειών και στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, επιμένοντας όμως ότι η καινοτομία αποκτά πραγματική στρατιωτική αξία όταν μετατρέπεται σε παραγγελίες, παραγωγή και επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Ο πόλεμος των drones και η ανάγκη μαζικής παραγωγής
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανέδειξε ήταν η μεταβολή του σύγχρονου πεδίου μάχης εξαιτίας των μη επανδρωμένων συστημάτων.
Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τον πόλεμο στην Ουκρανία, υποστήριξε ότι η μαζική παραγωγή drones αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα στρατιωτικής ισχύος.
Αναφέρθηκε στις τεράστιες ποσότητες μη επανδρωμένων αεροσκαφών που παράγουν ή σχεδιάζουν να παράγουν η Ρωσία και η Ουκρανία, ενώ μετέφερε και τουρκικές εξαγγελίες για παραγωγή αναλώσιμων drones σε εξαιρετικά μεγάλη κλίμακα.
Σύμφωνα με τον Θεοδωράτο, η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει όχι μόνο στην αγορά προηγμένων συστημάτων, αλλά και στην εγχώρια παραγωγή πυρομαχικών, πυραύλων και μη επανδρωμένων μέσων.
Η στρατηγική αυτονομία, όπως υπογράμμισε, δεν εξασφαλίζεται μόνο με την απόκτηση σύγχρονων όπλων. Απαιτεί παραγωγική υποδομή, επαρκή αποθέματα και δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών σε συνθήκες παρατεταμένων επιχειρήσεων.
Η Κύπρος του 1974 και το κρίσιμο ζήτημα της πολιτικής απόφασης
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η παρέμβασή του για τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974.
Αφορμή αποτέλεσε αναφορά του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια σχετικά με τη σημασία των αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού και τη δυνατότητα της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας να επιχειρήσει στην Κύπρο.
Ο Θεοδωράτος, επικαλούμενος και σχετικό άρθρο του Ζαχαρία Μίχα στο Defence Point, υποστήριξε ότι η Ελλάδα διέθετε τότε επιχειρησιακές δυνατότητες για την προσβολή των τουρκικών αποβατικών δυνάμεων, ακόμη και χωρίς ιπτάμενα τάνκερ.
Αναφέρθηκε στα μαχητικά F-4 Phantom και στις δυνατότητες της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, επισημαίνοντας ότι το αποφασιστικό πρόβλημα δεν ήταν αποκλειστικά τεχνικό ή επιχειρησιακό.
Κατά την άποψή του, εκείνο που έλειψε ήταν η πολιτική απόφαση για στρατιωτική δράση.
Συνέδεσε αυτή τη διαπίστωση με την κρίση των Ιμίων το 1996, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να αποδώσει όταν δεν συνοδεύεται από την απαραίτητη πολιτική βούληση.
Πρόκειται για ιστορική και στρατηγική αξιολόγηση του ίδιου, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με τεκμηριωμένη βεβαιότητα για το ποια θα ήταν η έκβαση μιας διαφορετικής στρατιωτικής απόφασης.
Το ρήγμα Τουρκίας – Αζερμπαϊτζάν και ο ενεργειακός διάδρομος που παρακάμπτει την Άγκυρα
Στην τελευταία ενότητα της εκπομπής, ο Θεοδωράτος στράφηκε στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, αμφισβητώντας την εικόνα της απόλυτης στρατηγικής ταύτισης των δύο χωρών.
Αναφέρθηκε στις διαφωνίες που, κατά την εκτίμησή του, έχουν εμφανιστεί ανάμεσα στην Άγκυρα και το Μπακού, καθώς και στη στρατηγική σχέση του Αζερμπαϊτζάν με το Ισραήλ.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στον σχεδιαζόμενο ενεργειακό διάδρομο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Γεωργίας, Μαύρης Θάλασσας και Ρουμανίας προς την Ουγγαρία.
Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη διαδρομή παρακάμπτει την Τουρκία παρουσιάστηκε από τον αναλυτή ως ένδειξη ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την κεντρική της θέση σε κάθε περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Κλείνοντας, ο Θεοδωράτος υποστήριξε ότι η τουρκική επιδίωξη περιφερειακής κυριαρχίας συναντά περιορισμούς και αντιστάσεις, τις οποίες η ελληνική πλευρά οφείλει να αξιολογεί με προσοχή.
GEOPOLITICO
Ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ
Η σύμπραξη Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ συμβάλλει στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, με τις τρεις χώρες να επισημαίνουν ότι ο διάλογος, η συνεργασία και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ένα μέλλον ειρήνης, ασφάλειας, διασυνδεσιμότητας και βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή.
Στην περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής τους συνεργασίας και στον συντονισμό απέναντι στις κοινές προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο επικεντρώθηκε η τριμερής συνάντηση των υπουργείων Άμυνας της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ, η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στην Αθήνα.
Στη συνάντηση συμμετείχαν οι επικεφαλής της αμυντικής πολιτικής των τριών υπουργείων, καθώς και ανώτεροι κρατικοί αξιωματούχοι, με βασικό αντικείμενο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών και την αντιμετώπιση των κοινών περιφερειακών απειλών.
Όπως επισημάνθηκε, η αμυντική συνεργασία αποτελεί βασικό πυλώνα της τριμερούς εταιρικής σχέσης, στη βάση της Κοινής Διακήρυξης που υιοθετήθηκε κατά τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Παράλληλα, υπενθυμίστηκε η πρόσκληση προς άλλες χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες αρχές και επιδιώξεις να ενταχθούν στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ευημερία στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Στο επίκεντρο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι περιφερειακές εξελίξεις στον τομέα της ασφάλειας, η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογικής καινοτομίας, η θαλάσσια ασφάλεια, καθώς και η προστασία κρίσιμων υποδομών και βασικών θαλάσσιων οδών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, επίσης, στην πολιτική προστασία, την ετοιμότητα και την αποτελεσματική ανταπόκριση σε περιπτώσεις καταστροφών και έκτακτων αναγκών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι τρεις χώρες εξέτασαν τη δυνατότητα ανάπτυξης κοινών πρωτοβουλιών, μέσω ανταλλαγής τεχνογνωσίας, επαγγελματικών επαφών και τακτικού διαλόγου μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, συζητήθηκε η ενίσχυση των συνεργασιών μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών των τριών κρατών, με προοπτική την από κοινού ανάπτυξη, παραγωγή και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.
Μάλιστα, υπογραμμίστηκε η σημασία δημιουργίας τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με στόχο την αναβάθμιση των κοινών δυνατοτήτων, τη βελτίωση της επιχειρησιακής διαλειτουργικότητας και την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της συνεργασίας τους.
Οι αντιπροσωπείες συζήτησαν, ακόμη, τις κοινές απειλές που αντιμετωπίζει η περιοχή, όπως η τρομοκρατία, η διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες κρατικών και μη κρατικών δρώντων. Συμφώνησαν, επίσης, στην ενίσχυση του συντονισμού για την αντιμετώπιση νέων απειλών και την ενδυνάμωση της συλλογικής ανθεκτικότητας.
Στήριξη στην κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και μήνυμα για το Δίκαιο της Θάλασσας
Ξεχωριστή θέση στις συζητήσεις είχε η τήρηση του Δικαίου της Θάλασσας, με τις τρεις πλευρές να τονίζουν την ανάγκη σεβασμού των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τις δικαιοδοσίες.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
Οι τρεις χώρες εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, πρακτικές εξαναγκασμού, απειλές χρήσης βίας και στρατιωτικές ενέργειες που ενδέχεται να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή. Τόνισαν, επίσης, ότι κανένα κράτος της περιοχής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως βάση για ενέργειες που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.
Ειδική αναφορά έγινε στο Μνημόνιο Συνεννόησης μεταξύ της κυβέρνησης της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, το οποίο κυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.
Τα τρία υπουργεία Άμυνας υποστήριξαν ότι η συγκεκριμένη συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αγνοεί τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Ενέργεια και ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο επίκεντρο
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε και στην ενεργειακή συνεργασία, την οποία οι τρεις πλευρές χαρακτήρισαν πυλώνα περιφερειακής σταθερότητας και ανθεκτικότητας. Παράλληλα, εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε προσπάθειες παρεμπόδισης της ενεργειακής συνεργασίας κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, καθώς και στην ανάγκη προστασίας των κρίσιμων υποδομών και των ενεργειακών οδών εφοδιασμού, στοιχεία που θεωρούνται καθοριστικά για την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Κλείνοντας, οι τρεις αντιπροσωπείες υπογράμμισαν ότι η τριμερής συνεργασία, η οποία βασίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά στρατηγικά συμφέροντα, αποτελεί πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού και υπεύθυνης περιφερειακής συνεργασίας.
Όπως ανέφεραν, η σύμπραξη Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ συμβάλλει στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, με τις τρεις χώρες να επισημαίνουν ότι ο διάλογος, η συνεργασία και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ένα μέλλον ειρήνης, ασφάλειας, διασυνδεσιμότητας και βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή.
ΠΗΓΗ: SigmaLive
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
Πολιτική3 μήνες πρινΣΟΚ στη Λέσβο! Τούρκοι τουρίστες έβαλαν στο νησί αυτοκίνητο με εικόνα του σφαγέα Κεμάλ στο παρμπρίζ